Coğrafya

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin coğrafya biliminin kapsamı hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden mekânsal sorunları sınıflandırarak coğrafyanın uzmanlık alanlarıyla (jeomorfoloji, klimatoloji, toprak coğrafyası, hidrografya, afetler coğrafyası, nüfus coğrafyası, yerleşme coğrafyası, ekonomik coğrafya vb.) eşleştirmeleri istenebilir.

Öğrencilerden mekânsal sorunlar ve bu sorunların çözümüne ilişkin haber, okuma parçası, belgesel veya videolar inceleyerek yaşadıkları bölgeden örnekler vermeleri istenebilir.

COĞ.11.1.1.
Mekânsal sorunlara örnekler (çevre kirliliği, plansız kentleşme, arazinin yanlış kullanımı vb.) verilir ve bu örneklerin incelenmesi sağlanır. Öğrencilerden coğrafya biliminin bu sorunların çözümüne katkılarını nedensel veya mantıksal çerçevede ifade etmeleri istenir (OB1). Bu sorunlar; coğrafya biliminin yaklaşımı doğrultusunda “Coğrafya, mekânsal sorunlarla ilgili bağlantıları nasıl inceliyor?”, “Mekânsal sorunların neden-sonuçlarını nasıl yapılandırıyor?”, “Mekânsal sorunların dağılışını nasıl ortaya koyuyor?”, “Bu sorunların çözümüne ne gibi katkılar sağlıyor?”, “Mekânsal sorunların çözümünde diğer disiplinlerden farklı olarak neler sunuyor?”, “Mekânsal sorunların çözümünde diğer bilimlerle nasıl iş birliği yapıyor?” gibi açık uçlu sorular üzerinden bir tartışma süreci içinde ele alınabilir (SBAB7.1,SBAB7.3,SBAB7.5,SDB2.1). Bu kapsamda elde edilen bilgiler eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilir (D3.3, E3.10). Daha sonra mekânsal sorunların ele alındığı makale, bildiri, tez, proje vb. bilimsel çalışma örnekleri öğrencilerle paylaşılabilir. Bu çalışmalar analiz edilerek ulaşılan çıkarımlar bir bütün hâline getirilir. Süreç sonunda ortaya çıkan bilgiler; mevcut duygu, düşünce ve davranışların öz bilgilerle bütünleşmesi kapsamında yapılandırılır (SDB2.3). Ayrıca öğrencilerden mekânsal sorunlar bağlamında kendileri ve/veya yakın çevrelerini değerlendirmeleri ve uygulamalardaki hataları belirlemeleri istenebilir (SDB1.3). Bilimsel çalışmalarda geçen mekânsal sorunlara ilişkin çözüm önerilerini ve yapılması gerekenleri belirlemeye yönelik bir tartışma yürütülebilir (SDB3.3, E3.11). Öğrenmeler açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden bir belgesel, kitap veya bilimsel çalışmalardan (makale, bildiri, proje vb.) yola çıkarak mekânsal sorunların çözümünde coğrafyanın katkılarını içeren bir rapor hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

Öğrencilerden belirleyecekleri *mekânsal bir soruna karşı çözüm önerileri geliştirmeleri istenebilir. Çözüm önerilerinin sunulması yoluyla bir tartışma süreci başlatılabilir ve öğrenme ortamındaki etkileşim artırılabilir.

Öğrencilere mekânsal sorunların anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla fotoğraf, video gibi görsel materyaller üzerinden görsel okuma yaptırılabilir. Performans görevi; öğrencilerin örnek bir kitap, belgesel veya makaleden yola çıkarak coğrafyanın mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılara ilişkin çıkarımlarını raporlamaları şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin mekânsal bilgi teknolojilerine ait bileşenleri kullanarak basit tematik haritalar yapabildiği kabul edilmektedir.

Verilere genel ağ aracılığıyla kolayca ulaşabilmenin ve sistemdeki bilgilere bağlı olarak sorgulamalar yapabilmenin avantajları üzerine bir liste oluşturulabilir.

Web tabanlı CBS uygulamalarından yararlanılarak oluşturulan haritaların mobil cihazlara aktarılması ile bunların günlük hayatta kullanıcılara sağladığı avantajlar arasında bağlantı kurulabilir.

COĞ.11.2.1.
Öğrencilerden web tabanlı CBS uygulamaları hakkında genel ağ üzerinden bilgi toplamaları istenebilir. Toplanan veriler aracılığıyla bilgisayar tabanlı ve web tabanlı CBS uygulamaları arasındaki kullanım farklılıklarını gösteren bir tablo oluşturulabilir (SBAB11.2, OB2). Bu süreçte iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerin hazırlanan bu tabloyu incelemesi ve yorumlaması sağlanabilir. Web tabanlı CBS uygulamalarıyla hazırlanmış haritalar üzerinden okuma, çözümleme ve çıkarım yapma aşamaları gerçekleştirilir (OB4). Bilişim teknolojileri kullanılarak genel ağ üzerinden web tabanlı CBS uygulamasına giriş yapılır. Uygulamanın kullanıcı arayüzünde bulunan katman yöneticisi, menü arama çubuğu, nesne gezgini, araç çubuğu, çizim ekranı vb. hakkında öğretmen rehberliğinde bilgi edinilir (OB2). Öğrencilerin harita oluşturma sürecini takip edebilecekleri kontrol listesi paylaşılır. Kullanıcı arayüzünden işlem basamakları takip edilerek yeni bir harita oluşturulur (OB7, E1.4, E3.7, MAB4). Oluşturulan harita üzerinde katman ekleme, görüntüleme, düzenleme vb. işlemler yapılır (D7.1, KB3.2, OB2). Hazırlanan harita, amaca uygun biçimde kullanılır, gerektiğinde zihinde canlandırılır ve kontrol listesiyle değerlendirilebilir (OB7, SDB1.2, SDB2.1, SDB2.2, E3.1, E3.4, E3.8, D3.1).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden çeşitli mekânsal verileri kullanarak web tabanlı CBS üzerinden harita oluşturmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı, öz ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere dijital hikâye haritaları ve çeşitlerinin yanı sıra *T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalara yönelik araştırma görevi verilebilir. Öğrencilerin söz konusu çalışmalarını öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır.

Web tabanlı CBS uygulama örneklerinin sayısı artırılabilir. Performans görevi, web tabanlı CBS uygulaması kullanılarak hazırlanan haritaların incelenmesi ve bu haritalardan çıkarımlar yapılması şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin su döngüsü ve su kaynaklarının bulunduğu ortamlar hakkında bilgi sahibi olduğu, yakın çevresinde bulunan su kaynakları ile insan arasındaki etkileşimin farkında olduğu kabul edilmektedir.

Tüm sınıfın katılımıyla su kaynakları konusuna ilişkin kavram haritası hazırlanabilir.

Belirlenen bir su kaynağının kullanım alanları ve bu kullanımın zaman içindeki değişimiyle ilgili görseller paylaşılır. Öğrencilerden su kaynaklarının günlük hayattaki yeri ve önemine ilişkin örnekler vermesi istenebilir.

COĞ.11.3.1.
Öğrencilerin dünyadaki tatlı su kaynaklarının tüm su kaynaklarına oranına ilişkin tahminleri alınır. Tahminler üzerine bir tartışma yapılandırılabilir ve yeryüzündeki su kaynaklarının hangi ölçütlere göre sınıflandırıldığı belirlenir. Söz konusu kaynaklar, fiziksel-kimyasal özelliklerine ve bulunduğu yere göre tasnif edilir ve etiketlenir (E3.7). Bu süreçte öğrencilerin tasniflerini görsel veya sözel olarak ifade etmelerine imkân sağlanabilir (SDB2.1). Öğrenmeler, kavram haritasıyla izlenebilir. Türkiye ve dünyadaki su kaynaklarının dağılışı, dijital veya basılı haritalar üzerinden belirlenir (SBAB10.2, OB1). Tatlı su kaynaklarının sınırlı olduğu yerlerde yaşayan insanların karşılaşabileceği sorunlara değinilir (KB3.3, SDB2.3).  Tatlı su kaynaklarının kısıtlı olduğu bir senaryo sunularak öğrencilerden bu durumda neler hissedebileceklerini ifade etmeleri ve bu farkındalıktan sonra davranışlarında ne gibi değişiklikler olacağını belirlemeleri istenebilir (E2.1, SDB1.1, SDB3.1, SDB3.2). Tatlı su kaynaklarının az olması, gelecekte nüfusa ve ihtiyaçlara bağlı kullanımının da artmasından hareketle suyun tasarruflu kullanılması gerektiği vurgulanır. Bu amaçla suyun tasarruflu kullanımına yönelik istasyon tekniği uygulanabilir. Oluşturulan üç istasyonda öğrencilere slogan oluşturma, öykü yazma ve poster hazırlama görevleri verilebilir. İstasyon sayısı ve istasyonlardaki görevler öğrencilerin özelliklerine göre farklılaştırılabilir. Bu süreçte elde edilen ürünler üzerinden tatlı su kaynaklarındaki azalmanın doğal ve beşerî çevreye etkileri ile bu soruna karşı alınabilecek önlemler doğrultusunda tasarruf bilinci geliştirilebilir (D17.2, SDB3.3). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir.

COĞ.11.3.2.
Türkiye’de suyun çevresel (biyoçeşitlilik, sürdürülebilirlik vb.), ekonomik (tarım, enerji, sanayi, ulaşım, turizm, madencilik vb.), politik (kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge, Mavi Vatan, sınıraşan sular, sınır oluşturan sular, enerji üretimi vb.) ve sosyokültürel (medeniyetlerin gelişimi, festivaller, sağlık, spor vb.) etkileriyle ilgili araştırma yapılması amacıyla iş birlikli öğrenme yönteminden yararlanarak planlama yapılabilir. Bu kapsamda çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilere ilişkin dört grup oluşturulur. Öğrencilerin ilgilerine göre bir gruba dâhil olmaları sağlanabilir. Gruplardan kendi konularıyla ilgili merak ettikleri araştırma sorularını listelemeleri ve bu soruların cevaplarına nasıl  ulaşacaklarını planlamaları istenebilir. Grupların Türkiye’de suyun çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini yansıtan örnek vakalar üzerinden bilgi toplaması sağlanır. Örneğin Mavi Vatan (Karadeniz, Akdeniz, Ege Denizi, Marmara  Denizi) ele alınırken Türkiye’nin BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne taraf olmamasının nedenleri, günümüzde/gelecekte uluslararası sulardaki hakları veya KKTC ile yürüttüğü Su Temin Projesi araştırılabilir. Toplanan bilgiler düzenlenir ve  çözümlenir. Bu bilgiler harita üzerinde incelenir. Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve her grubun elde ettiği sonuçlarla ilgili paylaşımda bulunması, sonrasında sunulan çalışmalarla ilgili grupların birbirine sorular yöneltmesi  sağlanabilir (SBAB10.3). Coğrafi sorgulama sürecinde yapılan bilimsel araştırmada sistematik olma ve öz yeterlilik/kendine inanma eğilimleri dikkate alınır (SDB1.1, SDB1.2, E1.4, E3.7). Tüm çalışmalar sunulduktan sonra tartışma ortamı  oluşturularak suyun etkileriyle ilgili sorgulamalar yapılır. Ülke kaynaklarının sürdürülebilir şekilde kullanılması gerektiği; ulusal kalkınma, millî şuur ve su güvenliğinin ulusal bağımsızlık açısından öneminin anlaşılabilmesi amacıyla vurgulanır  (D19.3, OB8). Grupların iş birliği ve iletişim becerisinin ölçülmesinde grup değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrenmeler açık uçlu sorularla yapılabilir (SDB2.1, SDB2.2). 

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden Türkiye’de yer alan su kaynaklarından (deniz, göl, akarsu vb.) birini seçmeleri, seçtikleri su kaynağının kullanımı, yönetimi ve bu su kaynağında kullanıma bağlı olarak meydana gelen değişimleri araştırmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3).

Öğrencilere *suyla ilgili uluslararası problemler ve çözüm önerileri, Türkiye ile Libya arasında imzalanan Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması, bölgesel su anlaşmazlıkları, ulusal güvenlik ve su güvenliği, Türkiye’nin su kaynaklarına yönelik haksız talepler, Türkiye’nin adaları, kuraklık nedeniyle Türkiye’ye yönelik oluşabilecek uluslararası göçler veya ülke içinde suya bağlı olası göç senaryoları konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilere söz konusu araştırma görevlerini bireysel veya grup çalışmasıyla yapma konusunda seçenek sunulabilir.

Konuyla ilgili belgeseller izletilebilir. Öğrencilerden belgesellere ilişkin çıkarımlarını özetlemeleri istenebilir. Performans görevi; su kaynaklarına ilişkin kavram haritası oluşturma, Türkiye ve dünyadaki başlıca su kaynaklarını harita üzerinde gösterme şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin yerleşmelerde yer seçimi, yerleşmelerin gelişimi ve fonksiyonları ile ilgili temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden yakın çevrelerindeki örnekler üzerinden yerleşmelerde yer seçimini etkileyen faktörler ile yerleşmelerin gelişimi ve fonksiyonları hakkında küçük grup çalışmasıyla fikir geliştirmeleri istenebilir. Geliştirilen fikirler listelenerek tartışılabilir.

Yaşanılan yerleşme, amaca uygun haritalar ve uydu görüntüleri aracılığıyla incelenebilir. Yerleşmedeki mekânsal unsurların oluşturabileceği bağlar ve bu yerleşmenin etki alanlarıyla ilgili yorumlamalar yapılabilir.

COĞ.11.4.1.
Türkiye ve dünyadaki örnek yerleşmelere ait mekânsal unsurların deseni; uydu görüntüleri, hava fotoğrafları, haritalar vb. araçlar üzerinden belirlenir. Bu yerleşmelere ait mekânsal desenler (rassal, düzenli, kümelenme vb.) tespit edilir. Yerleşmelere ait mekânsal unsurların dağılışını etkileyen coğrafi koşullar öğretmen rehberliğinde tanımlanır. Yerleşmelerde benzerlik gösteren mekânsal unsurların dağılışından yararlanılarak bölgeler tespit edilir (E3.7). Bu bölgelerdeki mekânsal geçişle ilgili çıkarımda bulunulur. Mekânsal unsurların oluşturduğu bağlantılar ve hiyerarşi çözümlenir. İş birlikli öğrenme gruplarıyla yerleşmelerin mekânsal organizasyonu farklı yerleşme örnekleri üzerinden karşılaştırılır (SDB2.2). Örnekler arasındaki benzerlik ve farklılıkları belirlemek için karşılaştırma tablosu kullanılabilir. Yerleşmeleri oluşturan mekânsal unsurların belirli ilkeler çerçevesinde organize edilmesinin kaynaklarla zamanın verimli ve doğru  kullanılmasındaki önemi vurgulanır. Öğrenci gruplarında yerleşmelerin mekânsal organizasyonu konusundaki iyi uygulama örnekleri ile ilgili görseller ve gazete haberleri paylaşılır. Söz konusu uygulama örneklerinin afetlere dirençli  yerleşmeler oluşturmadaki önemi tartışılabilir (D5.3). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir (SDB2.1, SDB2.2).

COĞ.11.4.2.
Öğrencilere yerleşmelerin etkilerine ilişkin çeşitli sorular yöneltilir (E1.1). Sorulara verilen cevaplar üzerinden yerleşmelerin etki alanlarını şekillendiren (ulaşım, sosyal, kültürel, ekonomik, siyasi, idari vb.) faktörlerle ilgili bilgi toplanır. Toplanan bilgiler düzenlenir (OB1). Düzenlenen bilgilere bağlı olarak yerleşmelerin diğer yerleşme alanları üzerinde oluşturduğu etki çözümlenir. Yerleşmelerin etki alanıyla ilgili çıkarım yapılır (KB3.3, SBAB8). Türkiye ve dünyadaki örnek yerleşmelerin etki alanları mekânsal ölçeğe (yerel, bölgesel, küresel) göre sınıflandırılır (KB2.5). Yerleşmelere ilişkin görseller üzerinden tartışma yapılandırılabilir. Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden yaşadıkları çevrede bulunan yerleşmelerin mekânsal organizasyonunu çözümlemeleri ve bu organizasyona ilişkin öngörülerini sunmaları istenebilir (D3.2). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilerden *gelecekte yerleşmelerin mekânsal organizasyonu, etki alanları ve etki alanlarında oluşabilecek değişim; kırsal yerleşmeler ve şehir yerleşmelerinin mekânsal organizasyonundaki farklılıklar; ulaşım ağları, mekânsal organizasyon ve şehirlerde mekânın örgütlenmesiyle ilgili modeller veya dünyadaki akıllı şehir örneklerini incelemeleri istenebilir. Bunun yanı sıra yaşanılan şehrin akıllı şehre dönüşümü, akıllı şehirlerde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve enerji tasarrufuna ilişkin sosyal sorumluluk projeleri hazırlanabilir. Bahsi geçen konularda öğrencilerin makale, bildiri, proje gibi bilimsel çalışmaları incelemeleri ve raporlaştırarak sınıfta paylaşmaları sağlanabilir.

Öğrencilerin öğrenme düzeylerine göre bireyselleştirilmiş çalışma yaprakları kullanılabilir. Performans görevi, yaşanılan yerleşmedeki mekânsal unsurların sınıflandırılması ve söz konusu yerleşmenin yakın çevresiyle sosyoekonomik bağlarının belirlenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3 Sorumlu Karar Verme

D5. Duyarlılık, D13. Sağlıklı Yaşam, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin; yaşadıkları yer ve Türkiye’de yürütülen başlıca ekonomik faaliyetler, ekonomiyi etkileyen coğrafi faktörler, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden “Ekonomide sürdürülebilirlik denince aklınıza neler geliyor?” sorusundan hareketle tahtada bir zihin haritası oluşturmaları istenebilir. Öğrencilere sürdürülebilirliğin ekonomik faaliyetlerle ilişkisine yönelik sorular sorulabilir.

Öğrencilerin tarım, madencilik, enerji ve sanayi faaliyetleriyle ilgili haber, okuma parçası, belgesel veya videolar inceleyerek bu faaliyetlerin yaşadıkları ilin sosyoekonomik yaşamına ve doğal çevreye etkileri hakkında örnekler vermeleri istenebilir.

COĞ.11.5.1.
Öğrencilere gıda güvencesi, gıda güvenliği ve tedarik zinciri kavramlarının zihinlerinde neler çağrıştırdığı sorulabilir, onlardan bu kavramlara yönelik tahmin yürütmeleri istenebilir. Ardından bu kavramların tanımı yapılır ve kavramlar, öğrencilerin tahminleri ile karşılaştırılır. Tarımsal faaliyetlerin (tarım ürünleri üretimi, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık vb.) gıda güvencesine etkisi tartışmaya açılır (SDB2.1). Öğrencilerin Türkiye ve dünyadaki tarımsal faaliyetler ve gıda güvencesi konularında sorgulama yapabilmeleri için çeşitli sorular hazırlanır. Öğrencilerden önceki bilgilerini gözden geçirerek bu soruların cevaplarını nasıl bulacaklarını planlamaları istenir. Hazırlanan soruların cevaplanabilmesi için  birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplanır. Toplanan bilgiler, sistematik olarak coğrafi temsiller ve metin şeklinde düzenlenir ve çözümlenir (SBAB11.2, E3.7). Süreç sonunda öğrencilerden başlangıçta hazırlanan soruların cevaplanma durumuyla ilgili öz değerlendirmede bulunmaları istenir. Bu süreçte öğrencilere önceki bilgilerini gözden geçirme, toplanan bilgileri doğrulama ve belirlenen araçları ihtiyaç duyulan bilgiler doğrultusunda kullanmanın önemi vurgulanır (SDB1.1, SDB1.2, E3.4). Tarımsal faaliyetler ve gıda güvencesi kapsamında çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve bu sonuçlara ilişkin paylaşımda bulunulur (OB1). Paylaşımlarda gıda güvencesi, gıda güvenliği ve tedarik zincirini bozan dünyadaki önemli olaylara (savaşlar, salgın hastalıklar, küresel iklim değişikliği, afetler vb.) değinilerek bu durumun Türkiye ve dünya ekonomisine etkisine yer verilir. Mevcut tarım faaliyetlerinin artan Türkiye ve dünya nüfusunun ihtiyacını karşılamada yeterli olup olmadığına ilişkin görüş geliştirme tekniği uygulanabilir. Bu kapsamda yürütülmekte olan tarım faaliyetlerini yeterli gören ve görmeyen öğrencilerin iki ayrı grup olarak tartışması ve görüşlerini paylaşması sağlanabilir. Paylaşılan görüşler özetlenir, konuyla ilgili istatistikler üzerinden açıklamalar yapılır ve söz konusu açıklamalar paylaşılır. Bu süreçte yapılan çalışmalar öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir. Türkiye’nin coğrafi konumunun gıda güvencesi ve tedarik zincirine etkisi vurgulanır. Gıda israfının önlenmesine yönelik çalışmalara nasıl katkı sağlanabileceği ile ilgili görüşler sunulur (D17.2, D19.4, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

COĞ.11.5.2.
Sürdürülebilir tarım kavramı açıklanır. Tarım uygulamaları sürdürülebilir tarım bağlamında tartışılır. Tarım uygulamalarının ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik ölçütlerine ulaşılır. Öğrencilerden her bir ölçütün gıda üretme kabiliyetini nasıl etkilediği konusunda fikirlerini paylaşmaları istenir (FBAB4). Çevresel sürdürülebilirlik ölçütleri belirlenirken doğal çevrenin korunmasında duyarlı davranılarak sürdürülebilirlik bilinci oluşturulmaya çalışılır (SDB2.1, D5.2). Farklı tarım uygulamalarına ait özellikler birincil ve ikincil kaynaklardan tespit edilir (E3.4). Tespit edilen özellikler, sürdürülebilirlik ölçütleri ile karşılaştırılarak tarım uygulamalarının sürdürülebilirliği hakkında yargıda bulunulur. Elde edilen  sonuçlar özetlenir (SDB3.3). Ayrıca Türkiye’nin üretim, tüketim veya dış ticaretinde önemli bir yere sahip olan seçili tarım ürünleri coğrafi temsiller ve haritalar üzerinden incelenir. Bu ürünlerin gelecekteki durumunun sürdürülebilirliği  Türkiye’deki tarımsal gelişmeler bağlamında değerlendirilerek ortaya koyulur. Tarım uygulamalarının sürdürülebilirlik ölçütlerine göre değerlendirilmesinde altı şapkalı düşünme tekniği kullanılabilir. Bu yolla sürdürülebilir tarımın olumlu  yönleri, sürdürülebilir tarım uygulamalarında karşılaşılan sorunların çözümü, sürdürülebilir tarım uygulamalarının dünya için önemi ve sürdürülebilir tarımın teşvik edilmesi konularında sunulan özgün öneriler bütünsel olarak  değerlendirilebilir (KB3.3). Türkiye ve dünya için önemi büyük olan sürdürülebilir tarım uygulamalarına ilişkin olumlu duygu, tutum ve davranışların geliştirilmesi amacıyla öğrencilerin duygu paylaşımında bulunmalarına imkân  sağlanabilir (SDB1.1, OB8). Öğrencilere bir tarım uygulamasının sürdürülebilirlik ölçütlerine göre değerlendirilmesini içeren bir çalışma verilebilir. Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

COĞ.11.5.3.
Madenlerin kullanım alanları, bulunabilirliği ve ekonomiye katkılarından hareketle stratejik-kritik madenler tanımlanır. Bu süreçte başta bor madeni olmak üzere Türkiye’nin stratejik-kritik madenlerinin dağılışı haritalar üzerinden incelenir. Bu özelliğe sahip madenlerin ülke ekonomisi ve ülkeler arası ilişkilerdeki önemine yönelik varsayımlar oluşturulur (D19.3). Stratejik-kritik madenlerin ülke ekonomisi ve ülkeler arası ilişkilerdeki yerini gösteren coğrafi temsiller incelenir (SBAB10.3, SBAB11.1). Bu kapsamda bir zıt panel etkinliği gerçekleştirmek için soru-cevap grubu oluşturulur. Gerçekleştirilen zıt panelin sonunda stratejik-kritik madenlerin ülke ekonomisi ve ülkeler arası ilişkilerdeki yeri karşılaştırılır (E3.4). Karşılaştırma sürecinde öğrencilerin zamanı etkili şekilde kullanarak kendi öğrenme durumlarını geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmalarına imkân verilebilir. Bu kapsamda öğrencilerin değerlendirme yapma ve tablo oluşturma,  kavram haritası oluşturma, soru hazırlama, özetleme vb. çalışmalardan biriyle öğrenmelerini geliştirmeleri desteklenebilir. Aynı zamanda öğrencilerden zıt panel sürecindeki duygularını paylaşmaları istenebilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3, SDB2.2). Stratejik-kritik madenlerin ülke ekonomisi ve ülkeler arası ilişkilerdeki yerine yönelik önermeler sunulur (OB7). Stratejik-kritik madenlerin ülke ekonomileri üzerindeki etkisi ve buna bağlı olarak ülkelerin bölgesel ve küresel ilişkileri değerlendirilir. Öğrenmeler, zıt panel tekniğiyle izlenebilir ve çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir (SDB2.2).

COĞ.11.5.4.
Enerji kaynaklarının kullanımında ortaya çıkan değişimler, coğrafi temsil ve veriler aracılığıyla karşılaştırılır. Öğrencilerle birlikte enerji kaynaklarının kullanımındaki değişim ve gelişime ilişkin bir tarih şeridi hazırlanır (SBAB11.2). Kullanılan enerji kaynaklarının çeşitlenmesinin nedenleri belirlenir ve bu çeşitlenmenin ekonomik, çevresel ve politik sonuçları yorumlanır. Bu süreçte Türkiye’nin enerji koridoru olma özelliği ve Mavi Vatan’ın enerji üretimi açısından önemi ele alınır (D19.3). Enerji kaynaklarının bileşenleri belirlenir ve bu bileşenler arasında ilişki kurulur. Sonrasında öğrenilenlerden yola çıkılarak öğrencilerin enerji kaynaklarının değişim ve sürekliliğine yönelik özgün coğrafi temsil veya metin hazırlamaları sağlanır. Öğrencilerden enerjinin uygun olmayan kullanımı sonucunda ortaya çıkacak problemlerin bireyleri, toplumu ve çevreyi nasıl etkileyebileceği üzerinde tartışmaları istenebilir (SDB2.3). Bu süreçte yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve enerji tasarrufuna yönelik planların uygulanmasının önemi vurgulanır. Öğrencilere yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve enerji tasarrufuna ilişkin afiş hazırlama çalışması verilebilir (D5.2, D17.2, OB8). Enerji kaynaklarının kullanımında meydana gelebilecek değişim ve gelişime yönelik mevcut verilere dayalı öngörülerde bulunulur (E3.6, SDB3.3). Öğrenciler tarafından hazırlanan afiş çalışmaları, öz ve akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

COĞ.11.5.5.
Öğrenme ortamında küçük gruplar oluşturulur. Her grup için farklı bir sanayi tesisi belirlenir. Ardından gruplara sanayi tesisinin kurulabileceği birkaç yer örneği verilir. Gruplardan sanayi tesislerini nerede kurmayı tercih edeceklerini tartışmaları ve tercihlerini gerekçesiyle sunmaları istenir. Sunumların ardından örnek bir sanayi tesisi, bölgesi veya faaliyetinin mekân üzerindeki sosyal, ekonomik ve çevresel etkilerine ilişkin bir tartışma yapılandırılır ve merak edilenlerin sorgulanabilmesi için çeşitli sorular hazırlanır (SDB1.2, SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3, E1.1). Bu süreçte iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir. Hazırlanan soruların cevaplanabilmesi için birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplanır. İmkânlar doğrultusunda yakın çevrede yer alan sanayi tesisi, bölgesi veya faaliyetinin mekânsal etkisinin incelenebilmesi için coğrafi gözlem, saha/sanal saha çalışması yapılabilir (SBAB9, OB2). Ulaşılan bilgiler, sistematik bir şekilde coğrafi temsil ve metinler şeklinde düzenlenerek çözümlenir. Çözümlemelerde ele alınan sanayi tesisi, bölgesi veya faaliyetinin kuruluş yerinin seçimini etkileyen doğal ve beşerî çevre faktörleri dikkate alınır. Bu süreçte örnek olay inceleme yöntemi kullanılabilir. Sanayi tesisi, bölgesi veya faaliyetinin mekân üzerindeki sosyal, ekonomik ve çevresel etkileri ile ilgili çözümlenen bilgilerden çıkarımda bulunulur ve bu çıkarımlar paylaşılır. Türkiye’de savunma sanayisi başta olmak üzere yerli sanayi üretiminin dış politikadaki önemine değinilir. Yapılan çalışma, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir (SDB1.2). Sanayileşmenin çevresel etkilerine yönelik çıkarımlar oluşturulurken Türkiye ve dünyada doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımının önemini vurgulamak üzere kavram karikatürü veya slogan oluşturma çalışmaları yapılabilir (OB1, D13.4, D18.3, SDB2.1).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden gıda güvencesinin küresel iklim değişikliği ve nüfus artışına bağlı olarak gelecekteki durumuna yönelik bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere tarım uygulamalarının mekânsal planlama üzerindeki etkisi, *Mavi Vatan’daki hidrokarbon enerji kaynakları, Cumhuriyetin ilanından bugüne kadar geçen süreçte uygulanan ekonomi politikaları, Türkiye’nin yurt dışında yaptığı üretim faaliyetleri, Türkiye sanayisinde yerli üretim, uluslararası sularda enerjinin geleceği; tarım, maden ve sanayi faaliyetlerine yönelik ulusal ve uluslararası kuruluşlar, uzay madenciliği, maden kazalarını önleme ve Türkiye’nin öncelikli gelişme alanları konularında panel hazırlama görevi verilir. Bu kapsamda öğrencilerden seçtikleri konuyla ilgili araştırma yaparak ön hazırlıklarını tamamlamaları ve çalışmalarını alanında uzman bir panelist rolünde arkadaşlarına sunmaları istenir. Panel sonunda gerçekleştirilecek forum ile soru-cevap etkinliği yapılır. Böylece sürecin etkileşimli bir şekilde tamamlanması sağlanır.

Konunun önemli noktalarını vurgulayan özet metinler hazırlanabilir, etkinliklerde grup çalışmaları kullanılarak akran öğretiminden faydalanılabilir. Performans görevi; yaşanılan ildeki tarım, sanayi, madenler ve enerji kaynaklarına ilişkin coğrafi temsillerin incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Öz Yansıtma, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D5. Duyarlılık, D14. Saygı, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin doğal çevre unsurları, küresel iklim değişikliğinin neden ve etkileri, suyun bileşimi, doğal kaynakların sınıflandırılması, yakın çevrede bulunan su kaynakları ile insan arasındaki etkileşim ve su kaynaklarının bilinçsizce tüketilmesinin canlı yaşamı üzerindeki olumsuz etkileri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Çeşitli çevre sorunlarını yansıtan görseller üzerinden oluşumlarına göre çevre sorunları sınıflandırılabilir. Çevre sorunlarının etkilerini azaltabilmek için yapılması gerekenlerle ilgili soru-cevap etkinliği yapılabilir.

Güncel bir örnek olay üzerinden çevre sorunlarının günlük hayattaki etkileri hakkında öğrencilerin düşünceleri alınabilir.

COĞ.11.6.1.
Öğrencilere gezegen sınırı kavramı ile ilgili dikkat çekici görseller üzerinden çeşitli sorular yöneltilebilir (E1.1). Gezegen sınırı üzerinde etkili olan faktörlere yönelik bilgi edinme sürecinde iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir. Bu kapsamda öğrenciler gruplara ayrılır, her grup tarafından seçilen bir faktör araştırılır ve edinilen bilgiler sınıfta paylaşılabilir. Aşılmış olan gezegen sınırları üzerine bir tartışma yapılandırılabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden gezegen sınırının zorlanması ile ortaya çıkan çevre sorunlarını sınıflandırmaları istenebilir (KB2.5). Öğrenmeler, yapılandırılmış gridle izlenebilir. Gezegen sınırı kavramıyla ilgili elde edilen bilgiler doğrultusunda çevre sorunlarının önlem alınmadığı takdirde afetlere dönüşebileceği vurgulanır. Ayrıca çevre sorunlarının insan, doğa ve toplum üzerindeki etkileri; çevre sorunlarına yol açabilecek davranışlar, doğal kaynakları korumanın gerekliliği veya çevre sorunlarına karşı alınabilecek önlemleri içeren haber köşesi oluşturma, bilgi görseli hazırlama vb. çalışmalar yapılabilir (D5.2, D18.3). Hazırlanan ürünler, panolara asılarak galeri yürüyüşü tekniğiyle incelenebilir (SDB2.3, SDB3.3). Hazırlanan ürünler, bütünsel dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

COĞ.11.6.2.
Küresel iklim değişikliğine ilişkin düşünme sürecini harekete geçirmek için merkezler tekniği kullanılabilir. Bu kapsamda sınıfta afiş, öykü ve drama merkezi oluşturulabilir. Öğrenme çıktı ve yöntemlerinin belirlenmesinin ardından öğrencilerin istedikleri merkeze dâhil olması sağlanabilir. Ortaya çıkan ürünler üzerinden küresel iklim değişikliği ve ilişkili kavramlar üzerine bir tartışma yapılandırılabilir. Küresel iklim değişikliğinin etkilerini azaltmayı amaçlayan anlaşmalar ve iklim değişikliğine uyum sağlamayı temel alan stratejilerin Türkiye ve diğer ülkeler üzerindeki sosyoekonomik, çevresel ve politik etkileri ile ilgili münazara grupları oluşturulabilir. Gruplardan savundukları görüşlere ilişkin hazırlık yapmaları ve görüşlerini mantıksal temellere dayandırarak kanıtlamaları istenir. Aynı zamanda öğrencilerden başlangıçta belirledikleri hedeflere grup çalışması boyunca ulaşıp ulaşamadıkları, kendi öğrenmelerini geliştirmek için neler yapabilecekleri ve iklim değişikliğinin etkileri konusunda neler hissettikleri üzerine tartışmaları istenebilir (D14.1, SDB1.1, SDB1.2, SDB2.1, SDB2.2, E3.10). Münazara etkinliğinin ardından bu anlaşma ve stratejilerin uygulanmasında ülkelerin gelişmişlik durumları ve politik özelliklerine göre tutarsız davranışlar sergilediği durumlar varsa bunlar tespit edilir. Ortaya çıkan sonuçlar üzerinden imzalanan anlaşmalar ve içeriği kabul edilen uyum stratejilerinin değerlendirilmesinde tartışma yöntemi kullanılabilir (KB3.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir (SDB1.2).

COĞ.11.6.3.
Dersin başında öğrencilerden bir günde tükettikleri su miktarına ilişkin tahminde bulunmaları istenebilir. Tahminler ile bilim insanları veya bilimsel kuruluşların konuya ilişkin tavsiyeleri arasındaki benzerlik ve farklılıklar üzerine konuşularak öğrencilerde su kullanımı konusunda farkındalık oluşturulabilir. İlgili kurumların genel ağ adresleri üzerinden su ayak izi hesaplaması yapılabilir. Suyun yanlış ve gereksiz kullanımı hakkında örnekler verilerek su israfının birey, toplum ve doğa üzerindeki olumsuz etkileri ele alınır. Sonrasında su kaynaklarının (deniz, göl, akarsu vb.) verimli kullanımına yönelik bireysel ve toplumsal sorumluluklar üzerinde durulur. Konu ile ilgili basılı veya görsel haberler incelenebilir ve bu yolla öğrencide olumlu tutum ve davranışların geliştirilmesi sağlanır (SDB2.3, E2.2, OB8). Öğrencilerden su tasarrufu konusunda ailelerini bilgilendirmeleri, aileleriyle eylem planı hazırlamaları, planlarını uygulamaları ve önceki su kullanımlarıyla planlarını uyguladıktan sonraki su kullanımlarını karşılaştırmaları istenebilir (D17.2, SDB1.3, SDB3.3). Türkiye’de ve dünyanın farklı yerlerindeki su stresi, su kıtlığı ve mutlak su kıtlığı durumu coğrafi temsillerden yararlanılarak karşılaştırılır (SBAB10.3, SBAB11.1). Öğrencilerden küçük gruplar hâlinde su stresi, su kıtlığı ve mutlak su kıtlığını konu alan örnek olay yazıları yazmaları istenebilir. Hazırlanan metinler tüm sınıfın  katılımıyla analiz edilebilir. Bu yolla Türkiye’de yaşanan su sorunlarına ilişkin farkındalık oluşturulur. Türkiye’de görülen su sorunlarının (su stresi, su kıtlığı ve mutlak su kıtlığı, su kirliliği, sel, kuraklık vb.)  neden ve etkileri ile ülkedeki su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımına yönelik çıkarımlarda bulunulabilir. Çıkan sonuçlar üzerinden bahsi geçen konulara ilişkin bilgi toplanır, toplanan bilgiler düzenlenir ve çözümlenir (E3.7, E3.8, OB1). Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve bu sonuçlar coğrafi temsil ve metinler şeklinde paylaşılır (KB3.1). Öğrencilerden elde ettikleri bilgileri kullanarak olası bir su kıtlığı durumunda bu sorunla nasıl baş edebilecekleri üzerine senaryo yazma tekniğiyle bir metin oluşturmaları istenebilir (SDB3.1, SDB3.2). Su kaynaklarının geleceğe aktarılabilmesi ve ülke güvenliği için sürdürülebilir şekilde kullanılabilmesi konusunda neler yapılması gerektiği ifade edilir (D19.3, E2.2, OB8, SDB3.3). Konuya ilişkin öğrenilenlerin yansıtılması amacıyla öğrencilere duvar gazetesi hazırlatılabilir. Yapılan çalışmaların değerlendirilmesinde öz veya grup değerlendirme formu kullanılabilir ve öğrencilere geri bildirim verilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden küresel iklim değişikliğinin etkilerini azaltma ve iklim değişikliğine uyum sağlamaya yönelik stratejiler hakkında grup hâlinde görüş geliştirmeleri ve su kaynaklarının etkilerine ilişkin ortak bir rapor  hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

Öğrencilere *yerel düzeyde ekolojik ayak izi hesaplamaları; yerel düzeyde su stresi, su kıtlığı ve su tasarrufu farkındalığı; iklim değişikliği ve turizm, Kyoto’dan Paris’e küresel iklim politikaları ve iklim değişikliğine uyum sürecinde kent planlamaları konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır.

Öğrencilerden öğrenme günlüğü çalışması yapmaları istenebilir. Bu günlükler üzerinden öğrenmelerini yansıtma ve geliştirmeleri amacıyla öğretmen rehberliğinde öğrenme süreçlerinin düzenlenmesi sağlanabilir. Öğrenmelerin desteklenmesi için kavram haritaları, altı çizili veya özetlenmiş metinler kullanılabilir. Performans görevi; küresel iklim değişikliğinin etkilerini azaltma ve iklim değişikliğine uyum sağlamaya yönelik kitap, makale, sunum vb. ürünlerin incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin bölge ve kültür kavramlarının anlamlarını, Türk kültürünün yayıldığı alanları, ekonomiyi etkileyen faktörleri ve temel ekonomik faaliyetlerle ilgili kavramları bildiği kabul edilmektedir.

Dünyadaki büyük kültür bölgeleri haritasından yararlanılarak Türkiye’nin hangi kültür bölgeleriyle etkileşimde olabileceği belirlenebilir. Dünya haritası üzerinde farklı kıtalarda yer alan ülkelerin yerleri gösterilebilir. Ekonomik faaliyetleri etkileyen faktörlerle ilgili soru-cevap etkinliği yapılabilir. 

TİKA tarafından restore edilen eserlerin bulunduğu bölgelerle Türkiye arasında bağlantı kurulması sağlanabilir.
“Tarım, madencilik, sanayi faaliyetleri ve enerji kaynakları denince aklınıza ilk gelen ülkeler hangileridir?” sorusuna verilecek cevaplarla ülkeler coğrafyasına ait konular arasında bağlantı kurulabilir.

COĞ.11.7.1.
Türkiye’nin bazı bölgelerle kültürel yönden etkileşimine ve bu etkileşimin zaman içinde ne tür farklılıklara yol açtığına ilişkin yeni öğrenmeler oluşturacak çeşitli sorular sorulur. Bu sorular, iş birlikli öğrenme yönteminin karşılıklı sorgulama tekniği ile tartışılarak cevaplanabilir (SDB2.1, E1.1, E3.4, E3.8). Türkiye’nin coğrafi konumu çerçevesinde etkileşim içinde olduğu (Kafkaslar, Balkan ülkeleri, Türkistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Orta Doğu, Afrika) alanlardaki kültürel ilişkilerinin ve bu alanlar üzerindeki etkilerinin sonuçlarına yönelik bilgi toplanır (SBAB10.3, D14.3). Toplanan bilgiler etkin öğrenme gruplarında düzenlenir ve çözümlenir. Türkiye’nin kültürel açıdan bağlantılı olduğu bu alanlar üzerindeki etkisiyle ilgili çıkarım yapılır. Çıkarımlar; öğrencilerin bazılarının konuşmacı, bazılarının basın mensubu rollerini alarak ilgili konu hakkında basın açıklaması yaptığı basın toplantısı tekniği ile paylaşılabilir. Türkiye’nin bu alanlarla etkileşiminin gelişmesine katkıda bulunan çeşitli resmî kurum ve organizasyonlara (TÜRKSOY, Yunus Emre Enstitüsü, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı) değinilir (SDB2.1, SDB2.2, OB5). Ayrıca Türkiye’nin etkileşim içinde olduğu bu alanlardaki Türk-İslam eserlerine, maddi ve manevi kültürel miras ögelerine yer verilir (D14.3, D19.2). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

COĞ.11.7.2.
Genel coğrafi özellikler ve tarımsal üretim ilişkisi bağlamında dünyadan tarımsal üretimde önde gelen örnek bir ülke seçilir. Bu ülkenin genel coğrafi özellikleri ile tarımsal üretim faaliyetleri arasındaki ilişki belirlenirken örnek olay inceleme yönteminden yararlanılabilir. Elde edilen veriler çerçevesinde örnek ülkenin tarımsal üretimi, tarımdaki yeterliliği, tarımsal gelişmişlik durumu ve tarımdan elde ettiği gelirin ülke ekonomisine etkisi balık kılçığı tekniği ile sınıflandırılabilir (E3.7, D3.2). Süreç sonunda örnek verilen ülkenin ekonomisi ile tarımsal faaliyetleri arasındaki ilişki yorumlanır. Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir (SDB2.1).

COĞ.11.7.3.
Sanayileşme süreçleri açısından karşılaştırma yapabilmek amacıyla farklı coğrafi koşullara ve gelişmişlik düzeylerine sahip örnek ülkeler belirlenir. Bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri ve sanayileşme süreçlerinde etkili olan coğrafi faktörler belirlenir. Bu faktörlerin sanayileşme üzerindeki benzer ve farklı yönleri sistematik olarak listelenir (D3.2, E3.7). Öğrencilerden verilen ülkelerin sanayi süreçlerinde etkili olan faktörleri belirlemelerine yönelik benzer ve farklı yönlerin listelenmesini içeren karşılaştırma tablosu (T diyagramı) oluşturması istenebilir. Öğrenmeler çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

COĞ.11.7.4.
Dünyada madencilik faaliyetleriyle öne çıkan örnek bir ülke seçilir. Madencilik faaliyetlerinin bir ülkenin ekonomisindeki yerini göstermek için kullanılacak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramlar belirlenir. Amaca uygun şekilde hazırlanacak bu coğrafi temsillerin türü seçilir ve gerekli araç gereçler temin edilir. Coğrafi temsillerin hazırlanması sürecinde örnek ülkenin madencilik faaliyetleriyle ilgili veriler elde edilir (OB1). Güvenilirliği teyit edilen veriler kaydedilir, sistematik şekilde tasnif edilir ve etiketlenir (D3.3, E3.7, OB7, OB4). Madencilik faaliyetlerinin örnek verilen ülkenin ekonomisindeki yeriyle ilgili tablo, grafik şekil ve/veya diyagramlar hazırlanır. Süreç boyunca yapılan çalışmalar kontrol listesiyle izlenebilir ve değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

COĞ.11.7.5.
Enerji kaynaklarının arz ve güvenliğinde önemli bir yere sahip örnek ülkeler belirlenerek bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri ve enerji kaynakları tanımlanır. Tanımlanan coğrafi özelliklerle enerji kaynaklarına ait benzer ve farklı yönler, sistematik olarak listelenir ve karşılaştırılır (E3.7, D3.3). Enerji kaynaklarının söz konusu ülkelere etkileri yorumlanarak çıkarımda bulunulur (KB3.1, SDB2.1). Öğrencilerden enerji kaynaklarının bu ülkelerdeki etkilerini benzer ve farklı yönlerden listelemeleri ve buna yönelik karşılaştırma tablosu oluşturmaları istenebilir. Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir (SDB1.2). Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden TİKA’nın Türkiye’nin kültürel hinterlandındaki faaliyet ve etkilerinin değerlendirilmesine yönelik hazırlayacakları haberi sunmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB2.3).

Öğrencilere *Türkiye’nin kültürel açıdan bağlantılı olduğu ülkelerle siyasi ve ekonomik ilişkileri, Kıbrıs’ta Türk tarihi ve Türklere ait kültürel miras unsurları, tarımsal üretimde en büyük paya sahip ülkeler ve bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri, sanayi rekabet gücü en yüksek ülkeler ve bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri, dünyada madencilik sektörü açısından öne çıkan ülkeler ve bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri, yenilenebilir enerjiye en fazla yatırım yapan ülkeler ve bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerden araştırma görevi sonuçlarını bilgi görseli olarak hazırlamaları, sergilemeleri ve tartışmaları istenebilir.

Türkiye’nin kültürel açıdan güçlü ve köklü bağlantılara sahip olduğu alanlarla ilgili belgeseller izletilebilir, bu bölgelere yönelik saha/sanal saha çalışması planlanabilir. Performans görevi; farklı ülkelerin tarım, sanayi, madencilik ve enerji kaynaklarıyla ilgili coğrafi temsillerin incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D4. Dostluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin coğrafya biliminin kapsamı, temel kavramları ve coğrafi bakış hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Geleceğe yönelik planlamalarda coğrafya biliminin hangi açılardan dikkate alınması gerektiğine yönelik soru-cevap etkinliği yapılabilir.

Öğrencilere coğrafya bilimi ile nesnelerin interneti, tarımsal otomasyon, kent bilgi sistemleri, akıllı ulaşım sistemleri vb. konular arasındaki ilişkiye yönelik kısa videolar izletilebilir. İzletilen videolarda görülen uygulamalar ile öğrencilerin yaşadığı çevredeki uygulamalar karşılaştırılabilir.

COĞ.12.1.1.
Öğrencilerin geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörülerini beyin fırtınası tekniğiyle ifade etmeleri, elde ettikleri fikirlerle coğrafi bilgi ve becerilere yönelik kanıtları ve kendi deneyimlerini bu bilimin gelecekteki etkileriyle ilişkilendirmeleri sağlanabilir (OB1). Coğrafyanın mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılar üzerinden bu bilimin geleceğin dünyasındaki etkileriyle ilgili çıkarımlarda bulunulur. Bu süreçte coğrafi araştırmalarda kullanılan kuantum teknolojileri, yapay zekâ uygulamaları gibi gelişen teknolojiler dikkate alınabilir. Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkileri ile ilgili özgün ürün ve fikirler üretilebilir (E3.3, E3.11). Öğrencilere “Coğrafya biliminin çalışmalarına gelecekte yeni alanlar eklenmesi mümkün müdür?” sorusu sorularak yuvarlak masa etkinliği yaptırılabilir ve yeni öğrenmelerin oluşmasına imkân sağlanabilir. Bu etkinlikte küçük gruplar oluşturulur ve gruptaki ilk öğrenciden geleceğin dünyasında coğrafya biliminin çalışmalarına eklenecek yeni bir alanı kâğıda yazması ve bu kâğıdı yanındaki arkadaşına vermesi istenir (D4.1). Kâğıdı alan öğrencinin de bir örnek eklemesiyle etkinliğe devam edilir. Gruptaki her öğrencinin kendi örneğini yazmasının ardından çalışma tamamlanır (KB3.3). Hazırlanan çalışma, belirlenen bir öğrenci tarafından sunulabilir. Grupların örnekler üzerine tartışması sağlanabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden coğrafya biliminin geleceğin dünyasındaki etkilerine ilişkin konuşma metni, haber yazısı, poster vb. ürünler hazırlamaları istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

Öğrencilere “Coğrafya biliminin çalışmalarına gelecekte yeni alanlar eklenmesi mümkün müdür?” sorusundan hareketle bir araştırma yapma, araştırma sonuçlarını raporlayarak sunma görevi verilebilir. Bunun yanı sıra *Türk bilim heyetinin son yıllarda Antarktika’ya yaptığı seferler, Türkiye’nin uzayla ilgili araştırmaları ve yapay zekâ uygulamalarının coğrafya çalışmalarına etkisi konularında araştırma görevleri verilebilir.

Öğrencilerden verilen özet metinlerle ilgili soru hazırlamaları istenebilir. Oluşturulan sorular tüm sınıfın katılımıyla cevaplanabilir. Performans görevi, coğrafya biliminin geleceğin dünyasına etkileriyle ilgili röportaj yapma ve bu yolla edinilen bilgileri sunma şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin mekânsal bilgi teknolojileri ve bu teknolojilere ait temel bileşenler hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden tematik haritaları incelemeleri ve bu haritaların oluşturulma amaçlarına ilişkin fikir sunmaları istenebilir.

Öğrencilerden günlük hayatta karşılaşabilecekleri durumlarla (ulaşım durumu, seyahat, hava durumu tahmini vb.) ilgili örnek haritalar kullanarak işlerini nasıl kolaylaştıracaklarına ilişkin yorum yapmaları istenir. Daha sonra farklı tematik harita örnekleri gösterilerek öğrencilerin bu haritalarla ilgili düşünceleri alınır.

COĞ.12.2.1.
CBS programları aracılığıyla oluşturulan örnek tematik haritalarda hangi konularla ilişkili verilerin kullanıldığı ve mekâna ait hangi bilgilerden yararlanıldığı belirlenmeye çalışılır (OB2). Öğrencilerin farklı türdeki tematik haritalardan (korokromatik, koroplet, kartogram, izometrik, izoplet, noktalama, oransal, akış vb.) çözümleme yapmaları ve çıkarımda bulunmaları sağlanır. Bu süreçte iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenciler, mekânsal verilerin (Türkiye’ye ait nüfus, sıcaklık vb.) resmî genel ağ sayfalarından (TÜİK, Meteoroloji Genel Müdürlüğü vb.) elde edilebileceği konusunda bilgilendirilir. Verilerin görselleştirilmesinde kullanılan ve ihtiyaca göre arka planda açılan altlık haritalar, etkin öğrenme gruplarıyla paylaşılır. Söz konusu veriler, bilişim teknolojisi araçlarında yüklü yazılımlar kullanılarak tasnif edilir (illere, bölgelere göre sıralama vb.). Öğrencilerin tasnif ettiği veriler, doküman hâline getirilerek örnek uygulama şeklinde sınıfta paylaşılabilir (OB7, E1.4, E3.7, MAB4, SBAB11.2). Daha sonra bu veriler (nüfus, sıcaklık vb.), alınan karar doğrultusunda grup çalışması yoluyla öz nitelik tablosuna girilir ve öğrencilerden altlık haritalar üzerinden işlem basamaklarını takip ederek tematik harita oluşturmaları istenir (OB7, OB2, OB4, D3.2, D7.1, KB3.2, E3.1, E3.4, E3.8). Oluşturulan haritalar, sınıfta sergilenerek öğrenciler tarafından incelenebilir ve ihtiyaç duyulduğunda kullanılır (SDB2.2). Öğrenme sürecinde akran öğretiminden yararlanılabilir. Tematik haritalar, CBS programı olmadığı takdirde web CBS uygulaması üzerinden oluşturulabilir. Bu çalışmada takip edilecek işlem basamaklarını içeren kontrol listesi gruplarla paylaşılır ve bu listeye göre oluşturulan haritalar değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden yaşadıkları ilin ilçelere göre nüfus dağılış haritasını oluşturmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere çift değişkenli tematik harita veya *dijital hikâye haritası oluşturma görevleri verilebilir. Öğrencilerden gerçekleştirdikleri görevlere ilişkin yansıtma yazısı yazmaları istenebilir.

Öğrenciler için tematik haritaları okuma sürecine yönelik adımlar yönerge şeklinde yazılarak öğrencilerin süreci anlamlandırmaları desteklenebilir. Haritaların incelenmesi sürecinde akran öğretiminden yararlanılabilir. Öğrencilerin tematik harita oluştururken uzaktan algılama ve bilgisayar temelli görüntü işleme yöntemlerini kullanmadan klasik yöntemlerle harita oluşturma işlem basamaklarını takip etmeleri de sağlanabilir. Performans görevi, farklı illere ait yıllık ortalama sıcaklık ve yağış dağılış haritalarının incelenmesi ve bu haritalardan çıkarımlar yapılması şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D5. Duyarlılık, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin aşınma ve çözünme süreçlerinin toprak oluşumuna etkileri, insan ve toprak arasındaki etkileşim, toprağı bilinçsizce kullanmanın canlı yaşamına etkileri, bitki türlerinin sınıflandırılması ile Türkiye’nin iklim ve topoğrafik özellikleri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere çeşitli görseller aracılığıyla yeryüzünde toprak ve bitkilerin dağılışındaki farklılıkların nedenleri sorulabilir. Yakın çevrelerinde toprak ve bitkilerden nasıl yararlanıldığına yönelik örnekler vermeleri istenebilir.

Mithat Cemal Kuntay’ın “Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır.”, Mevlana’nın “Tevazu ve alçak gönüllülükte toprak gibi ol.”, Âşık Veysel’in “Benim sadık yârim kara topraktır.” sözleri ile “Toprak avuçlayan altın tutar.” atasözü üzerinden toprağın önemine geçiş yapılabilir.

COĞ.12.3.1.
Öğrencilere toprak kavramının kendilerinde neler çağrıştırdığı ve toprağın olmamasının nelere yol açabileceği sorulur. Soru-cevap tekniğiyle öğrencilerin düşüncelerini ifade etmeleri sağlanabilir. Toprak oluşum süreci ve toprak gruplarının neler olabileceğine ilişkin bir tartışma süreci yapılandırılabilir. Toprak oluşum sürecini etkileyen faktörlerin toprak gruplarının oluşumuna etkileri, çeşitli coğrafi temsiller kullanılarak ortaya konur (E1.4). Toprak oluşum sürecinin çok uzun olmasından hareketle yaşanılan yerdeki toprakların korunmasına dair bilinç oluşturulmaya çalışılır. Bu kapsamda öğrencilerden “Toprak önemlidir çünkü…” cümlesini tamamlamaları istenebilir (D5.2). Beyin fırtınası tekniğiyle öğrencilerin fikirleri alınarak toprağın önemine değinilebilir. Öğrencilerden toprağın korunmasına ilişkin neler yapabileceklerini düşünmeleri ve düşüncelerini paylaşmaları istenebilir (SDB1.1, SDB2.1, SDB3.3). Toprak oluşumunu etkileyen faktörler, toprak gruplarıyla ilgili bilgiler ve toprakların Türkiye ve dünyadaki dağılışı coğrafi temsiller ve haritalar kullanılarak bir bütün olarak ortaya konur (KB3.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir. Toprak türlerini incelemek ve gözlemlemek amacıyla saha çalışması yapılabilir (SBAB9). Saha çalışması esnasında yapılan gözlemlerin bir gözlem formuna aktarılması ve içerikle ilişkilendirilerek paylaşılması sağlanabilir.

COĞ.12.3.2.
Türkiye’de toprak kullanımının ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkileriyle ilgili örnekler üzerinden sınıfa çeşitli sorular sorulur. Hazırlanan soruların içerikleriyle ilgili öğrencilerin önceki bilgilerini gözden geçirmeleri, birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (SDB1.1, E3.8, OB1). Toplanan bilgiler düzenlenerek çözümlenir (SDB1.2, E3.7, OB1). Çözümlemelerden elde edilen sonuçlar paylaşılır (SDB2.1). Öğrencilerde Türkiye’nin toprak varlığının korunmasıyla ilgili farkındalık oluşturulur. Öğrencilerden sürecin başında belirlenen soruların cevaplarına ulaşma düzeylerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Bu kapsamda toprağın korunmasına ilişkin karikatür oluşturma veya slogan  yazma gibi çalışmalar yapılabilir (D19.3, SDB2.3). Bu çalışmalar öz veya akran değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir.

COĞ.12.3.3.
Sıcaklık, nem ve yağış, topoğrafik faktörler, toprak, su kaynakları, arazi kullanımı gibi bitki örtüsünün dağılışını etkileyen coğrafi faktörlerin gösterildiği haritalarla bitki örtüsü dağılış haritaları karşılaştırılır (SBAB10.2). Bu karşılaştırmadan yola çıkılarak Türkiye ve dünyada bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışı ile ilgili çıkarımlarda bulunulur (OB4). Öğrencilere Türkiye’nin farklı alanlarında bulunan bitki türleriyle ilgili dağılış kesitleri ve görseller inceletilebilir, kısa belgesel/video izletilebilir. Bu yolla Türkiye’nin sahip olduğu zengin bitki örtüsünün korunmasına ilişkin karikatür oluşturma veya slogan yazma gibi çalışmalar yapılabilir (D19.3). Türkiye ile farklı ülke ve bölgeler arasındaki bitki çeşitliliğinin karşılaştırılmasına yönelik görüşlerin paylaşıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılabilir (SDB2.1). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden Türkiye’deki toprakların kullanımı ve günlük hayata etkileri veya Türkiye’deki bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışını yansıtan kısa belgesel/video, broşür/poster, drama vb. ürünler hazırlamaları ve bunları sunmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3).

Öğrencilere toprak sınıflandırılması ve toprak sınıflandırılmasında kullanılan ölçütler, toprak kullanımının stratejik özellikleri ve *medeniyet-toprak ilişkisi konularında araştırma görevleri verilebilir. Hazırlanan çalışmalarla ilgili sınıfta sunum yapılması sağlanarak akran öğretimine fırsat verilir.

Konuya ilişkin belgesel veya kısa videolar izletilebilir, yakın çevrelerindeki bitki örneklerini tespit etme ve fotoğraflarını çekme görevleri verilerek öğrenme deneyimleri somutlaştırılabilir. Performans görevi, toprak ve bitki türlerine yönelik kavram haritası oluşturma şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin yerleşme, kültür, yerleşme yeri seçimi, yerleşmelerin gelişimi ve fonksiyonları ile ilgili bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere yerleşme, kültür, yerleşmelerde yer seçimi, yerleşmelerin gelişimi ve fonksiyonlarına ilişkin düşüncelerini ifade etmeleri için çeşitli sorular sorulabilir.

Yaşanılan yerleşmenin kültürel peyzajında yer alan doğal ve beşerî unsurlar (yeryüzü şekilleri, anıtlar, yapılar vb. semboller); uydu görüntüleri, hava fotoğrafları, fotoğraflar, haritalar vb. araçlar üzerinden incelenir. İnceleme sonuçlarına dayalı olarak bu unsurların mekânı algılamadaki işlevsel yönleri, yerleşmenin kültürel peyzajında etkili olan doğal çevre unsurları ve insanın bu çevrede oluşturduğu izler yorumlanabilir.

COĞ.12.4.1.
Kültür-mekân etkileşimine yönelik sorular oluşturulur. Türkiye ve dünyadan farklı yerleşme örnekleri üzerinden bu etkileşime neden olan coğrafi faktörlerle ilgili bilgi toplanır. Toplanan bilgiler düzenlenerek çözümlenir (OB1, E3.7, E3.8). Çözümlenen bilgilerden elde edilen sonuçlar paylaşılır. Örnek yerleşmeler üzerinden doğal çevre-insan arasındaki ilişki ve bu ilişkiye bağlı olarak ortaya çıkan kültürel peyzajın zamansal değişimine yönelik, iş birlikli çalışma yöntemiyle hazırlanan tarih şeridi sınıfta sergilenebilir (OB5). Örnek yerleşmeler, kültürel peyzajdaki benzerlik ve farklılıklar; karşılaştırma tablosuyla listelenerek karşılaştırılabilir, öğrencilere geri bildirim verilebilir (SDB2.2). Öğrencilerde kültürel miras alanlarının ve doğal çevrenin korunmasına yönelik bilinç oluşturmak için kısa video/belgesel ve sonrasında öğrencilerden konuyla ilgili duygu ve düşüncülerini ifade etmeleri istenebilir (D7.3,D19.3,SDB1.1,SDB2.1,SDB2.3). Öğrenmeler, öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

COĞ.12.4.2.
Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin mekânsal koşulları ve yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili bilgi toplanır. Toplanan bilgiler düzenlenir ve çözümlenir (OB1, E3.7, E3.8). Farklı yerleşmelere ait kültürel peyzajların mekânsal koşulları ve yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleri tanımlanır. Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine sahip olma durumuyla ilgili değerlendirmeler, soru-cevap yöntemiyle yapılabilir (KB3.1). Bu değerlendirme sonucunda ilgili yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine uyumlu olmasıyla ilgili benzerlik ve farklılıkları, Venn şeması tekniğiyle ikili gruplar hâlinde listelenebilir (SBAB7.4). Sürdürülebilirlik ölçütleriyle uyumlu kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerle ilgili kısa belgesel, video, kitap, makale gibi ürünler incelenerek tartışma ortamı oluşturulabilir (D18.3). Bu yerleşmelerde bugünkü neslin ve gelecek nesillerin ihtiyaçlarının dengeli bir şekilde karşılanmasının mümkün olduğuyla ilgili bilinç oluşturulur (OB8, SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolüyle ilgili sunum, broşür, rapor vb. ürünler hazırlanması istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3).

Öğrencilere tarihî yerleşmelerde kültürel peyzaj, *dünyadaki sürdürülebilir şehir uygulamaları ve kültürel peyzaj unsurlarından mimari biçimler konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, medya ürünü hazırlama, eylem planı hazırlama, sözlü ve görsel sunum vb.) imkân sağlanır.

Dünyada kültür mekân etkileşimine örnek oluşturacak yerleşmeler sanal gezi aracılığıyla incelenebilir. Performans görevi, yaşanılan yerleşmenin kültürel peyzajının incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D8. Mahremiyet, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin; yaşadıkları yer ve Türkiye’de yürütülen başlıca ekonomik faaliyetler, ulaşımla ilgili temel kavramlar, Türkiye’nin kaynakları ve ekonomiyi etkileyen coğrafi faktörler hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Sınıfın üç farklı köşesine üzerinde ulaşım, ticaret ve turizm başlıklarının yazılı olduğu kâğıtlar asılabilir. Öğrencilerden bu konulara ilişkin bildikleri kavramları kâğıtlara yazmaları istenebilir. Yazılanlar üzerinden bir tartışma yapılandırılabilir.

Ulaşım, ticaret ve turizm faaliyetleriyle ilgili örnek görsel ve videolar incelenebilir. Öğrencilerden bu faaliyetlerin yaşadıkları yerin ekonomik gelişimine etkileriyle ilgili düşüncelerini açıklamaları istenebilir.

COĞ.12.5.1.
Dünya ve Türkiye’deki ulaşım sistemlerinin (kara yolu, demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve boru hatları) gelişim sürecinde ortaya çıkan değişimler, coğrafi temsil ve veriler aracılığıyla karşılaştırılır. Öğrencilerle söz konusu sistemlerin gelişimine ilişkin bir tarih şeridi hazırlanabilir (SBAB11.1). Ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin nedenleri belirlenir. Bu çeşitlenmenin sosyoekonomik, çevresel ve politik sonuçları yorumlanır. Bu süreçte Mavi Vatan’ın Türkiye’nin deniz ulaşımındaki önemine değinilir. Yorumlama sürecinde sokratik yöntem kullanılarak öğrencilerin çıkarımlara ulaşması desteklenebilir. Ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin Türkiye’nin jeopolitik önemi ve ekonomisi üzerindeki etkisi altı şapkalı düşünme tekniğiyle açıklanır (D19.3). Söz konusu sistemleri oluşturan bileşenler belirlenerek aralarında ilişki kurulur. Yaşanılan yerleşmedeki ulaşım sistemlerini oluşturan parçaların birleştirilmesiyle özgün coğrafi temsil veya metin  hazırlanması sağlanır (KB2.12,OB2). Ulaşım sistemlerinde meydana gelebilecek değişimle ilgili mevcut verilere dayalı öngörüde bulunulur (E3.5). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

COĞ.12.5.2.
Küresel ticaret merkezlerini oluşturan bileşenler (ham madde, üretim, pazar alanları) harita üzerinde sistematik bir şekilde belirlenir (E3.7). Bu bileşenler arasındaki bağlantının belirlenmesinde küresel ticaret ağı haritaları ve küresel ticaret hacmini gösteren tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramlar kullanılır (SBAB10.3, SBAB11.1). Bu süreçte Türkiye’nin dış ticarette öne çıkan merkezleri, dış ticarete konu olan ürünleri ve bu ürünlerin ticari akış yönleri belirlenir (E3.4, OB4). Türkiye’nin küresel ticaretteki durumu ve bu ticarette karşılaştığı başlıca sorunlar çözümlenerek tartışılabilir. Türkiye’nin deniz yolu ile yaptığı ticarette Mavi Vatan’ın önemine ilişkin soru-cevap etkinliği yapılabilir (D19.3). Öğrenmeler açık uçlu sorularla değerlendirilebilir. Ayrıca e-ticarette siber güvenliğin önemi hakkında öğrencilerin görüşleri alınır (D8.2). Öğrencilerden konuya ilişkin sorunları/tehlikeleri içeren örnek olaylar yazmaları ve birbirlerinin yazdığı örnek olayları çözümlemeleri istenebilir. Çözümlemeler paylaşılarak tartışılabilir (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

COĞ.12.5.3.
Turizm kavramı açıklanır. Türkiye ve dünyadan örnek turizm varlık ve türleri seçilerek incelenir. Bu süreçte öğrencilere turizmle ilgili kısa videolar izletilebilir. Öğrencilerden turizm faaliyetlerinin etkilerine ilişkin sorular hazırlamaları istenir (E3.8). Oluşturulan sorulara cevap bulabilmek için birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplanır. Yakın çevrede bulunan doğal veya kültürel turizm varlıklarının incelenebilmesi amacıyla coğrafi gözlem, saha/sanal saha çalışması yapılabilir (SBAB9). Çalışma sürecinde konuyla ilgili hazırlanan gözlem formlarının doldurulması sağlanabilir. Toplanan bilgiler, coğrafi temsil ve metinlerden yararlanılarak düzenlenir ve sistematik şekilde çözümlenir (E3.7, KB2.12). Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve bunlar paylaşılır (KB3.3, OB1). Bu süreçte Türkiye’nin doğal ve kültürel varlıklarının tanınması ve korunmasının önemi vurgulanır. Başlıca koruma uygulamalarına örnekler verilir (D19.3). Öğrencilerin turizm faaliyetlerinin etkilerine yönelik çalışmaları, öğrenme günlüğü ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğrencilerden doğal ve kültürel varlıkların tanınması ve korunmasının önemine ilişkin video çekmeleri veya gezi broşürü hazırlayıp paylaşmaları istenebilir. Paylaşımlarda doğal, tarihî ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik toplumsal farkındalık oluşturma çalışmalarına katılmanın önemi vurgulanır (D19.3, SDB2.1, SDB2.3).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden gelecekteki ulaşım sistemlerinin ticaret ve turizm faaliyetlerine etkilerine yönelik araştırma yapmaları ve bu araştırmayı raporlaştırmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere Demir İpek Yolu, Hicaz Demir Yolu, akıllı ulaşım sistemleri, bölgesel ticaret anlaşmaları, serbest ticaret bölgeleri, Türk-İslam eserlerinin turizm faaliyetlerine katkısı, Türkiye’nin UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan varlıkları, *sakin şehirler ve coğrafi işaretler konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin söz konusu görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır. Öğrencilerden yaptıkları göreve ilişkin değerlendirme yazısı yazmaları ve bundan sonraki araştırma görevleri için hedef belirlemeleri istenebilir.

Öğrencilerden turizm faaliyetlerinin sosyokültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkilerine yönelik öğrenmelerini güçlendirmek için okuma metinleri hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, yaşadıkları ilin ulaşım sistemleri ile ticaret ve turizm faaliyetlerine ilişkin coğrafi temsillerin incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin toprak oluşumu, bitki türleri, çevre sorunları, doğal ve kültürel mirasa ait temel kavramlar hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Çevre sorunlarının neden ve sonuçlarına ilişkin metin, görsel ve videolar üzerinden soru cevap etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden yakın çevrelerinde veya Türkiye’de görülen çevre sorunları ve bu sorunlar karşısında geliştirilen çözüm önerileriyle ilgili düşüncelerini açıklamaları istenebilir.

COĞ.12.6.1.
Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla sınıfa çölleşmeyi yansıtan çeşitli görseller getirilir. Bu görsellerden yararlanılarak Türkiye’nin farklı zamanlarda hazırlanan çölleşme modelleri ve hassasiyet haritalarının incelenmesi sağlanır (SBAB10.3, SBAB11.1). Yapılan incelemeden hareketle Türkiye’de toprak kullanımıyla ilgili sorunlara yönelik tartışma süreci başlatılabilir (SDB2.1). Söz konusu sorunların her biri (erozyon, çölleşme, tuzlanma, aşırı gübre kullanımı, arazinin yanlış kullanımı, drenaj yetersizliği vb.) iş birlikli öğrenme yöntemiyle incelenebilir. Bu kapsamda oluşturulan grupların toprak kullanımıyla ilgili sorunların nedenleri, etkileri ve toprağın sürdürülebilir kullanımına ilişkin çeşitli araştırma soruları hazırlamaları istenir. Bu sorular üzerinden bilgi toplanır, toplanan bilgiler sistematik şekilde düzenlenip çözümlenir (E3.7, E3.8, OB1). Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve bu sonuçlar coğrafi temsil ve metinler şeklinde paylaşılır (KB3.3). Paylaşım sürecinde kullanılmak üzere her gruptan ele aldığı toprak sorununa ilişkin bir kavram karikatürü hazırlaması istenebilir. Yapılan çalışmalar, öz değerlendirme ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir. Türkiye’de toprağın sürdürülebilir kullanımı konusunda bireysel ve toplumsal olarak yapılması gerekenler tartışılabilir (SDB2.2, SDB2.3, SDB3.3, E2.2, OB8, D9.3, D17.2). Tartışma sürecinin öğrencilerde olumlu tutum, davranış ve duyguların gelişmesini desteklemesi hedeflenir. Bununla birlikte alanında uzman kişilerin katılımıyla toprak sorunlarına ilişkin seminerler düzenlenebilir. Öğrencilere örnek olay inceleme yöntemi kullanılarak toprağın sınırlı bir kaynak olduğunu yansıtan bir senaryo sunulabilir. Öğrencilerden senaryoda anlatılanların kendilerine neler hissettirdiğini ifade etmeleri, bu farkındalıktan sonra davranışlarında ne tür değişiklikler sergileyeceklerini belirlemeleri istenebilir (SDB1.1, SDB3.1, SDB3.2). Konuya ilişkin tematik öğrenmeyi desteklemek üzere Türk dili ve edebiyatı, görsel sanatlar, müzik dersi öğretmenleri ile iletişime geçilerek resim yapma; şiir, şarkı sözü, hikâye veya kompozisyon yazma çalışmaları yapılabilir. Çalışmalar, okulda açılacak bir sergi aracılığıyla paylaşılabilir (OB9). Çalışmaların değerlendirilmesinde öğrenme günlüğünden yararlanılabilir (SDB1.2).

COĞ.12.6.2.
Türkiye’deki bitki toplulukları ve çeşitliliği, görseller ve haritalar aracılığıyla alansal ve zamansal açıdan karşılaştırılır (E3.2, SBAB10.3, OB4). Karşılaştırma sonucu elde edilen benzerlik ve farklılıklar, karşılaştırma tablosu kullanılarak yorumlanabilir (SDB2.1). Türkiye’deki bitki topluluklarının çeşitlilik ve mekânsal dağılışını gösteren özgün bir ürün oluşturulur. Bu kapsamda bitki topluluklarına ilişkin fotoğraf albümü veya bitki sözlüğü hazırlanabilir (E3.11). Öğrencilerde Türkiye’deki millî parklar, doğa koruma alanları, endemik ve relikt türler, anıt ağaçlar ve kent ormanlarının mevcut durumu ile bu varlıkların korunmasına yönelik duyarlılık bilinci geliştirilmeye çalışılır (D5.2, D19.3). Öğrencilerden millî parklar üzerine araştırma yapan bir coğrafyacı olduklarını düşünerek millî parkları tanıtan afiş hazırlamaları; bir biyocoğrafya uzmanı olduklarını düşünerek anıt ağaçlar, endemik ve relikt türler, koruma altındaki hayvanlar hakkında konuşma hazırlamaları veya belediyede çalışan bir coğrafyacı olduklarını düşünerek kent ormanlarının durumu hakkında sunu hazırlamaları istenebilir. Rol oynama tekniğinden yararlanılan bu çalışmalarda öğrencilere istedikleri rolü seçmeleri için tercih hakkı tanınabilir (SDB1.1, SDB2.3). Bununla birlikte insanın doğa üzerinde olumlu ve olumsuz etkilere sahip olduğundan bahsedilir. Türkiye’de ağaçlandırma çalışmaları ve ormanların iyileştirilmesi insanın doğa üzerindeki olumlu etkisine, orman yangınlarına neden olması ise olumsuz etkisine örnek verilebilir. Bu süreçte ülke varlıklarına sahip çıkmanın önemine ilişkin örnek olay inceleme tekniği kullanılabilir (D19.3). Bu konu kapsamında bitki topluluklarını gözlemleyebilecekleri yerlere keşif gezileri düzenlenebilir, saha/sanal saha çalışmaları yapılabilir. Çalışmalar, bütünsel dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

COĞ.12.6.3.
Çevre sorunlarının önlenmesi konusunda Türkiye ve farklı gelişmişlik seviyesine sahip ülkelerden örnek politika ve uygulamalar belirlenir. Bu ülkelerde hayata geçirilen örnek politika ve uygulamalar, benzerlik ve farklılıkları yönünden karşılaştırılır. Bu aşamada Venn şeması tekniğinden yararlanılabilir (SBAB10.3, SBAB11.2). Günümüzde çevre sorunlarının yerel ve küresel politikalarla çözülebilmesi için mevcut uygulamaların yanı sıra bireysel sorumluluklara da önem verilmesi gerektiği vurgulanır. Düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle öğrencilerden kendi sorumluluklarını belirlemeleri istenebilir (SDB3.3, D16.2, E2.2). Öğrenmeler, farklı gelişmişlik seviyesine sahip ülkelerdeki çevre sorunlarının önlenmesinde örnek politika ve uygulamaların benzer ve farklı yönlerden listelendiği bir karşılaştırma tablosuyla değerlendirilebilir.

COĞ.12.6.4.
Doğal çevrenin yönetilmesi ve korunması amacıyla yapılan organizasyon ve anlaşmaların etkisine yönelik bilgi edinebilmek için kullanılacak araçlar belirlenir. Belirlenen araçlar kullanılarak ihtiyaç duyulan bilgilere ulaşılır. Ulaşılan bilgiler doğrulanır ve kaydedilir (OB1). Elde edilen sonuçların sınıfta sunulması sağlanır. Bu süreç gözlem formuyla veya kontrol listesiyle izlenebilir. Sonraki aşamada öğrenciler gruplara ayrılır. Her grubun konuyla ilgili sorular hazırlaması istenir. Hazırlanan soruların tüm grupların katılımıyla cevaplanması sağlanır. Bu süreçte iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir. Bu süreçte öğrenciler, eleştirel düşünmeye teşvik edilir (SDB2.1, SDB2.2, E3.10, D14.3).

COĞ.12.6.5.
Dünya veya Türkiye’den örnek bir çevre sorunu belirlenerek bu sorunun nedenlerine ilişkin bilgi toplanır. Toplanan bilgiler incelenir ve bir araya getirilir. Bu aşamada örnek olay inceleme yönteminden yararlanılabilir. Söz konusu soruna neden olan faktörler özetlenir. Ayrıca öğrencilerden çevre sorununa neden olabilecek davranışlarını belirlemeleri istenir (SDB1.3). Bu süreçte yapılan gözlem, toplanan bilgi ve elde edilen veriler üzerinden çevre sorunlarının çözümüne yönelik tahminler yürütülür. Önermeler üzerinden akıl yürütülür, bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabileceğine dair değerlendirmelerde bulunulur (SDB3.3, D9.3). Farklı çevre sorunlarını konu alan makale, bildiri, proje, tez vb. bilimsel çalışmalar incelenerek tartışılabilir. Öğrencilerden bu çalışmalardaki çevre sorunlarından herhangi birinin çözümüne yönelik değerlendirme yapmaları istenebilir (D5.2, D9.3, D18.3, D19.3). Bu çalışmalar, bütünsel dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

COĞ.12.6.6.
Türkiye ve belirlenen bazı ülkelerin doğal ve kültürel miras değerleri ile bu değerlerden tehdit altında olanlar “UNESCO Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi” haritasından tespit edilir (SBAB10.1, SBAB10.2). Doğal ve kültürel mirasa yönelik tehditleri ortadan kaldırma konusunda yapılması gerekenler belirlenerek ihtiyaç duyulan bilgiler toplanır (OB1, E3.4). Elde edilen bilgiler düzenlenerek söz konusu sorunların çözümüne yönelik alternatif önermeler oluşturulur ve bu önermeler üzerinde mantıksal denetleme yapılır (E3.10). Alternatif önermelerden en uygun olanının belirlenmesine yönelik çıkarımda bulunulur. Bu süreçte balık kılçığı tekniğinden yararlanılabilir. Seçilen uygulamaların sonuçları üzerinden yansıtma yapılır (SDB3.3). Öğrencilerden doğal ve kültürel mirasa yönelik olumlu duygu, tutum ve davranışlar geliştirebilmeleri için yazılı veya dijital öykü oluşturmaları istenebilir (SDB2.1, E3.3). Oluşturulan öyküler üzerinden çevreyi sevme, çevresel temizlik ve çevrenin sürdürülebilirliğine önem verilmesi gerektiği vurgulanır (SDB2.3, SDB3.3, D5.2, D9.3, D18.3, D19.3, OB8, OB9). Çalışmalar, öz ve akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilerek öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden iş birlikli öğrenme yöntemi aracılığıyla bir çevre sorununa karşı çözüm önerileri geliştirmeleri ve geliştirdikleri bu önerilerden yola çıkarak duvar gazetesi hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Öğrencilere *Ramsar Sözleşmesi kapsamında Türkiye’de koruma altında olan sulak alanlar, ulusal doğa koruma parkları, Türkiye ve dünyadan biyosfer rezerv alanları, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğünün biyokaçakçılıkla mücadele çalışmaları ile ormanların kullanımı ve ormanlardan yararlanma şekilleri konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini tüm sınıf/okul ile paylaşabilmeleri için panel düzenlenebilir.

Konuya ilişkin kısa bir belgesel/video üzerinden çıkarım yapılması sağlanabilir. Harita inceleme sürecinde iş birlikli öğrenme yönteminden yararlanılabilir. Performans görevi, Türkiye’de çevre sorunları veya ortak doğal ve kültürel mirasın korunmasına yönelik uygulamaların coğrafi temsiller üzerinden incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D14. Saygı

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin ekonomik faaliyetleri etkileyen coğrafi faktörler, ekonomik sektörlerin gelişimi, ekonomik faaliyetlerin sosyokültürel ve politik etkileri, küreselleşen dünyada insan hareketliliğindeki artışın neden ve sonuçları ile üretim, dağıtım ve tüketim ağı hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Uluslararası birlikteliklerin anlaşmazlıklara sunduğu çözümlerle ilgili soru-cevap etkinliği yapılabilir. Dünya nüfus yoğunluğu haritası kullanılarak ülkeler arası ulaşımda etkin rol oynayan güzergâh ve bağlantıların belirlenmesi istenebilir. Ticaret ve turizm faaliyetlerinin iletişim teknolojilerindeki gelişmelere bağlı olarak ülkeler arası etkileşimde üstleneceği rolle ilgili öğrencilerin düşünceleri alınabilir.

Dünyada yaşanan güncel anlaşmazlıklara medya ürünleri üzerinden örnekler verilir. Öğrencilerin ilgili konu hakkındaki görüşleri alınır. Türkiye’de yürütülen ulaşım, ticaret ve turizm faaliyetlerine örnekler verilir. Öğrencilerin, ön bilgilerini kullanarak söz konusu faaliyetlerle bu faaliyetlerin Türkiye ekonomisine etkisi hakkında bağlantı kurmaları sağlanabilir.

COĞ.12.7.1.
Uluslararası anlaşmazlıkların (sınır anlaşmazlıkları, enerji kaynakları ve nakil hatlarının kontrolü, yer altı kaynakları, sınıraşan suların paylaşımı, din ve mezhep farklılıkları, etnik yapı, küresel iklim değişikliğinin kaynaklar üzerindeki baskısı vb.) nedenleri belirlenir. İlgili haritalardan yararlanılarak bu anlaşmazlıkların yaşandığı alanlar çözümlenir ve listelenir (SBAB10.3, E3.7). Listelenen örneklerden bazıları seçilerek küçük grup tartışması tekniği uygulanabilir. Bu anlaşmazlıkların çözümünde uluslararası birlikteliklerin katkılarıyla ilgili bilgi toplanır (OB1). Toplanan bilgiler değerlendirilerek uluslararası düzeydeki çözüm önerilerine yönelik mantıksal temellendirme yapılır. Uluslararası birlikteliklerin sunduğu çözüm yolları eleştirel bir bakış açısıyla belirlenir (D1.2, D14.1, E1.3, E3.10). Ortaya çıkan sonuçlar üzerinden söz konusu birlikteliklerin anlaşmazlıkların çözümüne etkisi değerlendirilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

COĞ.12.7.2.
Farklı gelişmişlik seviyelerine sahip örnek ülkeler belirlenerek bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri tanımlanır. Bu özelliklerin ulaşım sistemlerine etkileri belirlenir. Belirlenen etkilerin olumlu veya olumsuz yansımaları dikkate alınarak ilgili ülkelerin ulaşım sistemlerindeki benzerlik ve farklılıklar listelenir (E3.7). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir (SDB2.1).

COĞ.12.7.3.
Ticari faaliyetleriyle öne çıkan örnek bir ülkenin genel coğrafi özellikleri ve ticari faaliyetleri, örnek olay inceleme yöntemiyle belirlenir. İlgili ülkede ticarete konu olan ürünler ve bu ülkenin dünya ticaretindeki yeri tespit edilir. Elde edilen verilerden hareketle bu ülkeyle ilgili coğrafi temsil ve kanıtlar kullanılarak özgün bir ürün oluşturulur (E3.3, E3.11, D3.3). Ürün oluşturma aşamalarının takibinde kullanılabilecek kontrol listesi öğrencilerle paylaşılarak çalışmaların kendileri veya akranları tarafından değerlendirilmesi sağlanabilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

COĞ.12.7.4.
Birbirinden farklı turizm faaliyetleriyle öne çıkan örnek ülkeler belirlenerek bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri, turizm varlıkları ve sahip olduğu turizm çeşitliliği tanımlanır. Tanımlanan özelliklerin turizm faaliyetleri üzerindeki olumlu veya olumsuz etkileri, zıt panel tekniğiyle ele alınabilir. Ülkelerin turizm faaliyetleriyle ilgili benzerlik ve farklılıkları listelenir (E3.7). Listelenen özellikler; turizm çeşitliliği, kişi başına düşen turizm harcaması, sürdürülebilir turizm uygulamaları, ziyaretçi sayısı, turizm geliri vb. açılardan karşılaştırılır (D3.2). Öğrenmeler, karşılaştırma tablosu veya çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden ülkeler arası etkileşimde ulaşım sistemleri ile ticaret ve turizm faaliyetlerinin etkisini ortaya koymaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (KB3.3, SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilerden dünyanın farklı yerlerinde yaşanan anlaşmazlıklar ve bu anlaşmazlıkların çözümüne sunulan önerileri değerlendiren bir çalışma yapmaları istenebilir. Ayrıca ünitede işlenen ülkelerin dışında seçilecek örnek ülkelerin genel coğrafi özellikleri ile ulaşım, ticaret ve turizm özelliklerinin incelenmesi istenebilir. Öğrencilere Türkiye’nin uluslararası birlikteliklerle ilişkileri, *Türk Devletleri Teşkilatı ve bu teşkilatın faaliyetleri konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerden araştırma görevlerini sunmak üzere dijital materyal geliştirmeleri istenebilir.

Uluslararası anlaşmazlıklara ilişkin belgeseller izletilebilir, ulaşılan çıkarımlar doğrultusunda bir tartışma yapılandırılabilir. Performans görevi; siyasi, askerî ve ekonomik amaçlarla kurulmuş küresel ve bölgesel örgütlerin şematik gösteriminin yapılması veya farklı ülkelere ait ticaret, ulaşım ve turizm faaliyetleriyle ilgili coğrafi temsillerin incelenmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin konum, hareket, değişim, dağılış gibi kavramlarla doğa-insan etkileşimi gibi temel konuları bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerden doğa-insan etkileşimine yönelik yakın çevreden örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilere doğal ve beşerî unsurların ayrımına yönelik tablo oluşturma, doğal ve beşerî unsurlarla ilgili kelime ilişkilendirme testi hazırlama veya doğa-insan etkileşimine ilişkin sınıflandırma tablosu oluşturma görevi verilebilir.

Doğa-insan etkileşimi ile ilgili örnek görsel ve videolar incelenebilir, okuma parçaları üzerinden değerlendirmelerde bulunulabilir. Öğrencilerin sunulan örneklerde doğa ve insanın nasıl bir etkileşim içinde olduğunu ön bilgileri ve kendi deneyimlerinden yararlanarak betimlemeleri istenir. Bu yolla öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirmesi ve kendi hayatları ile coğrafya bilimi arasında ilişki kurması sağlanabilir.

COĞ.9.1.1.
Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Gruplardan coğrafyanın konusu, bölümleri ve ilişkili olduğu bilimlerle ilgili örnek görseller ve okuma metinlerini incelemeleri istenir (OB4). Sınıfça incelenen materyallerden yola çıkılarak öğrencilerin düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle düşüncelerini ifade etmeleri sağlanabilir. İfade edilen görüşlerden hareketle coğrafya biliminin konusu, bölümleri ve ilişkili olduğu bilimlerin sistematik bir şekilde belirlenmesi sürecinde farklı bakış açılarına saygı duyulmasının önemi üzerinde durulur (D14.1, E3.7). Bu bölümler arasındaki ilişkiler belirlenerek Frayer diyagramı veya zihin haritası hazırlanabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, hazırlanan bu araçlarla izlenebilir.

COĞ.9.1.2.
Coğrafi bakış açısı, metin ve coğrafi temsil örneklerinden yararlanılarak incelenir. Coğrafya öğrenmenin önemi, örnek bir coğrafi olayın çözümlenmesi üzerinden ele alınır. Örnek olayın çözümlenmesi süreci bireysel veya grup çalışması şeklinde gerçekleştirilebilir. Söz konusu örnek olayla ilgili coğrafi temsiller sistematik şekilde incelenir, bu olayın doğal ve beşerî bileşenleri belirlenir (E3.7, OB4). Bileşenler arasındaki etkileşim coğrafi bakış açısı ile ele alınır ve coğrafi bakış ile mekânsal sorunların çözümü arasında nasıl bir ilişki olduğu belirlenir. Bu süreçte öğrencilerin mekânsal planlama önerileri ile ülke kaynaklarının sürdürülebilir kullanımında bireylere düşen sorumluluklar üzerine tartışmaları sağlanır (D16.2, D19.3). Tartışma sürecinde öğrencilerin birbirlerinin duygu ve düşüncelerini anlayabilecekleri, tüm öğrencilerin karşılıklı saygı içerisinde kendilerini ifade edebilecekleri bir ortam oluşmasına dikkat edilir (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D14.1). Tartışma sürecinin sonunda öğrencilere konuyla ilgili bilgi görseli hazırlatılabilir. Öğrenmeler, açık uçlu sorularla izlenebilir.

COĞ.9.1.3.
Coğrafya biliminin gelişimi ve bu bilime katkı sağlayan bilim insanlarından bazıları hakkında bilgi toplamak amacıyla bireysel veya grup çalışması planlanabilir. Bu kapsamda öğrencilerden sınıf kütüphanesinin yanı sıra öğrenme ortamında hazırlanmış kaynak köşesi ve/veya genel ağdan yararlanarak ilgili konuya yönelik kaynakları incelemeleri istenebilir. Sınıfça incelenen materyallerden elde edilen bilgilerin öğretmen rehberliğinde tartışılarak doğrulanması sağlanabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerle birlikte coğrafya biliminin gelişimine ilişkin tarih şeridi hazırlanabilir (SBAB1,SBAB11.2,D3.4). Bu süreçte coğrafyanın tarihinde iz bırakan bazı bilim insanlarına (Eratosthenes, Strabon, Batlamyus, Mesudi, Biruni, Muhammed İdrisi, Kaşgarlı Mahmud, İbni Battuta, İbni Haldun, Piri Reis, Kâtip Çelebi, Evliya Çelebi, B. Varenius, A. V. Humboldt, C. Ritter, P. V. Blache, C. O. Sauer, Ali Tevfik Tanoğlu, E. Chaput, H. Louis, Besim Darkot, Faik Sabri Duran, Reşat İzbırak, Sırrı Erinç, Cemal Arif Alagöz, R. Hartshorne, Erol Tümertekin, Yi-Fu Tuan, Nazmiye Özgüç, Hayati Doğanay vb.) yer verilir. Belirtilen bilim insanlarına ilişkin rol oynama çalışmaları yapılabilir. Coğrafyanın farklı zaman ve mekânlarda bilimsel bilginin gelişimine sağladığı katkılar ve günümüzde modern coğrafya çalışmalarının yoğunlaştığı konularla ilgili büyük grup tartışması yapılabilir. Böylece öğrencilerin bilimin sadece belirli toplumlara özgü olmadığının farkına varmaları ve tarihimizde de bilimsel gelişmelere katkıda bulunan kişi ve çalışmalar olduğunu görmeleri ve bu durumu takdir etmeleri sağlanır (D19.2). Öğrenmeler, öz değerlendirme formuyla izlenebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini ortaya koyan bir gazete haberi yazmaları istenebilir. Bu kapsamda öğrencilerden gruplar oluşturmaları ve seçtikleri örnek olay, olgu veya konuya ilişkin ön araştırma yapmaları istenebilir. Araştırma sürecinde birincil ve ikincil kaynak kullanmanın, belirlenen araçları sistematik şekilde kullanarak gerekli bilgilere ulaşmanın ve  toplanan bilgileri doğrulayarak kaydetmenin önemi vurgulanır (E3.5, E3.7, OB1). Performans görevinin ikinci aşaması sınıf içinde gerçekleştirilir. Öğrencilerden topladıkları bilgileri kullanarak bir gazete haberi oluşturmaları istenebilir. Bu haberde seçtikleri olay, olgu veya konu ile coğrafyanın önemini yansıtmaları beklenir (KB3.1). Çalışmaya ilişkin puanlama anahtarı öğrencilerle paylaşılır. Tamamlanan çalışmalar, sınıf panosuna asılarak galeri yürüyüşü tekniği ile incelenebilir. Her gruptan coğrafyanın önemine ilişkin vardığı yargıyı paylaşması istenir. Çalışma sürecinde grup arkadaşlarını ve kendilerini değerlendirebilmeleri için grup değerlendirme formu kullanılabilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Sürecin başında hazırlanan Frayer diyagramları veya zihin haritaları ünite sonunda tekrar incelenebilir. Öğrenciler tarafından hazırlanan diyagramlarda öğrenilenler göz önüne alınarak gerekli düzeltmeler yapılabilir. Öğrencilerin bu süreçteki öğrenmeleriyle ilgili yansıtma yapmaları sağlanabilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere coğrafyanın düşünce akımları, *başka bilimlerle etkileşimi ve Cumhuriyet Dönemi’ndeki gelişimi konularında ve örnek metinler bağlamında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır. Ayrıca coğrafya bilimiyle ilgili belirli gün ve haftalar doğrultusunda zaman çizelgesi ve duvar gazetesi hazırlama, resim sergisi oluşturma, münazara yapma, seminer düzenleme gibi etkinlikler de yapılabilir.

Öğrencilere ilgili konuda kitap okuma veya belgesel izleme görevi verilebilir. Öğrencilerden bu süreçle ilgili geri bildirim vermeleri istenebilir. Performans görevi, coğrafya biliminin gelişimine katkıda bulunmuş bir bilim insanın hayatı ve çalışmalarını kapsayan bir sunum yapma şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin coğrafi koordinat sistemi (paralel ve meridyen), haritaya ait temel unsurlar ve bu unsurların kullanımı, bazı tematik harita türleri ve mekânsal bilgi teknolojileriyle ilgili (dijital küre, uydu, dijital harita vb.) temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Günlük hayatta haritalara hangi alanlarda ve ne kadar ihtiyaç duyulduğu ile ilgili bir liste oluşturulabilir. Bu ihtiyaçların hangilerinin dijital teknolojiyle karşılandığına ilişkin görüşler toplanabilir.
Tematik haritalarda uygulamalar yaptırılarak öğrencilerin harita becerisiyle ilgili ön bilgileri belirlenebilir.

“Cep telefonu, bilgisayar veya tabletlerde haritalarla ilgili ne tür uygulamalar bulunmaktadır?” sorusu yöneltilen öğrencilerden bu uygulamaların hangi amaçlarla kullanıldığına ilişkin görüş belirtmeleri istenebilir.

COĞ.9.2.1.
Örnek haritalar aracılığıyla haritada kullanılan başlık, sembol, renkler ve kenar bilgileri (lejant, coğrafi koordinatlar vb.) tespit edilerek harita içeriğindeki unsurların ortaya çıkarılması sağlanır. Bu süreçte soru-cevap yöntemi kullanılabilir. Coğrafi koordinat sistemine ait bilgilerin elde edilebilmesi için konumla ilgili kavram, sınıflandırma, sistem ve araçlar (enlem, boylam, GPS vb.) kullanılır. Harita unsurlarından yararlanılarak harita türünün belirlenmesi sağlanır (E1.4). Harita türlerine ilişkin sınıflandırma tablosu oluşturulabilir. Çeşitli haritalar kullanılarak konum tespiti, coğrafi unsurların dağılış ve değişimleri ile bu unsurların birbirleriyle ilişkileri, rota gösterimi, rotanın izlenmesi veya oluşturulması, zaman hesaplamaları (saat dilimleri kullanılarak), dijital harita uygulamaları (uzunluk ve alan hesaplama, profil çıkarma) ve harita üzerine etiket, fotoğraf, çizim eklenmesi aracılığıyla haritaların içeriğine uygun özellik ve ilişkiler belirlenir (SBAB1). Uygulamalar bireysel hâlde, küçük grup çalışması şeklinde veya tüm sınıfla yapılabilir. Harita yapımında meydana gelen bozulma ile bu bozulmanın nedenleri ilişkilendirilerek haritalarda kullanılan başlıca projeksiyon türlerinin tanınması sağlanır (OB1). Öğrencilerle birlikte dünyanın farklı bölgelerinden seçilecek örnek yerlerle uygun projeksiyon türü eşleştirmelerini gösteren tablo hazırlanabilir (SDB2.1, SDB2.2, E2.5, E3.4, E3.5). Öğrencilere haritalarda gösterilen unsurların özellik, konum, dağılış, ilişki ve değişimlerinden yararlanılarak çeşitli haritalarla (korokromatik, koroplet, izoplet, noktalama, oransal, akış vb.) ilgili çıkarımlar yaptırılır. Örneğin topoğrafya haritaları üzerinde izohipslerle ilgili çıkarımlar yapılarak yeryüzü şekilleri ayırt edilir. Bu süreçte öğrencilerin haritalarla ilgili çıkarımlarını yazmaları ve yazdıklarını sınıfta paylaşmaları istenebilir. İhtiyaç duymaları hâlinde görüşlerinde değişikliğe gitmeleri sağlanarak mütevazılık değeri vurgulanır (D10.1). Son aşamada ulaşılan çıkarımlara ilişkin bir tartışma süreci yapılandırılabilir (SDB2.1). Öğrencilerden küçük gruplara ayrılarak çeşitli konu içeriklerine sahip dilsiz haritalar üzerinden eksik parça tamamlama etkinliğiyle harita hazırlamaları istenir. Bu süreçte oluşturulacak harita için amaç belirlenir, yöntem ve araç gereç seçilir, veriler toplanarak haritaya işlenir ve veriye uygun harita türü tespit edilir. Hazırlanan harita zihinde canlandırılır. Öğrenciler tarafından oluşturulan haritalar kontrol listeleri kullanılarak kendileri veya akranları tarafından değerlendirilebilir. Oluşturulan haritaların amaca uygun biçimde kullanımına ilişkin tartışma yürütülebilir (SDB1.2, SDB2.1, SDB2.2, E2.5, E3.4, E3.5, SBAB7.10, SBAB11.2).

COĞ.9.2.2.
Türkiye’nin mutlak ve göreceli konumu belirlenir. Belirlenen konuma ait özellikler tespit edilir ve görselleştirilir (E3.7, OB4, SBAB7.11). Türkiye’nin konum özellikleri özetlenir. Bu süreçte GZFT veya benzer analiz yöntemleri kullanılarak Türkiye’nin konum özelliklerinin önemi vurgulanır, öğrencilerin bu konudaki görüş ve duyguları alınarak millî şuurlarının gelişmesi desteklenir (KB3.3). Türkiye’nin konum özelliklerinin önemi vurgulanırken Mavi Vatan ve Gök Vatan’la (Ulusal Hava Sahası) ilgili haritalar da ele alınır. Bu süreçte Türkiye’nin Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’deki hukuki ve coğrafi haklarını görmezden gelen haksız talepler karşısındaki mücadelesine yer verilerek vatanseverlik değerine vurgu yapılır (D11.2, D19.1). Ayrıca Ege Denizi’nin geçmişte Adalar Denizi adıyla bilindiği de ifade edilir. Kıbrıs adasının Türkiye ve Türk dünyası açısından önemine değinilir. Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir.

COĞ.9.2.3.
Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenler (CBS’nin bileşenleri; donanım, yazılım, coğrafi veriler, yöntem ve kullanıcı) belirlenir (OB2). Öğrenciler, bu bileşenlerle CBS’ye ait metodolojinin (verileri elde etme, depolama, kontrol etme, işleme, analiz etme ve görüntüleme) ilişkilendirilmesi sürecinde soru sormaları için teşvik edilir (E3.7, E3.8). Konu sonunda turnuva etkinliği yaptırılarak öğrencilerin çalışkanlık değeri kazanmaları desteklenir (D3.4). Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenlerin çözümlenmesi amacıyla anlam çözümleme tablosu üzerinden öğrencilerin öğrenmeleri değerlendirilebilir. İki boyutlu olarak hazırlanan anlam çözümleme tablosunun bir boyutunda CBS bileşenlerine, diğer boyutunda ise CBS’ye ait metodolojiye yer verilebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden dilsiz harita üzerinde belirli bir konu içeriğine sahip harita oluşturmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere haritacılığın tarihçesi, *Türk haritacılık tarihi ve Türk haritacılar (Biruni, Takiyüddin, İbrahim Mürsel, Piri Reis, Matrakçı Nasuh, Seydi Ali Reis, Ali Macar Reis, Kâtip Çelebi vb.), Türkiye’de haritacılık çalışmaları, siyasi ve askerî bir araç olarak haritalar, Millî Mücadele Dönemi’nde haritaların kullanımı, binlerce yıllık astronomi aleti: usturlap, dijital araçlar kullanılarak bir yerin koordinatlarını bulma, Türkiye’nin ulusal konumsal veri altyapısı ve CBS alt programları üzerinde görüntü konumlandırma konularında araştırma görevleri verilebilir. Bunun yanı sıra oryantiring etkinliği veya GPS temelli etkinlikler de planlanabilir.
Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır.

Konunun önemli yerlerini vurgulayan özet metinler hazırlanabilir, etkinliklerde grup çalışmaları kullanılarak akran öğretiminden yararlanılabilir. Bu kapsamda okuma kardeşliği çalışması yapılabilir. Bu çalışmada öğrencilerden ikili gruplar hâlinde kitap okuması, gruptaki bir öğrencinin kitapla ilgili soruların cevaplarını grup içi tartışmasından sonra yazıcı olarak not etmesi istenir. Bu stratejide kitapların kısa olmasına dikkat edilmeli ve öğrencilerin okuyup tartışmalarına yeterince zaman ayrılmalıdır. Performans görevi; dünya haritası, Türkiye haritası, yerküre modeli veya dijital haritalar kullanılarak yaşanılan yer, Türkiye’deki il merkezleri ve dünyanın önde gelen şehirlerinin konumlarını tespit etme, görselleştirme şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D14. Saygı

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin hava olayları ile iklimi ayırt edebildiği, hava durumu ve iklimi etkileyen faktörler hakkında bilgi sahibi olduğu, insan ve mekân etkileşiminde iklimin öneminin bilincinde olduğu kabul edilmektedir.

Hava durumu ile iklim arasındaki farklılıkların açıklanması istenebilir. Hava durumu ve iklimi çağrıştıran ifadeler oluşturulması istenebilir. Yaşanılan yerin iklimine ait özelliklerin listelenmesi istenebilir.

Öğrencilerin hava durumu haberlerinden yola çıkarak hava olaylarının günlük hayata etkisine yönelik görüşleri alınabilir. Hava olaylarının günlük ve yıllık değişimlerinin etkilerine günlük hayattan örnekler vermeleri istenebilir.

COĞ.9.3.1.
Öğrencilerin sıcaklık, rüzgâr, hava basıncı, nem ve yağış kavramları üzerine düşün-eşleş-paylaş tekniğinden yararlanarak düşünmeleri sağlanabilir. Bu teknik kapsamında öğrencilerden söz konusu kavramlara ilişkin önce bireysel düşünmeleri, sonra bu düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşarak ortak tanımlar oluşturmaları istenebilir. Oluşturulan tanımlardan yola çıkılarak ilgili kavramlara ilişkin bilgi paylaşımında bulunulur. Devamında hava olaylarıyla ilgili meteorolojik verileri yansıtan coğrafi temsiller ve uzaktan algılama görüntüleri (uydu ve radar) incelenir (FBAB4, OB2). Ayrıca imkânlar doğrultusunda öğrencilerin sıcaklık, basınç, rüzgâr ve/veya nemle ilgili ölçüm veya deney yapması sağlanır (FBAB3, FBAB8). Elde edilen bilgilerden yararlanılarak hava olayları günlük hayatla ilişkilendirilir. Öğrencilerden hava olaylarının günlük hayata etkilerine ilişkin yakın çevrelerinden başlayarak çıkarım yapması beklenir. Böylece hava olaylarının günlük hayata olumlu ve olumsuz etkilerine ilişkin yargıda bulunmaları sağlanır. Ayrıca öğrencilerden Türkiye’deki aşırı hava olaylarına (sıcak hava dalgası, soğuk hava dalgası, fırtına, yıldırım düşmesi, dolu, kuraklık, aşırı yağış vb.) yönelik haber içeriklerini incelemeleri ve bu olayların oluşturduğu tehlikelere karşı alınabilecek önlemleri küçük gruplar içinde tartışmaları istenebilir (E3.5, SDB2.1, SDB2.2). Sonrasında hava olaylarıyla ilişkili halk takvimi kavramı açıklanır ve buna yönelik araştırma yapılır. Araştırma sürecinde ihtiyaç duyulan bilgilerle ilgili kaynaklar taranabilir, görüşme tekniğinden yararlanılarak o çevrede yaşayan kişilerle görüşmeler yapılabilir (D3.4). Araştırma süreci sonunda elde edilen benzer ve farklı bilgilerin listelenmesi amacıyla karşılaştırma tablosu (T diyagramı) oluşturulabilir (OB5). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

COĞ.9.3.2.
İklim sisteminin bileşenleri (atmosfer, hidrosfer, litosfer, biyosfer ve kriyosfer) coğrafi temsiller incelenerek belirlenir. Bu süreçte soru-cevap tekniği kullanılabilir. İklim sisteminin bileşenlerinden olan atmosferin iklim sistemiyle olan ilişkisi, örnek görseller üzerinden tespit edilir (OB4). Etkileri günlük hayatta hissedilen iklim sistemine ait değişkenlerin (sıcaklık, basınç ve rüzgâr, nem ve yağış) dünya ve Türkiye’deki dağılışı, coğrafi temsiller incelenerek sistematik bir şekilde belirlenir. Bu dağılış üzerinde etkili olan faktörler (enlem, eksen eğikliği, dönme ve dolanma hareketleri, büyük su kütlelerine uzaklık, okyanus akıntıları ve atmosfer dolaşımı, topoğrafya vb.) ve iklim sistemine ait değişkenler arasındaki ilişki belirlenir. Bu ilişkinin belirlenmesinde iklim modellemeleri, simülasyonlar gibi dijital uygulamalardan yararlanılabilir. Örneğin Dünya’nın şekli ve hareketlerinin (geoit şekil, eksen eğikliği, dönme ve dolanma hareketleri vb.) sonuçları bu uygulamalarla yorumlanabilir. Bu süreçte küresel basınç modeli, genel atmosfer dolaşımında rüzgârlar (sürekli ve devirli rüzgârlar, Türkiye’deki yerel rüzgârlar) ile bunların etkileri metin ve coğrafi temsiller üzerinden incelenir. Yağış oluşum türlerine (yamaç, cephe, yükselim) ilişkin paylaşım yapılarak öğrencilerden bilgi görseli hazırlamaları istenebilir (SDB2.1, SDB2.2, E3.7, OB2, OB4, OB7). Çözümlemelerden elde edilen bilgilerden yararlanılarak doğayla uyumlu yaşamak için neler yapılması gerektiğine ilişkin tartışma yapılabilir (D5.2, D14.3). Ayrıca kentsel ısı adasının etkilerinin azaltılmasına yönelik öğrencilerin görüşleri alınarak ortaya çıkan çözüm önerilerinin birey ve toplum yararına kullanılması sağlanabilir. Öğrencilerden başlangıçta belirlenen öğrenme çıktılarına ulaşma düzeyleriyle ilgili öz değerlendirme yapmaları istenebilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB2.1, SDB2.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

COĞ.9.3.3.
Türkiye ve dünyada görülen iklim türlerinin incelenebilmesi amacıyla oluşturulacak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramlar belirlenir (E3.4). Öğrencilere coğrafi temsillerin oluşturulması sürecinde hedef belirleme ve süreci yönetmede izlenecek işlem basamaklarına ilişkin kontrol listesi verilebilir (D3.3). Farklı iklimlere ait sıcaklık ve yağış verilerinin karşılaştırılabilmesi için gerekli coğrafi temsiller (iklim haritaları, tablo, grafik vb.) tespit edilir. Bu kapsamda Türkiye ve dünyanın farklı iklim özelliklerine sahip yerlerinden iklim verileri toplanır. Toplanan iklim verileri, kullanım amacı ve gerçekleştirilecek çıkarımlar doğrultusunda tasnif edilerek kullanıma hazır hâle getirilir (MAB4). Düzenlenen iklim verilerinden hareketle söz konusu bölgelere ait sıcaklık ve yağış grafikleri hazırlanarak görselleştirilir (OB7). Oluşturulan görseller kullanılarak Türkiye ve dünyanın farklı yerlerinde görülen iklim türleri incelenir. Bu doğrultuda dijital küreden de yararlanılarak çıkarımlarda bulunulur (SBAB10.3). Çalışmaya ait kontrol listeleri incelenir ve incelemenin sonuçlarına ilişkin öğrencilere geri bildirim verilebilir (SDB1.2).

COĞ.9.3.4.
İklim sisteminde yaşanan değişimler coğrafi temsiller aracılığıyla karşılaştırılır. Küresel ölçekte bu değişimlere ilişkin örnekler verilir. Geçmişten günümüze iklim sisteminde görülen değişimler, bilimsel kanıtlar çerçevesinde neden ve sonuçlarıyla yorumlanır (SBAB1,SBAB2). Bu süreçte iklimin ekosistem ve biyoçeşitlilik açısından önemine yer verilir. İklim sisteminde yaşanan değişimlerin ele alındığı örnekler üzerinden sentezleme yapılır (KB3.3, OB8). Küresel iklim değişikliğinin ilerleyen süreçte ortaya çıkarabileceği sonuçlarla ilgili verilere dayalı öngörüde bulunulur. Öğrencilerin, öngörülerini yansıtabilmeleri için öykü oluşturma çalışmasından yararlanılabilir. Öyküler, dijital ortamda oluşturulabilir. Küresel iklim değişikliği nedeniyle gelecekte meydana gelebilecek değişimlerin beşerî faaliyetlere etkileri ve bu konuda alınabilecek önlemler yorumlanır (D5.2, D5.3, E3.11). Yorumlar sonucunda yapılan çıkarımların öğrenciler tarafından düzenlenecek seminer, sergi vb. çalışmalar çerçevesinde sunulmasına yönelik etkinlikler düzenlenebilir (SDB2.3,SDB3.3). Öğrencilerden çalışmalarını öğrenme günlüğüyle değerlendirmeleri istenebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak farklı iklim türlerine sahip yerlerdeki küresel iklim değişikliğinin yansımalarına ilişkin bilgi görseli hazırlanması istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

Öğrencilere iklim modelleri, *kent iklimi, iklim değişikliği senaryoları, Türkiye’nin iklim projeksiyonları ve Türkiye Cumhuriyeti İklim Değişikliği Eylem Planı konularında araştırma görevleri verilebilir. İklim modelleri konusunda derinleşmek isteyen öğrencilere Türkiye ve dünyadan örnek modellemeler ve bu modellemelerle ilgili bilgi görseli oluşturma çalışması, iklim değişikliği senaryoları konusunda derinleşmek isteyen öğrencilere ise drama hazırlama görevi verilebilir. Bu çalışmanın senaryo yazımı, rollerin dağıtımı ve prova yapma aşamalarında öğrenciler arasında iş bölümü yapılabilir. Çalışma tamamlandığında dramanın tüm sınıfa sunulması ve senaryolar üzerine tartışılması sağlanabilir. Kent iklimi, Türkiye’nin iklim projeksiyonları ve Türkiye Cumhuriyeti İklim Değişikliği Eylem Planı konularında derinleşmek isteyen öğrencilere sunumu okul genelinde yüz yüze veya çevrim içi olacak şekilde panel hazırlama görevi verilebilir. Öğrencilerin panele davet edilecek alanında uzman kişilerle görüşmeleri, öğretmen rehberliğinde gerçekleştirilebilir.

İklim sisteminin bileşenlerine yönelik hazırlanan kavram haritalarının incelenmesi, Türkiye ve dünyanın farklı yerlerinde görülen iklim türlerine ilişkin görsellerin incelenmesi veya belgeseller izletilmesi sağlanabilir. Performans görevi; küresel iklim değişikliğinin Türkiye ve dünyadaki yansımalarını gösteren tablo, grafik, şekil, diyagram gibi ürünlerin değerlendirilmesi şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D14. Saygı

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin nüfus, nüfus sayımı, nüfusun yapısı gibi kavramların yanı sıra yaşadığı yer veya Türkiye’nin geçmişten bugüne kadarki nüfus özellikleri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Yaşanılan ilin farklı yıllardaki nüfus verilerinden yararlanılarak nüfus miktarında meydana gelen değişime yönelik yorum yapılması ve bu değişimin nedenlerine ilişkin tahmin yürütülmesi sağlanabilir. Nüfus kavramıyla ilgili kelime ilişkilendirme testi uygulanarak bu testten sonuçlar çıkarılabilir. Nüfus yoğunluğunun fazla ve az olduğu alanların özelliklerine yönelik şema hazırlatılabilir.

Nüfusla ilgili güncel haberler incelenebilir; fotoğraf, harita gibi coğrafi temsiller üzerinden görsel okuma yapılabilir. Ulaşılan çıkarımlar tartışılabilir.

COĞ.9.4.1.
Türkiye, belirlenmiş ülkeler ve dünya nüfusunun geçirdiği ve geçirebileceği değişimlerle ilgili birincil ve ikincil kaynaklardan (TÜİK, UNFPA vb.) elde edilen tablo ve grafiklerin incelenmesi sağlanır. Bu tablo ve grafikler; gelişmişlik seviyesi ve nüfus yapısı bakımından farklı, nüfus miktarı bakımından ise dünyada önemli paya sahip ülkeler arasından seçilir. Ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ile bazı Türk devletlerinin nüfusunun da geçirdiği ve geçirebileceği değişimlere ilişkin tablo ve grafiklerin incelenmesi sağlanır. Tablo ve grafiklerdeki bileşenler ve bu bileşenlere ait işlevler çözümlenir. Tablolarda yer alan sütun ve satır verilerinin hangi aralıktaki değer veya zamanı gösterdiği tespit edilir. Daha sonra bu veriler düzenlenir ve çözümlenir (MAB4). Grafiklerdeki renklendirme, sembol, veri ve zaman aralıklarının dağılımı ilişkilendirilir. Bu doğrultuda grafiklerdeki görsellerin incelenmesi sağlanır ve bu görsellerde yer alan veriler üzerinden akıl yürütülür (OB4, OB7). Tablo ve grafiklerdeki bileşenler arası ilişkiler sistematik bir yaklaşımla çözümlenir. Çözümleme sonrası ortaya çıkan sonuçlar tartışılarak yorumlanır (D4.2, SDB2.1). Nüfusun zaman içinde büyük artış göstermesinde etkili olan süreçlere ilişkin bilgi toplanır. Bu süreçlerin nüfus artışındaki etkileri yorumlanır. 1950 sonrasında gerçekleşen hızlı nüfus artışının nedenleriyle ilgili bilgilere ulaşılır (E3.7,SBAB1). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir.

COĞ.9.4.2.
Dünya ve Türkiye’nin nüfus dağılış haritaları ile nüfusun dağılışı ve hareketlerinde etkili olan faktörlerle ilgili haritalar (topoğrafya, iklim, ulaşım, hidrografya haritaları vb.) incelenir (SBAB10.1, SBAB10.2). Bu haritalar arasında ilişkilendirme yapılır. Yapılan ilişkilendirmeye bağlı olarak nüfusun dağılışı ve hareketlerini etkileyen faktörlerle ilgili öğrencilerin çıkarımda bulunması sağlanır. Türkiye ve dünyada nüfus yoğunluğu ve hareketlerinin fazla ve az olduğu alanlar, yapılan çıkarımlar sonucu birbirinden ayrılır. Bu alanların benzerlik ve farklılıkları Venn şeması ile listelenebilir. Nüfusla ilgili verilere ulaşmada merakı ve disiplinli çalışmayı ön planda tutmanın amaca ulaşmayı kolaylaştırdığı belirtilir (D3.1, E1.1). Öğrenmeler, nüfusun dağılışı ve hareketlerine yönelik haritalar üzerinden açık uçlu sorularla izlenebilir (SDB2.1).

COĞ.9.4.3.
Türkiye ve farklı ülkelerin nüfus piramitleri, demografik dönüşüm modeliyle ilişkilendirilerek anlamlandırılır (OB4). Ülkelerin demografik dönüşümü, doğum ve ölüm oranlarıyla nüfus yapısı arasındaki ilişkiye göre belirlenir. Söz konusu ülkelerin demografik dönüşüm modelinin hangi aşamalarından geçtiğiyle ilgili çeşitli sonuçlar elde edilir (SBAB1). Türkiye ve farklı ülkelerin demografik dönüşüm sürecindeki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırılır (KB2.7, E3.7). Karşılaştırma sürecinde Philips 66 tekniği kullanılabilir. Bu amaçla her gruba tartışmaları için yeterli süre verilir, grup üyeleri tarafından üretilen fikirlerin ortaya konması sağlanır ve yapılan eleme sonucu tek bir fikirde karar kılınır. Çalışma sonunda grup sözcülerinin sunduğu fikirler üzerine bir tartışma başlatılabilir (D14.1, SDB2.1, SDB2.2). Ülkelerin nüfus piramitleri, hazırlanan çalışma yaprağı ile incelenerek demografik dönüşüm sürecine ilişkin öğrenmeler izlenebilir.

COĞ.9.4.4.
Türkiye ve farklı ülkelerin nüfus yapısında meydana gelen değişimin (doğum, ölüm, göç vb.) bir şehir, bölge veya ülke için oluşturabileceği fırsat ve sorunlara yönelik tespitlerde bulunulur. Bu tespitlerden yola çıkılarak çeşitli sorular hazırlanır (E1.1, E3.8, KB3.1). Bu sorulara yönelik bilgi toplanır. Elde edilen bilgiler düzenlenir ve çözümlenir. Nüfusa yönelik fırsat ve sorunlar ile nüfus politikaları arasındaki ilişki kapsamında sonuçlara ulaşılır ve bu sonuçlar paylaşılır (D2.1, KB3.3). Öğrencilere sonuçlarını resim, afiş gibi görsel; köşe yazısı, rapor gibi sözel veya drama gibi kinestetik etkinliklerle sunma imkânı verilebilir.

Coğrafi sorgulama sürecinde birincil ve ikincil kaynak kullanmanın, belirlenen araçları sistematik şekilde kullanarak gerekli bilgilere ulaşmanın ve toplanan bilgileri doğrulayarak kaydetmenin önemi vurgulanır (D3.3, E1.4, E3.5, E3.7, OB1). Ünite boyunca öğrenme günlüğü tutulması sağlanarak öğrencilerin öğrenmelerini öğrenme günlükleri üzerinden değerlendirmeleri sağlanabilir (SDB1.1, SDB2.1).

Bu ünitede performans görevi kapsamında gruplardan Türkiye nüfusundaki değişimin oluşturduğu fırsat ve sorunların etkisini belirlemeye ve bu kapsamda alınacak önlemlere yönelik rapor hazırlamaları istenebilir (SDB3.3). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerin öğrenme süreçlerini bu ölçütlere göre değerlendirmeleri amacıyla öz ve grup değerlendirme formu uygulanabilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere yaşanılan yerdeki nüfusun değişimi ve bu sürecin demografik dönüşüm modeli ile ilişkilendirilmesi, *Türkiye ile kültürel açıdan köklü bağlara sahip ülkelerin (KKTC, Azerbaycan vb.) demografik dönüşümleri ve nüfus piramitleri, yoğun beyin göçü alan ve veren ülkeler, beyin göçüne neden olan faktörler, sanal beyin göçü, nüfus teorileri (Thomas Malthus, Karl Marx, Ester Boserup ve Yeni Maltusçular) ve örnek bir şehirde göçlerin oluşturduğu mekânsal etkiler konularında makale inceleme ve inceleme sonuçlarını raporlayarak sınıfla paylaşma görevi verilebilir.

Tablo ve grafikleri anlamlandırma sürecinde daha fazla örnek sunulabilir, bu örneklere ilişkin açıklamaların yer aldığı ek metinler hazırlanarak öğrenme süreci desteklenebilir. Performans görevi; yaşanılan yerin nüfus yapısında meydana gelen değişimler, bu değişimlerin oluşturabileceği fırsat ve sorunlarla ilgili yakın çevreden bilgi toplama ve toplanan verileri çeşitli görseller ekleyerek sunma şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin bir ürünün üretim, dağıtım ve tüketim aşamaları ile yaşadıkları yer ve Türkiye’de yürütülen başlıca ekonomik faaliyetler hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Yaşanılan yerde ve/veya Türkiye’de yürütülen ekonomik faaliyetlere örnekler verilmesi ve bu faaliyetlerin yürütülmesinde etkili olan faktörleri tartışmaları istenebilir.

“Belirlediğiniz bir ürünle ilgili üretim tesisi kuracak olsanız yer seçiminde hangi faktörleri dikkate alırdınız?” sorusundan yararlanarak öğrencilerin günlük hayatları ile ekonomik faaliyetleri etkileyen coğrafi faktörler arasındaki bağlantıları ifade etmeleri sağlanabilir.

COĞ.9.5.1.
Öğrencilerden doğal ve beşerî faktörlerin ekonomik faaliyetlere etkileriyle ilgili bildikleri ve merak ettikleri konuları yazılı hâle getirmeleri istenebilir. Yazılanlar paylaşılır. Grup çalışması içinde merak edilen bilgilere ulaşmak için uygun yöntem ve stratejiler belirlenerek bilgi toplanır. Toplanan bilgiler, coğrafi temsil ve metinlerden yararlanılarak düzenlenir ve sistematik şekilde çözümlenir (E3.7, OB1). Sürecin bu aşamasında her gruptan ulaştığı sonuçları paylaşması istenir. Paylaşımlardan yola çıkılarak Türkiye’deki kaynakları verimli kullanma konusunda neler yapılması gerektiği ifade edilir (D17.3). İfade ettikleri çözümlerin ekonomiye sağlayacağı katkıları düşün-eşleş-paylaş tekniği ile paylaşmaları istenebilir (D19.3). Sürecin son aşamasına gelindiğinde gruplardan en başta yazdıklarını incelemeleri ve merak ettiklerine cevap bulup bulamadıklarını tartışmaları istenebilir (KB3.3). Son olarak öğrencilerin süreç boyunca öğrendiklerini listelemeleri ve dersin başında bildikleriyle karşılaştırarak öğrenmelerine ilişkin öz değerlendirme yapmaları sağlanabilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB2.2). Yakın çevrede yer alan bir işletmenin kuruluş yeri şartlarının incelenebilmesi için coğrafi gözlem, saha/sanal saha çalışması yapılabilir.
Yapılan saha çalışmasına ilişkin sınıfta bir tartışma süreci başlatılabilir (SDB2.1).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden doğal ve beşerî faktörlerin ekonomi üzerindeki etkilerini harita, fotoğraf vb. görsellerle açıklayan bir diyagram hazırlamaları istenebilir (SBAB11.2). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilerden *ekonomik faaliyetlerin geçmişte etkilendiği, gelecekte de etkilenebileceği faktörler konusunda araştırma yapmaları istenebilir. Bunun yanı sıra öğrencilere öğrenme özelliklerine göre ekonomik faaliyetlere ilişkin ek tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram inceleme ve bu incelemeye bağlı olarak elde ettikleri çıkarımları sunma görevi ile buzulların erimesi sonucu kutuplarda önemi artabilecek ekonomik faaliyetleri araştırma görevi verilebilir.

Öğrencilerin öğrenme özelliklerine ve ünite içeriğindeki konulara göre ürün oluşturmaları (afiş, rapor, drama, blog yazısı vb.) için öğrenci seçimlerine izin verilebilir. Performans görevi, yaşadığı şehirdeki ekonomik faaliyetleri dijital veya basılı harita üzerinde etiketlemesi şeklinde düzenlenebilir. 

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D5. Duyarlılık, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin afetlerle ilgili temel kavram ve konular, temel iklim bilgisi konuları ile yerkürenin oluşumu, yapısı ve katmanları hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere konuya ilişkin görseller üzerinden afetlerden korunma hakkında temel bilgi ve aşamalar içeren sorular yöneltilebilir.

Öğrencilerden afet türlerine yakın çevreleri veya basılı-dijital kaynaklardan örnekler vermeleri istenerek günlük hayatla bağlantı kurmaları sağlanabilir.

COĞ.9.6.1.
Bir olayın hangi durumda afet kabul edilebileceğine ilişkin Türkiye ve dünyada yaşanan örnek olaylar üzerinden bir tartışma yapılandırılabilir. Bu kapsamda örnek olarak Türkiye’den Kuzey Anadolu Fay Sistemi, Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Batı Anadolu’daki fay hatları incelenebilir. Bu fay hatlarının geçtiği bölgelerin deprem tehlikesi taşıdığı, bu bölgelerde depreme dirençli olmayan yerleşim alanları kurulmasının risk oluşturduğu ve deprem yaşanması durumunda can ve mal kaybı olmasının ise afet olarak nitelendirildiği bilgisi paylaşılır (D5.3). Bu süreçte diri fay haritası, afet risk haritası ve yerleşme haritaları incelenebilir. Öğrencilerden tehlike, risk ve afet kavramları arasındaki ilişkiyi açıklayabilmeleri için bu kavramlara ilişkin görsel içerikli örnekler oluşturmaları istenebilir. Örnekler üzerinden tehlike, risk ve afet kavramlarının özellikleri özetlenebilir, tehlike kavramı içerisinde ekstrem doğa olayı kavramına yer verilir (OB1, SDB2.1, E3.4). Öğrencilerin bu süreçteki öğrenmeleri, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

COĞ.9.6.2.
Öğrencilerin kişisel özellikleri ve afetlere yönelik algıları göz önünde bulundurularak afetler konusuna uygun bir giriş yapabilmeleri sağlanır. Bu kapsamda öğrencilere afetlerle ilgili gazete haberi ve makale okuma, fotoğraf ve harita inceleme, sayısal veriler içeren tablo yorumlama gibi çalışmalar yaptırılabilir. Bu çalışmalar öğrenciler tarafından sunulabilir ve öğrencilerin seçtiği materyallerin incelenmesiyle derse başlanabilir. İncelenen materyaller bağlamında görüşlerin paylaşıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılabilir (SDB2.1). Afetlere yönelik videolar izlenerek öğrencilerden bildikleri afetlerle ilgili görüş paylaşımında bulunmaları istenebilir (OB4). Tüm sınıfa bir afet listesi (kuraklık, deprem, tsunami, çığ, sel, taşkın, erozyon, salgın hastalık, yangın, savaş, nükleer santral kazaları, heyelan, kaya düşmesi vb.) verilerek afet sınıflandırma çalışması yapılabilir. Bu kapsamda öğrencilerden verilen afet listesinde yer alan afetleri, belirledikleri özelliklere göre sınıflandırmaları ve küçük gruplar içinde tartışmaları istenebilir. Sonuçları itibarıyla Türkiye’de en yıkıcı etkiye sahip afetler, ilgili kaynaklardan incelenerek bu afetlerin nedenleri ve dağılışları tespit edilir (D5.3, SBAB10.3). Afetler, oluşum türlerine göre tasnif edilir ve etiketlenir (E3.7, SDB2.2, SBAB11.2). Öğrencilerin bu süreçteki öğrenmeleri yapılandırılmış gridle değerlendirilebilir.

COĞ.9.6.3.
Bütüncül afet yönetimini oluşturan bileşenler, tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramlar üzerinden incelenerek anlamlandırılır (OB4). Söz konusu bileşenler arasındaki ilişki çözümlenir ve buradan sonuçlar çıkarılır. Konuya ilişkin istasyon çalışması yapılabilir. Bu kapsamda sınıfta afet öncesi, afet esnası ve afet sonrası olmak üzere üç istasyon oluşturulur. Öğrenciler, oluşturulan istasyonlara atanır ve her istasyon için belirlenen konulara göre afiş hazırlama çalışması başlatılır. Her beş dakikada bir öğrencilerin yeri değiştirilir, diğer istasyona geçen öğrencilerin o istasyonda başlanmış olan çalışmaya devam etmesi sağlanır. Herkes ilk istasyonuna döndüğünde son düzenleme için süre verilir ve ardından çalışmalar paylaşılır. Öğrencilerden istasyon değiştirerek gerçekleştirilen bu süreci değerlendirmeleri, farklı bakış açılarının afişlerde meydana getirdiği değişiklikleri sorgulamaları istenir. Ardından afişler paylaşılarak afet öncesi, afet esnası ve afet sonrasında yapılması gerekenler karşılaştırılır. Öğrencilerden bu konuda kendileri ve çevrelerini değerlendirmeleri istenerek bütüncül afet yönetiminin etkin şekilde yapılmamasının insan ve toplum üzerindeki etkilerine ilişkin duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenebilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3, SDB3.3). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir. Afet öncesi, afet esnası ve afet sonrasında ihtiyaç duyulan verilere hızlı ve doğru şekilde ulaşılması, bu verilerden yeni bilgiler üretilmesi ve bu bilgilerin kullanılması bağlamında afete uğramış ve afet riski taşıyan bölgelerde yapılacak mekânsal sorgu ve analizler yoluyla hızlı karar verilebilmesine imkân sağlayan mekânsal bilgi teknolojilerinden bahsedilir (OB2). Afet ve acil durumlarda yaşanan bilgi kirliliğine karşı doğru bilgiye nereden veya nasıl ulaşılacağına ilişkin görüşlerin paylaşıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılabilir. Afet öncesi, afet esnası ve afet sonrasında savunmasız grupların (yaşlılar, özel gereksinimi olan bireyler vb.) ihtiyaçlarının karşılanması gerektiği ifade edilir. Ayrıca afet ve acil durumlarda çocuk hakları temelli yaklaşım kapsamında çocukların sahip olduğu hakların neler olduğu ve bu hakların nasıl korunabileceği konusunda öğrencilerin fikirleri alınır. Öğrencilerden yaşanan afetlerde ihtiyaç duyulan yardımların amaca uygun şekilde ulaştırılması ve başkalarının hakkına saygı gösterilmesine yönelik slogan oluşturmaları istenebilir (SDB2.3, E1.4, E3.5, D1.2, D16.2, D20.2). Oluşturulan sloganlar belirtilen özellikleri vurgulaması açısından değerlendirilir (SDB2.1). Afet ve acil durumlarda uluslararası iş birliğinin önemi Türkiye ve dünyadan örneklerle vurgulanır (D20.2).

Bu ünite kapsamında Türkiye’de görülebilen afetlere yönelik eğitimlerden bahsedilerek deprem simülasyon merkezi, rasathane gibi yerler ziyaret edilebilir; afet uzmanlarının katılacağı panel veya seminerler düzenlenebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden örnek bir senaryo üzerinden bütüncül afet yönetimine ilişkin önerilerini içeren bir sunum hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerden öğrenmelerini izlemelerine yönelik önceden hazırlanan öz değerlendirme formlarıyla kendilerini değerlendirmeleri ve öğrenme sürecini geliştirmeleri için neler yapabileceklerini belirlemeleri istenebilir (SDB1.2, KB3.2).

Afetlere yönelik okul genelinde resim, öykü vb. yarışmalar düzenlenebilir. Öğrencilere *Türkiye’de afetlerle mücadelede faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar, 13 Ekim Dünya Afet Risklerinin Azaltılması Günü, farklı ülkelerde (Japonya, İzlanda, Endonezya vb.) yaşanmış afetler ve bu afetlere karşı geliştirilen korunma uygulamaları konularında araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin araştırma görevlerine ilişkin sonuç raporlarını sınıfta sunmaları sağlanabilir.

Dijital kaynaklar kullanılarak afetlerle ilgili haber, görsel ve eğitici videolar inceletilir/ İzletilir. Konuya ilişkin hatırlamayı kolaylaştıracak biçimde grafik, resim, zihin haritaları vb. görseller aracılığıyla öğrenme desteklenebilir. Öğrencilerden farklı zamanlarda yaşanmış afetlerden etkilenen kişilerle röportaj yaparak bu röportajı sınıfta sunmaları istenebilir. Performans görevi; tehlike, risk ve afet kavramlarına yönelik sunum hazırlama şeklinde düzenlenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin bölge kavramı hakkında temel bilgilere sahip olduğu; Türkiye’nin sınırları, komşuları ve idari birimlerini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere yaşadıkları bölge (şekilsel veya işlevsel bölge) ile diğer bölgeler arasındaki benzerlik ve farklılıkların yanı sıra Türkistan, Kafkasya, Avrupa Birliği, Balkanlar, Orta Doğu, Kuzey Afrika, İskandinavya gibi bölgelerin yerleri sorulabilir. Bununla birlikte öğrencilerden Türkiye ile Türkiye’nin komşuları arasındaki coğrafi benzerlik ve farklılıkları listelelemeleri istenebilir.

Farklı bölge türlerine ait görsel ve kısa videolar aracılığıyla öğrencilerin kendi yaşadıkları bölge ile sınıfta gördüklerini karşılaştırarak bölgeler, ülkeler ve küresel bağlantılar arasında köprü kurmaları sağlanabilir.

COĞ.9.7.1.
Bölge belirleme kriterleri kullanılarak bölge ve bölge sınırına yönelik varsayımda bulunulur. Bölge oluşturulurken sınırın nereden geçmesi gerektiği ile ilgili tahminlerin değerlendirilmesinde beyin fırtınası yöntemi kullanılabilir (D3.4). Öğrencilerin cevaplarından yola çıkarak “Coğrafya biliminde bölge oluşturulmasına neden ihtiyaç duyulmuştur?”, “Bölge oluşturmanın gerekçeleri nelerdir?” gibi sorular cevaplanarak bölge belirleme kriterleri tespit edilir. Bu kriterler çerçevesinde öğrencilerden kendi oluşturdukları bölge ve sınırları değerlendirmeleri istenir (SDB1.2, SDB2.1). Benzer özelliklere sahip yerler, şekilsel ve işlevsel bölge kapsamında listelenir (SBAB7.6, SBAB7.10, E3.4). Dijital veya basılı haritalar üzerinde çeşitli ölçeklerdeki şekilsel ve işlevsel bölgelere yönelik uygulama yaptırılır. Uygulamada kriter değiştikçe bölge sınırının da değişeceği, Türkiye ve dünyadan bölge örnekleri ile keşfettirilir (E2.5, OB2, SBAB7.8, SBAB10.3). Öğrencilerin şekilsel ve işlevsel bölgelere yönelik öğrenmeleri anlam çözümleme tablosu ile değerlendirilebilir. İki
boyutlu olarak hazırlanan anlam çözümleme tablosunun bir boyutunda bölge türleri, diğer boyutunda ise bölge örneklerine yer verilebilir. Bölge örnekleri, oluşturulma biçimi ve sınır özelliklerine göre karşılaştırılır (SBAB4, SBAB7.7). Bölgeler ile bölge sınırlarının zaman ve amaca göre değişebileceğine ilişkin önermelerde bulunulur (SBAB4). Bir bölgeden diğerine geçerken coğrafi koşulların aniden değişip değişmediği, bölge sınırlarındaki geçiş özelliği çerçevesinde tartışılır. Bölge ve bölge sınırı konusunda değerlendirme yapılırken açık uçlu sorular kullanılabilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrenci gruplarından farklı haritalar (fiziki, siyasi, nüfus, ekonomi vb.) üzerinde bölge belirleme kriterlerini dikkate alarak bölgeler oluşturmaları istenebilir (SDB2.2, KB3.1). Çalışmalar paylaşılarak tartışılabilir (SDB2.1). Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere yaşadıkları ili veya Türkiye’yi kapsayan şekilsel ve işlevsel bölge örnekleri belirleme/oluşturma, *Birinci Coğrafya Kongresi (1941) ile Türkiye’nin coğrafi bölgelere ayrılmasının gerekçeleri, Türkiye ve dünyada önemi azalan, işlevi değişen veya işlevini kaybeden bölgeler; Türkiye’den ve dünyanın farklı ülkelerinden kalkınma proje bölgelerinin oluşturulmasındaki kriterler ile bu bölgelerin sınırlarının değişimine yönelik araştırma görevleri verilebilir. Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır.

Öğrencilerden sınıf/okul planı ile bölge sınırları arasındaki benzerlikten yola çıkarak düşüncelerini grafik, resim, zihin haritası gibi görseller aracılığıyla ifade etmeleri istenebilir. Performans görevi; farklı kriterlere göre oluşturulmuş bölgelerin incelenmesi, benzerlik ve farklılıklarının listelenmesi şeklinde düzenlenebilir.