Trafik Güvenliği
MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun öğrenme çıktıları, süreç bileşenleri ve detaylı müfredat bilgileri.
4 Öğretim Programı Unsurları
DERS SAATİ / SÜRE
KAVRAMSAL BECERİLER
KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.3. Özetleme, KB1. Temel Beceriler
PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş birliği
D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık
DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
TG.4.1.1. Trafik ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplayabilme
a) Trafik ile ilgili temel kavramlara ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
b) Trafik ile ilgili temel kavramlara ait bilgileri bulur.
c) Trafik ile ilgili temel kavramlara ait ulaşılan bilgileri doğrular.
ç) Trafik ile ilgili temel kavramlara ait ulaşılan bilgileri kaydeder.
TG.4.1.2. Trafik kurallarının gereği ve önemini özetleyebilme
a) Trafik kurallarının gereği ve önemiyle ilgili çözümleme yapar.
b) Trafik kurallarını (yaya, sürücü, yolcu için) sınıflandırır.
c) Trafik kurallarının gereği ve önemini kendi cümleleriyle yorumlar.
TG.4.1.3. Trafik işaret levhalarını sınıflandırabilme
a) Temel trafik işaret levhalarının şekilsel özelliklerini belirler.
b) Temel trafik işaret levhalarını şekilsel özelliklerine göre ayırır.
c) Temel trafik işaret levhalarını (bilgilendirme, uyarı, yasaklama amaçlı levhalar) tasnif eder.
ç) Temel trafik işaret levhalarını etiketler.
TG.4.1.4. Temel trafik kurallarına uyabilme
İÇERİK ÇERÇEVESİ
Trafikle İlgili Temel Kavramlar
Trafik Kurallarının Gereği ve Önemi
Temel Trafik İşaret Levhaları
Temel Trafik Kurallarına Uyma
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde anlam çözümleme tablosu, performans görevi, öz değerlendirme formu, kontrol listesi gibi değerlendirme araçları kullanılabilir. Tüm çalışmalar öğrencilerin ürün dosyalarına eklenir.
Öğrencilerin trafikle ilgili kavramlara yönelik bilgi edinmelerini sağlamak için seçtikleri veri toplama araçlarını kullanarak yaptıkları araştırma sürecinde ulaştıkları bilgileri el kitapçığı ya da resimli trafik sözlüğü olarak hazırlama ve sınıfta sunma süreçlerinde analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.
Temel trafik işaret levhalarının renk ve şekillerine göre uyarı, bilgilendirme ve yasaklama amaçlı olanlar biçiminde sınıflandırılmasında anlam çözümleme tablosu kullanılabilir. Öğrencilere temel trafik işaret levhaları konulu afiş, broşür gibi ürünler hazırlamaları ve sergilemeleri için performans görevi verilebilir. Bu görevler analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Trafik kurallarına uymanın gereği ve önemine dair yazılan senaryoların sınıf içi ya da sınıf dışı ortamlarda canlandırılması sürecinde öz değerlendirme formları kullanılabilir.
Trafik kurallarını uygulama konusundaki bireysel çalışmalar kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.
ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Öğrencilerin trafik kavramı, temel trafik işaret levhaları ve trafik kurallarına ilişkin ön bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.
Öğrencilerin trafik ile ilgili temel kavramlara ilişkin ön bilgilerini harekete geçirmek için aşağıdaki sorular sorulabilir:
• Trafik denildiğinde aklınıza neler geliyor?
• Trafikteki düzen nasıl sağlanıyor?
• Okula gelirken karşılaştığınız trafik işaret levhaları hangileridir?
• Trafik kuralları ile ilgili gözlemleriniz nelerdir?
Öğrencilerden trafikte kendilerini güvende hissedip hissetmedikleri durumlara örnekler vermeleri ve bu durumların neden ve sonuçları hakkındaki düşüncelerini açıklamaları istenir. Böylece onların günlük yaşamlarında karşılaştıkları trafik ile ilgili kavramlar üzerine düşünmeleri ve bu kavramlar hakkında konuşmaları sağlanır.
TG.4.1.1.
Öğrencilerden trafik ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplayabilmeleri beklenir. Öğrencilere trafik, yaya, kara yolu gibi kavramlara yönelik görseller sunularak onlardan görselleri incelemeleri, görsellerde yer alan kavramlar üzerine konuşmaları ve bu kavramların insan yaşamındaki yerine değinmeleri istenir (OB4). Sunulan görsellerdeki kavramların dışında trafik ile ilgili bildikleri başka kavramların olup olmadığı üzerine konuşulur (SDB2.1). Öğrencilere trafik ile ilgili kavramları belirlemeleri için basılı kaynaklar, görüşme, gözlem gibi veri toplama araçlarından hangilerini kullanabilecekleri sorulur. Daha sonra öğrencilerin trafikle ilgili temel kavramlara ulaşmak için kullanacağı araçları belirlemeleri beklenir (SDB1.2). Öğrencilerin trafik ile ilgili kavramlara yönelik bilgi edinmelerini sağlamak için seçtikleri veri toplama araçlarını kullanarak araştırma yapmaları beklenir (D3.3, SDB1.2). Bu araştırma sonucunda trafik ile ilgili kavramlar hakkında edindikleri bilgileri listelemeleri istenir. Öğrencilerden ulaştıkları bilgileri sorgulamaları (E3.10, KB2.8) ve bunları teyit etmek için alternatif kaynaklara başvurmaları beklenir (D16.3, OB1, OB2). Öğrencilerden trafik ile ilgili temel kavramlara ait ulaştıkları bilgileri doğrulamaları istenir. Öğrencilerin trafik ile ilgili temel kavramlara ait ulaştıkları bilgileri kaydedebilmeleri için el kitapçığı ya da resimli trafik sözlüğü hazırlamaları ve bunları sınıfta sunmaları sağlanır. Öğrencilerin çalışmaları, analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
TG.4.1.2.
Öğrencilerden trafik kurallarının gereği ve önemini özetleyebilmeleri beklenir. Bunun için yaya, sürücü ve yolcu kaynaklı trafik kuralı ihlallerini yansıtan haber örnekleri sınıfta sunulur. Öğrencilerden haberlerde yer alan trafik kuralı ihlallerinin olası sonuçları üzerinde tartışmaları istenir (E3.10, KB2.18, OB1). Öğrencilerin kural ihlallerinin olası sonuçlarına yönelik çıkarımda bulunmalarını sağlamak amacıyla onlara yönlendirici sorular sorulur (D3.3, SDB2.1). Ardından tahtaya yaya, sürücü ve yolcu kavramları yazılır. Yaya, sürücü ve yolcuların uymaları gereken kurallar hakkında öğrencilerden alınan cevaplar tahtaya yazılır. Daha sonra öğrencilerden trafik kurallarına uymanın gereği ve önemine dair küçük gruplar hâlinde kısa hikâye yazmaları ve bu hikâyeleri sınıfta sunmaları istenir (SDB1.2). Sunum süreci akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
TG.4.1.3.
Öğrencilerden temel trafik işaret levhalarını sınıflandırabilmeleri beklenir. Bunun için öncelikle öğrencilerin çevrelerinde gördükleri trafik işaret levhalarına örnekler vermeleri istenir. Verilen örnekler üzerinden farklı şekillerdeki trafik işaret levhalarının farkına varmaları sağlanır. Ardından bu trafik işaret levhaları öğrencilere gösterilir. Öğrencilerin trafik işaret levhalarındaki farklılıklar hakkında konuşmaları sağlanır ve onlardan trafik işaret levhalarını ayırabilmeleri beklenir (KB2.7, OB4). Onlardan trafik işaret levhalarını ayrıştırmaları beklenir. Bunun için öğretmen tarafından tahtaya anlam çözümleme tablosu çizilir. Öğrencilerden bu tabloyu trafik işaret levhalarının şekilsel özelliklerini dikkate alarak doldurmaları istenir. Öğrenciler bu trafik işaret levhalarını şekil ve anlamlarına göre “uyarı, bilgilendirme ve yasaklama” amaçlı olanlar şeklinde tasnif eder (OB1). Bu süreçte “Ben kimim?” ve “Nesi var?” gibi oyunlarla (E2.5) trafik işaret levhalarının adlarına ulaşmaları sağlanır (D4.2, SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin öğrendikleri trafik işaret levhalarını adlandırmaları için kavram ve eşleştirme kartları gibi eğitsel araçlar kullanılır. Öğrencilerin trafik işaret levhaları konulu afiş, broşür gibi ürünler hazırlamaları ve bu ürünleri sınıfta sergilemeleri sağlanır. Öğretim süreci analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerin çalışmaları ürün dosyalarına eklenir.
TG.4.1.4.
Öğrencilerden temel trafik kurallarına uyabilmeleri beklenir. Bunun için öncelikle bildikleri trafik kurallarına örnekler vermeleri istenir (SDB2.1). Öğrencilere trafikte doğru ve yanlış davranışların sonuçlarını gösteren bir animasyon film izletilir. Öğrencilerin izledikleri animasyonda yer alan trafikte yapılan doğru-yanlış davranışlar ve sonuçları üzerine konuşmaları sağlanarak trafik kurallarının önemi üzerinde durulur (E3.10, SDB2.1). Öğrencilerin trafikteki rollerinin neler olduğu üzerine konuşulur. Öğrencilerden trafikte yaya, yolcu ve sürücü (bisiklet, kaykay, skuter vb.) gibi farklı rollerde yer alabileceklerini fark etmeleri beklenir. Sınıf içerisinde veya okul bahçesinde yaya geçitleri, trafik ışıkları ve çeşitli trafik levhalarının bulunduğu bir trafik parkuru oluşturulur ya da imkânlar dâhilinde çocuk trafik eğitim parkı gezisi düzenlenebilir. Öğrenciler parkur veya çocuk trafik eğitim parkında farklı rolleri (yaya, yolcu ve sürücü) canlandırır (E2.1, E2.2, SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin öğrendikleri kuralları etkileşim hâlinde uygulamaları sağlanır (OB1). Öğrencilerin kuralları uygulayıp uygulamadıkları gözlemlenir ve onlara geri bildirim verilir. Kurallara uyma konusunda sorumluluklarını yerine getirmenin önemli bir vatandaşlık görevi olduğu konusunda farkındalık geliştirilir (D16.3, D19.1). Süreç, kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.
FARKLILAŞTIRMA
Öğrencilerden trafik kavramlarının yer aldığı bir karikatür ya da bilgilendirme afişi hazırlamaları istenebilir. Materyallerin hazırlanmasında uygun Web araçlarının kullanılması önerilebilir. Ayrıca öğrencilerden trafik işaret levhalarının evrensel olmasının insanlara sağladığı kolaylıklar ile ilgili kısa bir yazı yazmaları beklenebilir. Trafik kurallarının uygulanmasının önemine yönelik bir oyun tasarlamaları istenebilir.
Öğretim sürecini kolaylaştırmak için trafik ile ilgili temel kavramlara yönelik bulmacalar kullanılabilir. Öğrencilerle trafik işaret levhaları ile ilgili maketler yapılabilir. Öğrencilerden trafik kurallarının gereği ve önemine yönelik resim yapmaları istenebilir. Trafik kurallarını uygulayabilmeye yönelik bilgilendirme ve eşleştirme kartları gibi çeşitli materyaller ile öğrenme süreci desteklenebilir.
DERS SAATİ / SÜRE
KAVRAMSAL BECERİLER
KB2.7. Karşılaştırma, KB1. Temel Beceriler, KB2.8. Sorgulama, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme
PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D12. Sabır, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D15. Sevgi, D17. Tasarruf, D18. Temizlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık
DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
TG.4.2.1. Trafikteki ulaşım araçlarını karşılaştırabilme
a) Trafikteki ulaşım araçlarının özelliklerini belirler.
b) Trafikteki ulaşım araçlarının benzerliklerini listeler.
c) Trafikteki ulaşım araçlarının farklılıklarını listeler.
TG.4.2.2. Trafikte geçiş üstünlüğü olan ulaşım araçlarını tanıyabilme
TG.4.2.3. Teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisini sorgulayabilme
a) Teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisini tanımlar.
b) Teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisiyle ilgili sorular sorar.
c) Teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisi hakkında bilgi toplar.
ç) Teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisi ile ilgili topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisine yönelik çıkarımda bulunur.
TG.4.2.4. Trafikte tehlike oluşturabilecek durumları güvenlik açısından gözleme dayalı tahmin edebilme
a) Trafikte tehlike oluşturabilecek durumları ön gözlem ve/veya deneyimi ilişkilendirir.
b) Trafikte tehlike oluşturabilecek durumlara ilişkin çıkarım yapar.
c) Trafikte tehlike oluşturabilecek durumlara ilişkin yargıda bulunur.
İÇERİK ÇERÇEVESİ
Ulaşım Araçları ve Özellikleri
Geçiş Üstünlüğüne Sahip Ulaşım Araçları
Teknolojinin Trafik Güvenliği ve Ulaşım Araçları Üzerindeki Etkisi
Trafikte Tehlike Oluşturabilecek Durumlar
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde kavram haritası, çalışma yaprağı, performans görevi, akran değerlendirme formu kullanılabilir. Tüm çalışmalar öğrencilerin ürün dosyalarına eklenir.
Trafikteki ulaşım araçlarını karşılaştırma süreci; kavram haritası, eşleştirme, doğru yanlış, kısa cevaplı sorular gibi farklı ölçme araçlarından oluşan bir çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir.
Trafikte geçiş üstünlüğünün nasıl sağlandığına ilişkin öğrencilerin poster oluşturma ve slogan yazma süreçlerini yapılandırabilmeleri için performans görevi kullanılabilir. Bu görevlerin değerlendirilmesinde analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.
Öğrencilerin öğrendikleri bilgileri kullanarak teknolojinin gelecekte trafikte kullanımı ile ilgili ürettikleri hikâye ve resimler, akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Öğrencilerin trafikte yer alan çeşitli ulaşım araçlarına, teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisine ve trafik kurallarının ihlali sonucunda oluşabilecek tehlikelere yönelik temel düzeyde bilgilere sahip olduğu kabul edilir
Öğrencilerin ön bilgilerini belirlemek amacıyla onlardan ulaşım araçlarına, trafik ile ilgili mesleklere, teknolojinin trafikteki kullanım alanlarına ve trafik güvenliğini sağlayan uygulamalara ilişkin örnekler vermeleri istenebilir
Öğrencilerden ulaşım araçlarına ve hangi ulaşım araçlarının geçiş üstünlüğüne sahip olduğuna yönelik örnekler vermeleri istenir.
Öğrencilerden güvenli trafik akışını sağlayan meslek ve kurumları örnek olay üzerinden belirtmeleri istenir.
Öğrencilere trafik güvenliğinin sağlanmadığı durumları yansıtan bir örnek olay sunulur.
Öğrencilerden bu örnek olay üzerinden trafikteki olası tehlikelerin nasıl önlenebileceğini tartışmaları istenir.
TG.4.2.1.
Öğrencilerden trafikteki ulaşım araçlarını karşılaştırmaları beklenir. Bunun için öğrencilere farklı ulaşım türleri (deniz, hava, kara ve demir yolu) ve araçlarının yer aldığı görsel, metin, kısa video gibi eğitsel araçlar sunulur. Öğrencilerden sınıfta bu ulaşım araçlarının türlerini ve kullanım amaçlarını (yük aracı, yolcu aracı vb.) beyin fırtınası tekniğini kullanarak belirlemeleri beklenir (OB1, SDB2.1). Ardından anlam çözümleme tablosu kullanılarak öğrencilerden ulaşım araçlarının türlerini (kara yolu, deniz yolu vb.) kullanım amaçlarına göre listelemeleri beklenir. Tahtaya çeşitli kategoriler (yakıt türü, hız, sürücü/meslek, ulaşım türü ve bu ulaşım türlerinden sorumlu kurumlar) yazılır. Öğrencilerden ulaşım araçlarından sorumlu olan Karayolları Genel Müdürlüğü, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü, Denizcilik Genel Müdürlüğü, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne değinilerek şoförlük, vatmanlık, makinistlik, kaptanlık, pilotluk gibi mesleklerin benzerliklerini listelemeleri beklenir (E3.7). Aynı kategorilere göre öğrencilerden bu mesleklerin farklılıklarını listelemeleri istenir (OB1). Öğrencilerden belirledikleri benzerlik ve farklılıkları bir kavram haritası üzerinde göstermeleri beklenir. Süreç; eşleştirme, doğru yanlış, kısa cevaplı gibi testlerden oluşan bir çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir.
TG.4.2.2.
Öğrencilerden trafikte geçiş üstünlüğü olan ulaşım araçlarını tanıyabilmeleri beklenir. Bunun için öğrencilere geçiş üstünlüğü kavramı ile ilgili bilgilendirme yapılır. Geçiş üstünlüğü olan araçların özel araçlar olduğu ve geçiş üstünlüğünü yalnızca acil durumlarda kullandıkları vurgulanır. Daha sonra öğrencilere “Trafikte geçiş üstünlüğü olan araçlar hangileridir? Trafikte geçiş üstünlüğü olan araçlara yol verilmemesi ne gibi olumsuzluklara sebep olabilir?” gibi sorular yöneltilir. Öğrencilerden ambulans, itfaiye, polis, jandarma, afet ve acil durumlara müdahale aracı, trafik zabıtası, doğal gaz acil müdahale aracı gibi unsurların geçiş üstünlüğüne sahip olduğunu söylemeleri beklenir (SDB2.1). Geçiş üstünlüğü olan araçların trafikte engellenmesinin doğuracağı sonuçlar hakkında tartışılır (E3.10, KB2.18). Bu sonuçlardan hareketle insan hayatına duyarlı olmanın önemi üzerinde durulur (D5.1, D13.4, SDB2.3, SDB3.3). Öğrencilere trafikte geçiş üstünlüğünün nasıl sağlandığını anlatan çizgi film, kamu spotu gibi eğitsel videolar izletilir. İzletilen eğitsel videolardan hareketle öğrencilerden geçiş üstünlüğü olan araçlarla ilgili canlandırma yapmaları (E3.3, SDB2.1) ve konu ile ilgili poster hazırlamaları, sloganlar yazmaları istenir. Bu görevler analitik ya da bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Hazırlanan ürünler, öğrencilerin ürün dosyalarına dâhil edilir.
TG.4.2.3.
Öğrencilerden teknolojinin trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki etkisini sorgulayabilmeleri beklenir. Bunun için öğrencilere trafik güvenliği ve ulaşım araçları üzerindeki teknolojik gelişmeleri anlatan bilgi kartları dağıtılır. Bu kartlarda otonom (sürücüsüz) araçlar, hızlı trenler, ADAS (Gelişmiş Sürücü Destek Sistemleri), elektrikli araç ve bisikletler, V2I (Vehicle to Infrastructure-Araçtan Altyapıya), V2V (Vehicle to Vehicle-Araçtan Araca) gibi akıllı trafik sistemlerine yer verilir. Bunun yanı sıra engelli bireylerin trafik kullanımlarını kolaylaştıran engelli rampaları, asansörlü araçlar, engelliler için otonom (sürücüsüz) araçlar, tekerlekli sandalye kullanıcılarına özel tasarlanmış araçlar, yol sistemleri, Braille haritalar, sesli yönlendirme sistemleri, akıllı bastonlar gibi örneklere de yer verilir. Öğrencilerden bilgi kartlarını okuyarak arkadaşlarıyla değiş tokuş etmeleri ve farklı teknolojiler hakkında bilgi sahibi olmaları beklenir (OB1). Daha sonra günlük yaşamdan hareketle teknolojik yeniliklerin trafik üzerindeki etkisine yönelik merak ettiklerini belirlemeleri istenir(E1.1). Bilgi kartlarından hareketle teknolojinin trafiğe etkisi üzerine merak ettikleri konular hakkında engelli bireylerin de ihtiyaçlarını dikkate alarak çeşitli sorular hazırlamaları (E3.3) sağlanır. Süreç "5N1K" (Ne, Nerede, Ne zaman, Nasıl, Neden, Kim?) tekniği ile desteklenebilir. Öğrencilerin hazırladıkları soruları arkadaşlarıyla paylaşmaları ve sınıfça bir soru ağacı oluşturmaları sağlanır (D4.1). Soru ağacından ilgilerini en çok çeken soruları seçerek grup hâlinde seçtikleri sorulara yönelik bilgi toplamaları beklenir (OB1, SDB2.2). Ardından görseller, diyagramlar ve kısa metinler kullanılarak öğrencilerden topladıkları bilgilerle ilgili afiş veya dijital ortamda sunum hazırlarlamaları (E2.2, KB2.6, OB2) ve hazırladıklarını sınıfta paylaşmaları istenir. Öğretmen ve öğrenciler sunumlardaki bilgilerin doğruluğunu sorgulayarak tartışır. Öğrencilerin teknolojinin ulaşımda trafik güvenliğini artırma, enerji tasarrufu sağlama (D17.2) ve çevre sorunlarını azaltma (D18.3) konularında çıkarım yapmaları beklenir. Öğrencilerden öğrendikleri bilgileri kullanarak gelecekte teknolojinin trafiğe etkisi ile ilgili kısa bir hikâye yazmaları veya resim yapmaları istenir (E3.3). Bu görevler akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
TG.4.2.4.
Öğrencilerin trafikte tehlike oluşturabilecek durumları güvenlik açısından gözleme dayalı tahmin edebilmeleri beklenir. Bunun için öğrencilerden gözlem, deneyim ve duyumlarına dayanarak trafikte tehlike oluşturabilecek durumlara örnek vermeleri istenir (SDB2.1). Öğrencilere “Risk ve tehlike nedir? İkisi aynı şey midir? Tehdit nedir? Bu kavramlar arasında nasıl bir fark vardır?” gibi sorular yöneltilerek öğrencilerin ön bilgileri kontrol edilir (OB1, SDB2.1). Daha sonra risk, tehlike ve tehdit kavramlarının anlamı hakkında bilgi verilir. Trafikte risk, tehlike veya tehdit oluşturabilecek durumlarla ilgili görsel (OB4) ya da örnek olaylar verilerek öğrencilerin bu kavramları ayırt edebilmeleri sağlanır.
Öğrencilerden deneyimlerine dayalı örnekleri çoğaltmaları istenir. Konuyla ilgili kısa film izletilerek risk, tehlike ve tehdit oluşturan durumları gözlemlemeleri ve bu durumlarla ilgili tespitlerini söylemeleri istenir (OB1). Öğrencilerin tespitleri maddeler hâlinde tahtaya yazılır ve büyük grup tartışması, soru-cevap gibi tekniklerle tüm öğrencilerden görüşlerini belirtmeleri istenir. Trafikte risk, tehlike veya tehdit oluşturabilecek durumlar hakkında çıkarımda bulunmaları beklenir. Trafikteki birçok tehlikeli durumun trafik kurallarına uymama, sabırsızlık, dikkatsizlik, nezaketsizlik gibi nedenlerden kaynaklandığı üzerinde durulur. Konu, örnek olaylar üzerinden değer analizi ya da değer belirginleştirme gibi yaklaşımlarla derinleştirilebilir. Bu bağlamda öğrencilerin trafikte sabırlı ve saygılı olma (D12.2, D14.1), anlayışlı ve sağduyulu davranma (D15.1) hususlarında farkındalık geliştirmeleri sağlanır. Aksi takdirde trafik kazaları, yaralanma ve can kaybı gibi insan sağlığı ve güvenliğini tehdit eden durumların ortaya çıkabileceği üzerine yargıda bulunulur (KB2.17, SDB3.3). Bu durumla ilgili trafikte kurallara uymayı ve nezaketi içeren görsel uyarı kartları, afiş veya broşürler hazırlamaları sağlanır. Öğrenci performanslarının değerlendirilmesinde bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabillir. Hazırlanan ürünler öğrenci ürün dosyasına eklenir.
FARKLILAŞTIRMA
Öğrencilerden kendi yaşantılarından yola çıkarak farklı ulaşım türlerinin yer aldığı hikâye edici bir metin yazmaları veya dijital bir hikâye oluşturmaları beklenebilir. Trafik mühendisi, trafik kazaları soruşturma uzmanı gibi daha az bilinen meslekleri ve bunların görevlerini araştırmaları istenebilir.
Geçiş üstünlüğü olan ulaşım araçlarına yol verilmesinin önemi ile ilgili başlatılan bir hikâyenin tamamlanması istenebilir.
Gelecekte teknolojinin trafiği nasıl etkileyebileceği ile ilgili bir afiş hazırlamaları istenebilir.
Trafikte tehlike oluşturabilecek durumları içeren bir gazete haberi yazmaları istenebilir.
Öğrenme sürecini kolaylaştırmak için “Tahmin et ben kimim?” gibi eğitsel oyunlarla ulaşım araçları, trafik ile ilgili meslek ve kurumların görevleri vurgulanabilir.
Trafikte geçiş üstünlüğü olan araçlar ile ilgili drama çalışması yapmaları istenebilir.
Öğrencilere teknolojinin ulaşım araçları ve trafik güvenliğine etkisi ile ilgili görsel ve işitsel materyaller sunulabilir. Ayrıca görme yetersizliği bulunan bireylerin trafikte daha kolay hareket etmelerini sağlayacak akıllı bastonlar veya trafik lambalarındaki sesli asistanlar gibi diğer teknolojik aletler tanıtılabilir.
DERS SAATİ / SÜRE
KAVRAMSAL BECERİLER
KB2.8. Sorgulama, KB2.17. Değerlendirme
PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık
DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
TG. 4.3.1. Trafikteki hak ve sorumluluklarını sorgulayabilme
a) Trafikteki hak ve sorumluluklarını tanımlar.
b) Trafikteki hak ve sorumlulukları ile ilgili sorular sorar.
c) Trafikteki hak ve sorumlulukları ile ilgili bilgi toplar.
ç) Trafikteki hak ve sorumlulukları ile ilgili topladığı bilginin doğruluğunu değerlendirir.
d) Trafikteki hak ve sorumlulukları ile ilgili topladığı bilgiler üzerinden çıkarım yapar.
TG. 4.3.2. Davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisini değerlendirebilme
a) Davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisine ilişkin ölçüt belirler.
b) Davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisini gözlemleyerek ölçer.
c) Davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisine ilişkin gözlem sonuçlarını belirlediği ölçütlere göre karşılaştırır.
ç) Davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisine yönelik yapılan karşılaştırmalara ilişkin yargıda bulunur
İÇERİK ÇERÇEVESİ
Trafikteki Hak ve Sorumluluklar
İnsan Davranışlarının Trafikteki İletişime Etkisi
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde performans görevleri kullanılabilir. Tüm çalışmalar öğrencilerin ürün dosyalarına eklenir.
Trafikteki hak ve sorumluluklarını sorgulayabilme konusunda afiş hazırlamaları için öğrencilere performans görevi verilebilir. Bu görevler analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilere olumlu ve olumsuz davranışların trafikteki iletişime etkisi konusunda kısa bir senaryo yazdırılarak canlandırma yapmalarına yönelik performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Öğrencilerin hak ve sorumluluk kavramlarını bildikleri ve iletişim becerilerine sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilerin;
• "Trafikte yaya ve sürücülerin hakları nelerdir?"
• "Trafikte yaya ve sürücülerin sorumlulukları nelerdir?"
• "Trafikte karşılaştığınız olumlu ve olumsuz bir durumda nasıl iletişim kurarsınız?" gibi açık uçlu sorulara cevap vermesi sağlanarak mevcut bilgileri değerlendirilebilir.
Öğrencilere yaya ile sürücü arasında yaşanan ve geçiş önceliği durumunu anlatan bir senaryo verilir. Bu senaryo üzerinden öğrencilerin trafikteki hak ve sorumlulukları hakkında konuşmaları istenir. Ardından iki sürücü arasında park yeri konusunda yaşanan bir anlaşmazlığı konu alan senaryo sunularak öğrencilerin trafikte doğru iletişim kurmanın önemi ile ilgili düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır.
TG.4.3.1.
Öğrencilerden trafikteki hak ve sorumluluklarını sorgulayabilmeleri beklenir. Bunun için öğrencilerin öncelikle ev ve okuldaki hak ve sorumluluklarına değinilir. Buradan hareketle çocukların trafikteki hak ve sorumluluklarına dikkat çekebilmek için trafikte yaya ve sürücü olmak ya da toplu taşıma araçlarında yolcu olmakla ilgili görseller sunulur. Görsellerin trafikteki engelli bireyler ile evcil hayvanıyla seyahat eden yolcuların hak ve sorumluluklarını da yansıtmasına dikkat edilir. Öğrencilerden trafikteki hak ve sorumluluklar üzerine düşünmeleri istenir ve öğrencilerin merak ettikleri durumu tanımlamaları sağlanır (D1.1, D16.2, E1.1). Ardından öğrencilerden istasyon, Sokratik yöntem, beyin fırtınası, küçük/büyük grup tartışması gibi yöntemlerle yolcu, sürücü, yaya rollerine uygun hak ve sorumluluklar ile ilgili soru listesi oluşturmaları beklenir (E3.8, SDB2.2). Sınıf, öğretmen rehberliğinde iki gruba ayrılır. Bir grup, çevrim içi kaynakları kullanmaya teşvik edilir. Öğrencilerden oluşturdukları listelerdeki soruların cevaplarına yönelik araştırma yapmaları için anahtar kelimeler belirlemeleri ve farklı çevrim içi uygulamalardan arama yapmaları istenir (KB2.6, SDB2.2). Elde ettikleri bilgileri raporlarken dijital kaynakları sentezlemeleri ve fikrî mülkiyet haklarını gözetmeleri beklenir (D6.2, OB2). Diğer gruptan basılı kaynakları kullanarak araştırma yapmaları istenir (D3.3, OB1). Elde edilen bilgiler doğrultusunda engelli bireyleri de dikkate alarak bütün öğrencilerin trafikteki hak ve sorumlulukları üzerine tartışması sağlanır (SDB2.2, SDB2.3). Tartışmanın ardından öğrenciler trafikteki hak ve sorumlulukları üzerine değerlendirmeler yaparak çıkarımda bulunurlar (KB2.10). Süreç sonunda her öğrenci trafikteki hak ve sorumluluklar ile ilgili afiş hazırlar. Bu afişler analitik veya bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Hazırlanan ürünler öğrenci ürün dosyasına eklenir
TG.4.3.2.
Öğrencilerden davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisini değerlendirebilmeleri beklenir. Öncelikle öğrencilere “Trafikte iletişim denildiğinde aklınıza neler geliyor?” sorusu sorularak beyin fırtınası yaptırılır (E1.1, SDB2.1). Sözlü ve sözsüz iletişim türleri hakkında kısa bilgi verilir ve öğrencilerin konuya odaklanmaları sağlanır (E3.2, SDB2.1). Öğrencilere saygılı, sabırlı, sorumluluk sahibi olma gibi davranışları içeren örnek olaylar sunulur. Bu örnek olaylarda yer alan yaya ve sürücülerin davranışları üzerine sorular yöneltilir. Öğrencilerin cevaplarından hareketle davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisine yönelik saygılı, sabırlı, sorumluluk sahibi olma gibi davranış ölçütlerine ulaşmaları sağlanır (D12.2, D14.1, D16.2, E3.6, KB2.10, SDB2.2). Daha sonra bu ölçütlerin gözlemlenebilmesi için medyaya yansıyan haberlerden kesitler izletilir. Öğrencilerden haberlerdeki olumlu ve olumsuz davranışları daha önce belirlenen ölçütlere göre değerlendirmeleri istenir(E3.10, SDB2.3, OB1). Öğrencilerin bu haberlerdeki olumlu ve olumsuz davranış biçimlerinin trafikteki iletişime etkisini belirlenen davranış ölçütlerine göre karşılaştırmaları sağlanır (SDB3.3). Ardından cümle ve hikâye tamamlama "Ya olsaydı/olmasaydı ne olurdu?" gibi etkinlikler ile öğrencilerin trafikteki iletişimin nasıl olacağı üzerine yargıda bulunmaları sağlanır (KB2.10, SDB2.3, SDB3.3). Öğretim süreci sonunda öğrencilere olumlu ve olumsuz davranışların trafikteki iletişime etkisi konusunda kısa bir senaryo yazdırılarak canlandırma yapmalarına yönelik performans görevi verilir. Süreç, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
FARKLILAŞTIRMA
Öğrencilerden, yaşantılarından hareketle trafikte iletişim hatası sergileyen birine mektup yazmaları istenebilir. Bu mektubun içeriğinde kişilerin trafikte empati kurması gerektiği vurgulanabilir.
Öğrencilerden trafikte sabır, saygı ve empatinin önemini vurgulayan dijital bir hikâye oluşturmaları istenebilir.
Öğretim sürecini kolaylaştırmak için öğrencilere trafikte sabır, saygı ve empatinin önemini anlatan çizgi film, animasyon, belgesel gibi eğitici içerikler izletilebilir.
Trafikte iletişimin önemine ilişkin görsel ve işitsel materyaller kullanılarak süreç desteklenebilir.
Trafikteki olumlu iletişim örneklerini bulmaya yönelik görsel eşleştirme etkinlikleri yapılabilir.
DERS SAATİ / SÜRE
KAVRAMSAL BECERİLER
KB2.6. Bilgi Toplama, KB1. Temel Beceriler
PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D5. Duyarlılık, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık
DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
TG. 4.4.1. Taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin bilgi toplayabilme
a) Taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
b) Belirlediği araçları kullanarak taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine dair bilgilere ulaşır.
c) Taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin ulaşılan bilgileri doğrular.
ç) Taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin ulaşılan bilgileri kaydeder.
TG. 4.4.2. Trafikte acil durumlarda doğru davranış biçimlerini belirleyebilme
İÇERİK ÇERÇEVESİ
Taşıtlarda Bulunması Gereken İlk Yardım Malzemeleri
Trafikte Acil Durumlarda Doğru Davranış Biçimleri
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde çalışma yaprağı ve performans görevi kullanılabilir. Tüm çalışmalar öğrencilerin ürün dosyalarına eklenir.
Öğrencilerin taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin doğru ve yanlış bilgilerinin değerlendirilmesinde çalışma yaprağı kullanılabilir.
Öğrencilere belirli acil durum senaryolarını analiz edebilecekleri, doğru ve yanlış davranış biçimlerini belirleyebilecekleri ve canlandırma yapacakları bir performans görevi verilebilir. Öğrenci performansları analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Öğrencilerin çalışmaları öğrenci ürün dosyalarına eklenir.
ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Öğrencilerin trafikte ilk yardım ve acil durumlar hakkında temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilerin ön bilgilerini belirlemek amacıyla araçlarda bulunan ilk yardım malzemeleri ile ilgili bildiklerini anlatmaları istenebilir. Öğrencilerden trafikte acil bir durum olduğunda insanların nasıl davranması gerektiği ile ilgili düşüncelerini konuşma halkası tekniğiyle paylaşmaları istenebilir.
Sınıfa ilk yardım çantası getirilerek içindeki malzemeler gösterilir. Her bir malzemenin ne işe yaradığı ve nasıl kullanıldığı üzerine konuşulur. İlk yardım bilgisine sahip olmanın hayati önemi üzerine kısa hikâyeler veya örnek olaylar paylaşılır.
Günlük hayatta karşılaştıkları veya karşılaşabilecekleri farklı acil durumlara örnekler vermeleri istenir.
TG.4.4.1 .
Öğrencilerden taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin bilgi toplayabilmeleri beklenir. Bunun için öğrencilere öğretmen tarafından hazırlanan bilgi toplama formu verilir. Bu formda taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemelerine ilişkin bilgi toplamaya yönelik farklı kaynaklara (kitap, genel ağ, sınıf arkadaşı) yer verilir (OB2). Öğrencilerin bu formdan faydalanarak bilgiye ulaşmak için kullanacakları kaynağı belirlemeleri sağlanır. Bilgi toplama formunda aynı kaynağı seçen öğrencilerin bir araya gelerek grup oluşturmaları sağlanır. Gruplardan taşıtlarda bulunması gereken ilk yardım malzemeleri ve bu malzemelerin kullanım amaçlarına yönelik bilgi toplamaları istenir(OB1). Öğrencilerden görevlerini yerine getirirken özverili davranmaları beklenir (D16.3). Grupların topladıkları bilgilerin doğruluğunu küçük grup tartışma tekniklerini kullanarak tartışmaları sağlanır (E3.4, SDB2.2). Ardından her grubun topladığı bilgileri diğer gruplar ile değiştirmeleri istenir. Grupların "Doğru mu? Yanlış mı?" tekniğini kullanarak diğer grubun topladığı bilgilerin doğru olup olmadığını aralarında tartışmaları sağlanır (E3.10, SDB2.1). Tartışma sonucu ortaya çıkan bilgilerin doğruluğu veya yanlışlığı gerekçeleri ile sınıfta sunulur (KB2.20, SDB3.3). Öğretmen tarafından sunumlara ilişkin geri bildirimler verilir. Daha sonra öğrencilerden ilk yardım çantasında bulunması gereken malzemeler ve bunların kullanım amaçlarıyla ilgili ilk yardım malzemelerinin görsellerinin de olacağı bilgi kartları hazırlamaları istenir (OB4). Süreç, çalışma yaprağı ile değerlendirebilir.
TG.4.4.2.
Öğrencilerden trafikte acil durumlarda doğru davranış biçimlerini belirlemeleri beklenir. Bunun için trafikte farklı acil durumları konu alan hikâyeler anlatılır. Hikâyelerin belirli bölümlerinde durularak bahsedilen acil durumlarda neler yapılması gerektiği konusunda öğrencilerden önerilerde bulunmaları beklenir. Öğrencilere acil bir durumdaki doğru ve yanlış davranış biçimlerinin olduğu görsel ve/veya işitsel materyaller sunularak onlardan doğru ve yanlış davranışları belirlemeleri istenir (OB1). Cevaplar sınıfça değerlendirilerek öğretmen rehberliğinde acil durumlarda yapılması gerekenler ile ilgili ortak bir liste hazırlanır. Öğrencilerin bu ortak listede yer alan “acil durumlarda soğukkanlı davranmak", “birey ve çevre güvenliğine dikkat etmek", “Acil Çağrı Merkezi 1-1-2’nin aranarak olay yeri ve durumu hakkında doğru ve eksiksiz bilgi vermek", “ilk yardım gerektiren durumlarda yapılması ve yapılmaması gerekenler” gibi konularda doğru davranış biçimlerine ulaşmaları sağlanır (D5.1, D16.2, E3.7). Sağlık Bakanlığının, Jandarma Genel Komutanlığının ve Emniyet Genel Müdürlüğünün trafik ile ilgili acil durumlardaki görev ve sorumluluklarına yönelik bilgilendirme yapılır. Öğrenciler küçük gruplara ayrılır ve her gruba trafikte yangın, yaralanma gibi acil durum örneklerini yansıtabilecek çeşitli senaryo kartları verilir. Öğrencilerden senaryoları incelemeleri istenir. İnceledikleri senaryolardaki farklı acil durumlarda nasıl davranılması gerektiği hakkında konuşmaları istenir. Böylece her bir acil durumun farklı müdahale yöntemleri gerektirdiğini fark etmeleri sağlanır (SDB2.2). Öğrencilerden ilgili senaryolarda verilen acil durumlardaki doğru davranışları belirleyerek canlandırma yapmaları istenir. Canlandırma yaparken acil durumlarda yardımlaşma ve dayanışmanın önemi üzerinde durmaları beklenir (D20.2). Canlandırmanın ardından farklı acil durumlardaki doğru davranış biçimlerinin neler olduğu hakkında zıt panel, fikir taraması gibi tekniklerle tartışma yapılır. Bu tartışmada farklı acil durumlardaki doğru davranış biçimlerinin önemi üzerinde durulur. Öğrencilerin canlandırma performansları analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Öğrencilerin çalışmaları öğrenci ürün dosyalarına eklenir.
FARKLILAŞTIRMA
Sınıfa uzman sağlık personeli veya ilk yardım uzmanı davet edilerek deneyim ve bilgilerinden yararlanılabilir.
Öğrencilerden ilk yardım çantası ve içindeki malzemelerin modellerini yapmaları istenebilir. Bu modeller üzerinde malzemelerin işlev ve kullanım yöntemlerini detaylı olarak açıklamaları istenebilir.
Trafikte acil durumlarda doğru davranış biçimlerini anlatan bir el kitapçığı hazırlamaları istenebilir.
Öğretim sürecini kolaylaştırmak için öğrencilere ilk yardım malzemeleri konulu boyama ve çizim çalışmaları yaptırılabilir.
Trafikte acil durumlarda doğru davranış biçimlerini konu alan eğitici videolar izletilebilir.
Ders Bilgileri
-
Kademe Temel Eğitim
-
Ders Adı Trafik Güvenliği
-
Müfredat Uyumu Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
Sıfırdan Plan Hazırlayın
Seçtiğiniz dersin kazanımlarını otomatik çekerek, saniyeler içinde MEB uyumlu yıllık veya günlük plan oluşturun.
Yıllık Plan'a Başla Günlük Plan'a Başla