Felsefe

SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin bu ünitede ilişkilendirilen disiplinlerin temel niteliklerini, dünya medeniyetlerinin genel özelliklerini bildikleri kabul edilmektedir.

Ünitede ilişkilendirilen disiplinlerin temel amaçları ve ilkelerini, dünya medeniyetlerinin genel özelliklerini, felsefenin anlamına yönelik ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere kısa cevaplı sorular sorulur.

Felsefenin anlamına yönelik önceki öğrenmeleriyle bağ kurmaları için öğrencilere felsefeyle ilişkilendirilebilen yazılı, görsel veya işitsel materyaller verilir ve öğrencilerden felsefenin ne olduğu hakkındaki görüşleri alınır. Öğrencilerin felsefenin anlamına ilişkin bilgileri fark etmesi, felsefeye yönelik duygu ve düşüncelerinin açığa çıkarılması sağlanır.

FEL.10.1.1
Öğrencilerin felsefenin anlamına yönelik merak duyması, kesin tanımlardan şüphe duyması ve felsefenin anlamına dair farklı görüşler üzerine derinlemesine düşünmeleri amaçlanır.
Felsefenin terim anlamı bağlamında hikmet, sevgi ve arayış kavramlarının felsefeyle olan ilişkisine dikkat çekilir. Felsefenin düşünme ve bilgi bağına vurgu yapılır. Felsefe hakkında filozofların farklı tanımlarını içeren bir liste verilir. Bunlardan hareketle felsefenin anlamını açığa çıkaracak nitelikte açık uçlu sorular sorularak öğrencilerin görüşlerini ifade etmeleri sağlanır. Bu süreçte öğrenciler iş birlikli olarak kavram haritası hazırlayabilir, kelime ilişkilendirme çalışması yapabilir, görüşlerini yazılı veya sözlü olarak ifade edebilir. Felsefenin ortak bir tanımının mümkün olup olmadığı üzerine öğrencilerin etkili iletişim kurarak tartışmaları sağlanır (E3.9, SDB2.2, D4.2). Öğrencilere konuşma halkası veya akvaryum tekniği ile kısa bir tartışma yaptırılır (KB2.18). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrencilerin felsefi düşüncenin ortaya çıkışı, tarihî dönemlerinin genel özellikleri ve dünyadaki felsefe gelenekleri üzerine derinlemesine düşünmeleri amaçlanır. Öğrencilere tarih şeridi üzerinde felsefi düşüncenin ortaya çıkışı ile tarihî dönemlerinin genel özelliklerinin yer aldığı bilgi görseli (infografik) verilir. Söz konusu dönemlerin sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik koşulları hakkında bilgiler bilgi görseline eklenir. Bu koşulların felsefi düşünceye olan etkisinin tartışılması sağlanır. Öğrencilere dünya felsefe geleneklerinin (Hint, Çin, Antik Yunan, Türk İslam, Fransız, Alman, Anglosakson ve Amerikan) özelliklerinin ve bazı filozoflarının (Kung-Fu-Tzu, Siddhartha Gautama, Lao Tzu, Thales, Sokrates, Platon, Aristoteles, Farabi, İbni Sina, Gazali, R. Descartes, J. Locke, I. Kant, J. Dewey, T. Mengüşoğlu) ilgilendiği felsefi konu ve problemlerinin yer aldığı bilgi görseli verilir (OB5, KB2.7). Öğrenciler, dünya felsefe geleneklerinin benzer ve farklı yönlerini iş birlikli olarak ayırt eder.Tüm süreçte öğrenciler, felsefenin gelişimini ve dünya felsefe geleneklerinin önemini anlamaya çalışır (E2.1, SDB2.3).

FEL.10.1.2
Öğrencilerin felsefi düşüncenin özellikleri üzerine derinlemesine düşünmeleri amaçlanır. Felsefi düşüncenin özellikleri ile ilişkili sorular, metinler veya karikatürler kullanılarak öğrencilerin ilgili konuya merak duymaları sağlanır (E1.1). Felsefi düşüncenin özelliklerini açıklamaları için öğrencilere felsefi düşüncenin temel özellikleri (hayret etme, merak etme, şüphe duyma, sorgulama, yığılımlı ilerleme; rasyonel, tutarlı, refleksif, eleştirel, sistemli ve evrensel olma) hakkında bilgilerin, açıklamaların ve açık uçlu soruların yer aldığı bir çalışma kâğıdı verilir. Öğrencilerin felsefi düşüncenin özelliklerini kendi cümleleri ile ifade etmeleri sağlanır (OB1). Yazma çalışması yaparken kendini ifade etme ile azimli olmanın önemini belirtir (D3.1). Süreçte öğrenciler bireysel ya da grup hâlinde kavram haritası oluşturabilir veya eksik verilen bir kavram haritasını tamamlayabilir. Öğrenciler bunları dijital araçlar yardımıyla da yapabilir. Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrencilerin felsefi soruların temel özelliklerini ifade ederek felsefi soru sormaları amaçlanır. Öğrencilere akademik yayınlardan hareketle felsefi sorunun özellikleri hakkında metinler verilir. Çıkarım yaptırılarak felsefi soruların niteliklerinin sıralanması sağlanır (KB2.10). Öğrencilerin yakın ve uzak çevresinde gözlemlediği sorunlar üzerine çeşitli felsefi sorular oluşturması ve bunların neden felsefi soru niteliğine sahip olduğunu açıklaması sağlanır (KB2.18). Düşün, eşleş, paylaş veya büyük grup tartışma tekniği kullanılabilir. Felsefenin diğer alanlarla ilişkisine eleştirel yaklaşmaları için öğrencilere felsefenin bilim, din ve sanat alanlarıyla ilişkisi hakkında sorular yöneltilir. Felsefenin bu alanlarla olan farklılıkları ve benzerlikleri hakkında öğrencilerin görüşleri alınır (KB2.7). Bu benzerlik ve farklılıkların yapılandırılmış grid üzerinden belirlenmesi sağlanır (E3.2). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrencilerin felsefenin bireysel ve toplumsal işlevlerini tartışmaları amaçlanır. Öğrencilerin bu işlevlerin neler olabileceği hakkında bireysel ya da gruplar hâlinde mantıksal temellendirme yaparak tartışmaları sağlanır (KB2.8). Öğrencilerden felsefenin işlevlerine ilişkin farklı görüşleri içeren bir liste oluşturması istenir. Öğrencilerin görüşlerin tutarlılığını ve geçerliliğini tartışarak onları kabul etmeleri veya reddetmeleri sağlanır (E3.7, KB3.3). Bu süreçte konuşma halkası veya akvaryum tartışma teknikleri uygulanabilir. Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrenciler, performans görevi olarak "Felsefe nedir? Filozof kime denir? Bildiğiniz filozoflar kimlerdir? Felsefe ne işe yarar? Felsefe nasıl yapılır?" soruları hakkında farklı yaş ve meslek gruplarını temsil edebilecek kişilerle empati kurup onlara nezaketli davranarak röportaj yapar (D14.1). Yaptığı röportajları dijital veya yazılı olarak düzenler ve okul genel ağ sayfasında yayımlar (D3.2, D16.3, OB2). Öğrenci performansı, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir.

“Felsefe üzerine felsefe yapılabilir mi?” sorusu üzerine görüş geliştirilebilir.
Âşık Veysel ve Neşet Ertaş türkülerindeki felsefi ifadeler araştırılarak felsefenin diğer alanlarla ilişkisi incelenebilir.
* Farklı medeniyetlerde felsefeye katkısı olan kadın düşünür ve filozoflar hakkında bir sunu hazırlanabilir.

Felsefenin anlamını, temel kavram ve özelliklerini pekiştirmeye yönelik görsel, işitsel uyaranların ağırlıkta olduğu öğretim materyalleri kullanılabilir.
Felsefi soruların ayırt edilmesine ilişkin içeriği anlamayı kolaylaştıran yöntem ve öğretim materyalleri kullanılabilir. Günlük hayatla ilişkisinin daha görünür olduğu, yapılandırılmış örnek durum ve olaylardan yararlanılabilir.
Felsefenin diğer alanlarla ilişkisine, bireysel ve toplumsal işlevlerine yönelik öğrenme-öğretme uygulamalarında dijital materyaller kullanılabilir.
Dünyada öne çıkan felsefe geleneklerinin kavranması için dijital materyaller kullanılabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin mantık hatalarını fark edebildikleri, doğru düşüncenin önemi ve gerekliliği hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Dil düşünme ilişkisi temelinde ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere açık uçlu sorular sorulur.

Öğrencilerden günlük hayatta kendilerinin ve başkalarının yaptığı mantık hatalarına örnekler vermeleri ve bu hataların nedenlerini tahmin etmeleri istenir.

FEL.10.2.1
Düşünme ve dil ilişkisini mantık açısından incelemeleri için öğrencilere düşünme ve dilin yapısını, işlevini, birbiriyle olan ilişkisini ifade eden bilgilerin, görsellerin, açıklamaların ve açık uçlu soruların yer aldığı bir çalışma kâğıdı verilir (OB1). Bilgi ve görsellerin yorumlanması sağlanır (OB4). Yorumlardan hareketle düşünce ve dil ilişkisi hakkında çıkarım yaptırılır (KB2.10). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Öğrencilerin mantık ve argümantasyonda kullanılan temel kavramları örneklendirerek incelemeleri amaçlanır. Mantık, akıl ilkeleri (özdeşlik, çelişmezlik, üçüncü hâlin imkânsızlığı, yeter-sebep), önerme, doğruluk, akıl yürütme ve türleri (tümdengelim, tümevarım, analoji), tutarlılık, çelişiklik, geçerlilik, görüş, argüman, safsata kavramlarının tanımlandığı ve örneklendirildiği bilgi görselleri verilir. Bunlardan hareketle mantık ve akıl ilkelerinin önemi üzerine tartışma yaptırılır (KB2.18). Öğrencilerin görüş, önerme, doğruluk ve argüman kavramlarına kendi örneklerini oluşturması sağlanır (E3.2). Örneklerin uygunluğunu gruplar hâlinde tartışmaları istenir. Öğrenciler tartışmada olumlu bakış açısı geliştirir ve davranışlarında kontrollü olur (D12.1). Yapılandırılmış metin örnekleri verilerek örneklerde kullanılan akıl yürütme türlerinin belirlenmesi, akıl yürütmelerdeki öncül ve sonuç önermelerinin gösterilmesi, ilgili akıl yürütmelerin tutarlılık ve geçerliliğinin değerlendirilmesi sağlanır (E3.6). Tüm süreçte öğrencilerin ilgili kavramlara örnekler vermesi teşvik edilir. Öğrencilerden örnek vermek için çaba göstermesi ve zihinsel örüntüleri ifade etmesi istenir (E3.2). Süreçte soru-cevap yöntemi ve bulmaca kullanılabilir. Öğrencilere safsata türlerinin, özelliklerinin ve örneklerinin yer aldığı bilgi notu verilir. Bunun için performans görevi tasarlanır. Safsata türlerinin yer aldığı tartışma programı diyalogları, gazete haberleri, röportaj videoları, sosyal medya yazışmaları örnekleri verilir (OB2). Öğrencilerden söz konusu örneklerde yer alan safsataları bularak bunların türlerini bulmaları ve toplumda yarattıkları etkiyi değerlendirmeleri istenir (KB3.1). Öğrenciler değerlendirmede aktif rol alarak safsataların toplumsal düzende yarattığı olumsuzluklara örnek verir ve bunlara çözüm önerisi sunar (D3.4, D16.2). Bu süreçte öğrencilerden safsata türlerine kendi yaşantılarından da belirgin örnekler vermeleri beklenir. Doğru ve güvenilir olmanın önemini belirtmeleri sağlanır (D6.2). Öğrenciler süreç boyunca yapılan tüm işlemleri görsellerle destekleyerek bir afiş hazırlar ve kendi öğrenme süreçlerini geliştirirler (E2.3,SDB1.2). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Günlük dilde verilen argümanların mantığın biçimsel diline (standart form) dönüştürülerek yeniden ifade edilmesi amaçlanır. Öğrencilere günlük dilde yazılan metinlerden örnekler verilir. Öğrencilerin metinlerdeki argümanları belirlemeleri, öncül ve sonuç önermelerini bulmaları, ilgili argümanları mantığın biçimsel diline dönüştürerek yazmaları sağlanır (E3.6). Bu süreçte soru-cevap yöntemi kullanılarak argümanların öncül ve sonuçları buldurulabilir ya da argüman diyagramı yaptırılabilir.

* Çok değerli mantık, deontik mantık ve bulanık mantığın temel kavramları araştırılarak düşünme ve akıl yürütmede kullanılan temel mantık kavramları ile karşılaştırılabilir.
Wittgenstein'ın “dil oyunu” düşüncesi ile ilgili araştırma yapılabilir.
Bilimsel hipotezlerin oluşturulma süreci, akıl ilkeleri ve geri çıkarım düşüncesinden hareketle değerlendirilebilir.
Örnek olarak seçilen bir düşünce deneyinin temel argüman yapısı çözümlenerek bir argüman diyagramı oluşturulabilir. Kodlama yeterliğine sahip olan öğrenciler diyagramı kod şeklinde ifade ederek, kullandığı programda bu kod serisinin çalışması için eksik olan basamakları tespit edip kod sisteminin çalışmasını sağlayabilir.
''Schrödinger‘in kedisi'' düşünce deneyine yönelik yorumlarda (Kopenhag yorumu, Ensemble yorumu, ilişkisel yorum vb.) öne sürülen argümanlar değerlendirilebilir.

Mantık, akıl yürütme ve argümantasyonda kullanılan temel kavramların incelenmesi sürecinde şemalar ve görseller içeren kısa bilgi kartları kullanılabilir.
Örnek durumlardaki çıkarımlar belirlenerek akıl yürütme türü ve argümantasyon yapısına uygun olarak yeniden ifade etme sürecinde akran destekli öğrenmeden faydalanılabilir.
Safsataların tespit edilmesinde ve değerlendirilmesinde grup çalışmaları yaptırılabilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin felsefenin anlamını, özelliklerini ve yöneldiği konular ile varlığı hem felsefenin hem de bilimin konu edindiğini bildikleri kabul edilmektedir.

Varlığın sorgulanmasına yönelik ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere kısa cevaplı sorular sorulur.

Öğrencilere varlık hakkında düşünmelerini sağlayacak hikâye, şiir, film kesiti gibi ilgi çekici bir uyaran sunulur. Varlığın anlamı ve oluşumu üzerine düşünülmesi sağlanır. Felsefenin temel alanlarının neler olduğu hatırlatılarak bu alanlar arasında varlık felsefesinin yeri ve önemi vurgulanır.

FEL.10.3.1
Öğrencilerin varlık felsefesinin temel konu ve kavramlarını açıklamaları amaçlanır. Varlık felsefesinin konu ve kavramları ile bilim ve felsefenin varlığı ele alışlarına ilişkin bilgi görseli verilir. Öğrencilerin temel kavramları kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Metafizik ve ontoloji ilişkisini fark etmeleri ve bununla ilgili sözlü çıkarım yapmaları sağlanır (KB2.10). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrencilerin varlık felsefesinin temel problemlerini (varlığın var olup olmadığı, varlığın ne olduğu) açıklamaları amaçlanır. Parmenides ve Gorgias’ın varlığın var olup olmadığına yönelik görüşlerini karşılaştırarak çıkarım yapmaları sağlanır. Varlığın var olup olmadığına yönelik ne gibi kanıtların sunulabileceği ve eğer varlık varsa ne olduğu üzerine tartışma yaptırılır (KB2.18). Öğrencilerden davranışlarında kontrollü olmaları, görüşlerini açık bir şekilde ifade etmeleri, etkin dinlemeleri ve birbirlerinin sözünü kesmemeleri beklenir (SDB2.1, D12.2). Süreçte köşeleme veya büyük grup tartışması gibi teknikler kullanılabilir. İnsanın varlığı anlama ve açıklama isteğinin nedenleri hakkında görüş geliştirilmesi sağlanır (KB2.10). Bunun için soru cevap ya da fikir taraması tekniği kullanılabilir. Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Varlık felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri için öğrencilere varlık felsefesinin temel problemlerinden doğan felsefi akımlar (nihilizm, realizm, idealizm, materyalizm, düalizm, oluş felsefesi, fenomenoloji, varoluşçuluk) ile ilgili açıklamaların ve açık uçlu soruların yer aldığı bir çalışma kâğıdı verilir (OB1). Akımların benzerlik ve farklılıkları hakkında tartışma yaptırılır (KB2.7, KB2.18). Öğrencilere arkadaşlarını desteklemenin önemi belirtilerek iş birlikli olarak felsefi akımların soru, kavram, problem, argüman ve temsilcilerinin yer aldığı bir anlam çözümleme tablosunun veya soru kartlarının hazırlanması ve doldurulması sağlanır (E3.2, SDB2.2, D4.1, KB3.3). Öğrencilerden arkadaşlarının cevaplarını saygı ve nezaket çerçevesinde değerlendirmeleri ve doğrulamaları beklenir (D14.1).
Varlık felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Felsefi metnin nasıl incelendiği hakkında öğrencilere bilgi görseli verilerek inceleme ölçütlerini listelemeleri sağlanır (E3.6). Metinde geçen felsefi kavramların belirlenmesinin, hangi felsefi problemin ele alındığının ifade edilmesinin, yargıların belirlenmesinin, yargılar arası ilişkilerden hareketle akıl yürütme ve argümanların bulunmasının, argümanların öncül ve sonuçlarının gösterilmesinin, savunulan felsefi görüşün eleştirilerek değerlendirilmesinin önemi vurgulanır. Performans görevinin yerine getirilmesi için
• Platon’un Timaios,
• Aristoteles’in Metafizik,
• Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes'in Fragmanlar,
• İbni Sina'nın Metafizik,
• R. Descartes’ın Metafizik Üzerine Düşünceler,
• J. P. Sartre'ın Varoluşçuluk,
• Hilmi Ziya Ülken'in Varlık ve Oluş eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır. Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları  sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni  bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

Filozofların varlığı açıklarken kullandıkları kavramlar (G. W. F. Hegel’in “geist”, M. Heidegger’in “dasein”, G. W. Leibniz’in “monad”, Farabi'nin “ilk varlık”, I. Kant’ın “fenomen-numen” vb.) araştırılıp dijital araçlar kullanılarak kelime bulutu oluşturulabilir.
* İbni Sina'nın “uçan adam” ile Descartes'ın “Cogito” anlayışı üzerinden “insanın kendi varlığını idraki” problemine ilişkin düşüncelerin benzerliklerini ve farklılıklarını içeren dijital materyal hazırlanabilir.
T. Nagel’ın “Yarasa Olmak Nasıl Bir Şeydir?” adlı eserinden hareketle öteki zihinlerin imkânı problemi yorumlanabilir.

Varlık felsefesinin temel kavramlarına yönelik öğrenme-öğretme uygulamalarında sunulan kavram listesinin akran desteği ile incelenmesi ve kavramların anlaşılması sağlanabilir.
Varlık felsefesinin temel problemleri ile düşünce ve argümanlarını açıklayan sadeleştirilmiş metinler verilebilir.
Metin inceleme sürecinde sunulan metindeki kavram, problem ve argümanlar öğrenciye doğrudan verilerek bunları kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin bilginin önemini, genel olarak bilginin ne olduğunu ve bilgiye nasıl ulaşıldığını bildikleri kabul edilmektedir.

Bilginin doğası temelinde ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere kelime ilişkilendirme testi uygulanır.

Kasıtlı olarak yanlış bilgilendirme (dezenformasyon) örnekleri üzerinden öğrencilerin bilginin hayati değeri ve işlevi hakkında düşünmeleri sağlanır.

FEL.10.4.1
Bilgi felsefesinin konusu ve temel kavramlarını açıklayabilmeleri için öğrencilere bilgi olan ile bilgi olmayan örnek ifadeler verilerek bunların nasıl ayırt edilebileceğine ilişkin düşünceleri sorulur. Bilgi ifade eden cümlelerle önerme, argüman ve akıl yürütmeler arasında ilişki kurmaları istenir (E3.6, KB2.7). Platon’un “mağara benzetmesi” ile ilgili görsel veya animasyon aracılığıyla öğrencilerin bilgi ve sanı kavramlarının arasındaki ilişkiyi sorgulamaları, gerçeklik ve doğruluk kavramları arasındaki ilişkiyi ifade etmeleri sağlanır (OB2, OB4). Öğrencilere bilgi kavramının terim anlamı ve filozoflar tarafından yapılan çeşitli bilgi tanımları verilerek bilgi felsefesinin konusu hakkında çıkarım yapılması istenir (KB2.8). Bu  süreçte öğrenciler görüşlerini yazılı ve sözlü olarak özetleyebilir veya metaforlar oluşturabilir. Süreç öz değerlendirme ile değerlendirilebilir (SDB1.2). Öğrencilerin bilginin mümkün olup olmadığı problemini açıklamaları ve bunlara yönelik  düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Bilginin imkânı hakkında kuşkucu (septik) filozoflar (Gorgias, Pyrrhon) ile dogmatik filozofların (Sokrates, Platon, Aristoteles) görüş ve argümanlarını içeren bilgi görseli öğrencilere verilir. Kuşkuculuğa yol açan genel ilkeler temelinde ilgili düşünce ve görüşlerin değerlendirilmesi sağlanır. R. Descartes’ın “Rüya Argümanı”nı açıklayan yapılandırılmış bir metin verilir (OB1). R. Descartes’ın bilgiye ulaşma yönteminin (kuşku yöntemi) kuşkucu filozoflardan farkının açıklanması ve öğrencilerin apaçık bilgilerin varlığı hakkında çıkarım yapmaları sağlanır (E3.4, E3.9, KB2.10). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir.Öğrencilerin bilginin  kaynağı hakkındaki görüşleri anlamaları, bunlara yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri için “Bilginin kaynağı nedir?” sorusunu cevaplamaları istenir. Bilginin kaynağı hakkında öne çıkan görüşleri (rasyonalizm, empirizm, kritisizm ve entüisyonizm) içeren yapılandırılmış metin örnekleri verilir ve iş birlikli olarak bu görüşlerin açıklanması, benzer ve farklı yönlerinin bir tablo veya şekil üzerinde gösterilmesi sağlanır (E3.5, KB2.7, KB2.13). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Bilginin kaynağında duyu, akıl ve sezgiden hangisinin daha geçerli olabileceği üzerinde öğrencilerin görüş oluşturmaları sağlanır (KB3.3). Fikir taraması, görüş geliştirme ve Sokratik tartışma yöntemleri kullanılabilir. Süreçte öğrencilerden birbirlerine nezaketli olması istenir (D14.1). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Bilginin doğruluk ölçütleri problemini anlamaları, ilgili düşünce ve argümanları değerlendirmeleri için öğrencilere gazete, dergi, makale, televizyon programlarından örnek durumlar verilir (OB1, OB4). Bu örneklerde yer alan bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilecek ölçütlerin neler olabileceği üzerine tartışma yaptırılır (KB2.18). Öğrencilerden davranışlarında kontrollü olmaları istenir (D12.2). Beyin fırtınası, forum veya fikir taraması teknikleri kullanılabilir. Öğrencilerin bilginin doğruluk ölçütlerini (uygunluk, tutarlılık, tümel uzlaşım ve yarar) keşfetmeleri sağlanır. Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrencilerden doğruluk ölçütlerinden her birinin hangi disiplinlerde daha çok kullanıldığı hakkında iş birlikli olarak düşünce ve argüman oluşturmaları istenir (E3.6, KB2.10). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Bilgi felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için
• Platon’un Theaitetos veya Sofist,
• S. Empiricus’un Kuşkuculuk,
• Gazali'nin Hakikat Arayışı,
• R. Descartes’ın Felsefenin İlkeleri,
• J. Locke’ın İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme,
• I. Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi,
• Necati Öner'in Bilginin Serüveni eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır.

Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

* Bilgi felsefesine ilişkin bilgi türlerini (tanışıklık bilgisi, önermesel bilgi, nasılın bilgisi) araştırarak kısa açıklamaların, örneklerin ve görsellerin olduğu dijital bir zihin haritası oluşturulabilir.
Gazali'nin kesin bilginin imkânı konusunda şüpheyi ele alışının Descartes'a etkisi araştırılabilir.
D. Hume’un İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma adlı eserinden derlenen bir metin aracılığıyla “nedensellik ilkesi” hakkındaki görüşleri incelenerek duyular ve akıl arasındaki ilişki çözümlenebilir.

Bilgi felsefesinin konusu ve temel kavramlarını pekiştirmeye yönelik görsel, işitsel uyaranların ağırlıkta olduğu öğretim materyalleri kullanılabilir.
Bilgi felsefesinin temel problemlerinin açıklanması aşamasında akran öğretimi veya grup çalışmalarından yararlanılabilir.
İnceleme sürecinde sunulan metindeki kavram, problem ve argümanlar öğrenciye doğrudan verilerek bunları kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin iyi, kötü, özgürlük ve sorumluluk içeren davranışlara günlük hayattan örnekler verebildiği; olgu ve değer yargısı ayrımını yapabildiği kabul edilmektedir.

Ahlaki konulardan, örnek cümle veya durumlar üzerinden ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini ilişkilendirmeleri amacıyla öğrencilere eşleştirme soruları sorulur.

Öğrencilere günlük hayatta karşılaşılan ahlaki sorunlarla ilgili görsel ve işitsel materyaller verilir. Öğrencilerden iyinin, kötünün, özgürlüğün ve sorumluluğun ölçütlerinin neler olabileceği hakkında tahminde bulunmaları istenir. Bilgi felsefesinde edindikleri altyapı dikkate alınarak ahlaklı olmak ile bilgili olmak arasındaki ilişkiye dair düşüncelerini açıklamaları sağlanır. Bu yolla öğrenciler ahlaki davranışın gereği ve önemini fark eder.

FEL.10.5.1
Öğrencilerin ahlak felsefesinin konusunu ve temel kavramlarını açıklamaları amaçlanır. Etik ve ahlak kavramlarının etimolojik kökeninin araştırılması, benzer ve farklı yönlerinin açıklanması sağlanır (KB2.7). Örnek olay ve durumlar üzerinden yönlendirici sorularla ahlak felsefesinin temel kavramları buldurulur. Ortaya çıkan kavramları öğrencilerin kendi cümleleriyle ifade etmesi istenir. Öğrencilere bu kavramlarla davranışların ilişkilendirildiği hikâye veya aforizmalar yazdırılabilir, canlandırmalar yaptırılabilir (E3.3). Bu süreçte öğrencilerin duygularını yansıtabilmesi, duygusal tepkilerinin nedenlerini tartışabilmeleri sağlanır (SDB1.1, KB2.18). Süreç, gözlem formu ile değerlendirilebilir. Kavram yanılgıları ve öğrenme  eksikleri belirlenerek dönüt verilir.Öğrencilerin evrensel ahlak yasasının imkânı problemini açıklamaları, probleme yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Öğrencilerden farklı kültürlerde ahlaki olarak kabul edilen  davranışları araştırmaları istenir (E2.2, E1.3, OB1, KB2.6). Araştırmadan hareketle öğrencilerin ahlaki davranışların evrenselliği üzerine tartışma yapmaları sağlanır (E2.1, SDB2.3, KB2.18). Bu tartışmada Sokratik tartışma yöntemi kullanılır. Bu süreçte öğrencilerin cesur ve girişimci olmaları desteklenerek duygu ve düşüncelerini etki altında kalmadan belirtmeleri ve evrensel ahlak yasasının imkânı probleminin farkına varmaları sağlanır (D11.1). Öğrencilere evrensel ahlak yasasının varlığını kabul eden (Sokrates, Farabi, I. Kant, J. S. Mill) ve kabul etmeyen (Epiküros, T. Hobbes, M. Stirner, J. Bentham) filozofların düşünce ve argümanlarını içeren bilgi görseli verilir. Öğrencilerden bunların benzer ve farklı yönlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmeleri istenir (KB2.7). Bu süreçte anlam çözümleme tablosu hazırlatılır. Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Öğrencilerin ahlak felsefesinin özgürlük ve sorumluluk ilişkisi problemini anlamaları, probleme yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Bu bağlamda öğrencilere özgürlük ve sorumluluk temalı şiir, roman, hikâye metinleri veya belgesel, film kesitleri verilir; bunlardan hareketle öğrencilerin özgürlük ve sorumluluk problemini keşfetmeleri sağlanır (E3.2). Bunun için soru cevap yöntemi kullanılabilir. Öğrencilere özgürlük ve sorumluluk problemi ile ilgili argümanları içeren bilgi notları verilir. Grup çalışması ile söz konusu  argümanları incelemeleri ve tutarlılıklarını değerlendirmeleri sağlanır (KB3.3). Argümanların gerekçeli olarak değerlendirilmesi için grup üyelerinin tartışmaları desteklenir ve tartışma sürecinde öğrencilerin birbirlerine karşı anlayışlı olmaları, barışcıl yaklaşmaları sağlanır (D15.1, KB2.18). Bu tartışmalarda ahlakın vicdan boyutuna ve sosyal hayatta özellikle dijital ortamlarda yapılan davranışlardan sorumlu olunması gerektiğine dikkat çekilir. Öğrencilerden alternatif düşünceler  ortaya koymaları, empati kurmaları, farklı düşünceler olabileceği noktasında uzlaşmaları, vardıkları sonuçları sınıfla paylaşmaları istenir (SDB2.2, D14.3, OB1, KB2.10). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Ahlak  felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için
• Platon’un Devlet,
• Aristoteles’in Nikomakhos’a Etik,
• Farabi'nin Mutluluğun Kazanılması,
• Yûsuf Has Hâcib’in Kutadgu Bilig,
• I. Kant’ın Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi,
• Nurettin Topçu'nun İsyan Ahlakı eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır.

Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

Platon’un Devlet adlı eserinde yer alan Gyges’in Yüzüğü öyküsü incelenip “Gyges’in yüzüğü sizde olsaydı nasıl davranırdınız?” sorusu üzerinden insanı iyi ya da kötüye yönelten nedenlerin sorgulanması sağlanabilir.
Ahlak felsefesinin temel problemlerine yönelik “Ahlaki eylemin temel amacı Aristoteles’e göre mutluluk, I. Kant’a göre ödevdir.” görüşünden hareketle yapay zekâdan bir ahlaki eylem beklemenin ne derece doğru olduğu, yapay zekâyı ahlaki eyleme yöneltecek motivasyonun ne olabileceği üzerine araştırma yapılarak görüş geliştirebilir. Bu doğrultuda Turing testinde yer alan ahlaka yönelik sorulara alternatif soru örnekleri üretmeleri istenebilir.
* Günümüz tüketim toplumunu İbni Miskeveyh’in “ölçülülük” erdemi bağlamında ele alan bir deneme yazdırılabilir.

Ahlak felsefesinin konusuna ve temel kavramlarına ilişkin ayrıntılı açıklamaların ve örneklerin yer aldığı çalışma kâğıdı verilebilir.
Ahlak felsefesinin temel problemleri ile düşünce ve argümanlarını açıklayan günlük hayat örnekleri verilebilir.
Sadeleştirilmiş bir metin üzerinden ahlak felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanlar gruplar hâlinde değerlendirilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin estetik ve güzellik kavramlarının birbiriyle ilişkili olduğunu, sanatın terim anlamını ve önemini, sanatın farklı alanları olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.

Sanatın insana ve topluma etkisi ile ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere doğru/yanlış testi uygulanır.

Öğrencilere resim, heykel, minyatür, müzik, ebru, roman, hikâye gibi sanat eserleri ile ilgili örnekler verilir ve bunların insana neler düşündürdüğünü ve hissettirdiğini ifade etmeleri istenir. Öğrencilerin bunların kültürel, estetik, etik, sanatsal değerleri hakkında düşünmeleri sağlanır.

FEL.10.6.1
Öğrencilerin estetik ve sanat felsefesinin konusunu ve temel kavramlarını açıklamaları amaçlanır. Öğrencilere sanat hakkında özlü sözler ve çeşitli sanat eserlerinden (resim, heykel, şiir vb.) oluşan bir kolaj verilir. Öğrencilerden sanat, sanat eseri, güzellik, estetik, estetik haz kavramlarının anlamları hakkında duygu ve düşüncelerini açıklamaları istenir (OB4). Estetik ve sanat felsefesinin temel kavramları ve sanatın tanımları hakkında bilgi görseli verilir. Estetik ve sanat felsefesinin konusu hakkında çıkarım yapılması sağlanır (KB2.10). Öğrencilerin ön yargısız bir şekilde sanatın ne olduğuna farklı açılardan bakabilmesi ve farklı fikirlere açık olması teşvik edilir (E3.5, OB9, KB3.1). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir.Öğrencilere sanat kuramlarının (taklit olarak sanat, yaratım olarak sanat, oyun olarak sanat) açıklamalarının ve ilgili temsilcileri hakkında bilgilerin yer aldığı bilgi görseli verilir. Öğrencilerden bir objenin kopyasını çizmeleri, ardından aynı objeyi zihinlerinde hayal ettikleri hâliyle kâğıda yansıtmaları istenir (D7.1, OB9, KB2.13). İlk çizim ile ikinci çizim arasındaki farkların neler olabileceği, çizimlerin taklit ve yaratım sanat kuramlarından hangilerine karşılık gelebileceği sorularak bu kuramların düşünce ve argümanlarının değerlendirilmesi sağlanır (KB3.1). Görüşlerin gerekçeleriyle birlikte sözlü olarak ifade edilmesi gerçekleştirilir. Oyun olarak sanat kuramının düşünce ve argümanlarının değerlendirilmesi için öğrencilerden haz ve özgürlük duyguları temelinde oyun ve sanat arasında benzerlik kurmaları istenir (KB2.7). İnsanın gerçek özgürlüğe sanatsal girişimde bulunarak ulaşıp ulaşamayacağının  değerlendirilmesi sağlanır (D11.2, KB3.1). Süreçte Sokratik tartışma yöntemi kullanılabilir. Öğrencilere sanat kuramları ile ilgili yargılar liste hâlinde verilir. Hangi yargıların hangi kuramla ilişkili olduğu ve bu yargıların doğruluğu hakkında görüş geliştirmeleri sağlanır (E3.10, KB2.10). Öğrencilerin güzellik ve ortak estetik yargıların imkânı problemini açıklamaları ve bunlara yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Öğrencilere güzelin öznel mi, nesnel mi olduğu sorulur. Bir varlığı güzel kılan özelliklerin neler olabileceği üzerine tartışma yaptırılır ve belirlenen niteliklerin içsel ve dışsal olarak gruplanması istenir (OB1, KB2.7). Güzelliğin hakikat, iyilik ve yüceyle ilişkisi vurgulanır. Öğrencilerin güzel algısının evrensel olup olamayacağı hakkındaki görüşlerini örneklerle sunmaları ve gruplar hâlinde tartışmaları sağlanır (KB2.18). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Tartışma sürecinde öğrenciler birbirlerinin  sözünü kesmeden dinlemeye, duygu ve düşüncelerini ifade etmeye, diğer arkadaşlarıyla etkileşim kurmaya teşvik edilir (SDB2.1, D14.1). Güzellik ve estetik yargılar hakkında bazı filozofların (Platon, A. Baumgarten, Kant, B. Croce) düşünce ve argümanları bilgi görseli olarak verilir. Bu filozofların güzelliğin tanımı ve ortak estetik yargıların imkânı hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi sağlanır (KB3.3). Estetik ve sanat felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için
• Aristoteles’in Poetika,
• F. Schiller’ın İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine,
• B. Croce’nin Estetik,
• İ. Tunalı’nın Estetik,
• J. Berger’in Görme Biçimleri eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır.

Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya  dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

* Güzelliğin ölçütlerinden olan simetri, altın oran, ahenk ve zıtlık kavramları tartışılabilir.
Tartışmalara neden olan sanat eserlerini (M. Cattelan’ın Komedi, A. Warhol’un Brillo Kutuları vb.) A. Danto’nun kurumsal sanat anlayışına dayanarak değerlendirilebilir.
L. Tolstoy’un Sanat Nedir? eserinden hareketle sanat-ahlak ilişkisi analiz edilebilir.

Sanat kuramları çeşitli görsel veya görsel-işitsel araçlarla sadeleştirilerek açıklanabilir.
Estetik ve sanat felsefesinin temel problemlerini açıklayan yapılandırılmış metinlerden yararlanılabilir.
Sadeleştirilmiş bir metin üzerinden sanat felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanları gruplar hâlinde değerlendirilebilir.

SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı

Öğrencilerin siyaset kavramına ilişkin fikir sahibi oldukları, birey ve vatandaşlık bilincine sahip oldukları, toplumsal hayata ilişkin temel problemlerin farkında oldukları kabul edilmektedir.

Siyasetin önemi ve gereği ile ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere kelime ilişkilendirme testi uygulanır.

Öğrencilerden toplumsal hayatta karşılaşılan sorunların neler olduğu ve tarihsel süreçte farklı yönetim biçimlerinin ortaya çıkma nedenleri hakkında tahminde bulunmaları istenir.

FEL.10.7.1
Siyaset felsefesinin konusu ve temel kavramlarını açıklamaları için öğrencilere siyasetin amacı, işlevi, kurum ve aktörleri, toplumsal hayatın diğer unsurlarıyla ilişkisine dair sorular yöneltilir (E1.1). Bu bağlamda siyaset felsefesinin temel kavramlarının (adalet, özgürlük, eşitlik, hak) tanımlarının ne olduğu ile bu kavramların birbirleriyle ilişkisi hakkında tartışma yaptırılır (KB2.18). Siyaset felsefesinin tanımı ve konusu hakkında çıkarım yapılması sağlanır (KB2.10). Tartışmada öğrenciler deneyimlerini ifade edebilir, bir görseli yorumlayabilir veya bir örnek durumu inceleyebilir. Hak ve özgürlükleri korumanın önemini sözlü olarak belirtir (D1.1). Öğrencilerin, tartışma sonucunda ulaştıkları görüşleri kısa bir  konuşma veya yansıtma yazısı ile paylaşmaları sağlanır (OB1, KB2.13). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. 
Öğrencilerin siyaset felsefesinin temel problemlerinden devletin kökeni, iktidarın kaynağı ve meşruiyetini açıklamaları ve bu problemlere yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Devletin kökeni, iktidarın kaynağı ve meşruiyeti problemleri bağlamında öğrencilere, toplumlarda neden iktidarların ortaya çıktığı ve bu iktidarların meşruiyetlerini farklı yönetim biçimlerinde nasıl sağladığına yönelik çeşitli sorular sorulur.Öğrencilerin iktidarın önemi, gereği ve meşruiyetinin kaynağı hakkında çıkarım yapmaları sağlanır (KB2.10). Çıkarımları ile karşılaştırmalar yapmaları için devletin kökeni, iktidarın kaynağı ve meşruiyeti problemleri, bu problemlere ilişkin görüşleri ve argümanları içeren bilgi görseli verilir. Öğrencilerden bu problemleri açıklamaları, verilen düşünce ve argümanları değerlendirmeleri istenir (KB3.3). Süreçte küçük veya büyük grup tartışma teknikleri kullanılabilir. Öğrencilerin siyaset felsefesinin temel problemlerinden ideal düzenin imkânı problemini anlamaları ve bu probleme dair düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Öğrencilerden toplumsal sorunlara örnekler vermeleri istenir. Bu örnekler üzerinden insanların adil, eşit, özgür, güvenli ve refah içerisinde yaşayabileceği bir toplumsal düzenin olabilirliğine ilişkin görüşler alınır (E1.2). Öğrencilerin kişisel ve toplumsal haklara saygı göstermenin önemi ve gereği hakkında çıkarımda bulunmaları sağlanır (D11.3, KB2.10). Örnek olay ve durumlardaki sosyal ipuçlarını dikkate alarak başkalarının duygularını, düşüncelerini ve bakış açılarını toplumsal normların önemi açısından sorgulanması sağlanır (SDB2.3, D14.3, OB6, KB2.8). Siyasetin toplumda zenginlik ve kaynakların dağıtılmasıyla ilgili olduğu görüşünden hareketle devletin kaynakların adil dağılımı konusundaki rolü ve bireysel özgürlükler ile devlet otoritesi arasındaki denge üzerine bir tartışma yürütülür (KB2.18). Millî bilinç kazanmanın ve millî kaynakları korumanın önemini ifade etmeleri sağlanır (D19.1). Varılan sonuçlar üzerinden öğrencilerin ideal düzenin imkânı problemine yönelik düşünce ve argümanlarını kendi cümleleriyle yazılı olarak açıklamaları sağlanır. Öğrencilere ütopya eserlerinin genel özelliklerinin açıklandığı bilgi görseli verilir. Öğrencilerin ütopya eserlerini (istenilen ütopya ve istenilmeyen ütopya), ideal toplum düzeni açısından değerlendirmeleri sağlanır (E3.10, KB3.3). Bu süreçte münazara yaptırılabilir veya görüşlerin açıklandığı kısa metinler yazdırılabilir. Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Öğrencilerin yapay zekâların ya da robotların insanlar üzerinde hakimiyet kurdukları kısa bir  hikâye yazmaları sağlanır. Siyaset felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için
• Platon’un Devlet,
• Aristoteles’in Politika,
• Orhon Yazıtları,
• Farabi'nin El-Medinetü’l-Fâzıla,
• Yûsuf Has Hâcib'in Kutadgu Bilig,
• İbni Haldun’un Mukaddime,
• T. Hobbes’un Leviathan eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır.

Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

Siyaset felsefesinin temel kavramlarına yönelik J. Rawls’ın Bir Adalet Teorisi adlı eserinde yer alan “cehalet örtüsü (bilinmezlik perdesi)” metaforu üzerinden adalet temelli bir ütopya tasarlanabilir. 
Siyaset felsefesinin temel problemlerine yönelik robotların hak talep ettiği bir distopya tasarlanabilir.
* J. Bentham’ın Gözün İktidarı eserinde yer alan “panoptikon” tasarımından hareketle gözetimin toplumsal düzeni sağlamada üstlendiği rol tartışılabilir.

Siyaset felsefesinin konusu ve temel kavramlarının açıklanması sürecinde anlam çözümleme tabloları, kavram haritaları gibi materyaller kullanılabilir.
Siyaset felsefesinin temel problemlerine ilişkin çözümü daha kolay tespit edilebilecek günlük hayattan örnek durum ve olaylardan yararlanılabilir.
Sadeleştirilmiş bir metin üzerinden siyaset felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanlar gruplar hâlinde değerlendirilebilir.

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SBD2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin din ile ilişkili temel kavramları bildikleri, farklı dinlerin ve inançların farkında oldukları kabul edilmektedir.

Dinin insan hayatındaki yeri ile ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere kısa cevaplı sorular sorulur.

Öğrencilere dinin konusu ve kavramları hakkında neler bildikleri sorulur. Öğrencilerin felsefe ve din arasındaki konu ortaklığı üzerine tahminlerde bulunmaları sağlanır.

FEL.10.8.1
Din felsefesinin konusunu ve temel kavramlarını açıklamaları için öğrencilerin yapılandırılmış bir metin üzerinden din felsefesi ile teoloji arasındaki benzerlik ve farklılıkları belirlemeleri sağlanır. Süreçte karşılaştırma tablosu kullanılabilir (KB2.7). Öğrencilerin din felsefesinin temel kavramlarını (Tanrı, ibadet, iman, inanç, vahiy) kendi cümleleriyle açıklamaları sağlanır. Açıklama ve çıkarımların güvenilir kaynaklardan doğrulanması gerçekleştirilir (OB1, D3.3). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Öğrencilerin Tanrı’nın varlığına ilişkin görüşlerle (teizm, deizm, panteizm, ateizm, panenteizm)
Tanrı’nın varlığının kanıtlanması problemini açıklamaları, ilgili düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Bunun için öğrencilere ilgili görüşleri açıklayan ve teleolojik argüman, kozmolojik argüman, ontolojik argüman ve kötülük argümanını içeren bilgi görseli verilir. Öğrencilerden bu görüşlerle argümanların benzer ve farklı yönlerini belirlemeleri istenir (KB2.7). Bu süreçte kavram haritası veya yapılandırılmış grid kullanılabilir (KB2.7). Tanrı’nın varlığına yönelik görüşlerle ilgili kanıtlamaların düşünce ve argümanlarının tutarlılığının tartışıldığı bir yansıtma yazısı yazdırılır (E3.5, SDB1.3, KB3.3). Bu süreçte öğrencilerin, insanların farklı kültür ve inançlara sahip olabileceğini fark etmeleri ve bu farklılıklara saygı duymaları sağlanır (D14.3, KB2.18).Öğrencilerin din felsefesinin temel problemlerinden evrenin sonluluğu ve sonsuzluğu, ruhun ölümsüzlüğü problemlerini anlamaları; ilgili düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Bu bağlamda öğrencilere bilgi görseli verilir. Öğrencilerin problemleri açıklamaları ve probleme yönelik argümanların tutarlılığını kendi cümleleriyle yazılı olarak değerlendirmeleri sağlanır (E3.2, KB3.3). Öğrenciler arkadaşlarıyla yardımlaşır, gösterişten kaçınır ve farklı düşünceler üzerinde yapıcı olarak uzlaşır (SDB2.2, D10.2, D20.2). Bu süreçte görüş oluşturma tekniği kullanılabilir, yaratıcı yazma veya boşluk doldurma çalışması yapılabilir. Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5).
Din felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için
• Augustinus’un İtiraflar,
• Gazali'nin İhyâ-u Ulûmi’d-Din,
• İbni Rüşd'ün Tutarsızlığın Tutarsızlığı,
• D. Hume’un Din Üzerine,
• G. W. F. Hegel’in Din Felsefesi Üzerine Dersler,
• Alvin Plantinga'nın Tanrı, Özgürlük ve Kötülük eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır.
Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

* Farabi ve Gazali'nin görüşleri doğrultusunda rastlantı ve zorunluluk kavramları üzerinden evrendeki nedensellik ve mucize kavramları değerlendirilebilir.
Platon’un “Euthyphron” diyaloğundan hareketle “Bir şey Tanrı istediği için mi iyidir yoksa iyi olduğu için mi Tanrı onu ister?” ikileminin İslam dünyasında Eş’ari ve Mutezile tarafından nasıl yorumlandığı araştırılabilir.
İbnülarabi'nin Fususu’l Hikem adlı eserindeki “ayna metaforu” üzerinden Tanrı-âlem ilişkisi yorumlanabilir.

Din felsefesinin konusu ve temel kavramlarına yönelik kavram yanılgılarını tespit etmek ve gidermek için tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. materyaller kullanılabilir. 
Din felsefesinin temel problemlerini açıklayan yapılandırılmış metinlerden yararlanılabilir. Sadeleştirilmiş bir metin üzerinden din felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanlar gruplar hâlinde değerlendirilebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin bilimsel bilginin özelliklerini, bilimsel yöntemin aşamalarını bildikleri kabul edilmektedir.

Ünitede yer alan temel konu ve kavram bilgilerini değerlendirmek amacıyla öğrencilere doğru/yanlış testi uygulanır.

Bilimin hayatla ilişkisini içeren ve bilimsel buluşların önemini gösteren yazılı, işitsel veya görsel materyaller verilerek bilimin doğasına ve değerine yönelik öğrencilerin tahminde bulunmaları sağlanır. Bilimin değerini ifade eden örneklerin verilmesi istenir.

FEL.10.9.1
Öğrencilerin bilim felsefesinin konusu ve temel kavramlarını açıklamaları amaçlanır. Öğrencilere bilim tarihinin önemli deneyleri ve çalışmaları üzerinden bilimin konusunu, amacını ve yöntemini açığa çıkarmalarını sağlayacak sorular sorulur. Bilim felsefesinin konusu hakkında tartışma yaptırılır (KB2.18). İbnülheysem'in Karanlık Oda deneyi, Takiyüddin’in optik deneyleri ve matematik çalışmaları, Michelson-Morley veya Milgram’ın Otorite ve İtaat deneyleri örnek olarak verilebilir (E1.1). Öğrencilerin gözlem, hipotez, kuram, yasa, deney, bilimsel yöntem kavramlarını açıklamaları istenir (KB2.7). Bu süreçte öğrenciler eşleştirme testi veya boşluk doldurma çalışması yapabilir. Öğrencilerin bilimin ne olduğu problemini anlamaları, bu problem temelinde klasik (geleneksel) bilim anlayışı ile çağdaş bilim anlayışının düşünce ve argümanlarını bilimin doğası açısından değerlendirmeleri amaçlanır. Öğrencilere farklı bilim anlayışlarını açıklayan yapılandırılmış bir metin verilir. Öğrencilerin bu anlayışların benzer ve farklı yönlerini karşılaştırarak değerlendirmesi sağlanır (E3.10, KB2.7, KB3.1). Süreçte öğrenciler klasik ve çağdaş bilim anlayışlarına yönelik grup çalışması yaparak karşılaştırmalı bir sunum, argümanları içeren kavram haritası hazırlayabilir veya tartışma yapabilir. Öğrencilerden bu süreçte uyum içinde çalışmaları, planlama ve zaman yönetimine dikkat etmeleri, güvenilir bilgi kaynaklarını kullanmaları ve aktif olarak sorumluluk almaları istenir (D3.4, SDB1.2). Öz veya akran değerlendirme formu kullanılabilir (E3.5). Öğrencilerin bilimin yöntem problemini açıklamaları, bu problem temelinde bilim olanı bilim olmayandan (diğer disiplinlerden ya da sözde bilimden) ayırarak ilgili görüş ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Bu bağlamda öğrencilere içinde bilim olan ve bilim olmayanların bulunduğu bilgi alanları karışık olarak verilir ve onlardan bu bilgi alanlarını bilim ve bilim olmayan olarak sınıflamaları istenir (KB2.7). Öğrencilere sınıflama için neleri ölçüt aldıkları, sınıflamada zorlandıkları bilgi alanlarının neler olduğu ve neden zorlandıkları üzerine tartışma yaptırılır (KB2.18). Tartışmada öğrencilere iletişime açık olmaları gerektiği hatırlatılarak onlardan etkin dinleme yapmaları, not tutmaları, duygu ve düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak açıklamaları, anlaşılamayan konular için sorular sormaları ve gelen soruları iletişimi zenginleştirecek biçimde yanıtlamaları istenir (SDB2.1, D14.1). Öğrencilere R. Carnap, K. Popper ve T. S. Kuhn’un görüşlerini ifade eden bilgi notu verilir ve bu filozofların görüş ve argümanlarının karşılaştırılarak değerlendirilmesi sağlanır (OB1, KB3.3). Bu süreçte görüşlerin güçlü ve zayıf yanlarına odaklanılarak bir karşılaştırma tablosu hazırlanabilir veya soru-cevap öğretim tekniği kullanılabilir. Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Bilim felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri için öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için
• H. Reichenbach’ın Bilimsel Felsefenin Doğuşu,
• K. R. Popper’ın Bilimsel Araştırmaların Mantığı,
• A. Sayılı’nın Hayatta En Hakiki Mürşit İlimdir,
• T. S. Kuhn’un Bilimsel Devrimlerin Yapısı,
• F. Sezgin’in Bilim Tarihi Sohbetleri adlı eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinlerin, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılması sağlanır.
Öğrencilere metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin akran değerlendirme formu üzerinden birbirlerini değerlendirmesi istenir. Metin inceleme formu, dereceli puanlama anahtarı veya dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirirler (D3.3, D16.3).

Sosyal bilimlerde yöntem tartışmaları bağlamında hermeneutik yöntem araştırılabilir.
Sosyal bilimler çerçevesinde determinizm kavramı araştırılabilir.
* R. Carnap'ın “bilim ve bilim olmayan” görüşü değerlendirebilir.
Ş.Teoman Duralı'nın biyoloji felsefesi temelinde insanın biyolojik ve kültürel boyutları hakkındaki görüşleri araştırılabilir.

Bilim felsefesinin konusu ve temel kavramlarına yönelik kavram yanılgılarını tespit etmek ve gidermek için bilgi görseli kullanılabilir.
Bilim felsefesinin temel problemlerine yönelik öğrenme-öğretme uygulamalarında akran destekli öğrenmeden yararlanılabilir.
Sadeleştirilmiş bir metin üzerinden bilim felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanlar gruplar hâlinde değerlendirilebilir.