T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı

Öğrencilerin Mustafa Kemal Paşa’nın kişilik özelliklerine ilişkin temel bilgilere sahipoldukları kabul edilmektedir.
I. Dünya Savaşı’nda savaşılan cepheler ve savaşın Osmanlı Devleti açısından sonuçlarına ilişkin ön bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.
Millî Mücadele Dönemi’ne ait temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorulabilir.
• Sizce Mustafa Kemal Paşa’yı siyasi ve askerî bir lider yapan kişilik özellikleri nelerdir?
• I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti hangi cephelerde savaşmıştır?
• Mustafa Kemal Paşa, “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir.” ifadesini kullanırken nereyi kastetmiş olabilir? Neden?
• Büyük Millet Meclisinin Ankara’da açılmasının gerekçeleri neler olabilir?
• Atatürk’ün dış politika anlayışını şekillendiren unsurlar neler olabilir?

Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılabilir.
• Mustafa Kemal Paşa’nın eğitim ve askerlik hayatındaki dönüm noktalarına ilişkin beyin fırtınası yapmaları istenebilir.
• Millî Mücadele’de yayımlanan genelge ve toplanan kongrelerin güzergâhını harita üzerinde işaretlemeleri istenebilir.
• Lozan Barış Antlaşması’nda çözülemeyen konu başlıklarıyla ilgili liste hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden Millî Mücadele Dönemi’ne ait izledikleri filmler hakkında duygu ve düşüncelerini paylaşmaları istenir.

İTA.12.1.1
Öğrencilerden Mustafa Kemal Paşa’nın kişilik özellikleri ile bunların oluşmasında etkili olan unsurlar hakkında ‘‘bildiklerim, merak ettiklerim, öğrendiklerim ve hissettiklerim formu’’nun ‘‘bildiklerim ve merak ettiklerim’’ bölümlerini doldurmaları istenir (SBAB2.1). Öğrenciler, verilen kaynaklardan hareketle Mustafa Kemal Paşa’nın kişilik özelliklerini belirler. Ayrıca yetiştiği dönemde Osmanlı Devleti’nin siyasi, sosyal ve ekonomik durumu, aldığı eğitim ve Millî Mücadele’ye kadar geçen süreçte askerlik deneyiminin rolü üzerinden kişilik özelliklerinin oluşmasındaki temel unsurları tespit eder (OB1, SBAB3.1). Ulaştığı bilgilerden hareketle Mustafa Kemal Paşa’nın kişilik özellikleri ile bu özellikleri ortaya çıkaran temel unsurlar arasında ilişki kurar (KB3.1). Bu süreçte Mustafa Kemal Paşa’nın eğitim hayatında ve görev yaptığı cephelerde azimli ve kararlı davranışlarına örnekler gösterir (D3.1). Öğrencilerden, edindiği bilgilerden yola çıkarak ilgili formun ‘‘öğrendiklerim ve hissettiklerim‘‘ bölümlerini doldurmaları istenir (SDB1.1).

İTA.12.1.2
Öğrencilerin kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları istenir. Verilen farklı türdeki birinci ve ikinci elden kaynaklar üzerinden Millî Mücadele’nin hazırlık sürecinde Anadolu’daki halkın sosyal ve ekonomik durumu, işgallere karşı kurulan cemiyetler, Kuvâ-yı Milliyenin faaliyetleri, Samsun’a çıkış, genelgeler, millî ve bölgesel kongreler ile millî şûraların faaliyetleri, asılsız Pontus iddiaları, Mebusan Meclisinin toplanması ve Misâk-ı Millî ile Büyük Millet Meclisinin açılışı, Sevr Barış Antlaşması ve Millî Mücadele’nin finansmanı konularını incelemeleri sağlanır. Öğrenciler haritalar üzerinden Sevr Barış Antlaşması ile Misâk-ı Millî sınırlarını karşılaştırır (SBAB10.1). Misâk-ı Millî’nin Türk milleti için önemini açıklar. Kaynaklara dayanarak Millî Mücadele’nin hazırlık sürecinde yaşanan olayları açıklar. Kaynaklarda sunulan bilgileri tablo, diyagram veya grafiğe dönüştürerek kendi cümleleriyle ifade eder (SBAB11.1, SDB2.1). Millî Mücadele’nin hazırlık sürecinde yaşanan olayların koşullarıyla günümüzdeki yaşam koşullarını karşılaştırır. Millî Mücadele’nin hazırlık sürecinde yaşanan olayları dönemin koşulları çerçevesinde açıklar (SDB3.3). Öğrencilerin, elde ettikleri çıkarımdan hareketle bir performans görevi hazırlamaları sağlanır. Bu bağlamda Kuvâ-yı Milliyeye gönüllü katılan bir askerin gözünden bulunduğu çevrenin siyasi, askerî, sosyal ve ekonomik koşullarının bu mücadeleye etkileriyle ilgili duygu, düşünce ve duyarlılıklarını yansıtan mektup yazmaları ve bu mektubu sınıf ortamında paylaşmaları istenir (D5.1, E2.1, SDB2.3).

İTA.12.1.3
Grup çalışması yoluyla öğrencilerin Millî Mücadele’nin Doğu Cephesi’nde Ermenilerle mücadele ve Gümrü Antlaşması’nı; Güney Cephesi’nde Maraş, Urfa, Antep ve Adana’da Fransız ve Ermenilere karşı gerçekleştirilen mücadeleler ile Ankara Antlaşması’nı; Batı Cephesi’nde Yunanlara karşı gerçekleştirilen I. İnönü, II. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya ve Büyük Taarruz muharebeleri ile Mudanya Ateşkesi’ni ve Lozan Barış Antlaşması’nı verilen kaynaklar üzerinden incelemeleri sağlanır (SDB2.2, SBAB2.3, SBAB10.1). Gruplar, hatıratlar üzerinden Büyük Taarruz’un başlangıç tarihinin belirlenmesini açıklar ve bu gelişmeleri tarih şeridi üzerinde kronolojik olarak sıralar (SBAB1.2). Kaynaklardan elde ettiği bilgileri kullanarak Millî Mücadele Dönemi’ndeki siyasi ve askerî gelişmeleri sonuçları açısından karşılaştırır (KB3.1). Öğrenciler Maarif Kongresi’ni, İstiklal Marşı’nı ve İstiklal Marşı’nın kabul sürecini millî bilince sahip olma açısından çözümler (D19.1). Tekâlif-i Milliye Emirleri konusu kapsamında Millî Mücadele ruhunun ortaya çıkmasında Türk milletinin yardımlaşma ve dayanışmasına örnekler verir (D16.2). Millî Mücadele Dönemi’ndeki siyasi ve askerî gelişmelerin yeni Türk devletinin kuruluşuna etkilerine dair çıkarımda bulunur (SDB3.3). Yeni Türk devletinin Asya Hun Devleti’nden bu yana devam eden Türk devlet geleneğinin bir temsilcisi olduğunu açıklar. Öğrenme sürecinin değerlendirilmesi amacıyla öğrencilere çalışma yaprağı verilir.

İTA.12.1.4
Öğrencilerin verilen tarih şeridi üzerinden II. Meclisin açılışı, Halk Fırkasının kurulması, Ankara’nın başkent oluşu, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması, Takrir-i Sükûn Kanunu’nun çıkarılması ve İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulması, Atatürk’e suikast planının ortaya çıkması, Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması ve Menemen Olayı’nı incelemeleri ve sunulan farklı kaynaklardan yararlanarak bu gelişmeler ile yeni Türk devletinin kurumsallaşması arasında ilişki kurmaları istenir. Örnek olaylardan hareketle çok partili siyasi hayata geçiş sürecinde Atatürk’ün yürüttüğü faaliyetlerin gerekçelerini açıklamaları sağlanır (OB6, E3.5). Performans görevi olarak Atatürk Dönemi’nde meydana gelen iç siyasi gelişmelerin yeni Türk devletinin kurumsallaşmasındaki rolüne yönelik köşe yazısı hazırlamaları istenir (SDB1.2, KB3.2).

İTA.12.1.5
Öğrencilerin verilen farklı kaynaklar üzerinden nüfus mübadelesi, yabancı okullar sorunu, dış borçlar sorunu, Irak sınırı ve Musul Sorunu, Milletler Cemiyetine üyelik, Balkan Antantı ve Sadâbad Paktı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Hatay’ın ana vatana katılması konularını incelemeleri sağlanır. Bu süreçte öğrenciler yeni Türk devletinin dış siyasetteki önceliklerini tespit eder. Ulaştığı bilgilerden yola çıkarak Atatürk Dönemi’nde meydana gelen dış siyasi gelişmeleri devletin öncelikleri bakımından benzer ve farklı yönleriyle listeler (E3.6, OB1). Öğrencilerden Atatürk Dönemi’nde dış siyasette izlenen barışçıl politikaların evrensel barış açısından yerini ve önemini açıklamaları istenir (D4.5). Atatürk Dönemi’nde meydana gelen dış siyasi gelişmeleri karşılaştırmak için yapılandırılmış grid kullanılır.

* Öğrencilerin yabancı dergi ve gazetelerde Atatürk’ün konu edildiği metin ve görselleri inceleyerek bunlardan koleksiyon oluşturmaları sağlanabilir. 1981 yılının UNESCO tarafından “Atatürk Yılı” olarak kabul edilmesinin önemi ve Atatürk’ün farklı ülkelerde tanınmasının nedenleri hakkında fikir sunmaları istenebilir.
Tablo ve grafik kullanarak Millî Mücadele Dönemi’nde yapılan muharebelerdeki askerî güçleri karşılaştırmaları istenebilir.
Okul dışında öğrencilerin Kurtuluş Savaşı (I. TBMM) ve Cumhuriyet müzelerine sanal gezi yapmaları sağlanabilir.
* Millî Mücadele sürecindeki Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi ve
Misâk-ı Millî’nin temel metinlerini SQ4R tekniği ile incelemeleri istenebilir.

Öğrencilerden Mustafa Kemal Paşa’nın kişilik özelliklerine ilişkin hazırlanmış olan bilgi haritasındaki boşlukları doldurmaları istenebilir.
Öğretmeni veya arkadaşlarından yardım alarak Millî Mücadele Dönemi’nin askerî gelişmelerini gösteren bir akış şeması düzenlemeleri istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D13. Sağlıklı Yaşam, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı

Öğrencilerin Tanzimat’tan itibaren gerçekleşen yenileşme hareketleri hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.
Türk modernleşmesinin Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne devam eden bir süreç olduğu hakkında ön bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir. Atatürk ilkeleri ve Atatürk Dönemi’nde yapılan inkılaplar hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorulabilir.
• Tanzimat’tan itibaren gerçekleşen yenileşme hareketleri öncelikle hangi alanlarda başlamıştır? Neden?
• Türkiye’deki demokrasinin gelişmesinde Mustafa Kemal’in “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir!” sözünün yeri hakkında neler söylenebilir?
• Cumhuriyet Dönemi’ndeki inkılaplar, Osmanlı Devleti’ndeki hangi gelişmelerden esinlenilerek yapılmış olabilir?

Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılabilir.
• Atatürkçü düşünce sistemini oluşturan unsurları gösteren bir slogan tasarlamaları istenebilir.
• Türk modernleşmesinin amaçlarına ilişkin beyin fırtınası yapılabilir.

Öğrencilere Atatürk Dönemi’nde kurulan ve varlığını günümüzde de sürdüren kurumlarla ilgili sorular sorulur.
Öğrencilerden Atatürk’ün Türk kadınına siyasi ve hukuki alanda kazandırdığı hakların günümüze yansımalarına örnekler vermeleri istenir.

İTA.12.2.1
Öğrencilerin II. Mahmud Dönemi’nden Cumhuriyet’e geçiş sürecine kadar olan zaman diliminde Osmanlı Devleti’nde siyasi alanda gerçekleşen yeniliklerden Tanzimat Fermanı, I. Meşrutiyet, II. Meşrutiyet ve saltanatın kaldırılmasını; Atatürk Dönemi’nde siyasi alanda yapılan inkılaplardan ise Cumhuriyet’in ilanı, halifeliğin kaldırılması ve ordunun siyasetten ayrılmasını verilen bilgi görseli ve kaynaklar üzerinden incelemeleri sağlanır. Öğrenciler, incelediği bilgi görselinden ve kaynaklardan ulaştığı bilgilerden hareketle Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde siyasi alanda yapılan inkılaplara zemin hazırlayan unsurları değişim ve süreklilik bağlamında belirler (E3.2, SDB3.1). Kaynaklardan edindiği bilgilerden hareketle Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde siyasi alanda yapılan inkılapların devlet ve topluma etkilerini açıklar (OB6, SDB2.3). Atatürk Dönemi’ndeki inkılapların yeni Türk devletini her alanda güçlendirmek amacıyla yapıldığını ifade eder (D19.4). Öğrencilerin, ulaştıkları bilgilerden hareketle Atatürk Dönemi’nde yapılan siyasi inkılapların etkileriyle ilgili sınıf içi tartışması yapmaları sağlanır (SDB2.1). Tartışmada akvaryum tekniği kullanılabilir. Tartışma sonunda öğrencilerden Atatürk Dönemi’nde yapılan siyasi inkılapların nedenlerini ve etkilerini ortaya koyan balık kılçığı diyagramı hazırlamaları istenir.

İTA.12.2.2
Öğrencilerin II. Mahmud Dönemi’nden Cumhuriyet’e geçiş sürecine kadar olan zaman diliminde Osmanlı Devleti’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta yapılan yeniliklerden kılık kıyafetteki değişiklik ve düzenlemeler, sağlık örgütünün kurulması ve ilk karantina sisteminin oluşturulması, Mecelle, Kanun-i Esasi ve Teşkilat-ı Esasiye’nin kabulünü; Atatürk Dönemi’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta yapılan inkılaplardan ise 1924 Anayasası, şapka ve kıyafet inkılabı, tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması, Türk Medeni Kanunu’nun kabulü, takvim, saat ve ölçülerde değişiklik, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, aşı çalışmaları ve ilk açılan hastaneler, kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi ile Soyadı Kanunu’nun kabulünü sunulan tarih şeridi ve farklı kaynaklar üzerinden incelemeleri sağlanır (SBAB2.3). Öğrenciler, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ile Atatürk Dönemi’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta yapılan inkılapları gösteren karşılaştırmalı bir tablo oluşturur (SBAB11.1). Tablodan hareketle Osmanlı Devleti’nin son döneminde yapılan yenilikler ile Atatürk Dönemi’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta yapılan inkılapları değişim ve süreklilik bağlamında ilişkilendirir (E3.3, SBAB4.2, SDB3.1). Toplum sağlığını korumak ve geliştirmek amacıyla koruyucu sağlık hizmetlerinin yürütülmesinin önemini örnek olaylar üzerinden açıklar (D13.4). Elde ettiği bilgilerden hareketle Atatürk Dönemi’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta yapılan inkılapları günlük yaşama etkisi açısından karşılaştırır. Öğrencilerden yaptıkları karşılaştırmadan hareketle Atatürk Dönemi’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta gerçekleşen inkılapların birbirine etkisine ilişkin yargıda bulunmaları istenir (SDB3.3). Öğrencilere Atatürk Dönemi’nde toplumsal alan ile hukuk ve sağlıkta yapılan inkılapların günlük yaşama etkisini değerlendirmeye yönelik çalışma yaprağı verilir.

İTA.12.2.3
Öğrencilerin kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları istenir. Grup çalışması yoluyla II. Mahmud Dönemi’nden Cumhuriyet’e geçiş sürecine kadar olan zaman diliminde Osmanlı Devleti’nde ekonomi alanında gerçekleşen yeniliklerden ilk fabrikaların açılması, ziraat, ticaret, sanayi ve bayındırlık işlerini yürütmek üzere kurulan meclisler, Düyûn-ı Umûmiyye ve Millî İktisat Kongresi; Atatürk Dönemi’nde ekonomi alanında yapılan inkılaplardan ise İş Bankasının kurulması, aşar vergisinin kaldırılması, Teşvik-i Sanayi Kanunu, Kabotaj Kanunu, Toprak Mahsulleri Ofisinin açılışı hakkında merak ettikleri bir konuyu belirlemeleri sağlanır (E1.1, SDB2.2). 5N1K tekniği aracılığıyla merak ettikleri konulara ilişkin sorgulama yapmaları istenir. Öğrenciler yazılı, görsel, basılı ve dijital kaynaklar üzerinden konuya ilişkin bilgileri toplar ve kaydeder. Bu süreçte dijital ağ kaynaklarından bilgi kullanırken dijital kimliği veya kaynağın uzantısının güvenilirliğini dikkate alır (OB2). Verilen farklı kaynaklar üzerinden Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk Dönemi’ndeki devletçi politika anlayışının ekonomi alanında yapılan inkılaplara etkisini inceler. Araştırma yaparak ulaştığı bilgilerle derste öğrendiklerini karşılaştırır ve bunların doğruluğunu değerlendirir. Öğrencilerin “Cumhuriyet’in ilk yıllarında devletçilik politikalarının benimsenmesinin gerekçeleri” üzerine büyük grup tartışması yapmaları sağlanır (SDB2.1). Devletçilik politikası gereği ülke kalkınmasını ve gelişmesini desteklemesi açısından yerli ve millî üretim ile yerli malı kullanmanın önemini açıklamaları istenir (E3.6, D19.4). Büyük grup tartışması sonunda yapılan çıkarımlar öğretmen tarafından gözlem formuyla değerlendirilir.

İTA.12.2.4
Öğrencilerin II. Mahmud Dönemi’nden Cumhuriyet’e geçiş sürecine kadar olan zaman diliminde Osmanlı Devleti’nde eğitim, bilim ve kültür alanında gerçekleşen yeniliklerden Mekteb-i Tıbbiyye-i Şâhânenin ve tercüme odalarının açılması, dönemin önemli yayın, yazar ve eserlerinden hareketle matbuat hayatından örnekler verilmesi, Maârif-i Umûmiyye Nizamnâmesi’nin ilanı, Dârulfünunun açılması, alfabe kullanımına yönelik çalışma ve tartışmaların yapılması, II. Abdülhamid Dönemi’ndeki okullaşma faaliyetleri, millî bayramların kutlanması ve Maârif Kongresi’nin toplanmasını; Atatürk Dönemi’nde eğitim, bilim ve kültür alanında yapılan inkılaplardan ise Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesi, Mızıka-i Hümâyunun Cumhurbaşkanlığı Musiki Heyetine çevrilmesi, tohum ıslah enstitülerinin açılması, sismografik çalışma merkezinin kurulması, Mekteb-i Sanâyi-i Nefîse-i Şâhânenin Devlet Güzel Sanatlar Akademisine çevrilmesi, yeni Türk harflerinin kabul edilmesi, Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti ve Türk Dili Tetkik Cemiyetinin kurulması, üniversite reformunun yapılması, Cumhuriyet’in ilk yıllarında yurt dışına öğrenci gönderilmesi ve millî bayramların kutlanmasını verilen bilgi görseli ve kaynaklar üzerinden incelemeleri sağlanır. Öğrencilerden Türk modernleşmesi sürecinde bu inkılaplarla gerçekleşen yeniliklerin değişim ve süreklilik açısından benzer ve farklı yönlerini gösteren karşılaştırma tablosu hazırlamaları istenir (E3.10, OB5, SDB1.2).

İTA.12.2.5
Öğrencilerin kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları istenir. Grup çalışması yoluyla öğrenciler verilen farklı kaynaklar üzerinden Türk modernleşmesinin Atatürk ilkelerinin ortaya çıkışına etkilerini inceler ve inceleme sonucunda Atatürk ilkelerinin özelliklerini belirler (SBAB1.1). Atatürk ilkelerinin millî şuur sahibi olmadaki önemini açıklar (D19.1, E3.6). Performans görevi olarak gruplardan Türk modernleşmesinin Atatürk ilkelerinin oluşumuna etkisini ifade eden bir afiş hazırlayarak bu afişi sunmaları istenir (SDB2.2).

Öğrencilerden Kanun-ı Esasi ile 1921 ve 1924 anayasalarının benzer ve farklı yönlerini karşılaştırdıkları bir tablo hazırlamaları istenebilir.
İstanbul Üniversitesinin genel ağ adresi üzerinden “Gazeteden Tarihe Bakış Projesi”ni incelemeleri ve Atatürk Dönemi’ndeki Cumhuriyet kutlamaları ile ilgili gazete manşetlerinden pano hazırlamaları istenebilir.
Atatürk Dönemi’nde uygulanan ekonomi politikalarını ve bunların özelliklerini araştırmaları, elde ettikleri bilgilere dayanarak ekonomi bülteni hazırlamaları istenebilir.
Türk Tarih Kurumunun genel ağ adresindeki belgeseli seyrederek kurumun kuruluş amaçları ve faaliyetlerine ilişkin poster tasarlamaları istenebilir.

*Türk inkılabı sürecini anlatan kitap, dergi, hatırat gibi kaynakları araştırarak bir kaynakça denemesi hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden Atatürk ilke ve inkılaplarına ilişkin öğrendikleri bilgilerden hareketle bir kelime bulutu oluşturmaları istenebilir.
Atatürk inkılaplarının sınıflandırıldığı tabloyu öğretmeni veya arkadaşlarından yardım alarak hazırlamaları istenebilir.
Atatürk ilkelerini gösteren zihin haritası hazırlamaları istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D4. Dostluk, D9. Merhamet, D11. Özgürlük, D14. Saygı , D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB3. Finansal Okuryazarlık

Öğrencilerin I. Dünya Savaşı’nın sonuçları, Cumhuriyet Dönemi’nde Türkiye’nin komşu ülkelerle ilişkileri ve Türk demokrasi tarihine ilişkin temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorulabilir.
• II. Dünya Savaşı’nın ortaya çıkmasında I. Dünya Savaşı’nın ne gibi etkileri olmuştur?
• Sizce çok partili siyasi hayata geçişin Türk demokrasi tarihindeki önemi nedir?
• Türkiye’nin uluslararası kuruluşlara üye olma gerekçeleri neler olabilir?
• Kıbrıs Adası’nın jeopolitik önemine dair neler söylenebilir?
• Asılsız Ermeni iddialarının ortaya çıkış nedenleri neler olabilir?

Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılabilir.
• Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleşen darbeleri ve darbe girişimlerini tarih şeridi üzerinde sıralamaları istenebilir.
• Türkiye Cumhuriyeti’nin bilim, kültür, sanat ve spor alanlarındaki “en”lerini listelemeleri istenebilir.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının genel ağ adresi üzerinden Cumhuriyet Dönemi banknotlarını incelemeleri, banknotlar arasındaki benzerlik ve farklılıkların nedenleri hakkında fikir yürütmeleri istenebilir.

Öğrencilerin uluslararası çatışma ve krizlerin her dönemde devam etmesinin nedenlerini sorgulamaları sağlanır.
Küresel sorunların çözümünde rol oynayan kurumların tarihçelerini incelemeleri istenir.
Millî kalkınma hedeflerinin günümüzde nasıl devam ettiği hakkında öğrencilere sorular sorulur.
Öğrencilerden millî teknoloji hamlesinin gelecekte ulaşacağı noktaya ilişkin öngörülerini ifade etmeleri istenir.
Türkiye’de demokrasinin kesintiye uğramaması için üzerlerine düşen görev ve sorumlulukları gerekçeleriyle açıklamaları istenir.

İTA.12.3.1
Öğrencilerin kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramlarınanlamlarını açıklamaları istenir. Öğrencilere I. Dünya Savaşı’nın sonuçlarıyla II. Dünya Savaşı’nın nedenleri arasında bağlantı kurulmasına yönelik sorular sorulur (SBAB4.2). Bu sorular çerçevesinde öğrencilerin II. Dünya Savaşı’na neden olan gelişmeleri gösteren farklı kaynakları incelemeleri sağlanır (SBAB10.3). II. Dünya Savaşı’nın seyrini değiştiren gelişmelerden Pearl Harbor Baskını, Stalingrad Kuşatması, Normandiya Çıkarması, Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombalarının atılmasının yer aldığı açıklamalı tarih şeridini incelemeleri istenir (SBAB1.2). Örnek olaylardan hareketle insan ve doğayı sevmenin ve korumanın önemini açıklamaları sağlanır (D9.3, KB3.3). II. Dünya Savaşı’nın seyrini değiştiren gelişmelerle savaşın sonuçlarına yönelik soru-cevap etkinliği yapılır (E3.4). Öğrenciler II. Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçlarını siyasi, sosyal ve ekonomik bağlamda sınıflandırır. Savaş sonrasında Soğuk Savaş Dönemi’nin başlaması, Birleşmiş Milletler ve IMF’nin kuruluşu, siyonist hareketler, Filistin Meselesi ve sömürgeciliğin şekil değiştirmesi hususlarını kendi cümleleriyle ifade eder (OB1, SDB2.1). Örnek metin ve olaylardan hareketle siyonist faaliyetleri ve Filistin Meselesi’ni hakkaniyetli davranmanın önemi bakımından değerlendirir (D1.2, SDB3.3). Öğrencilerden II. Dünya Savaşı’nın ve sonuçlarını değerlendirilebilmeleri amacıyla verilen neden-sonuç formunu doldurmaları istenir.

İTA.12.3.2
Grup çalışması yoluyla öğrencilerin II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye’nin iç siyasetindeki Millî Korunma Kanunu, ekmek karnesi ve varlık vergisi uygulamaları ile dış siyasetindeki Mihver ve Müttefik devletlerle ilişkileri hakkında merak ettikleri tarihsel bir sorunu belirlemeleri sağlanır (E1.1, SDB2.2). Öğrencilerden 5N1K tekniği aracılığıyla merak ettikleri soruna ilişkin sorgulama yapmaları ve bu sorunu tanımlamaları istenir. Öğrenciler yazılı, görsel, basılı ve dijital kaynaklar üzerinden belirledikleri tarihsel soruna ilişkin tarafların bakış açılarını analiz eder. Örnek olaylardan hareketle ülkede yaşanan olağanüstü durumlarda yardımlaşma ve dayanışmanın önemini açıklar (D16.2). Tarihsel sorunun çözümü için yapılan uygulamaları ve alınan kararları değerlendirerek bunların güncel sorunların meydana gelmesine etkilerini ifade eder. Sorunu çözmeye yönelik alternatif öneriler üretir (SDB3.2). Bu önerilerin olası sonuçlarını II. Dünya Savaşı sürecinde yetkililerin yaptıkları uygulamalar ve aldıkları kararların sonuçlarıyla karşılaştırarak değerlendirir. Yaptıkları çıkarımlar doğrultusunda öğrencilere sunum hazırlamaya ve sunumlarını paylaşmaya yönelik performans görevi verilir (SDB2.1, SDB3.3).

İTA.12.3.3
Öğrencilerin verilen farklı kaynaklar üzerinden Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’nin dış politikasındaki “Kore Savaşı, Türkiye’nin NATO üyeliği, Kıbrıs Sorunu ve Kıbrıs Barış Harekâtı, Türk-Yunan ilişkileri, Türkiye’nin deniz jeopolitiği ve Türkiye’nin deniz yetki alanı olan Mavi Vatan, asılsız Ermeni iddiaları ve ASALA terörü, Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri, Türk dünyası ile ilişkiler, Dağlık Karabağ Sorunu ve Bosna Savaşı” konularını değişim ve süreklilik açısından incelemeleri sağlanır (SBAB10.3). Öğrenciler, Türkiye’nin girişimci ve insani dış politika faaliyetlerini ‘‘gönül coğrafyamız’’ bağlamında analiz eder. TİKA, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, TÜRKSOY, Yunus Emre Enstitüsü ve Maarif Vakfının çalışmaları üzerinden Türkiye’nin kültürel diplomasi çabalarını örneklendirir (KB3.1). Öğrencilerin ülkeler arası yardımlaşmanın dostluğun gelişmesine katkıda bulunacağına yönelik örnekler vermeleri istenir (D4.5, E2.3). Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye’nin dış politikasındaki değişim ve süreklilikle ilgili kendi sorularını hazırlayarak birbirlerinin sorularını yanıtlamaları sağlanır. Bu süreçte Türkiye’nin dış politikasındaki değişim ve sürekliliğin neden ve sonuçlarını bağlamdan kopmadan ifade etmelerine imkân verilir (SDB2.1). Panel sonunda öğrencilerden öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile kendi öğrenmelerini ve akranlarını değerlendirmeleri istenir (SDB1.2).

İTA.12.3.4
Öğrenciler, Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’deki siyasi gelişmelerin gösterildiği bilgi görselini inceler. Verilen farklı kaynaklardan hareketle Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren çok partili siyasi hayata geçiş çabalarının; 27 Mayıs Askerî Darbesi, 1971 Muhtırası, 1980 Askerî Darbesi, 28 Şubat Müdahalesi, 27 Nisan e-Muhtırası ve 15 Temmuz Darbe Kalkışması üzerinden darbelerin; PKK/PYD, DEAŞ ve FETÖ terör örgütleri üzerinden millî güvenliği tehdit eden unsurların ve terörle mücadelenin Türkiye’nin demokratikleşmesi sürecine etkilerini belirler (E3.6, KB3.1). Konuya ilişkin seçtiği siyasi gelişmelerden birine yönelik poster veya dijital poster hazırlar. 15 Temmuz Darbe Kalkışması’ndan söz edilirken toplumların kendi hak ve özgürlüklerini kullanma ve korumaları konusunda taviz vermemesi gerektiği açıklanır (D11.1). Öğrencilerden Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’de meydana gelen siyasi gelişmelerin demokratikleşme sürecine etkilerine ilişkin yorumlarını sınıfta sözlü olarak paylaşmaları istenir (SDB2.1).

İTA.12.3.5
Grup çalışması yoluyla öğrencilerin verilen farklı kaynaklar üzerinden “Marshall Planı, tarımda makineleşme, sanayileşme çabaları, ulaşım, bayındırlık, köyden kente göç, IMF ile ilişkiler, ekonomik krizler, ekonomik kalkınma planları, sığınmacı sorunu ve Türkiye’nin bu soruna yaklaşımı ile Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi” konularını incelemeleri sağlanır (OB3, SDB2.2, SBAB11.1). Öğrenciler, örnek olaylardan hareketle köyden kente göç konusunda toplum içinde birlik ve dayanışmayı destekleyen ve toplumsal uyumun temelini oluşturan unsurları açıklar (D14.3). Soru-cevap tekniği kullanılarak grupların sosyal ve ekonomik gelişmelerin toplumsal etkilerini karşılaştırmaları sağlanır (SDB2.3, KB2.7). Ulaşılan bilgilerden hareketle Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’deki sosyal ve ekonomik gelişmelerin değerlendirildiği büyük grup tartışması yapılır (E3.10, SDB2.1, SDB3.3, KB2.7). Öğrencilerden Türkiye’deki sosyal ve ekonomik gelişmelere yönelik değerlendirmelerini çıkış kartına yazmaları istenir.

İTA.12.3.6
Grup çalışması yoluyla Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’de bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarında yaşanan gelişmelere ilişkin bir araştırma başlatılır. Araştırma sürecinin bilgi toplama aşaması dışındaki aşamaları sınıfta, öğretmen rehberliğinde ve grup çalışması şeklinde gerçekleştirilir. Öğrencilere araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesi verilir. Kontrol listesi aracılığıyla öğrencilerin araştırma sürecinin basamaklarını takip etmeleri ve denetlemeleri sağlanır. Her grup için Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’de bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarında yaşanan gelişmelerden birini yansıtan araştırma konusu belirlenir. Bilgi toplama, kaynak inceleme ve kaynakları sorgulama süreçleri adımlar hâlinde yönergelerle işletilir. Gruplar, araştıracakları konuyla ilgili hangi kaynakları kullanacaklarını ve bu kaynaklara nerede ve nasıl ulaşacaklarını öğretmen rehberliğinde belirler. Kütüphaneler, müzeler, arşivler, tarihî mekânlar ve genel ağı ziyaret ederek araştırma konularıyla ilgili kaynaklardan bilgi toplar (E3.7). Kaynaklara uygun sorular sorarak kaynağın birinci elden veya ikinci elden olup olmadığı; kaynağın yazılı, görsel, sayısal, dijital olarak türü, yazarı, tarihi, dijital kimliği, genel ağdaki uzantısı gibi temel unsurları belirler. Topladığı bilgileri ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırdıktan sonra araştırma konusuna uygun olanları tespit eder (E3.2). Kaynakları sorgularken kullanacağı kaynaklara ön yargı, çelişki veya tutarsızlık içeren ifadeleri ortaya çıkartacak sorular sorar (E3.4). Bu süreçte aynı konuyla ilgili farklı kaynakları karşılaştırarak konuya ilişkin farklı görüşleri belirler. Kaynağın içeriğini tutarsızlık açısından kontrol eder. Kaynaklarda yer alan olgu ve görüşleri ayırt eder. Kaynaklardaki bilgilerin güncel araştırmaları içerip içermediğini sorgular. Bu sorgulamalar sonucunda topladığı bilgilerin araştırma konusu için yeterliliğine yönelik çıkarımda bulunur. Topladığı bilgilerin sınırlı kalması durumunda farklı kaynaklara başvurarak yeniden bilgi toplayabilir (E1.3). Öğrencilerden kullandığı kaynakların yaptığı araştırmaya katkısını değerlendirmek amacıyla tarihsel kaynak/kanıt analiz formunu doldurmaları istenir. Gruplar araştırmalarında kullanacağı bilgileri ana fikir, şahıslar, eserler, mekânlar, kurumlar bağlamında belirler. Bu bilgileri araştırma raporunda kullanmak amacıyla uygun yerlerde tarih şeridi, harita, tablo, grafik, bilgi görseli gibi görsel metinlere dönüştürür. Ulaştıkları bilgilerden hareketle kendi görüşlerini yansıtan yorumları oluşturur (OB2, SDB2.2). Öğrenciler kanıtlardan hareketle Türkiye’de bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarında yaşanan gelişmelere ilişkin çıkarım yapabilir. Gruplar yaptıkları araştırmaları rapora dönüştürür. Öğrenciler; araştırma raporunu hazırlarken uygun başlıklar bulur, hazırladığı görselleri (OB2) metnin içeriğine uygun biçimde kullanır, kaynaklara metin içinde atıf yapar ve kullandığı kaynakları kaynakçada gösterir. Gruplar sınıf içinde araştırma raporlarını sunar. Öğrenciler araştırmaları sırasında ulaştıkları bilgilerden hareketle millî sanayi hamleleri ve millî teknoloji gelişmeleri üzerinden cesaretli ve girişimci olmanın önemini açıklar (D11.1). Sunum sonrasında grupların Türkiye’de bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarında yaşanan gelişmeleri karşılaştırarak yorumlamaları sağlanır (KB3.2). Araştırma raporları; panel, seminer, bilim şöleni, proje fuarı veya dijital platformlarda (OB2) sunularak paylaşılabilir.

Öğrencilerin II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye’de uygulanan vergilerin benzerlerinin farklı ülkelerde de uygulandığı konusunu araştırmaları sağlanabilir. Elde ettikleri bilgilerden hareketle karşılaştırmalı tablo hazırlamaları ve bunu yorumlamaları istenebilir.
Kore Savaşı’nda Türkiye’nin katkısını konu edinen bir film seyretmeleri, Kore Savaşı’nın gelişimi ile ilgili araştırma yapmaları ve Türkiye’nin savaşa katılımına ilişkin tarihsel akış şeması oluşturmaları istenebilir. Kıbrıs Sorunu’na ilişkin yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek Birleşmiş Milletlere, Ada’daki Türklerin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan uğradıkları haksızlıkları ortaya koyan bir rapor hazırlamaları istenebilir.
* ASALA terör örgütünün şehit ettiği diplomatlar hakkında araştırma yapmaları ve elde ettikleri bilgilerden hareketle bir “Şehit Diplomatlar Albümü” oluşturmaları istenebilir. Türkiye’nin jeopolitik ve jeostratejik gücünü artıran etmenlere ilişkin afiş hazırlamaları istenebilir. Türkiye’nin girişimci ve insani dış politikasının küresel ve bölgesel sorunların çözümüne etkisine ilişkin araştırma yapmaları istenebilir.
* Türkiye’de 1950 sonrasında köyden kente göç konusuyla ilgili sözlü tarih çalışması yapmaları, ulaştıkları bilgilerden hareketle kısa bir belgesel hazırlamaları ve bu belgeseli sınıf ortamında sunmaları istenebilir. Aliya İzzetbegoviç, Rauf Denktaş, Dr. Sadık Ahmet, Muhammed Ali Cinnah, İsa Yusuf Alptekin gibi önemli şahsiyetlerden birinin hayatını ve eserlerini araştırıp biyografisini hazırlamaları ve sunmaları istenebilir.

Öğrencilerden II. Dünya Savaşı sürecini basit bir şekilde anlatan bilgi görselini incelemeleri istenebilir.
Kıbrıs Adası’nı harita üzerinde göstererek Ada’nın Türkiye için önemini sözlü olarak açıklamaları istenebilir.
Türk cumhuriyetlerinin isimlerini saymaları istenebilir.
Örneklerden yola çıkarak Türk topluluklarının ortak yönlerini söylemeleri istenebilir.
Öğretmeni veya arkadaşlarından yardım alarak PKK/PYD, DEAŞ ve FETÖ terör örgütlerinin Türkiye Cumhuriyeti’ne verdiği zararları açıklamaları istenebilir.
Darbelerin Türkiye Cumhuriyeti’ne verdiği zararları anlatan kısa belgesel film izlemeleri istenebilir.
Yakın dönemde Türkiye’de bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarında meydana gelen gelişmelerden birine ilişkin basit düzeyde bir araştırma yapmaları ve ulaştıkları sonuçları rapor olarak sunmaları istenebilir.