Ortaokul Türkçe

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık Becerisi), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma Becerisi), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik

D4. Dostluk, D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin materyal seçimlerini yönetme, strateji yöntem ve tekniklere yönelik seçimlerini yönetme, akıcı şekilde okuma, söz varlığını kullanma, metnin yüzey anlamını belirleme, tahmin etme, anahtar kelimeleri belirleme, kendini uyarlama (öz yansıtma) gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme” ve “Metnin yüzey anlamını belirleyebilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda derin anlamın belirlenmesiyle ilişkilendirilir.
“Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme”, “Metindeki kelimelerden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme”, “Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme” ve “Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda yapılacak dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinlikleri ile ilişkilendirilir.
Öğrenilen strateji, yöntem ve teknikler sonraki temalarda kullanılacak strateji, yöntem ve tekniklerle ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin Türkçenin zenginliği hakkındaki hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (Türkçenin anlatım gücü, Türkçenin tarihî gelişimi, Türkçenin söz varlığı, türküler, tekerlemeler, bilmeceler, maniler vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.

Öğrencilere; öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır. Öğrencilerin daha önce okudukları, dinledikleri/izledikleri bir materyaldeki yüzey anlamla ilgili yer, zaman, konu, ana fikir, kişi vb. bulmalarına yönelik hazırlık çalışmalarına yer verilir.

Metnin özelliğine göre okuma ve dinlemede/izlemede kullanılacak strateji ve yöntemlerin bağımsız ve sistematik bir şekilde seçimi ile ilgili aşamalar üzerinde durulur (T.O.6.3, T.D.6.2), (E1.2, E3.7).

Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin okunan, dinlenen/izlenen metnin içeriğine odaklanarak dinlemeleri sağlanır (E3.2). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir. Sesli ve sessiz okuma çalışmaları yapılırken öğrencilerin akıcı okumaları sağlanır (T.O.6.2).

Okuma, dinleme/izleme uygulanırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.6.1 ve T.O.6.1 ’deki aşamalar uygulanır.

Okuma çalışmaları yapılırken öğrencilerin tema ile ilgili konularda sunulan metinlere yönelik tahminde bulunmaları sağlanır (T.O.6.4).

Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder (T.D.6.4., T.O.6.5.). “Dilimizin Zenginliği” temasıyla ilişkilendirilen söz varlığı geliştirme çalışmalarında öğrencilerin dil-kültür ilişkisini (OB5.3, OB4), dilin toplumsal ve kültürel önemini (D19.1) fark edeceği eğilimler (E3.1, E3.3) ile ilgili etkinliklere yer verilir (T.D.6.19., T.O.6.21.).

Öğrenciler, okuduklarının, dinlediklerinin/izlediklerinin yüzey anlamını (T.O.6.6., T.D.6.5.) belirlerken elde ettikleri verileri arkadaşlarıyla saygı ve dostluk çerçevesinde etkili iletişim kurarak (SDB2.1.SB1, D4.2, D14.1) açık fikirlilikle paylaşır (E3.5). Okuma, dinleme/izleme sürecinde yüzey anlam belirlenirken ön bilgiler ile okunanlar, dinlenenler/izlenenler arasında ilişki kurmaları sağlanır. Bu deneyimler, yaşamla ilişki kurmayı geliştirecek biçimde olabilir. Yapılacak dinleme/izleme ve okuma çalışmaları; Türkçenin söz varlığını ve anlatım gücünü, bilim ve kültür dili olarak zenginliğini fark ettirmeye yönelik olmalıdır. Metinler yoluyla öğrencilerde kültürel mirasa karşı duyarlılık ve millî kimliği tanıma konularında değer oluşturma amaçlanmaktadır.

Okudukları, dinledikleri/izledikleri metinlerde anahtar kelimelerin belirlenmesine yönelik çözümleme etkinlikleri yapılır (T.O.6.16., T.D.6.15.).

Kültürel kavramları ve kültür unsurlarını tanıtmaya yönelik konuşma çalışmalarında öğrencilerden süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.6.1.).

Tema içeriğine uygun konuşmalar yaparken konuşma yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.K.6.2.).

Farklı amaçlara yönelik konuşma etkinlikleri yapılırken millî, manevi ve kültürel değerlere ;çevreye, ülke varlıklarına (D19.3) sahip çıkmak ve saygı duymak hakkında konuşmaları sağlanır (T.K.6.3.). Bu konuşmalarda bilgilendirici anlatımlara da yer verilir.

Dilimizin zenginlikleri konusunda konuşma çalışmaları yapılırken öğrencilerin önceki söz varlıklarını ve yeni öğrendikleri söz varlıklarını kullanmaları (T.K.6.22.), konuşmalarında seslerini uygun şekilde kullanarak içerik oluşturmaları sağlanır (T.K.6.9.). Etkileşimli konuşmalar yaparken merak ettiği soruları açık fikirlilikle sormaları yönünde teşvikte bulunulur (E3.1, E3.8).

Tema içeriğine uygun konularda yapılacak yazma çalışmalarında öğrencilerden süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.Y.6.1.).

Kültürel mirası korumak, dil kültür ilişkisini fark etmek, kültürel mirasa değer vermek, farklı kültürleri keşfetmek (OB5.3) vb. konularda yazma çalışmaları yapılırken yazma strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.Y.6.2.), (E3.7).

Dönem başındaki temalarda veya yeni metin yapısına geçerken paragraf seviyesinde yazma etkinlikleri yapılması (T.Y.6.3.) amacıyla açıklayıcı paragraf yazma çalışmalarına yer verilir. Önceki ve yeni öğrendikleri söz varlığı unsurlarını birlikte kullanmaları sağlanır (T.Y.6.18.).

Yazma çalışmalarında sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (bitişik ve ayrı yazılan dil yapılarıyla (dA/-DA, ki/-ki, mI) kuralları işlevine uygun) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (virgülün 5. sınıf düzeyinde üzerinde durulmayan özne olarak kullanıldığında isimlerin yerine geçen bu, şu, o kelimelerini cümledeki diğer kelimelerden ayırma, sıralı cümleleri ayırma, tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerini belirtme, konuşma çizgisinden sonra gelen alıntı cümlesini belirtme, edebi eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadeyi belirtme ve kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren ifadeleri
belirtme) uygun kullanır. (T.Y.6.21.).

Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.O.6.27., T.D.6.25., T.K.6.26., T.Y.6.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi

Öğrencilerden hikâyesi olan türkülerin birini basılı veya dijital kaynaklardan araştırmaları (OB2.1) ve edindikleri bilgileri arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanabilir. Gönüllü öğrencilerden türküyü seslendirmeleri istenebilir (D7.2, D19.2).

Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

Aile büyükleri birincil kaynak olmak üzere mâni, ninni ya da tekerleme türleri üzerine bir araştırma yapılarak araştırmalar neticesinde ulaşılan ürünlerin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşımı istenir.

Teknoloji, fen bilimleri, matematik, tıp vb. alanlara ilişkin yabancı dillerden alınarak doğrudan kullanılan kelimelerden bazılarının belirlenmesi ve bunlara Türkçe karşılıklar oluşturularak sunulması istenir.

Varsa bulunulan yerdeki alanda söz sahibi kişilerle “âşıklık geleneği”, “halk şiiri”, “müzik ve şiir” vb. konu başlıklarına ilişkin röportaj yapılması ve bu röportajın ses dosyası ya da video kaydının dijital araçlar kullanılarak içerik hâline getirilmesi ve bu içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Görsellerden hareketle bilmediği deyim ve atasözlerinin anlamlarını tahmin etmelerini sağlayacak web tabanlı oyunlar geliştirmeleri ve hazırladıkları oyunu uygun dijital ortamlarda paylaşmaları istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.

Metnin özetlenebilmesi için metindeki anahtar kelimelerin yer aldığı bir özet planı, çalışma kâğıdı veya görsellerden oluşan bir grafik organize edici kullanılır.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.

“Türkü”, “mâni”, “tekerleme” vb. türlere yönelik okuma etkinlikleri düzenlenebilir ve bu etkinlikler sırasında iş birlikli öğrenme ortamları oluşturulur.

Kütüphane, sahaflar vb. yerlerin ziyareti gerçekleştirilerek tema içerisinde verilen bilgilerin karşılaştırılması ve somutlaştırılması sağlanır.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin görselle iletilen anlamı belirleme, içeriğe yönelik tahminde bulunma, derin anlamı belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapma, sınıflandırma, karşılaştırma, özetleme, yorumlama, uygun tepki verme, ön bilgilerden yararlanma, beden dilini ve mekânı kullanma, hazırlıksız konuşma ve yaratıcılık gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve tekniklerden uygun olanı kullanılır.

Bu temada yer alan “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

“Görselle iletilen anlamı belirleyebilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada yer alan “Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

“Konuşmasında beden dilini ve mekânı etkili kullanabilme” öğrenme çıktısı, beşinci temada yer alan “Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin Millî Mücadele, Atatürk, millî egemenlik, Cumhuriyet vb. kavramlar ile temayla ilgili değerler hakkındaki hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.

Okuma ve dinleme/izleme öncesinde öğrencilerin strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.D.6.2, T.O.6.3). Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilmeleri için öğrencilere metindeki bilgileri ve ön bilgilerini ilişkilendirerek cevaplayabilecekleri sorular yöneltilir (T.D.6.7, T.O.6.8). Yöneltilen sorular, öğrencilerin kendi kültürlerini kavramalarına (OB5), millî bilinç sahibi olmalarına (D19.1) yardımcı olur.

Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanabilir. Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını nazikçe dinlemeleri sağlanır (D14.1, D14.2, SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görülmesi hâlinde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.

Öğrenciler; Millî Mücadele, fedakârlık, kahramanlık konularını işleyen metinlerde karşılaştıkları ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin ederken (T.O.6.5) temaya ilişkin okuryazarlık, eğilim ve değerlerini geliştirmeleri sağlanır.

Öğrencilerin metnin başlığından, görsellerinden veya dinlenen/izlenen kısmından hareketle içeriğe ilişkin ipuçlarını belirlemeleri, belirledikleri ipuçlarıyla ön bilgileri arasında ilişki kurarak metnin tamamı veya dinlenecek/izlenecek kısmıyla alakalı mantıklı tahminlerde bulunmaları, tahminlerini doğrulanması sağlanır (T.D.6.3). Kültürel miras (OB5) ve millî değerlerle (D19.1, D19.4) ilgili görseller üzerinden öğrencilerin görselle iletilen anlamı belirleyebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.6.6).

Öğrencilerin okuduklarına veya dinlediklerine/izlediklerine hâkimiyetinin artması için okunanın veya dinlenenlerin/izlenenlerin içeriğini çeşitli niteliklerinden hareketle sınıflandırma (T.D.6.11, T.O.6.12) ve metin içi karşılaştırmalar yapmayı sağlayacak etkinlikler düzenlenir (T.D.6.9, T.O.6.10). Devamında okunan, dinlenen/izlenen metnin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımların yapılmasını sağlayacak (T.O.6.9, T.D.6.8) sınıf içi tartışmalar yapılır.

Daha önce okunan bir metin ile okunmakta olan metin arasında karşılaştırma yapılarak temayla ilgili metinlerin ortak ve/veya farklı yönleri belirlenir (T.O.6.11). Bu karşılaştırmalardan elde edilecek çıkarımlar, konuşma etkinliklerinde kullanılır (T.K.6.12). Konuşmaların içeriği oluşturulurken öğrencilerin Millî Mücadele, millî egemenlik, İstiklâl Marşı gibi konularda (D11.1, D19.1, D19.2, OB5) ön bilgilerinden yararlanmaları sağlanır (T.K.6.4). Ön bilgiler, öğrencilerin dili yaratıcı biçimde kullanarak içerik oluşturabilmelerine yardımcı olacak etkinliklerle verilir (T.K.6.7) (E3.1, E3.3). Öğrencilerden konuşmayı başlatma, sürdürme ve sonlandırmaya yönelik uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullanması, uygun şekilde soru sorması ve sorulan soruları cevaplamaları beklenir (T.K.6.1). 

Hazırlıksız konuşma çalışmaları yapılırken öğrencilerin farklı tema, karakter ve olay örgülerini çeşitli açılardan ele almaları; deneyimlerini ve gözlemlerini hayal gücüyle birleştirerek mevcut duygu, düşünce ve davranışlarını da ifade etmesi yoluyla konuşmalarını zenginleştirmeleri sağlanır (T.K.6.8), (OB1, OB5, SDB1.3).

Öğrencilerin özgün çözüm, karakter ve diyaloglar üretmesini sağlayacak çalışmalar yapılır (T.K.6.7). Konuşma etkinliklerinde öğrencilerin beden dilini ve mekânı etkili bir şekilde kullanabilmelerine (T.K.6.25.), konuşmalarında tepkilerine uygun içerik oluşturabilmelerine (T.K.6.5) yönelik etkinlikler düzenlenir (E3.1, E3.2).

Öğrencilerin, okudukları metinlerden hareketle yaptıkları özetlemeleri sözlü ifade edebilmelerine yönelik etkinlikler yapılır (T.O.6.23, T.K.6.15).

Millî Mücadele, Cumhuriyet, millî egemenlik vb. (D11.1, D19.4) konulu metinler üzerinden yapılacak okuma, dinleme/izleme çalışmalarından elde edilecek yorumlar; yazılı etkileşimde tepkilere uygun içerik oluşturabilmek amacıyla kullanılmalıdır (T.Y.6.5). Açıklayıcı metin yapısına (T.Y.6.3) uygun yazma çalışmaları yapılırken özgürlük ve vatanseverlik değerleri kapsamında millî kültürle ilgili ön bilgilerden yararlanılmalıdır (T.Y.6.4), (D11.1, D19.4, OB5).

Öğrencilerden yorumlayacağı olay, konu ya da durumu incelemesi istenir. İncelemeden sonra öğrencilerden yorum yapacağı olay, konu ya da durumu bağlamdan kopmadan dönüştürmesi, belirledikleri bakış açısı çerçevesinde yorumlarını yazılı olarak ifade etmesi beklenir (T.Y.6.11).

Tema içeriğine uygun konularda yapılacak yazma çalışmalarında öğrencilerden süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.Y.6.1).

Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanmaları, yazım kurallarını uygulamaları sağlanır (T.Y.6.21).

Öğrencilerin karşılaştırma işlevli söz varlığını/dil yapılarını (-dan daha, ise, işin kötüsü, her ne kadar, nasıl, neredeyse vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında karşılaştırma işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin kelimelerin kökünü ve ekini (yapım ve çekim eki) ayırt etmeleri, ekler ezberletilmeden sezdirilerek kelime türetmenin mantığını kavramaları sağlanır.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.

Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.6.25, T.O.6.27, T.K.6.26, T.Y.6.22), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilere kendilerini Millî Mücadele yıllarında yaşayan bir çocuk olarak varsaymaları istenebilir ve cephede bulunan yakınlarına sözlü ya da yazılı olarak söylemek istediklerini ifade ettikleri konuşma ve yazma etkinlikleri yaptırılabilir (D19.1, D19.2, E3.3).

Dijital araçlar kullanılarak temanın içerik çerçevesinde yer alan anahtar kavramlara görsellerle zenginleştirilmiş seçki hazırlanması ve seçkinin basılı hâlde sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir.

Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

İstiklâl Marşı ve Mehmet Âkif Ersoy konulu bir oratoryo ya da tiyatro metni yazılması ve süreç esnasındaki sorumluluk öğrencide olmak üzere sınıfta ya da uygun bir ortamda yazılan metnin canlandırılması istenir.

Millî Mücadeleye katkı sunan Türk büyüklerine mektup yazılması, mektupların sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması sağlanır.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.

Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan Millî Mücadele, millî kimlik vb. kavramlar görsel işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.

Bulunulan yerdeki -varsa- “Atatürk Müze Evleri ve Köşkleri”, “Mehmet Âkif Ersoy Müze Evleri”, “Millî Mücadele Müzesi” vb. müzelerin ya da konuya ilişkin sanal müzelerin sınıf ortamında ziyareti gerçekleştirilerek tema içerisinde verilen bilgilerin karşılaştırılması ve somutlaştırılması sağlanır.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D4. Dostluk, D7. Estetik, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin derin anlamı belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapma, düşünceyi geliştirme yollarını belirleme, çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapma, özetleme, karşılaştırma, sınıflama, yorumlama, görselle iletilen anlamı belirleme, metnin bölümlerini belirleme, şiirin biçim özelliklerini belirleme, dili yaratıcı biçimde kullanma gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada “Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla; “Görselle iletilen anlamı belirleyebilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada yer alan “Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin farklı kültürlere yönelik farkındalık düzeylerine; sevgi, duyarlılık ve merhamet gibi değerlere ne kadar sahip olduklarına yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.

Öğrencilere kültürel kavramlar ve kültürel mirasla ilgili ön bilgilerini kullanarak cevaplayabilecekleri sorular yöneltilir. Öğrencilerin dinlediklerinin/izlediklerinin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilmeleri (T.D.6.8.) için ne düzeyde bir hazır bulunuşluğa sahip olduklarını belirleyebilmek amacıyla farklı ülkelerin mutfak kültürü, tören ve kutlama, giyim kuşam, halk dansları örnekleri gibi içeriklere sahip ek materyaller üzerinden çalışmalar yapılır (D4.5, D14.1, E3.5).

Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin kendi özelliklerini ve ihtiyaçlarını önemseyerek ve nezaketle (D14.2, D14.3) başkalarını dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.

Okuma, dinleme/izleme uygulanırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik süreçler uygulanır (T.D.6.1., T.O.6.1.).

Tema içeriğine uygun konularda yapılacak yazma çalışmalarında öğrencilerden süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.Y.6.1).

Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin ederken temayla ilişkilendirilen okuryazarlık, değer ve eğilimler ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.

Farklı kültür dünyalarına ait unsurların yer aldığı dinleme/izleme metinlerinde bu unsurlara ait niteliklerin benzerlik ve farklılıkları ortaya konarak metin içi karşılaştırmalar yapılır (T.D.6.9.). Metin içi unsurlar arasında yapılacak karşılaştırmalara ek olarak dinlenen/izlenen metinler arasında da karşılaştırmalar yapılarak (T.D.6.10.) öğrenciler kültürel kavramları tanımaya ve kültürel unsurları fark etmeye yönlendirilir (SDB2.3, OB5).

Öğrencilere karşılaştıkları metinlerle farklı ülkelerde yaşayan insanların sosyal hayat içerisindeki görgü kuralları, kültürler arası ilişkiler gibi konularda okuryazarlık becerileri (OB5) kazandırılırken bilgilendirici okuma, dinleme/izleme metinlerinde yer alan düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme (T.D.6.17., T.O.6.19.) etkinlikleri yapılır.

Öğrencilerin dinledikleri/izledikleri metinlerde yer alan çoklu ortam ögelerine yönelik çözümlemeler yapabilmeleri için farklı ülkelere ait tören ve kutlama veya halk dansları ile ilgili içeriğe sahip örneklerdeki çoklu ortam ögelerini belirlemelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.6.20.). Bu çalışmalar esnasında öğrencilerin kültürel ögelerle ilgili görsellerde iletilen anlamları belirlemeleri sağlanır (T.O.6.7). Öğrenciler, görsellerle sunulan bilgileri değerlendirirken merak ettiklerini sormaya teşvik edilir (T.O.6.7), (E3.8).

Öğrenciler dinledikleri/izledikleri metinleri özetlerken (T.D.6.21.) hem kendi kültürüne ait unsurları hem de kültürünün başka kültürlerle benzerlik ve farklılıklarını ayırt eder (E3.5, OB5).

Metinlerde metnin bölümlerini belirlemeye yönelik (T.O.6.17.) etkinlikler uygulanırken metnin farklı bölümlerinde yer alan çeşitli kültürel unsurlar fark ettirilmelidir.

Okunan şiirler aracılığıyla bir yandan şiirin biçim özellikleriyle ilgili nitelikler fark ettirilirken (T.O.6.18.) bir yandan da şiirlerdeki duyguları fark edebilme ve bunlarla kendi duyguları arasında ilişkiler kurarak duygularını estetik bir biçimde ifade etmeye yönelik etkinlikler yapılır (D7.1, D7.3, E2.1).

Öğrencinin konuşma sürecinde kullanacağı çoklu ortam ögelerini konuşma planı hazırlarken belirlemesi sağlanır (T.K.6.6.), (OB2, E1.1, E3.2). Bu öğrenme çıktısında çoklu ortam ögelerinin belirlenmesi ve belirlenen çoklu ortam ögelerinin görevlerine karar verilmesi beklenir. Ayrıca konuşma boyunca öğrencilerden konuşmayı başlatma, sürdürme ve sonlandırmaya yönelik uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullanması, uygun şekilde soru sorması ve sorulan soruları cevaplamaları beklenir (T.K.6.1.).

Öğrenciler, katılacakları kültürel etkinliklerde içeriğe uygun konuşmalar yaparken konuyla ilgili sınıflandırmalardan yararlanabilmelidir (T.K.6.13.). Konuşma sırasında ulaşılan sınıflandırmalardan hareketle kültürler arası ilişkilere dayalı yorumlar yapılmalıdır (T.K.6.14.). Öğrencilere konuşma esnasında uyulması gereken nezaket kuralları hatırlatılır (D14.2). Öğrencilerin kültürel mirası koruma ve sürdürebilme yönündeki farkındalıklarını artırabilmek için bu konudaki tartışmalara katılmaları ve çeşitli sorunlara çözüm üretmeleri sağlanmalıdır (T.K.6.17.), (OB5).

Öğrencilerin yazılarında dili yaratıcı biçimde kullanarak (T.Y.6.7.) dil ile kültür arasındaki ilişkiye yönelik düşüncelerini ifade edebilecekleri etkinlikler yapılır (D19, OB5).

Öğrenciler, farklı kültürleri keşfederken karşılaştıkları kültürlerle kendi kültürleri arasındaki farklılık ve benzerlikleri yazılarına yansıtmalıdır (T.Y.6.9.). Fark edilen benzerlik ve farklılıklar, çeşitli sınıflandırmalar şeklinde yazıların içeriğine yansıtılmalıdır (T.Y.6.10.). Bu karşılaştırmalar neticesinde ulaşılan sonuçları yazılarına yansıtırken düşünceyi geliştirme yollarını kullanmaya teşvik edilmelidir (T.Y.6.17.).

Yazma çalışmalarında sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (bitişik ve ayrı yazılan dil yapılarıyla (dA/-DA, ki/-ki, mI) ilgili daha önce üzerinde durulmayan kuralları işlevine uygun) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (iki noktanın daha önce üzerinde durulmayan kendisiyle ilgili örnek verilecek cümleyi belirtme, kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümleyi belirtme, karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirten sözleri ayırma) uygun kullanır (T.Y.6.21.).

Öğrencilerin zıtlık işlevli söz varlığını (ama, fakat, lakin, aksine, ancak, yoksa, aslında, hem ... hem de, hâlbuki, tam tersine vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında zıtlık işlevli söz varlığını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin sebep işlevli söz varlığını/dil yapılarını (çünkü, bu nedenle, için, diye, demek, demek ki, -DIğI için, ...-sI yüzünden/sebebiyle, ...-nın yüzünden/sonucunda vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında sebep işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin söz varlığı ve dil yapılarının birleşmesinde karşılaşılan ses değişimlerinin [yardımcı ses (y, ş, s, n), ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü daralması, ünlü türemesi ve ünsüz türemesi] sebeplerini ayırt etmeleri ve ses değişimlerine uğrayan söz varlığı ve dil yapılarını doğru kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.

Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.6.25., T.O.6.27., T.K.6.26., T.Y.6.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktılarına uygun olarak günlük yaşam, genel ağ vb. alanlarda Türkçemizin kullanımıyla ilgili konuşma ve yazma etkinlikleri yaptırılabilir.

Farklı kültürlerin yöresel kıyafetlerinin, yemeklerinin, misafirperverlik, kutlama vb. kültüre özgü uygulamalarının araştırılması; bunların birbirleriyle olan benzerlik ve farklılıklarını vurgulayacak şekilde karşılaştırmalı bir sunu hazırlanması ve bu sununun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir (E2.1, E3.5).

Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (E2.2).

Farklı kültürlerin kıyafetlerinin araştırılması, bu araştırma neticesinde her kültürden bir parça taşıyabilecek şekilde dijital ortamda ya da görsellerin çıktılarının alınarak kesilip birleştirilmesiyle yeni bir kıyafet tasarlanması, bu kıyafeti giydiği düşünülen bir kahramanın dilinden kıyafetindeki parçaların hangi kültürlerden geldiğini ve motiflerinin -varsa- anlamlarını da içerecek şekilde “çok kültürlülük” ile ilgili bir metin yazılması ve metin ve tasarımın sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir. 

Farklı kültürlerin mimari yapılarının birbirlerinden ne gibi farklılıklar taşıdığının ve bu farklılıkların coğrafya, iklim, ham madde vb. unsurlardan ne şekilde etkilendiğinin araştırılması ve araştırma sonuçlarının sınıf ortamında ya da uygun dijital ortamda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.

Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “farklı kültürlere ait örnekler” görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.

Öğrenme çıktılarına ilişkin yazma çalışmalarında öğrenciye model olunur.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D2. Aile Bütünlüğü, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D8. Mahremiyet, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin metinler üzerinden çözümleme yapma, düşünceyi geliştirme yollarını kullanma, geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanma, yorumlama, özetleme, yazım kurallarını ve noktalama işaretlerini uygulama gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Hazırlıklı konuşmalarını yapılandırabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada yer alan “Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

“Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda yer alan “Dinlediğini/izlediğini özetleyebilme” ve “Okuduğunu özetleyebilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

“Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda kullanılacak yazma etkinlikleriyle ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin temaya yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (iletişim becerileri, akranlarla iletişim, kitle iletişim araçları vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.

Öğrencilere öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.

Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla dinlemeleri sağlanır. Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.

Okuma, dinleme/izleme çalışmalarında öğrencilerin materyal (T.D.6.1. ve T.O.6.1.) ve strateji, yöntem seçimlerini (T.D.6.2. ve T.O.6.3.) yönetebilmelerine yönelik uygulamalara yer verilir.

Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “İletişim ve Sosyal İlişkiler” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB5, OB3), değer (D4, D8, D14, D15, D2) ve eğilimler (E2.1, E2.2, E2.4) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.

İletişim ve sosyal ilişkiler konulu metinler üzerinden yapılacak okuma, dinleme/izleme çalışmalarında düşünce, kavram ve durumları belirlemeye yönelik çözümlemeler yaptırılır (T.O.6.15., T.D.6.14.). Bu metinler iletişim ve sosyal ilişkiler hakkında açıklama ve sonuçlara ulaşabilmek için yorumlanır (T.O.6.13., T.D.6.12.).

Öğrencinin çoklu ortam ögelerinin görevlerini ayırt ederek bunların kendi aralarındaki etkileşimlerinden anlam oluşturması sağlanır (T.O.6.22.).

Öğrencilerin konuşma ve yazma çalışmalarında süreci doğru şekilde yönetebilmeleri sağlanır (T.K.6.1., T.Y.6.1.). Dönem başındaki temalarda veya yeni metin yapısına geçerken paragraf seviyesinde yazma etkinlikleri yapmak (T.Y.6.3.) amacıyla ilerleyen süreçte karşılaştırma/zıtlık metin yapısına yönelik çalışmalara yer verilir.

İletişim ve sosyal ilişkiler konulu bilgilendirici metinler üzerinden yapılan çalışmalarda ve ön bilgilerinden elde edilen bilgilerle düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeleri, bunları birbirleriyle ve metinle uyumlu şekilde kullanmaları (T.K.6.21), uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini de kullanarak (T.K.6.24) karşılaştırma/zıtlık içeren hazırlıklı konuşma yapmaları (T.K.6.20.) sağlanır (SDB1.2, SDB2.1).

Öğrencinin çoklu ortam ögelerini belirlemesi ve belirlediği çoklu ortam ögelerinin görevlerine karar vermesi sağlanır. Belirlenen ögelerin birbirleriyle uyumlu olmasına ve birlikte bütüncül bir anlam oluşturmalarına dikkat edilerek metin içinde kullanılmasına yönelik çalışmalar yaptırılır (T.Y.6.6).

Öğrencilerin metindeki önemli bilgileri kronolojik akışına uygun olarak sıralamaları, sınıflama ve sıralama sürecinin ardından elde ettikleri bilgileri amaç, konu, hedef kitle, tür vb. doğrultusunda kendi cümleleriyle karşılaştırma/zıtlık metin yapısını kullanarak ifade etmeleri (T.Y.6.12), özetleme yapmaları sağlanır. Öğrenciler bu çalışmalarda yazım kurallarına uymaya ve noktalama işaretlerini uygun biçimde kullanmaya (T.Y.6.21), alternatif veya yeni bir bakış açısıyla olayları kendi cümleleri ile yeniden yapılandırarak aktarmaya (KB2.3,SDB3.2) teşvik edilir.

Öğrencilerin amaç ifade etme işlevli söz varlığını/dil yapılarını (-mak için, amacıyla, için, -ması için, niye, niçin, diye, üzere vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında amaç ifade etme işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin şart işlevli söz varlığını/dil yapılarını (-sA, ise, mI, -DIkçA, -IncA ama, yalnız, lazım, eğer, şayet, ki, mutlaka, kesinlikle, şu şartla, illa vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında şart işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.

Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.6.25., T.O.6.27., T.K.6.26., T.Y.6.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
İletişim sorunlarına yönelik özgün bir oyun yazılması, sahnelenme sürecinin tamamından sorumlu olunulacak şekilde oyunun sınıfta ya da uygun ortamlarda canlandırılması istenebilir. Canlandırma sırasında öğrencilerin farklılıklara saygı duyması ve duyarlı olması, birbirinin sözünü kesmemesi üzerinde durulabilir (D5.2, D7.2, E1.5, E2.1, E3.5). Kültürün iletişimdeki yeri ile ilgili bir araştırma yapılması, bu araştırma neticesinde elde edilen bilgilerden yola çıkılarak konuya ilişkin özgün bir metin yazılması ve bu metnin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir.

Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (E2.2).

Günlük hayatta yaşanılan/tanık olunan iletişim sorunlarının karşılaştırması, bu sorunların sebepleri ve çözüm önerilerini içerecek şekilde çoklu ortam ögeleri ile desteklenen bir sunu hazırlanıp bu sununun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.

Dijital ortamlarda görüş belirten yorumlardaki kırıcı söylemlerin yerine bloglar gibi sosyal ağlarda sevgi dilinin kullanılmasına yönelik beğeni cümleleri hazırlanması ve bu cümlelerin sınıf panosunda sergilenmesi istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.

Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “akranlarla iletişim”, “iletişim becerileri”, “kitle iletişim araçları” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.

İletişim problemlerinin yer aldığı görseller sunularak bu görsellerdeki problemler üzerine konuşulması ve problemlere çözüm önerisi sunulması, sonrasında da görsellerin uygun karşılıklarıyla değiştirilmesi sağlanır.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin öyküleyici metinlerde hikâye unsurlarını ve metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapma, söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapma, tahminlerinden yararlanma, sözlü sunum yapma, açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları kullanma, tahminlerinden yararlanabilme, tartışma, geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanma gibi becerileri edinmek için gerekli bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısı önceki temalarda yer alan “Konuşma sürecini yönetebilme”, “Konuşmasında ön bilgilerinden yararlanabilme”, “Konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme”, “Konuşmasında beden dilini ve mekânı etkili kullanabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

“Metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda yer alan “Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

“Konuşmasında açık ve örtük ifadeleri kullanabilme”, “Yazısında açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları kullanabilme” öğrenme çıktıları “Yaratıcı konuşma yapabilme” ve “Yaratıcı yazı yazabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin bilim ve teknoloji ile ilgili hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında teknolojinin hayatımızdaki yeri hakkında sorular yöneltilerek öğrencilerin tema içeriğine odaklanmaları, ön bilgileriyle ve yaşantılarıyla bağlantı kurmaları sağlanır (OB1,OB2, E3.2).

Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır. Okuma ve dinleme/izleme çalışmalarında öğrencilerin strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.6.2. ve T.O.6.3.teki aşamalar uygulanır.

Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir. Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır.

Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmediği kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Bilim ve Teknoloji” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık değer ve eğilimler ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin okuduğu, dinlediği/izlediği metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemelerine yönelik çözümlemeler yapılırken (T.D.6.13., T.O.6.14.) bilim ve gelecek, bilim ve teknolojiye yön veren bilim insanları, teknolojinin insan hayatındaki yeri gibi konuları içeren metinler üzerinde çalışılır.

Tema ile ilgili konuları içeren metinlerin bölümlerini ve metinlerde kullanılan söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümlemeler yapılır (T.D.6.16., T.D.6.18., T.O.6.20.).

Bilimsel bir konuda hazırlanacak sözlü sunumlar (T.K.6.10.) planlanırken öğrencilerin bilgi ihtiyacını fark etmeleri (OB1.1), merak ettiği konularla ilgili basılı ve dijital kaynaklarda araştırma yapmaları bu konulara eleştirel bakabilmeleri beklenir (E1.1, E3.10, OB2.1).

Öğrencilerin konuşmalarının veya yazılarının içeriğini oluştururken bilim ve teknolojinin geleceği hakkında yaptıkları tahminlerini kullanması sağlanır (T.K.6.11., T.Y.6.8.). Ayrıca tema içeriğine uygun tahminler yapılırken öğrencilerin merak, şüphe duyma, gerçeği arama, eleştirel bakma, çalışkanlık, sorumluluk ve saygı gibi değer ve eğilimlerini geliştirecekleri çalışmalar yapılır (E1.1, E3.4, E3.10).

Öğrencilerin konuşma ve yazma sürecini yönetmeye yönelik seçimlerin (T.K.6.1., T.Y.6.1.) yanında yazarken içerik ve yapıya yönelik seçimler yapmaları (T.Y.6.3.) sağlanır. Ayrıca karşılaştırma/zıtlık metin yapısına yönelik yazma çalışmalarına yer verilir.

Öğrencilere, yazılarında çeşitli konuları tartışabilmeleri ve bu tartışmaları yaparken uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanabilmeleri (T.Y.6.14., T.Y.6.20.) için “merak duygusu, bilim ve gelecek, teknolojinin insan hayatındaki yeri, yapay zekâ kavramı” gibi konular verilir.
Konuşma ve yazı çalışmalarında öğrencilerin açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları uygun biçimde kullanabilmeleri için (T.K.6.23., T.Y.6.19.) bilgi ihtiyacını ve bilgi türlerini fark etmeleri sağlanır (OB1.1).

Yazma çalışmalarında sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (kısaltmalara getirilen eklerin yazımı ile ilgili kurallar) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (kısa çizginin önceki sınıf düzeyinde üzerinde durulmayan kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırma; fiil kök ve gövdelerini gösterme ve isim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konulma; eğik çizginin yan yana yazıldığında dizeleri birbirinden ayırma) uygun kullanır (T.Y.6.21.).

Öğrencilerin okurken ve dinleyip izlerken özne-yüklem uyumunu ayırt etmeleri, konuşma ve yazı çalışmalarında özne-yüklem uyumunu dikkate alarak cümleler kurmaları sağlanır.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.

Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.6.25., T.O.6.27., T.K.6.26., T.Y.6.22.), (SDB1.3.). 

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerin yapay zekânın kullanım alanları ile ilgili araştırma yapmaları, çeşitli alanlarda yapay zekâ ile oluşturulmuş görsellerden oluşan bir dosya oluşturmaları ve bu dosyayı arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanabilir (D3.3, E1.1, OB2.1, OB4, E3.7).

Bulunulan yerdeki -varsa- bilim ya da teknoloji merkezlerinin, müzelerinin ya da alternatif olarak konuya ilişkin sanal müzelerin sınıf ortamında ziyareti sağlanarak bu ziyaretlerde edinilen bilgilerden hareketle bir değerlendirme yazısı yazılması ve bu yazının sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir.

Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

Günlük hayata ilişkin bir problem belirlenerek bu problemin çözümüne yönelik özgün bir teknolojik araç gereç oluşturulması fikri üzerine düşünülmesi; bu fikrin kâğıt, kalem, boya vb. materyaller veya dijital araçlar kullanılarak tasarım çiziminin yapılması, bu çizimle birlikte aracın tasarlanma gerekçesi ve amacına da yer verecek şekilde bir sunum hazırlanıp sunumun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Gelecek yüzyılda hangi yeni teknolojik gelişmelerin, araç gereçlerin ortaya çıkabileceğine ilişkin bir metin yazılması, bu metnin uygun yapay zekâ programlarından biri kullanılarak görselleştirilmesi, metin ve görsellerin birleştirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.

Türk bilim insanlarının bilim ve teknolojiye katkılarının araştırılması, araştırma sonucu elde edilen bilgilerin somut verilerle (çizimler, afişler, prototipler, haber metinleri vb.) aktarılmasını sağlayan bilim ve teknoloji müzesinin sınıfta/okulda kurulması ve müzenin ziyarete açılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.

Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “bilim”, “teknoloji” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.

Bulunulan yerdeki -varsa- bilim ya da teknoloji merkezi, müze vb. yerlerin, alternatif olarak konuya ilişkin sanal müzelerin sınıf ortamında ziyareti gerçekleştirilerek tema içerisinde verilen bilgilerin, karşılaştırılması ve somutlaştırılması sağlanır.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB3. Finansal Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; değerlendirme, eleştirme, problem çözme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Değerlendirmesini sözlü olarak ifade edebilme”, “Değerlendirmesini yazılı olarak ifade edebilme” öğrenme çıktıları, önceki temalarda verilen “Yorumunu sözlü olarak ifade edebilme”, “Yorumunu yazılı olarak ifade edebilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

“Dinlediğini/izlediğini eleştirebilme”, “Metni eleştirebilme” öğrenme çıktıları önceki temalarda verilen “Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

“Problem çözümüne yönelik yazabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Yazma sürecini yönetebilme”, “Yazma strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme”, “Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme”, “Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde ön bilgilerinden yararlanabilme”, “Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde karşılaştırma yapabilme”, “Yazısında sınıflandırma yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin “lider ruhlar” ifadesinden anladıklarına yönelik tahminlerini aldıktan sonra kendi alanında başarılı olmuş kişilerle ilgili hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (spor, bilim, girişimcilik, sanat vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.

Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.

Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Sesli okuma veya dinleme/izleme sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla (D14.2) dinlemeleri sağlanır. Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.

Okuma, dinleme/izleme uygulanırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik aşamalar uygulanır (T.D.6.1., T.O.6.1.).

Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Lider Ruhlar” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB3), değer (D11, D6, D17) ve eğilimler (E3.2,E3.4,E3.5, E3.6,E3.7,E3.10,E3.11) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Öğrencilerin; okuduklarının, dinlediklerinin/izlediklerinin içeriğini ön bilgileriyle ilişkilendirip karşılaştırarak bir değerlendirme yapmaları sağlanır (T.O.6.24., T.D.6.22.).

Öğrenciler ön bilgilerini de kullanarak okuduklarını, dinlediklerini/izlediklerini çeşitli yönlerden eleştirel olarak ele alır ve eleştirisinin odağındaki noktaya alternatif çözümler önerir (T.O.6.25, T.D.6.23).

Öğrencilere; okudukları, dinlediklerinde/izlediklerinde verilen problemlere çözümler üreterek (T.O.6.26., T.D.6.24.) (E3.6) bu çözümlerini dile getirecekleri konuşma ve yazma etkinlikleri yaptırılır (T.K.6.19., T.Y.6.16).

Öğrencilerden konuşma çalışmalarında konuşma sürecini uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.6.1.).

Öğrencilerden mevcut olay/konu/duruma ilişkin inceleme yapmaları ve inceleme sonuçlarını belirledikleri bir normla karşılaştırmaları beklenir (KB2.7). Son aşamada öğrenciler, karşılaştırma sonuçlarını ortaya koyarak bir yargıya ulaşmalı ve konuşmalarında bu yargıya yer vermelidir (T.K.6.16.).

Öğrencilerden -gerekli durumlarda- eleştirecekleri özelliğe ilişkin alternatifler önermeleri, ulaştıkları yargı ve alternatif önerilerini gerekçelendirerek ifade etmeleri beklenir (T.K.6.18.).

Öğrencilerden yazma çalışmalarında süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.Y.6.1.).

Öğrencilerden yazılarında değerlendirecekleri metnin içeriğiyle ilgili bir özelliği belirlemeleri ve belirlenen özelliğe ilişkin ön bilgilerini kullanarak bir norm oluşturmaları beklenir. Ardından öğrencilerden oluşturdukları norm ile metinde belirledikleri özelliği karşılaştırmaları beklenir (KB2.7). Sonrasında öğrencilerin, karşılaştırma sonuçlarını ortaya koyarak bir yargıya ulaşmaları ve bu yargılarını yazılı olarak ifade etmeleri beklenir (T.Y.6.13.).

Öğrenciler belirledikleri olay, konu ya da durumun özelliğini karşılaştırmalıdır (KB2.6, KB2.7, KB2.13). Sonrasında öğrenciler, karşılaştırma sonuçlarını ortaya koyarak bir yargıya ulaşmalıdır. Öğrencilerden -gerekli durumlarda- eleştirecekleri özelliğe ilişkin alternatifler önermeleri, ulaştıkları yargı ve alternatif önerilerini gerekçelendirerek yazılı olarak ifade etmeleri beklenir (T.Y.6.15.).

Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması sağlanır (T.Y.6.21.).

Öğrencilerin olumsuzluk işlevli söz varlığını/dil yapılarını (hayır, yok, asla, değil, olmaz, maalesef, ne yazık ki, -sIz, -mA, -mAz vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında olumsuzluk işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin benzerlik işlevli söz varlığını/dil yapılarını (benzer, benzer şekilde, âdeta, aynı, aynı şekilde, -mIş gibi, sanki, -msI vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında benzerlik işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.

Öğrencilerin önceki temalarda konu edilen dil yapılarını ve bunların işlevlerini belirleyebilecekleri, bunları konuşma ve yazılarında kullanabilecekleri etkinlikler yapılır.

Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.6.25., T.O.6.27., T.K.6.26., T.Y.6.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden ülke içinde ve dışında bilimsel alanda önemli çalışmalar yapmış Türk bilim insanı, sporcu, sanatçı vb. kişileri basılı veya dijital kaynaklardan yararlanarak araştırmaları, başarı kazandıkları alanlarla ilgili sunum hazırlamaları istenebilir. Araştırma sonucu ulaştıkları bilgileri arkadaşlarına sözlü, yazılı şekilde ya da dijital araçlar kullanarak sunmaları sağlanabilir (D3.1,D3.3,E3.2,OB2.7).

Seçilen herhangi bir sektöre ilişkin grafik tasarım araçları kullanılarak özgün bir reklam broşürü ya da marka logosu hazırlanması ve bu broşürün, logonun basılı ya da dijital hâlde sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir.

Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

Özgün bir girişimcilik örneği oluşturulması, bu kapsamda bu girişimin hangi sektörde, ne kadar maliyetle, kaç personelle kurulacağı, avantaj ve risklerinin neler olabileceği; tanıtımının ne şekilde sağlanacağı gibi konuların ele alındığı çoklu medya ögeleriyle desteklenmiş bir sunum hazırlanması ve bu sunumun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Ahilik kültürü çerçevesinde meslek ahlakı ilkelerinin neler olabileceği konusunda araştırma yapılması, araştırma sonucunun sınıfta paylaşıldıktan sonra iş birliğiyle meslek ahlakı ilkelerinin tablo hâlinde yazılması ve tablonun uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Temada yer alan “girişimcilik”, “finans” gibi terimsel bilgiler şematik düzenleyiciler aracılığıyla görselleştirilerek sunulur.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık Becerisi), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma Becerisi), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik

D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin materyal seçimlerini yönetme, strateji yöntem ve tekniklere yönelik seçimlerini yönetme, söz varlığını kullanma, metnin yüzey anlamını belirleme, tahmin etme, metnin bölümlerini belirleme, ön bilgilerinden yararlanma, yansıtma yapma gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, öz bildirim, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanabilir.

Bu temada yer alan “Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda verilecek olan “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme” ve “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir. “Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme”, “Okumada materyal seçimini yönetebilme”, “Konuşma sürecini yönetebilme”, “Yazma sürecini yönetebilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinlikleri ile ilişkilendirilir.
Bu temada öğrenilen strateji, yöntem ve teknikler sonraki temalarda sunulacak strateji, yöntem ve tekniklerle ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin temaya yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (gelecek planlama, kişisel gelişim, erdemler) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Metnin özelliğine göre okuma ve dinlemede/izlemede kullanılacak strateji ve yöntemlerin bağımsız (E1.2) ve sistematik (E3.7) bir şekilde seçimi ile ilgili aşamalar üzerinde durulur (T.O.7.2., T.D.7.2.).
Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla (D14.1, D14.2) dinlemelerini sağlayacak etkinliklere (yönerge verme, bilgi kartı hazırlama, örnek olay gösterme vb.) yer verilir. Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme uygulanırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.7.1. ve T.O.7.1.deki aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder (T.D.7.4., T.O.7.4.). “Hayat Boyu Gelişim” temasıyla ilişkilendirilen değer (D6,D10,D11) ve eğilimler (E1.4, E2.1, E3.5) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır (T.O.7.21.). Ayrıca söz varlığının etkili bir şekilde kullanılmasının insan ilişkilerine olumlu yansımalarını irdeleyecek çalışmalar da yapılır.
Öğrenciler okuduklarının, dinlediklerinin/izlediklerinin yüzey anlamını belirlerken elde ettikleri verileri arkadaşlarıyla dostça etkileşim kurarak (SDB2.1, D4.2, D14.2) açık fikirlilikle paylaşır (T.O.7.5., T.D.7.5.). Okuma, dinleme/izleme sürecinde yüzey anlam belirlenirken ön bilgiler ile okunanlar, dinlenenler/izlenenler arasında ilişki kurmaları sağlanır (T.D.7.5., T.O.7.5.). Bu çalışmalar, yaşamla ilişki kurmayı geliştirecek biçimde gerçekleştirilir. Tema gereği özellikle gelecek planlama, kişisel gelişim ve erdemler üzerinde durulur (OB5).
Dinleme/izleme metinlerinin bölümlerinde yer alan çeşitli duygular fark ettirilerek duyguları ifade etmeye yönelik etkinlikler düzenlenir (T.D.7.16.).
Okuma çalışmaları yapılırken öğrencilerin tema ile ilgili konularda sunulan metinlere yönelik tahminde bulunmaları sağlanır (T.O.7.3.).
Öğrencilerden konuşma çalışmalarında süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.7.1.).

Tema içeriğine uygun konuşmalar yaparken konuşma yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini bağımsız bir şekilde yönetebilmelerine (E1.5, E3.7) yönelik çalışmalar yapılır (T.K.7.2.).
Farklı amaçlara yönelik konuşma etkinlikleri yapılırken gelecek planlama, motivasyon ve başarı, kişisel gelişim, çatışma yönetimi, erdemler vb. konulara yönelik mevcut duygu ve düşüncelerini belirterek ve arkadaşlarının haklarına saygı duyarak konuşmaları sağlanır (T.K.7.3.), (SDB1.3,E2.3). Bu çalışmalarda sebep-sonuç bağını ortaya koyan anlatılara ek olarak ikna edici konuşmalara da yer verilir.
Hayat boyu gelişim konusunda konuşma çalışmaları yapılırken öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları (T.K.7.4.), önceki ve yeni öğrendikleri söz varlığı unsurlarını bir arada kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerden yazma çalışmalarında süreci; hedefi belirleyerek, hedefe uygun adımlar atarak, duygularını ve motivasyonunu ayarlayarak yönetmeleri beklenir (T.Y.7.1.) , (SDB1.2). Tema içeriğine uygun konularda yapılacak yazma çalışmalarında yazma strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini bağımsız bir şekilde yönetebilmelerine (E1.5, E3.7) yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.7.2.).
Öğrencilerin yazılarında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetmelerini sağlayacak etkinlikler yapılır (T.Y.7.3.). Bu etkinliklerde sebep-sonuç ve ikna paragraflarına yer verilir.
Yazılarında ön bilgilerinden yararlanmaları, önceki söz varlıklarını ve yeni öğrendikleri söz varlıklarını kullanmaları sağlanır (T.Y.7.18.).
Öğrenciler, yazma çalışmalarında sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (ikilemelerin yazımı) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (noktalı virgülün cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırma, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırma, ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi ayırma; üç noktanın önceki sınıf düzeylerinde üzerinde durulmayan ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirme, karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevapları belirtme) uygun kullanır (T.Y.7.21.).
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.O.7.28., T.D.7.27., T.K.7.26., T.Y.7.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Öğrencilerin okudukları bir romanda yer alan “dostluk, vefa, bağışlama, iyiliksever olma, saygı vb.” erdemleri tespit etmeleri ve verileri sözlü ya da yazılı şekilde raporlaştırarak dijital araçlarla sunmaları sağlanabilir (D4.2, D4.5, D14.2, D15.1, D20.2, OB2).
“Merhamet, iyilikseverlik” erdemlerinden hareketle bir sosyal sorumluluk projesi oluşturmaları ve uygulamaları istenebilir.
“Zaman yönetimi ve öz denetim” konularına ilişkin araştırma yapılarak edinilen bilgilerin sunu, dijital içerik vb. hâline getirilip sınıfta sunulması istenebilir.
Öğrencilerin yönergelerde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

Duyguların ele alındığı özgün bir pandomim, yaratıcı drama atölyesi ya da oyun yazılması, sahnelenme sürecinin tamamından sorumlu olunacak şekilde oyunun sınıfta ya da uygun ortamlarda canlandırılması istenir.
Film, kısa film ya da animasyonlarda yer alan “dostluk, vefa, bağışlama, iyiliksever olma, saygı vb.” erdemlere ilişkin örneklerin tespit edilmesi ve bu örneklerin eleştirel bir gözle değerlendirilerek tespitlerin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Çatışma unsurlarının belirgin olduğu hikâye türündeki metinler aracılığıyla kahramanların bakış açıları değerlendirilip “Ben olsaydım …” cümlesi tamamlanarak öz eleştiri, çatışma yönetimi ve empati gibi kişisel gelişim unsurları hazırlanan öz değerlendirme formu ile değerlendirilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “merhamet”, ”dürüstlük”, ”vefa”, ”öz saygı”, ”zaman yönetimi” vb. kavramlar görsel işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
“Merhamet”, ”dürüstlük”, ”vefa” vb. değerlerin sunulacak görseller, somut örnekler aracılığıyla üzerinden karşılaştırılması ve anlatılması sağlanır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D11. Özgürlük, D14 Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; görselle iletilen anlamı belirleme, derin anlamı belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapma, derin anlamı belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapma, anahtar kelimeleri belirleme, düşünceyi geliştirme yollarını belirleme, söz sanatlarını belirleme, medya içeriklerini değerlendirme, metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirleme, ikna etme tekniklerini belirleme, uygun tepki verme, sınıflandırma, hazırlıksız konuşma ve yaratıcılık gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada verilen “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme”, “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Görselle iletilen anlamı belirleyebilme” öğrenme çıktısı, 4. temada verilecek olan “Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda verilecek konuşma becerileriyle ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin İstiklâl Marşı, millî egemenlik, Çanakkale Zaferi, Atatürk, gazilik, şehitlik, kahramanlık konularına ve kendi kültürünü fark etmeye yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Yapılacak çalışmalar öğrencilerin kendi kültürlerini kavramalarına, millî bilinç sahibi olmalarına yardımcı olacak düzeyde hazırlanmalıdır.
Öğrencilerin metnin başlığından, görsellerinden veya dinlenen/izlenen kısmından hareketle içeriğe ilişkin ipuçlarını belirlemeleri, belirledikleri ipuçlarıyla ön bilgileri arasında ilişki kurarak metnin tamamı veya dinlenecek/izlenecek kısmıyla alakalı mantıklı tahminlerde bulunmaları, tahminlerini doğrulamaları sağlanır (T.D.7.3.). Kültürel miras (OB5) ve millî değerlerle (D19.1, D19.3) ilgili görseller üzerinden öğrencilerin görselle iletilen anlamı belirleyebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.O.7.6.).
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme strateji ve yöntemlerinden bir veya birkaçı kullanılır (T.D.7.2. ve T.O.7.2.). Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin kendi özelliklerini ve ihtiyaçlarını önemseyerek başkalarını etkin ve saygılı biçimde dinlemeleri sağlanır (SDB2.1, D14.2). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir. Öğrenciler temanın içeriğine uygun metinlerde karşılaştıkları ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin ederek okuryazarlık becerilerini ve eğilimlerini (E1.2, E1.3) geliştirirler. Yapılacak kelime çalışmalarıyla öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde geçen kelimelerden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümlemeler yapmaları sağlanır (T.D.7.20.).
Öğrencilerin okudukları metnin içeriğine odaklanarak (E3.2) metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar (T.O.7.7.) yapmalarına yönelik çalışmalar yapıldıktan sonra aynı metindeki derin anlamı belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapmaları sağlanır (T.O.7.8). Sosyal ipuçlarından hareketle metindeki karakterlerin duygu dünyalarına, düşüncelerine yönelik çıkarımlarda bulunmaları sağlanır (SDB2.3).
Millî egemenlik yolunda Çanakkale'nin rolü, gazilik, şehitlik, kahramanlık ve Atatürk konulu metinlerle ilgili okuma, dinleme/izleme etkinlikleri esnasında öğrencilerin bilgilendirici metinlerde metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirlemelerine yönelik çözümlemelerde bulunabilmeleri amacıyla çalışmalar yapılır (T.D.7.14., T.O.7.14.).
Öğrenciler, dinledikleri/izledikleri metinlerde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çalışmalar yaparken kendi kültürünü fark etmelerini (OB5.1) sağlayacak çözümlemelere yönlendirilir (T.D.7.17.), (D11.2, D19.1, D19.2).
Öğrencilerin dinlediğinde/izlediğinde kullanılan söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümlemeler yapabilmelerini sağlayacak etkinlikler yapılır (T.D.7.18.).
Medya içerikleri değerlendirilirken (T.D.7.24.) öğrencilerin medya içeriklerindeki kültürel miras unsurlarını fark etmeleri (D19.1, D19.3) sağlanır (OB5.2, OB2.4). Tema içeriğine uygun bilgilendirici metinlerde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümlemeler yapılırken (T.O.7.15) metinlerdeki değerlere ait anahtar kavramlara vurgu yapılır (D3.2, D11.1, D19.2).
Okunan metinlerde kullanılan ikna etme tekniklerini belirlemeye yönelik çalışmalar yapılır (T.O.7.20.). Bu çalışmalar aynı zamanda öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirici ve günlük yaşamla ilişki kurmalarını sağlayıcı nitelikte olmalıdır.
Konuşma çalışmalarında öğrencilerden konuşmayı başlatma, sürdürme ve sonlandırmaya yönelik uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullanması, uygun şekilde soru sorması ve sorulan soruları cevaplamaları beklenir (T.K.7.1.).
Hazırlıksız konuşma çalışmaları yapılırken öğrencilerin farklı tema, karakter ve olay örgülerini çeşitli açılardan ele almaları; deneyimlerini ve gözlemlerini hayal gücüyle birleştirerek konuşmalarını zenginleştirmeleri sağlanır (E3.3). Öğrencilerin özgün çözüm, karakter ve diyaloglar üretmesini sağlayacak çalışmalar yapılır (T.K.7.7., T.K.7.8.). Konuşma etkinliklerinde öğrencilerin sesini uygun şekilde kullanabilmelerine (T.K.7.9.), tepkilerine uygun içerik oluşturabilmelerine (T.K.7.5.) dönük etkinlikler düzenlenmelidir (E3.1, E3.2). Bu etkinliklerde öğrencilerin kültür okuryazarlığını (OB5.1, OB5.2) geliştirebilmeleri ve temaya uygun söz varlığını bağlama uygun şekilde kullanılabilmeleri (T.K.7.22.) için temanın değer (D5.1, D11.1, D19.2) ve kavramları (bağımsızlık, azim ve kararlılık, millî bilinç vb.) üzerinden sınıflandırmalar yapmaları (T.K.7.13) istenir.
Yazma çalışmalarında öğrencilerin bu sınıflandırmaların yanı sıra ön bilgilerinden de yararlanmaları sağlanır (T.Y.7.10., T.Y.7.4.). Öğrencilerin yazılarında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetmelerini sağlayacak etkinlikler yapılır (T.Y.7.3.). Bu etkinliklerde sebep-sonuç metin yapısına yer verilir.
Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması sağlanır (T.Y.7.21.).
Öğrenciler yazılı etkileşimlerinde tepkilerine uygun içerik oluşturmaya teşvik edilir (T.Y.7.5.). Ayrıca öğrencilerin temaya uygun konularda sebep-sonuç metin yapısına dayalı üretimler yapmaları sağlanır.

Öğrencilerin çekim eklerini [isim çekim ekleri (çoğul eki, hâl ekleri, ilgi eki, iyelik ekleri ve soru eki) ve fiil çekim eklerini (kip ve kişi ekleri) ayırt etmeleri ve çekim eklerini işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır. Anlamca çelişen kelimelere yer vermeden cümleler kurmaya dikkat çekilir.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.7.27., T.O.7.28., T.K.7.26., T.Y.7.22.), (SDB1.3.).

Üretim Atölyesi
Öğretmen, öğrenciden millî egemenlik hakkında dijital araçları da kullanarak bir araştırma yapmasını (OB2.1) ve dijital ortamlarda görsellerle desteklenmiş bir "Millî Mücadele ve Millî Egemenlik Sözlüğü" hazırlamasını isteyebilir (D11.1, D16.3, D19.1, D19.2, E2.2), (OB2.5).
“Çanakkale, Atatürk, kahramanlık, gazilik, şehitlik” konulu bir şiir antolojisi hazırlanması, oluşturulan antolojiden şiirler seçilerek bu şiirlerden bir dinleti hazırlanıp sınıfta sunulması istenebilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

“Çanakkale Zaferi”, konulu bir araştırma yapılması, araştırmalardan hareketle konuya ilişkin bilimsel yayınlardan da faydalanılarak özgün bir düşünce yazısı yazılması istenir.
“Millî egemenlik” temalı bir panel düzenlenmesi, bu kapsamda panelin diğer sınıflara duyurusunun yapılması, katılımcıların belirlenmesi ve sürece liderlik edilmesi istenir.
Dijital uygulamalar ile "Atatürk Takvimi" hazırlamaları ve hazırlanan takvimi sınıf panosunda paylaşmaları istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliğine yönelik üzerinde düşünülmesini ve cevap verilmesini gerektiren sorular hazırlanır.
Okuma çalışması öncesinde başlık ya da metne ilişkin görsellerden hareketle metnin içeriğinin; metin okunurken ise bir sonraki aşamanın, olayın vb. tahmin edilmesi istenir.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan ”Çanakkale”, ”kahramanlık” vb. kavramlar görsel işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği anlatılarak süreç öğrenci ile planlanabilir, bir yazı taslağı oluşturulur.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D7. Estetik, D8. Mahremiyet, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; derin anlamı belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapma, derin anlamı belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapma, ikna etme tekniklerini belirleme, metnin bölümlerini belirleme, şiirin biçim özelliklerini belirleme, düşünceyi geliştirme yollarını belirleme ve kullanma, söz sanatlarını belirleme, değerlendirme, eleştirme, özetleme ve karşılaştırma gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

“Konuşmasında beden dilini ve mekânı etkili kullanabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda verilecek olan “Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde karşılaştırma yapabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada verilecek olan “Yazısında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin temaya yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (farklı iletişim ortamları, farklı yaş gruplarıyla iletişim, nezaket ve görgü kuralları, aile içi iletişimde nezaket vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiyi fark ettirmeye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Öğrencilerin dinlediklerinin/izlediklerinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilmeleri (T.D.7.7.) için ne düzeyde bir hazır bulunuşluğa sahip olduklarını belirleyebilmek amacıyla basılı veya dijital kaynaklar üzerinden ek çalışmalar yapılır (OB2).
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin kendi özelliklerini ve ihtiyaçlarını önemseyerek (D5.1, D14.2, D14.3) başkalarını etkin biçimde dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme uygulanırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.7.1. ve T.O.7.1.deki aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. Temayla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB5), değer (D4.2, D4.4, D8.4, D15.1, D2.3, D8.4, D14.2) ve eğilimler (E3.2, E3.5) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapar.
Öğrencilere karşılaştıkları farklı iletişim ortamları, nezaket ve görgü kuralları gibi konularda okuryazarlık becerileri kazandırılırken bilgilendirici okuma (T.O.7.18) metinlerinde yer alan düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme etkinlikleri yapılır.
Okuma metinlerinde metnin bölümlerini belirlemeye yönelik etkinlikler uygulanır (T.O.7.16.).
Okunan şiirler ve bu şiirlerdeki söz sanatları ile şiirin biçim özelliklerini fark etmeleri sağlanır (T.O.7.19., T.O.7.17.).
Öğrenciler okudukları metinleri özetler (T.O.7.23.).
Dinlediği/izlediği metnin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlarda bulunmalarını sağlayacak etkinlikler yaptırılır (T.D.7.8.). Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde kullanılan ikna etme tekniklerini belirlemeye yönelik çözümlemeler yapabilmelerine olanak sağlayacak metinler kullanılır (T.D.7.19.). Bu tekniklerin iletişim ve sosyal ilişkilerdeki yeri ve önemi üzerinde durularak farkındalık oluşturulur (D14.1, D14.2).
Öğrenciler, dinlediklerinin/izlediklerinin içeriğini ön bilgileriyle ilişkilendirerek değerlendirir ve yargılara ulaşır (T.D.7.23.). Öğrenciler ön bilgilerini de kullanarak dinlediklerini/izlediklerini çeşitli yönlerden eleştirel biçimde değerlendirir ve eleştirisinin odağındaki noktaya alternatif bakış açıları geliştirerek önerilerde bulunur (T.D.7.25.).
Öğrencilerden konuşma ve yazma çalışmalarında süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.7.1., T.Y.7.1.).
Öğrencilerin çeşitli sorunlara ilişkin tartışmalara katılabilmelerini sağlayacak ortamlar oluşturulur (T.K.7.17.).Tartışmalarda öğrencilerden etkili iletişim becerilerini kullanarak başkalarını anlama, sosyal ipuçlarını değerlendirme, başkalarının düşüncelerine saygı gösterme vb. davranışlarda bulunmaları beklenir (D10.3, D14.2, SDB2.1, SDB2.3). Ayrıca öğrencilerin konuşmalarında beden dilini ve mekânı etkili şekilde kullanabilmesi teşvik edilir (T.K.7.25.), beden dili mesajlarını çözümlemeleri ve iletmeleri, konuşmaları sırasında dinleyicilere saygı duymaları, onlarla empati kurmaları sağlanır (SDB2.1, D14.1).
Tema konusuna uygun konuşma çalışmaları yapılırken özet metinler oluşturulur (T.K.7.15.). Farklı meslek gruplarıyla iletişim, trafik ve toplu taşıma araçlarında uyulması gereken görgü ve nezaket kuralları, toplumsal alanlarda uyulması gereken görgü ve nezaket kuralları, toplumsal normlar hakkında anlayış geliştirme gibi konularda konuşma çalışmaları yapılırken düşünceyi geliştirme yollarını kullanmaya yönelik etkinlikler yapılır (T.K.7.21.), (D14.2, SDB2.3).
Yazma çalışmalarında karşılaştırmalardan yararlanmaları sağlanarak düşünceyi geliştirme yollarını kullanmaya yönelik etkinlikler yaptırılır (T.Y.7.9, T.Y.7.17).
Yazma çalışmalarında öğrenciler sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (pekiştirmelerin yazımı) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (önceki sınıf düzeylerinde üzerinde durulmayan ünlemin alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde kullanılma; kısa çizginin arasında, ve, ile, ila, …-den …-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılma; eğik çizginin adres yazarken apartman numarası ile daire numarasını ve semt ile şehri ayırma, tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırma ve eklerin farklı biçimlerini gösterme) uygun kullanır. (T.Y.7.21.).
Öğrencilerin yargının gerçekleşme anını [-mAktA, -(I)yor; şu anda, hâlen şimdi, hâlâ vb.] gerçekleşme anından öncesini [-(I)yor, -(I)yordu, -(I)yormuş, -r, -Ar, -DI, -mIş; önce, dün, geçmiş vb.], gerçekleşme anından sonrasını [-(I)yor, -r, -Ar,-AcAk; sonra, yarın, gelecek vb. olur vb.] ve sürekliliğini (-r, -Ar, -mAz; her gün, her zaman, daima, hiçbir zaman vb.) gösteren söz varlığını/dil yapılarını belirlemeleri ve kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.7.27., T.O.7.28., T.K.7.26., T.Y.7.22.), (SDB1.3.).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktılarına uygun şiir yazma çalışmaları yapılır, bu şiirleri seçtikleri dijital ortamlarda paylaşmaları sağlanabilir (D7.3, E1.2, E2.3, OB2).
Toplu taşıma araçlarında uyulması gereken nezaket ve görgü kurallarının ihlal edildiği ve edilmediği iki zıt durumun aynı oyuncular tarafından “Öyle mi yoksa böyle mi olmalı?” adlı bir skeçle sunulması istenerek sınıfta çoklu ve eleştirel bakış açısı ve empati ile “Öyle mi yoksa böyle mi olmalı?” vb. soruları yanıtlanabilir.
Türk kültüründe yer alan “görgü ve nezaket kuralları” üzerine bir araştırma yapılması ve ulaşılan bilgilerin dijital araçlar yardımıyla içerik hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

“Dîvânu Lugâti't-Türk, Dede Korkut, Mesnevi, Kutadgu Bilig” gibi eserlerimizde yer alan “insan ilişkilerindeki nezaket sözleri” üzerine bir araştırma yapılması ve ulaşılan bilgilerin dijital araçlar yardımıyla içerik hâline getirilip sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Türkiye Türkçesinde yer alan “nezaket içerikli kalıp sözler” üzerine bir araştırma yapılması ve ulaşılan bilgilerin dijital araçlar yardımıyla içerik hâline getirilip sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Film, kısa film ya da animasyonlarda yer alan iletişim sorunlarına ilişkin örneklerin tespit edilmesi ve bu örneklerin eleştirel bir gözle değerlendirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “iletişim” ve “nezaket kuralları”na yönelik kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; görselle iletilen anlamı belirleme, probleme çözüm üretme, tahminlerinden yararlanma, hazırlıklı konuşmalarını yapılandırma, açık ve örtük ifade yapılarını kullanma, çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapma ve bunları kullanma, dili yaratıcı biçimde kullanma, sınıflandırma, yorumlama, karşılaştırma, eleştirme ve özetleme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Görselle iletilen anlamı belirleyebilme” öğrenme çıktısı, sonraki temada verilecek olan “Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Metin içi karşılaştırma yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir. 

Derse başlamadan önce öğrencilerin temaya yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (klasik Türk sanatları, geleneksel el sanatları, mimari, resim, müzik, geleneksel Türk tiyatrosu, halk oyunları) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin kendi özelliklerini ve ihtiyaçlarını önemseyerek başkalarını saygılı ve etkin biçimde dinlemeleri sağlanır (D14.2, D14.3, SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal (T.D.7.1., T.O.7.1.). ve strateji, yöntem seçimlerini (T.D.7.2. ve T.O.7.2.) seçimlerini yönetebilmelerine yönelik aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Türk Sanatı” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık, değer (D7.1, D14.2, D15.4, D19.1) ve eğilimler (E3.3) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Dinledikleri/izledikleri metinlerde kullanılan görsellerle temadaki anaFe iletilen anlamları belirlemelerine yönelik etkinlikler yapılır (T.D.7.6.), (OB4).
Öğrencilerin Türk sanatı ile ilgili okudukları, dinledikleri/izledikleri metinlerin içeriğini çeşitli niteliklerden hareketle, millî kimliğini tanıma ve ülke varlıklarına sahip çıkma bilincinin artırılması amacıyla (D19.1, D19.2) sınıflandırabilmeleri sağlanır (T.D.7.11., T.O.7.11.).
Yapılan sınıflandırmalardan hareketle okunan metinlerde metin içi ve metinler arası karşılaştırmalara yönelik çalışmalar yapılır (T.O.7.9., T.O.7.10.). Bu çalışmalarla öğrencilerin temayla ilişkilendirilen değerlerle desteklenmesi sağlanır (D19.1, D19.2).
Öğrencilerin dinledikleri/izledikleri metinlerden hareketle ulaşacakları yorumların (T.D.7.12.) klasik Türk sanatları ve bu sanatlara olan ilginin arttırılması için yapılması gerekenlere yönelik önerilerle ilişkilendirilmesi (T.D.7.26.) böylece öğrencilerin kültürel mirasın korunması konusunda duyarlılıklarının artırılması (D7.2, D14.2, D15.4, D19.1, D19.2) ve kültür okuryazarlığı kazanmaları (OB5.2) sağlanır.
Öğrenciler ön bilgilerini de kullanarak okudukları metni veya yazarını çeşitli yönlerden (bakış açısı, duygu ve düşüncelerini anlama) eleştirel olarak ele alır ve eleştirilerinin odağındaki noktaya alternatifler önerir (T.O.7.26.), (SDB3.2, E3.5, E3.8, E3.10).
Öğrencilerin sanat içerikli metinlerde karşılarına çıkan çoklu ortam ögelerine yönelik çözümlemeler yapabilmeleri sağlanır (T.O.7.22.), (OB9.1, OB9.2, OB9.3, D7.2).
Öğrencilerden konuşmayı başlatma, sürdürme ve sonlandırmaya yönelik uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullanması, uygun şekilde soru sorması ve sorulan soruları cevaplamaları beklenir (T.K.7.1.).

Öğrenciler geleneksel Türk tiyatrosu, halk oyunları, geleneksel Türk sanatları vb. (D7.3, D19.2) konulara yönelik hazırladıkları konuşmaları farklı kültürlere (D14.1, D14.2.) yönelik tahminleriyle (OB5.3) ve kültürel benzerlik ve farklılıklara yönelik karşılaştırmalarıyla (OB5.1) zenginleştirerek (T.K.7.11., T.K.7.12.) tartışmacı anlatımla sunmaları beklenir.
Öğrenciler, hazırlıklı konuşmalarını bireysel çalışmalar veya grup çalışması şeklinde yapılır (T.K.7.20.). Hazırlıklı konuşmaların konu seçiminde temaya ait konular seçilir. Bu konuşmalar sırasında öğrencilerin açık ve örtük ifadeleri uygun biçimde kullanabilmeleri sağlanır (T.K.7.23.).
Yazma çalışmalarında öğrencilerin içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetmelerini sağlayacak etkinlikler yapılır (T.Y.7.3.). Dönem başındaki temalarda veya yeni metin yapısına geçerken paragraf seviyesinde yazma etkinlikleri yapılması amacıyla tartışma paragrafı ve ilerleyen süreçte problem/çözüm metin yapısına yönelik yazma çalışmalarına yer verilir.
Klasik Türk sanatları ve geleneksel el sanatları vb. konularda yazma çalışmaları yapılırken öğrencilerin çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturmaları, özetleme yapmaları ve yazılarında dili estetik ve yaratıcı biçimde kullanmaları sağlanır (T.Y.7.6., T.Y.7.7., T.Y.7.12.), (D7.3,OB2).
Öğrenciler, millî kimliğimiz ve ülkemizin kültürel değerleri gibi konularda (D19.1, D19.2) merak ettikleri herhangi bir veya birkaç noktayla ilgili (E1.1) yazı yazarken veya yazılı etkileşimde bulunurken tahminlerinden yararlanır (T.Y.7.8.). Bu içeriklerin önemi hakkında tartışma paragrafları yazmaları da sağlanır. Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması sağlanır (T.Y.7.21.).
Öğrencilerin zıtlık işlevli söz varlığını/dil yapılarını (oysaki, yalnız, meğerse, -A karşın, gelgelelim, nerede kaldı, zıddına, dahası, her ne kadar ki, -(y)kEn, -(n)A rağmen vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında zıtlık işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.7.27., T.O.7.28., T.K.7.26., T.Y.7.22.), (SDB1.3.).

Üretim Atölyesi
Günlük yaşam, doğa olayları, kadın erkek ilişkileri gibi yöresel halk oyunlarımızı oluşturan ögelerin, halk danslarına verilen isimlerin araştırılması ve edinilen bilgilerin değerlendirilerek metin ya da sunu vb. dijital içerik hâline getirilip sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması sağlanabilir.
Geleneksel Türk mimarisine ilişkin süsleme örnekleri üzerine bir araştırma yapılması ve bu araştırma neticesinde edinilen bilgilerden oluşan değerlendirmelerin metin, sunu vb. dijital içerik hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması sağlanabilir.
Klasik Türk müziği ya da Türk halk müziği kapsamında kullanılan geleneksel müzik aletlerimiz ve bu enstrümanların yapım ustaları hakkında bir araştırma yapılması, bu araştırma neticesinde tespit edilen müzik aletlerini tanıtıcı bir sunu hazırlanması ve bu sununun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması sağlanabilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

Konu ve olayların günümüzde geçeceği şekilde özgün bir gölge oyunu (Karagöz ve Hacivat) yazılması, oyundaki karakterlere yeni bir karakter eklenmesi, bu karakterin kâğıt, kalem, boya ya da dijital araçlar kullanılarak çiziminin yapılıp tanıtılması ve son aşamada sürecin tamamından sorumlu olunacak şekilde oyunun sınıfta ya da uygun ortamlarda sergilenmesi istenir.
Kilimler üzerinde yer alan motiflere ilişkin bir araştırma yapılması, motiflerin anlamlarından hareketle dijital ortamlarda ya da kâğıt, kalem, boya kullanılarak kendi içerisinde bir anlamı olan motif tasarlanması, oluşturulan bu tasarım ve araştırmalar neticesinde edinilen bilgilerin sunu, dijital içerik vb. hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Olgunlaşma enstitülerinin kurulma gerekçelerinin, amacının, uygulama esaslarının araştırılması, yaşanılan yerde -varsa- olgunlaşma enstitülerinin ziyaret edilmesi ve geleneksel Türk kültürünün yaşatılması ve geleceğe taşınmasında olgunlaşma enstitülerinin işlevinin anlatılacağı metin ya da sununun dijital içerik hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “hat”, ”ebru”, ”minyatür” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Bulunulan yerde -varsa- geleneksel sanatlara yönelik atölyelerin, müzelerin (etnografya, kent, sanat vb.), Türk evlerinin ya da konuya ilişkin sanal müzelerin ziyareti gerçekleştirilerek tema içerisinde verilen bilgilerin karşılaştırılması ve somutlaştırılması sağlanır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D11.Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; bilgilendirici metinlerde anahtar kelimeleri belirleme, probleme çözüm üretme, özetleme, karşılaştırma, yorumlama, değerlendirme ve eleştirme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Dinlediğini/izlediğini özetleyebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Metindeki probleme çözüm üretebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Okuduğunu özetleyebilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Yorumunu sözlü olarak ifade edebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Konuşma sürecini yönetebilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Değerlendirmesini sözlü olarak ifade edebilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Konuşmasında karşılaştırma yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Eleştirisini sözlü olarak ifade edebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Konuşmasında ön bilgilerinden yararlanabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Yorumunu yazılı olarak ifade edebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Yazma sürecini yönetebilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Değerlendirmesini yazılı olarak ifade edebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde karşılaştırma yapabilme” ve “Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde ön bilgilerinden yararlanabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin okuma uğraşı ile ilgili hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (dil sevgisi, edebi metinler, okuma sevgisi, kitaplar, e-kitap, z-kitap, kütüphaneler vb.) ile temaya ait değer arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla (D14.2) etkin biçimde dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.7.1. ve T.O.7.1.deki, strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilmeleri için de T.D.7.2. ve T.O.7.2.deki aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Okuma Kültürü” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB1, OB2, OB4, OB5), değer (D7, D11) ve eğilimler (E1.1,E1.3,E1.4,E2.3,E3.7) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
“Okuma Kültürü” temasına uygun dinleme/izleme metinlerinin farklı bölümlerinde yer alan duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı gibi karşılaştırılabilir unsurları önem, doğruluk, güvenirlik, öncelik sonralık bakımından benzerlik ve farklılıkları karşılaştırmaları sağlanır (T.D.7.9.), (KB2.7, SDB2.3).
Öğrencilerin tema konularıyla ilgili dinledikleri/izledikleri bilgilendirici metinlerdeki anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümlemeler yapmaları (T.D.7.15.) dinledikleri/izlediklerinde sunulan bilgileri çözümlemeleri, tespit edilen önemli bilgileri sınıflandırarak metni özetlemeleri (T.D.7.22.) sağlanır.
Öğrencilerin okuma uğraşı ile ilgili okuduğu bir metinde belirlenen bakış açısıyla ele alınan olay, durum ya da konuyu yorumlamaları (T.O.7.12), belirlenen özellik ve bu özellikten hareketle ön bilgilerini de kullanarak karşılaştırma yapmaları ve bir yargıya ulaşmaları (T.O.7.24), metinde belirtilen probleme çözümler sunmaları sağlanır (T.O.7.27). 

Temaya uygun konularda öğrencilerin sözlü ve yazılı olarak ifade edebilme becerisine yönelik yorum yapacakları olay, konu ya da durumu bağlamdan kopmadan bakış açısına uygun olarak dönüştürmesi ve uygun bir şekilde ifade etmesi sağlanır (T.K.7.14., T.Y.7.11.). Ayrıca öğrencilerden konuşma sürecini ve yazaılarında içerik ve tür seçimlerini yönetmelerine yönelik süreçleri işletmeleri beklenir (T.K.7.1., T.Y.7.3.).
Öğrencilerin temayla ilgili sözlü ve yazılı anlatımlarında yapacakları karşılaştırmalara dayalı olarak bir yargıya ulaşmaları beklenir (T.K.7.16., T.Y.7.13). Bu çalışmalarda problem-çözüm metin yapısına uygun üretimler yapmaları sağlanır (T.Y.7.3.).
Eleştirme becerisine yönelik çalışmalarda öğrencilerin öncelikle odaklanılacak bir olay, konu ya da durum ile buna ilişkin bir ölçüt belirlemeleri, ön bilgilerinden yararlanarak olay, konu ya da durumun özelliğini karşılaştırmaları sağlanır (KB2.7). Öğrencilerin eleştirdikleri özelliğe, bakış açıları doğrultusunda geliştirdikleri alternatif çözümler önermeleri, ulaştıkları yargıyı veya alternatifi gerekçelendirerek yazı veya konuşmalarında ifade etmeleri sağlanır (T.Y.7.15, T.K.7.18). Öğrencilerin farklı görüşleri çürütme veya kabul etme gerekçelerini yazılarında özgürce bununla birlikte saygı kuralları çerçevesinde ifade etmeleri (D14.1., D14.2, D11.1, D11.2), (T.Y.7.14.) sağlanır (E3.4, E3.10).
Problem çözümüne yönelik konuşma ve yazma çalışmalarında öğrencilerin öncelikle bir olay ya da durumu problem biçiminde tanımlayarak olay ya da durumun problemli yönünü kendi bakış açılarıyla özetlemelerinden (KB2.3) sonra problemin çözümüne yönelik gözleme, mevcut bilgiye/veriye dayalı alternatif çözümler üretmeleri sağlanır (T.K.7.19., T.Y.7.16.), (KB3.2). Üretilen çözümler arasından en uygun olanını akıl yürüterek belirlemeleri; sözlü, yazılı şekilde ya da dijital araçlar kullanarak ifade etmeleri sağlanır (KB3.3, OB2).
Yazma çalışmalarında öğrencilerin sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (sayıların yazımı) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (tırnak işaretinin başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözleri belirtme, özel olarak vurgulanmak istenen sözleri belirtme, cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıklarını belirtme; yay ayracın cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgileri belirtme, tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklama ve gösterme; köşeli ayracın ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılma) uygun kullanır (T.Y.7.21.).
Öğrencilerin zarfların cümlenin anlamına katkısını (durum, zaman, miktar, yer-yön ve soru) belirlemeleri ve zarfları durum, zaman, miktar, yer-yön ve soru işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin istek işlevli söz varlığını/dil yapılarını (-sA, -sAnA, -A, , -Ar mIsIn, -Ar, de, keşke, ne olur, ne olurdu, iste-, talep et-, bari, bir de, dahi vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında istek işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.7.27., T.O.7.28., T.K.7.26., T.Y.7.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden okudukları bir kitabı özetleme yöntemine (okunan metinde sunulan bilgileri çözümleme, çözümleme aşamasından sonra tespit edilen bilgileri önemli ve önemsiz olarak sınıflandırma, önemli bilgileri akışa uygun olarak kendi cümleleriyle ifade etme) uygun olarak özetlemesi istenebilir (KB2.3, D3.1). Grafik tasarım araçları ya da kâğıt, kalem, boya aracılığıyla bir kitap kapağı tasarımı yapmaları ve bu tasarımı sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşmaları istenebilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2). 

Türk edebiyatındaki yazar ya da şairlerden birinin hayatına ilişkin bilgi ve görsellerin yer aldığı bir bilgi görseli dijital araçlar kullanılarak oluşturulması, basılı hâlde sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Bulunulan bölgedeki -varsa- bir şair ya da yazarla “yazma serüveni”, “yazarlık becerileri”, “edebî metinler” vb. konu başlıklarına ilişkin röportaj yapılması ve bu röportaja ilişkin ses dosyası ya da video kaydının dijital araçlar kullanılarak içerik hâline getirilmesi ve bu içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
Sürecin tamamından sorumlu olunacak şekilde okulunda veya bölgesinde e-dergi formatında bir edebiyat dergisi çıkarılıp derginin uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “okuma sevinci”, “okuma kültürü”, “süreli yayınlar” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D8. Mahremiyet, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; öyküleyici metinlerde hikâye unsurlarını belirleme, çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapma, sözlü sunum yapma, açık ve örtük ifade yapılarını kullanma, uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanma, karşılaştırma ve değerlendirme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Görselle iletilen anlamı belirleyebilme”, “Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme” ve “Dinlediğini/izlediğini kendi içinde karşılaştırabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Basılı ve dijital medya metinlerini değerlendirebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Metin içi karşılaştırma yapabilme” ve “Metinler arası karşılaştırma yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Konuşma sürecini yönetebilme”, “Konuşma yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme” ve “Konuşmasında beden dilini ve mekânı etkili kullanabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Yazısında açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları kullanabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Yaratıcı yazı yazabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin “hak ve sorumluluklar” ifadesinden ne anladıklarına yönelik tahminlerini aldıktan sonra insanların hak ve sorumlulukları ile ilgili hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (hak, toplumsal sorumluluk, adalet, eşitlik, barış vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla (D14.1) etkin biçimde dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.7.1. ve T.O.7.1.deki aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Hak ve Sorumluluklar” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB6), değer ve eğilimler (E1.2, E1.3, E1.5, E2.2, E2.3, E2.4) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Öğrencilerin “Hak ve Sorumluluklar” temasına uygun dinleme/izleme kaynaklarındaki metinlerin karşılaştırılabilir unsurlarına ilişkin özelliklerini belirleyip, metinlerin içeriklerinden hareketle benzerlik ve farklılıklarını listeleyerek karşılaştırmaları (T.D.7.10.) sağlanır (D1.1, D16.2, D16.3).
Öğrencilerin okudukları dinledikleri/izledikleri öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümlemeler yapmaları, belirlenen unsurların birbiriyle ilişkisini ortaya koymaları sağlanır (T.D.7.13. ve T.O.7.13.).
Öğrencinin “Hak ve Sorumluluklar” teması alanına giren konularla ilgili çoklu ortam ögelerini çözümlemeye yönelik çalışmalar yapması, bunların kendi aralarındaki etkileşimlerinden yararlanarak anlam oluşturması sağlanır (T.D.7.21). Ayrıca dijital ve basılı medya metinleriyle ilgili ön bilgilerini de kullanarak medya içeriğini farklı/alternatif bakış açılarından değerlendirmesi (T.O.7.25.) sağlanır.
Öğrencinin hem dijital hem de basılı/matbu ortam ve araçlarla çoklu ortam ögeleri kullanarak konuşma içeriği oluşturması (KB2.20, SDB2.1, D8.1, D8.2, D8.4, OB2, E1.1, E3.2), bu süreçte öncelikle kullanacağı çoklu ortam ögelerini belirlemesi ve belirlediği çoklu ortam ögelerinin işlevlerine karar vermesi (KB3.1, SDB3.3, E3.7, E3.11), seçilen ögeleri belirlenen işlevi yerine getirecek şekilde sunumuna yansıtması (T.K.7.6., T.K.7.10.) ve bunları yaparken de uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanması sağlanır (T.K.7.24).
Ayrıca konuşma boyunca öğrencilerden konuşmayı başlatma, sürdürme ve sonlandırmaya yönelik uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullanması, uygun şekilde soru sorması ve sorulan soruları cevaplamaları beklenir (T.K.7.1.).

Yazma çalışmalarında da öğrencilerin süreci yönetebilmeye yönelik süreçleri işletmeleri beklenir (T.Y.7.1.). Öğrencilerin temaya uygun konularla ilgili yazma çalışmalarında iletileri örtük, mecazlı veya dolaylı şekilde ifade etmeleri, bu aşamada dolaylı/örtük anlatımı destekleyecek unsurlardan yararlanmaları sağlanır (KB2.13). Söz sanatlarını kullanabilmeleri için çalışmalar (T.Y.7.19.) yaptırılır. Yazma çalışmalarında uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanması sağlanır (T.Y.7.20).
Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması sağlanır (T.Y.7.21.).
Öğrencilerin olumsuzluk işlevli söz varlığını/dil yapılarını (güya, ne fayda, ne fayda ki, ne acı ki, ne gelir elden ki, ne mümkün, ne … ne, -mAdAn vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında olumsuzluk işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin sınırlama işlevli söz varlığını/dil yapılarını (-A kadar, -A dek, -A değin, -mAk üzere, sadece, yalnız, ancak, artık, bundan sonra, bir, tek, fakat, yalnızca, sırf, bir… bir vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında sınırlama işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin önceki temalarda konu edilen dil yapılarını ve bunların işlevlerini belirleyebilecekleri, bunları konuşma ve yazılarında kullanabilecekleri etkinlikler yapılır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.7.27., T.O.7.28.,T.K8.26,. T.Y.7.22.), SDB1.3.).

Üretim Atölyesi
Öğrencilerin temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda temel hak ve sorumluluklarını (D1.1, D16.1, D16.2, D16.3) araştırmaları, bununla ilgili bir sunum hazırlamaları ve sunumlarını arkadaşlarına sözlü, yazılı şekilde ya da dijital araçlarla sunmaları sağlanabilir (E3.8, E3.2, OB2).
Çocuk haklarına ilişkin öyküler yazmaları bu öyküleri sınıf panosunda ya da uygun dijital ortamlarda paylaşmaları sağlanabilir.
Boyama araçları veya dijital araçlar kullanılarak çocuk haklarına ilişkin bir afiş hazırlanması ve bu afişin sınıf panosunda ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması sağlanabilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3).

Seçilen bir konuya ilişkin tüm sürecinden sorumlu olunan bir sosyal sorumluluk projesi oluşturulması, projeye ilişkin gerekçelere, yapılacak faaliyetlere ilişkin zaman çizelgesine, proje esnasında yürütülen faaliyetlere, karşılaşılan güçlüklere, edinilen deneyimlere vb. yer verilecek şekilde bir değerlendirme yazısı yazılması istenir.
Çocuk haklarına ilişkin bir araştırma yapılması, araştırmadan hareketle konuya ilişkin nesnel veri ve bilgilerin yanı sıra özgün değerlendirmeleri de içeren hazırlıklı konuşmalardan oluşan bir ses dosyası oluşturulması, buna ek olarak diğer öğrencilerle röportaj yapılarak onların konuya ilişkin düşüncelerinin alınması ve bu röportaj ile bir önceki çalışmanın ses dosyalarının uygun dijital araçlar üzerinde birleştirerek “podcast” hâline getirilmesi ve bu podcastin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “hak”, ”sorumluluk”, ”özgürlük” vb. kavramlar görsel işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D4. Dostluk, D8. Mahremiyet, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; materyal seçimlerini yönetme, strateji yöntem ve tekniklere yönelik seçimlerini yönetme, yüzey anlamı belirleme, derin anlamı belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapma, tahmin etme, ön bilgilerinden yararlanma, ikna etme tekniklerini belirleme, hazırlıksız konuşma, dili yaratıcı biçimde kullanma, öz yansıtma yapabilmeleri/kendini uyarlayabilmeleri gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

“Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme”, “Okumada materyal seçimini yönetebilme”, “Konuşma sürecini yönetebilme”, “Yazma sürecini yönetebilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinlikleri ile ilişkilendirilir.
Bu temada öğrenilen strateji, yöntem ve teknikler sonraki temalarda sunulacak strateji, yöntem ve tekniklerle ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin iletişim ve sosyal ilişkiler hakkındaki hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (genel ağ, sosyal medya, dijital içerik üretimi, dijital yenilikler vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanır.
Metnin özelliğine göre okuma ve dinlemede/izlemede kullanılacak strateji ve yöntemlerin bağımsız (E1.2) ve sistematik (E3.7) bir şekilde seçimi ile ilgili aşamalar üzerinde durulur (T.O.8.2., T.D.8.2.).
Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin okunan, dinlenen/izlenen metnin içeriğine odaklanarak (E3.2) dinlemeleri sağlanır. Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme uygulanırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik aşamalar uygulanır (T.D.8.1, T.O.8.1).
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder (T.D.8.4., T.O.8.4.). “İletişim ve Sosyal İlişkiler” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB4, OB5, OB2), değer ve eğilimler (E3.2, E3.3) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Öğrenciler okuduklarının, dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirlerken (T.O.8.5., T.D.8.5) ulaştıkları bilgileri arkadaşlarıyla dostça ve dayanışma içinde etkileşim kurarak (SDB2.1.SB1, D4.2) açık fikirlilikle fakat başkalarının duygu, düşünce ve bakış açılarını da dikkate alarak paylaşır (SDB2.3, E3.5). Bu paylaşım sırasında uyulması gereken nezaket kuralları hatırlatılır (D14.2). Okuma, dinleme/izleme sürecinde yüzey anlam belirlenirken ön bilgiler ile okunanlar, dinlenenler/izlenenler arasında ilişki kurmaları sağlanır (T.O.8.5., T.D.8.5.). Bu deneyimler, iletişim ve sosyal ilişkileri geliştirecek biçimde olabilir. Yapılacak dinleme/izleme ve okuma çalışmaları; Türkçenin söz varlığını ve anlatım gücünü, zenginliğini fark ettirmeye yönelik olmalıdır.
Öğrencilerin dinlediklerinin/izlediklerinin derin anlamını elde etmeye yönelik basit çıkarımlar yapabilmeleri için ne düzeyde bir hazır bulunuşluğa sahip olduklarını belirleyebilecek çalışmalar yapılır (T.D.8.7.).
Öğrencilerin okudukları metinlerde kullanılan ikna etme tekniklerini belirlemeye yönelik çözümlemeler yapabilmesi için etkinlikler yapılır (T.O.8.20.).
Öğrencilerin okuma ve dinleme/izleme sürecine yönelik öz yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27. ve T.O.8.28.).

Genel ağ, sosyal medya, dijital içerik üretimi ve dijital yenilikler üzerine yapılan konuşma çalışmalarında öğrencilerden süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.8.1.). Öğrencilere dijital ortamları kullanırken kişisel bilgilerin korunmasına yönelik kuralların hatırlatılmasıyla ilgili çalışmalar yapılır (D8.2).
Tema içeriğine uygun konuşmalar yaparken konuşma yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.K.8.2.).
Farklı amaçlara yönelik konuşma etkinlikleri yapılırken genel ağ ve bilgiye erişim, video tasarım platformları, artırılmış gerçeklik, bloglar vb. hakkında konuşmaları sağlanır (T.K.8.3.). Öğrencilere dijital ortamları kullanırken kişisel bilgilerin korunmasına yönelik kuralların hatırlatılmasıyla ilgili çalışmalar yapılır (D8.2). Konuşma etkinliklerinde iletişim ve sosyal ilişkiler konulu hazırlıksız konuşma çalışmaları yapılır (T.K.8.8.). Hazırlıksız konuşma çalışmalarında öğrencilerin başkalarına karşı anlayışlı ve saygılı olmaları sağlanır (SDB2.3, D11, D14). Bu etkinlikler, öğrencilerin içerik oluştururken dili yaratıcı biçimde kullanabilme becerilerini geliştirecek nitelikte olmalıdır (T.K.8.7.).
Dijital bağımlılık, genel ağ ve kişisel güvenlik, sosyal medya dili vb. konularda yazma çalışmaları yapılırken öğrencilerden süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.Y.8.1.). Öğrencilere dijital ortamları kullanırken kişisel bilgilerin korunmasına yönelik kuralların hatırlatılmasıyla ilgili çalışmalar yapılır (D8.2).
Tema içeriğine uygun konularda yapılacak yazma çalışmalarında yazma strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.Y.8.2.), (E3.7).
Yazılarında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetmeyle ilgili etkinlikler yapılır (T.Y.8.3.).
Tema ile ilgili yazma etkinlikleri yapılırken öğrencilerin tahminlerinden yararlanmaları sağlanır (T.Y.8.8.).
Yazma çalışmalarında sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını (üzerinde durulan yazım kuralları ile ilgili hatırlatma etkinlikleri şeklinde) uygular ve noktalama işaretlerini işlevlerine (virgülün uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtme, cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırma, bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını gösterme ve anlam karışıklığını önleme) uygun kullanır (T.Y.8.21.).
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27., T.O.8.28., T.K.8.26., T.Y.8.22.), (D16.3), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden insanlar arası ilişkilerde görgü ve nezaket kuralları ile ilgili bireysel ya da grup çalışmaları hâlinde basılı ve dijital kaynaklardan bir araştırma yapmaları (SDB2.2), (OB2), araştırma sonuçları doğrultusunda örneklerle bir sunum hazırlamaları istenebilir. Araştırma sonucu hazırladıkları sunumu arkadaşlarına sunmaları veya bunları rol oynama, drama teknikleriyle canlandırmaları sağlanabilir (E2.1, E2.2, E2.4, E3.3). Sunum sırasında uyulması gereken nezaket kuralları hatırlatılabilir (D14.2).
“Yapay zekâ ve kullanım alanları”na ilişkin bir münazara fikri çerçevesinde problemler ve çözüm önerilerini içeren bir rapor hazırlanır ve değerlendirmeler sonucu bir münazara yapılabilir.
Öğrencilerin duygu kartları hazırlayarak iletişimde duyguların ifadesini dramatize etmeleri sağlanabilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3, E2.2).

“Genel ağ ve sosyal medyanın güvenli kullanımı”, “siber zorbalık” gibi konulara ilişkin araştırma yapılması, araştırmalar neticesinde edinilen bilgilerin görsellerle desteklenerek sunu hâline getirilmesi ve sınıfta paylaşılması istenir.
“Yapay zekâ ve kullanım alanları” konusunda bir araştırma yapılması, araştırmalar neticesinde edinilen bilgilerin yapay zekâ araçları kullanılarak içerik hâline getirilmesi ve bu içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda hazırlıklı konuşma, ses dosyası, “podcast” vb. etkinlik veya içerikler şeklinde sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
Genel ağ ve sosyal medya dili ile ilgili literatür taraması yapılarak kullanılan ortak dil kalıpları, dil yanlışları ile ilgili edinilen bilgilerin, görsellerle desteklenerek sunu hâline getirilmesi ve sınıfta paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Dinleme/izleme metninde yer alan “genel ağ”, “yapay zekâ”, “sosyal medya” vb. kavramlara ilişkin konu başlıkları, görsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D11. Özgürlük, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin derin anlamı belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapma, derin anlamı belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapma, önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümlemeler yapma, ikna etme tekniklerini belirleme, tahminde bulunma, görselle iletilen anlamı belirleme, ön bilgilerinden yararlanma, anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümlemeler yapma, söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümlemeler yapma ve söz varlığını kullanma, değerlendirme, eleştirme, tartışma ve uygun tepki verme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme” ve “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Dinlediğindeki/izlediğindeki kelimelerden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme”, “Metindeki kelimelerden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme”, “Konuşmasında söz varlığını bağlama uygun kullanabilme”, “Yazısında söz varlığını bağlama uygun kullanabilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda verilecek olan dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma becerileriyle ilişkilendirilir.
“Konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme” ve “Konuşmasında beden dilini ve mekânı etkili kullanabilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda verilecek olan “Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin millî irade, millî kimlik, vatanseverlik, Atatürk, Sarıkamış Harekâtı, Kut’ül Amare vb. konular ile temayla ilgili değerler hakkındaki hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.8.1. ve T.O.8.1.deki aşamalar uygulanır.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin kendi özelliklerini ve ihtiyaçlarını önemseyerek başkalarını etkin bir şekilde dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Öğrencilerin okuyacağı dinleyeceği/izleyeceği metnin başlığından, görsellerinden veya bir kısmından hareketle içeriğe ilişkin ipuçlarını belirlemeleri, belirledikleri ipuçlarıyla ön bilgileri arasında ilişki kurarak metnin tamamı veya bir bölümüyle alakalı mantıklı tahminlerde bulunmaları, tahminlerini doğrulamaları sağlanır (T.D.8.3., T.O.8.3.). Kültürel miras ve millî değerlerle ilgili görseller üzerinden öğrencilerin görselle iletilen anlamı belirleyebilmelerine dönük çalışmalar yapılır (T.O.8.6.).

Atatürk, millî irade, millî kimlik, Sarıkamış Harekâtı, Kut’ül Amare, vatanseverlik, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî İrade içerikli metinler aracılığıyla öğrencilerin kendi duygusal derinliklerini anlayabilmelerine, cesaretli ve kararlı olmalarına, millî kimliği tanımalarına yönelik etkinliklere yer verilir (D7.1, D11.1, D11.2, D19.2). Öğrencilerin karşılaştıkları ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin ederek okuryazarlık (OB5) ve eğilimlerini (E1.2, E1.3) geliştirmeleri sağlanır. Metinlerde yer alan kelimelerden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümlemeler yapılır (T.D.8.20., T.O.8.21.).
Öğrenciler, dinlediklerinin/izlediklerinin içeriğini kendi kültürünü fark edip sürdürme ile kültürel mirasa değer verme ve millî bilinç sahibi olma hakkındaki (D19.1, OB5.1, OB5.2) ön bilgileriyle ilişkilendirerek değerlendirir ve bir yargıya ulaşılır (T.D.8.23.).
Temayla ilgili okunan metinlerden öğrencilerin derin anlamı belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapmaları (T.O.8.7.) ve için bilgilendirici metinlerde yer alan anahtar kelimeleri belirleme çalışmaları yapmaları (T.O.8.15.) sağlanır. Bu çalışmalarda öğrencilerin kendi kültürlerini fark etmelerini, fark ettikleri kültür unsurlarına değer vermelerini (OB5.1) ve millî bilinç sahibi olmalarını (D19.1) sağlayacak anahtar kavramlar ve çıkarımlara vurgu yapılır.
Okunan, dinlenen/izlenen metnin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilmeleri için öğrencilere metinden ve ön bilgilerinden hareketle cevaplayabilecekleri sorular yöneltilir (T.D.8.8., T.O.8.8.). Yöneltilen sorular, öğrencilerin kendi kültürlerini kavramalarına, kültürel miras ürünlerine değer vermelerine (OB5) millî bilinç sahibi olmalarına (D19.1) yardımcı olacak düzeyde hazırlanmalıdır.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde kullanılan ikna etme tekniklerini belirlemeye yönelik çözümlemeler yapabilmelerine olanak sağlayacak metinler kullanılır (T.D.8.19.). Bu tekniklerin odaklanma ve sistematik olmadaki (E3.2, E3.7) yeri ve önemi üzerinde durulur. Öğrencilerde farkındalık oluşturulur.
Öğrenciler kararlı olmak ve millî kimliğini tanımak (D11.2, D19.2, E1.4) konularındaki ön bilgilerini de kullanarak dinlediklerini/izlediklerini çeşitli yönlerden eleştirel olarak ele alır ve eleştirisinin odağındaki noktaya alternatifler önerir (T.D.8.25.).
Atatürk, millî irade, millî kimlik, Sarıkamış Harekâtı, Kut’ül Amare, vatanseverlik ve 15 Temmuz Demokrasi ve Millî İrade konulu metinlerle ilgili okuma çalışmaları yapılırken öğrencilerin bilgilendirici metinlerde metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirlemelerine yönelik çözümlemeler yapabilmeleri amacına dönük çalışmalar yapılır (T.O.8.14.). Bu çalışmalarda kullanılacak metinler yoluyla öğrencilere temaya ilgili değerler örnek metinlerle aktarılır.
Öğrencilerin konuşma ve yazma sürecini uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.8.1., T.Y.8.1.).
Daha önce okunan bir metin ile okunmakta olan metin arasında karşılaştırma yapılarak temayla ilgili metinlerin ortak ve/veya farklı yönleri belirlenir. Bu karşılaştırmalardan elde edilecek çıkarımlar, konuşmalarında ve yazılarında ön bilgi oluşturacak şekilde etkinliklerde kullanılır. Konuşmaların içeriği oluşturulurken öğrencilerin millî irade, millî kimlik, Sarıkamış Harekâtı gibi konularda ön bilgilerinden yararlanmaları da sağlanır (T.K.8.4., T.Y.8.4.). Konuşma ve yazma içeriği oluşturulurken öğrencilerin söz varlığını bağlama uygun şekilde kullanabilmeleri sağlanır (T.K.8.22., T.Y.8.18.).
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (SDB1.3).

Öğrencilerin çeşitli konulara ilişkin tartışmalara katılabilmeleri için uygun ortamlar oluşturulur (T.K.8.17). Bu tartışmalarda öğrencilerin sesini uygun şekilde kullanabilmeleri, beden dilini ve mekânı etkili şekilde kullanabilmeleri sağlanarak etkili iletişim becerileri desteklenir (T.K.8.9., T.K.8.25.), (SDB2.1). Bu tartışmalar sırasında uyulması gereken nezaket kuralları hatırlatılır (D14.2) ve öğrencilerin mevcut duygu ve düşüncelerini uygun biçimde ifade etmeleri sağlanır (SDB1.3).
Öğrenciler, yazılı etkileşimlerinde tepkilerine uygun içerik oluştururken dili yaratıcı biçimde kullanabilmelidir (T.Y.8.5., T.Y.8.7.). Ayrıca tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması beklenir (T.Y.8.21.).
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin ifadelerinde söz varlığını (deyim, atasözü, kelime veya kelime grupları) doğru yerde ve anlamda kullanmaları, sıralama ve mantık hatasına düşmeden cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27., T.O.8.28., T.K.8.26., T.Y.8.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden kahramanlık ve vatan sevgisi konulu şiirlerden bir seçki oluşturması istenebilir. Oluşturduğu seçkiden beğendiği şiirleri arkadaşlarına sunmaları, şiir ve sunumları ile ilgili duygu ve düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanabilir (SDB1.3, D3.1, D19.1, E1.3, E1.2, E3.2, E3.11).
Vatanseverlik kavramı çerçevesinde yaşanılan yerde -varsa- bulunan tabyalar, şehitlikler gibi tarihî yapılar; müzeler, kütüphaneler gibi mekânlar hazırlanan gezi programları çerçevesinde ziyaret edilebilir. Gezi esnasında tutulan notlardan hareketle yazılan gezi yazısı görsellerle de zenginleştirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılabilir.
Konusu “vatan ve vatanseverlik” olan bir şiiri hikâyeye, tiyatro metnine dönüştürmeleri; eseri canlandırmaları ve/veya sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşmaları istenebilir.
Kahramanlık türkülerinin hikayelerini de kapsayan türkülerin söyleneceği ses dosyası oluşturulması, bu dosyanın görsellerle de birleştirilerek e-içerik hâline getirilmesi ve içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir. Kahramanlık türkülerinin hikâyelerinin de anlatıldığı ve türkülerin seslendirileceği bir müzik dinletisi yapılabilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3), (E2.2).

Atatürk’ün vatan sevgisi ve Türklerde vatanseverlik örnekleri üzerine bir araştırma yapılması ve ulaşılan bilgilerin dijital araçlar yardımıyla içerik hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Türk edebiyatında yer alan “vatan ya da vatanseverlik” temalı tiyatro eserleri üzerine bir araştırma yapılması, bu eserlerden farklı dönemlerde yazılmış birkaçının okunarak karşılaştırması ve bulguların raporlaştırılıp sınıfta sunulması istenir.
“15 Temmuz Demokrasi ve Millî İrade” konusu üzerine bir araştırma yapılması, araştırmalardan hareketle konuyla ilgili özgün bir metin yazılması ve yazılan özgün ürünlerden oluşan (resim, şiir, deneme vb.) bir sınıf ya da okul panosu düzenlenmesi istenir.
Yaşanılan yerde şehitlerimizi yaşatmak adına şehitlerimizin adlarının verildiği mekânların tespit edilmesi, bu şehitlerimizin biyografilerinden oluşan bir albüm hazırlanması ve hazırlanan albümün sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Öğrencilerden “Vatanseverlik… gibidir çünkü…” cümlesini tamamlanması istenir.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin görselle iletilen anlamı belirleme, düşünceyi geliştirme yollarını belirleme, çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapma ve çoklu ortam ögelerini kullanma, metnin bölümlerini belirleme, şiirin biçim özelliklerini belirleme, uygun tepki verme, konuşmalarını yapılandırma, geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanma, özetleme, değerlendirme ve yorumlama gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda verilecek olan “Dinlediğini/izlediğini kendi içinde karşılaştırabilme”, “Dinledikleri/izledikleri arasında karşılaştırma yapabilme” ve “Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme”, “Metindeki unsurları sınıflandırabilme”, “Metin içi karşılaştırma yapabilme”. “Metinler arası karşılaştırma yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Konuşmasında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme” ve “Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme” öğrenme çıktıları, sonraki temalarda verilecek olan “Sözlü sunum yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda verilecek olan yazma becerileriyle ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin temanın içeriğine yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (yaşadığımız gezegen, doğa olayları, sürdürülebilirlik) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere doğa ve insanla ilgili ön bilgilerini kullanarak cevaplayabilecekleri sorular yöneltilir.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Tema ile ilgili dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin kendi özelliklerini ve ihtiyaçlarını önemseyerek ve nezaketle (D14.1, D14.2) başkalarını etkin dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir. Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.8.1. ve T.O.8.1.deki aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder (T.O.8.4.). Temayla ilişkilendirilen okuryazarlık, değer ve eğilimler (E1.1, E1.2, E3.3) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Dinledikleri/izledikleri metinlerde kullanılan görsellerle temadaki anahtar kavramlar, öğrencilerin günlük yaşantıları vb. arasında ilişki kurularak öğrencilerin görsellerle iletilen anlamları belirlemelerine yönelik etkinlikler yapılır (T.D.8.6.).
Öğrencilerin çoklu ortam ögelerine yönelik çözümlemeler yapmaları sağlanır (T.D.8.21.).
Öğrenciler dinledikleri/izledikleri metinleri özetler (T.D.8.22.).
Doğa ve insan temalı medya içeriklerinin değerlendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapılır. Medya içerikleri değerlendirilirken doğanın korunması, sürdürülebilir bir çevre anlayışı ve afet bilinci üzerinde durulur (T.D.8.24.), (D9.3, D18.3).
Temaya uygun metinler üzerinden yapılacak okuma çalışmalarından elde edilecek yorumlar (T.O.8.12.), konuşma ve yazma çalışmalarında kullanılır (T.K.8.14., T.Y.8.11.).
Metinlerde metnin bölümlerini belirlemeye yönelik etkinlikler uygulanırken metnin anahtar kavramları da fark ettirilmelidir (T.O.8.16).
Okunan şiirler aracılığıyla bir yandan şiirin biçim özellikleriyle ilgili nitelikler fark ettirilirken (T.O.8.17.) bir yandan da şiirlerdeki duyguları fark edebilme, ifade edebilme ve bunlarla kendi duyguları arasında ilişkiler kurabilmeye yönelik etkinlikler yapılır (SDB2.3, E2.1).
Bilgilendirici okuma dinleme/izleme metinlerinde yer alan düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme etkinlikleri yapılır (T.O.8.18., T.D.8.17.).
Öğrencilerin çoklu ortam ögelerine yönelik çözümlemeler yapabilmeleri sağlanır (T.O.8.22).

Öğrencilerden hem konuşma hem de yazma etkinliklerinde süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.8.1., T.Y.8.1.).
Öğrencinin konuşma sürecinde kullanacağı çoklu ortam ögelerini (T.K.8.6.) konuşma planı hazırlarken (T.K.8.20.) belirlemesi sağlanır (D3.1, OB2, E1.1, E3.2, E3.5). Bu öğrenme çıktısında çoklu ortam ögelerinin belirlenmesi ve belirlenen çoklu ortam ögelerinin görevlerine karar verilmesi beklenir (E3.7, E3.11).
Doğa ve insan konulu konuşma etkinlikleri yapılırken uygun geçiş ve bağlantı ifadelerinin (T.K.8.24.) ve konuyla ilgili yorumların (T.K.8.14.), tahminlerin kullanılması (T.K.8.11.) sağlanır. Bu tahminler, konuşmalarda tepkilere uygun içerik oluşturabilmek için kullanılır (T.K.8.5.). Bu çalışmalarda insan ve doğa sevgisi odağında nezaketli, şefkatli, barışçıl olmak gibi kavramlar ve doğayla ilgili etkinliklerde gönüllü olmanın ve doğal kaynakların bilinçli tüketimi ile israftan kaçınmanın önemi üzerinde durulur (D9.3, D14.2, D15.1, D17.1, D17.2, D17.3).
Öğrencilerin yazma çalışmalarında yorumlarını yazarken düşünceyi geliştirme yollarından yararlanmaları (T.Y.8.17.), daha önce üzerinde durulan yazım kurallarını uygulamaları ve noktalama işaretlerini işlevlerine (üç noktanın alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümleri belirtme; soru işaretinin bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumları belirtme; kısa çizginin cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırma; tek tırnak işaretinin tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü, ibareyi belirtme) uygun kullanmaları sağlanır (T.Y.8.21.).
Öğrencilerin bir adın yerine tercih edilen söz varlığının/dil yapılarının art ve ön gönderim işlevlerini belirlemeleri ve bu söz varlığını/dil yapılarını art ve ön gönderim işlevlerine uygun olarak kullanmaları sağlanır.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27., T.O.8.28., T.K.8.26., T.Y.8.22.), (SDB1.3.).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden iklim krizi ile ilgili görseller ve çoklu medya ögeleriyle zenginleştirilmiş konuşma ve yazma çalışması yapmaları sağlanabilir(OB8.1, OB8.2, E3.3, E3.11). Süreç içerisinde iklim krizi ile mücadele etmede israftan kaçınmanın ve tasarruflu olmanın önemi vurgulanabilir (D17.1, D17.2).
Doğa ile ilgili atasözleri tespit edilerek atasözlerinden hareketle çevresindeki doğal güzellikler hakkında şiir yazma, karikatür çizme, drama metni oluşturma ve canlandırma yapılabilir (D7.2).
“Biyotaklit” kavramı üzerine bir araştırma yapılması, mevcut biyotaklit örneklerinden hareketle özgün bir tasarım üzerine düşünülmesi, bu tasarımın kâğıt, kalem ya da dijital araçlar kullanılarak çiziminin gerçekleştirilmesi, oluşturulma gerekçelerini, amacını, uygulama esaslarını vb. içerecek şekilde bu tasarıma ilişkin çizimin de yer aldığı bir sunum hazırlanıp sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir.
Öğrencilerin atık malzemeler ya da evdeki eski kıyafetlerin farklı bir amaç için yeniden kullanılmasına yönelik yapılan tasarımlar üzerine bir araştırmada bulunmaları ve bu araştırmalardan hareketle konuya ilişkin özgün bir tasarım yapmaları, tasarımda kullanılan atık malzeme ya da eski kıyafetin dilinden dönüşüm serüvenini içerecek bir hikâye yazmaları istenebilir. Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3).

Deprem sonrasında kurtarma çalışmalarına yönelik kullanılan araç gereç ya da robotlarla ilgili bir araştırma yapılması, araştırmalardan hareketle mevcut olanların eksikliğini kapatabilecek ya da geliştirilmesini sağlayacak özgün bir tasarım üzerine düşünülmesi, bu tasarımın kâğıt, kalem ya da dijital araçlar kullanılarak çiziminin gerçekleştirilmesi, oluşturulma gerekçelerini, amacını, uygulama esaslarını vb. içerecek şekilde bu tasarıma ilişkin çizimin de yer aldığı bir sunum hazırlanıp sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Çevre dostu olarak nitelendirilen “yeşil ev” ya da “yeşil bina” uygulamaları üzerine araştırma yapılması, bir binanın “yeşil bina” olabilmesi için taşıması gereken niteliklerin belirlenmesi, araştırmalardan hareketle dijital araçlar kullanılarak basit bir çizim şeklinde özgün bir “yeşil bina” tasarlanması ve bir evin toplam günlük enerji harcamaları, su giderleri göz önünde bulundurularak tasarlanan “yeşil bina”nın enerji tasarrufu noktasında ne kadar işlevsel olduğunun karşılaştırmalar ve hesaplamalarla ortaya konulan bir proje yapılmasını ve tüm bu çalışmalarını içeren sürecin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Hayal edilen dünyanın anlatıldığı bir metnin yazılması ve bu metnin yapay zekâ uygulamaları ya da dijital araçlar yardımıyla görselleştirmesi ve sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
Biyokaçakçılıkla ilgili haber metinleri taranarak konu ile ilgili ulaşılan sorunların çözümüne yönelik polisiye bir hikâye yazılması, hikâye haritasının hazırlanması ve hikâyenin sınıfta paylaşılması istenir.
Geçmişten günümüze hazırlanan doğa takvimleri karşılaştırılarak doğa takvimleri hazırlanması ve hazırlanan doğa takvimlerinin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Okuma ya da dinleme/izleme metninde yer alan “doğa”, “sürdürülebilirlik”, “iklim krizi”, “afetler” vb. kavramlar görsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik

D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin hikâye unsurlarını belirleme, önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapma, söz sanatlarını belirleme, düşünceyi geliştirme yollarını kullanma, açık ve örtük ifade yapılarını kullanma, çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturma, sınıflandırma, özetleme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, sonraki temalarda yer alan “Metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Dinlediğini/izlediğini özetleyebilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Konuşmasında açık ve örtük ifadeleri kullanabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Yaratıcı konuşma yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin Türk hikâye geleneği ve destanlarına yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (Türk destanlarında yer alan olağanüstü ögeler, efsane, halk hikâyesi, masal vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal (T.D.8.1., T.O.8.1.) ve strateji, yöntem (T.D.8.2., T.O.8.2.) seçimlerini yönetebilmelerine yönelik aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Türk Hikâye Geleneği ve Destanları” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB4, OB5) değer ve eğilimler (E3.1, E3.3) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Okudukları ya da dinledikleri/izledikleri öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye ve çözümlemeye yönelik etkinlikler yapılır (T.O.8.13., T.D.8.13.). Bu etkinlikler esnasında “Dede Korkut Hikâyeleri, Türk destanlarında yer alan motif ve semboller, Türk destanlarından örnekler” vb. konuları içeren metinler üzerinde çalışılırken kültürel miras, millî bilinç, millî kimlik ve bağımsızlık üzerinde durulur (D19.1, D19.2, D19.4).
Öğrencilerin dinledikleri/izledikleri bilgilendirici metinlerde sunulan önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümlemeler yaparken metin yapılarından yola çıkmaları sağlanır. Öğrencilere metin yapılarına göre organize edilerek sunulan önemli düşünce, kavram ve durumları belirlemeye yönelik etkinlikler yaptırılır. Önemli bilgilerin belirlenmesinin ardından bunların birbiriyle ilişkisinin ortaya konması sağlanır (T.D.8.14.).
Okunan dinlenen/izlenen şiirlerdeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme çalışmaları yapılır (T.O.8.19., T.D.8.18.).
Öğrencilerin Türk hikâye geleneği ve destanları ile ilgili okudukları metinlerin içeriğini çeşitli niteliklerden hareketle sınıflandırabilmeleri sağlanır (T.O.8.11).
Öğrenciler okudukları hikâye ve destanları yazılı ve sözlü şekilde özetler (T.O.8.23., T.Y.8.12., T.K.8.15.). Ayrıca tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması beklenir (T.Y.8.21.).
Öğrencilerden konuşma ve yazma çalışmalarında süreci uygun şekilde yönetmeleri beklenir (T.K.8.1., T.Y.8.1.). Ayrıca yazarken içerik ve yapıya yönelik seçimler yapmaları sağlanır (T.Y.8.3.).
Öğrenciler, yazılı ve sözlü özetleme çalışmaları yaparken açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları uygun biçimde kullanmalıdır (T.K.8.23., T.Y.8.19.)
Öğrencilerden konuşmalarında düşünceyi geliştirme yollarından yararlanmaları beklenir (T.K.8.21.).

Tema ile ilgili konularda yürütülen konuşma ve yazma çalışmalarında öğrenciler sınıflandırma yapabilmelidir (T.K.8.13., T.Y.8.10.).
Öğrencilerden çoklu ortam ögelerini kullanarak içerik oluşturmaları istenir (D16.3). Bu öğrenme çıktısında çoklu ortam ögelerinin belirlenmesi ve belirlenen çoklu ortam ögelerinin görevlerine karar verilmesi beklenir (T.Y.8.6.).
Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması beklenir (T.Y.8.21.).
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27., T.O.8.28., T.K.8.26., T.Y.8.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden Türk destanlarındaki olağanüstü olayları, sembol ve motifleri basılı ve dijital kaynaklardan araştırmaları ve araştırmaları doğrultusunda bir sunum hazırlamaları istenebilir. Araştırma sonucu ulaştığı bilgileri arkadaşlarına belli bir plan çerçevesinde sunması ve paylaşması sağlanabilir (E3.2, OB2).
Aile büyükleri birincil kaynak olmak üzere Türk masalları üzerine bir araştırma yapılması ve araştırmalar sonucunda öğrenilen bir masalın hazırlık yapılarak anlatıcılık ögelerine uygun bir şekilde sınıfta anlatılması istenebilir (E3.8).
Öğrencilerin destanlardaki, “Dede Korkut Hikâyeleri”ndeki tarihî olaylar ve kişiler ile günümüz arasında ilişki kurarak özgün hikâyeler yazmaları istenebilir.
Yaşanılan ildeki- bölgedeki şehir efsaneleri araştırılarak bu efsanelerin gerçekleştiği mekânlara geziler düzenlenir ve efsanede anlatılan olay örgüsü fantastik bir hikâyeye dönüştürülebilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3), (E2.2).

Okunan Türk destanlarından birine, özgün bir kahraman eklenerek destanın devam ettirilmesi ya da aslına sadık kalacak şekilde yeniden yazılması istenir.
Türk edebiyatındaki efsane örneklerinden hareketle özgün bir efsane yazılması, dijital hikâye oluşturma araçlarının yardımıyla efsanedeki karakterler (hayvan, insan vb.), olaylar vb.nin görselleştirilmesi ve yazılan metnin seslendirilmesi, oluşturulan ses dosyası ve görsellerin birleştirilerek e-içerik hâline getirilmesi, bu içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
Türk halk hikâyeleri, destanları ve efsanelerinin sinema, müzik, tiyatro gibi sanat dallarıyla roman, hikâye gibi diğer edebiyat türlerine yansımaları üzerine bir araştırma yapılması ve bu araştırmasında edindiği bilgilerle, ulaştığı eserlerden örneklerin bir araya getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Okuma metninde yer alan “destan”, “efsane”, “halk hikâyesi” vb. kavramlar, görsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
“Masal”, “destan”, “halk hikâyeleri” ile ilgili görüşme soruları hazırlanarak öğrencinin aile büyükleri birincil kaynak olmak üzere görüşme yapması ve bu görüşme sonuçlarının sınıfta paylaşılması sağlanır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin; sözlü sunum yapabilme, karşılaştırma, sınıflandırma, yorumlama, değerlendirme, tartışma gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Okuduğunu değerlendirebilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin sanat ve estetik kavramlarına yönelik hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (sanat, sanat tarihi, resim, heykel, mimarlık, dans, müzik, sinema, tiyatro, dijital sanatlar, müze, sanal müze vb.) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.
Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla (D14.2) etkin dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik aşamalar uygulanır (T.D.8.1., T.O.8.1.).
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder (T.O.8.4., T.D.8.4.). “Sanat ve Estetik” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB4, OB9), değer ve eğilimler (E1.1,E3.3,E3.10,E3.11) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.
Öğrencilerin tema ile ilgili konularda okudukları, dinledikleri/izledikleri arasında ön bilgilerinden de yararlanarak metin içi ve metinler arası karşılaştırmalar yapabilmeleri amacıyla sanat ve estetik unsurlar içeren metinler kullanılır (T.D.8.9., T.O.8.9., T.D.8.10., T.O.8.10.), (OB5, KB2.7).
Öğrencilerin metin inceleme çalışmaları kapsamında metnin unsurlarını çeşitli özellikleri bakımından sınıflandırması, ayrıştırıp tasnif etmesi ve sonuçlarını çeşitli şekillerde sunması sağlanır (T.D.8.11.), (SDB2.1).
Öğrencilerin okuduklarında ve dinlediklerinde/izlediklerinde ne anlatılmak istendiğine veya ne anlaşılması gerektiğine açıklık getirmeleri, genellemeler yapmaları, ön bilgilerini de kullanarak değerlendirmelerde bulunmaları ve bir sonuca ulaşmaları sağlanır (T.O.8.24., T.D.8.12.) (KB2.14).
Öğrencilerin konuşma ve yazma sürecini uygun şekilde yönetebilmeleri sağlanır (T.K.8.1., T.Y.8.1.).
Öğrencilerin tema ile ilgili konularda yapacakları sunum öncesinde konuşma planı hazırlamaları ve bu plan doğrultusunda prova yapmaları (T.K.8.10.), hedef kitleye uygun ses, beden dili ve görsellerle desteklenen bir sunum gerçekleştirmeleri ve dinleyicilerin olası sorularını cevaplamaları, sunumu sırasında ön bilgilerinden de yararlanarak karşılaştırmalar yapmaları (T.K.8.12.), karşılaştırma sonucunu ortaya koyarak bir yargıya ulaşmaları ve konuşmalarında bu yargıya yer vermeleri sunum sonrasında da konuşma amacına ulaşma durumunu, konuşma içeriğini ve yapısını, süreç içindeki motivasyon ve duygu durumlarını değerlendirmeleri sağlanır (T.K.8.16.), (SDB1.2).
İlgili temada üzerinde durulan konu odağında seçilen tür ve hedef kitleye yönelik hazırlanan anahtar kelimeler, söz varlığı vb. ile ilişkili nesne, kişi, olay ve bilgilerin, özelliklerin belirlenmesi, çeşitli araçlarla bilgilerin nesnel biçimde sunulması (T.Y.8.9.) sağlanır. Konuyla ilgili değerlendirmelerini ön bilgilerini de kullanarak ifade etmeleri (T.Y.8.13.), farklı konularda tartışma becerilerini geliştirmek için çalışmalar yapmaları (T.Y.8.14.), tüm bunları ifade ederken uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanmaları (T.Y.8.20.) sağlanır.
Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması beklenir (T.Y.8.21.).
Öğrencilerin tahminde bulunma işlevli söz varlığını/dil yapılarını (belki, belki de, sanki, galiba, tahminim, muhtemelen, bence, güya, acaba, dediğine bakılırsa, gördüğüm kadarıyla, umarım, herhâlde, -Abil-, -mIştIr, -mIş olmalı vb.) belirlemeleri ve konuşmalarında/yazılarında tahminde bulunma işlevli söz varlığını/dil yapılarını kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27., T.O.8.28., T.K.8.26., T.Y.8.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden resim sanatında iz bırakmış ressamlarımızı ve en ünlü eserlerini basılı ve dijital kaynaklardan araştırmaları ve bir sunum hazırlamaları istenebilir (OB2). Araştırma sonucu hazırladıkları sunumu arkadaşlarına belli bir plan çerçevesinde sunmaları ve paylaşmaları sağlanabilir (D7.3, D16.3, E3.8, E3.2).
Öğrencilerden yaşadıkları yerde -varsa- bir sanat atölyesi, sanat müzesi, sergi salonu ya da sanal bir müzeyi ziyaret etmeleri, ziyarete ilişkin notlar almaları, gezdikleri yerlerdeki heykel, tablo vb. bir sanat eserinin dilinden hikâye yazmaları ve hikâyelerini sınıfta paylaşmaları istenebilir.
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D16.3), (E2.2).

Bulunulan bölgede -varsa- bir müze ziyaret edilerek müze çalışanlarıyla “sanat”, “müze”, ”müzecilik” vb. temaya ilişkin konulara yönelik bir röportaj yapılması ve bu röportajın ses dosyası ya da video kaydının dijital araçlar kullanılarak içerik hâline getirilmesi ve bu içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
Ünlü ressamların tablolarında yer alan karakterlerin, ressamın bakış açısı, ruh hâli ve tablonun uyandırdığı izlenimler doğrultusunda ele alınarak hikâye kahramanı hâline getirilmesi ve bu kahramanın da yer aldığı özgün bir hikâye yazılması istenir.
Yurt dışına kaçırılan sanat eserlerimizin yurda geri getirilmesi hakkında öyküleyici veya bilgilendirici bir metin yazılması, bu metnin sesli anlatı ve dinleti olan uygun dijital araçlarla “podcast” içeriğine dönüştürülerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Okuma ya da dinleme/izleme metninde yer alan “sanat”, “estetik”, “mimari”, “heykel”, “resim”, “dijital sanat” vb. kavramlar görsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendini Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D11. Özgürlük, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Bu temada öğrencilerin, anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümlemeler yapma, metnin bölümlerini belirleme, probleme çözüm üretme, medya metinlerini değerlendirme, eleştirme gibi becerileri edinmek için temel bilgi ve yeterliliklere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin temaya ilişkin temel kabullerini -ön bilgilerini- tespit etmek için soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası, kümeleme gibi yöntem ve teknikler uygulanır.

Bu temada yer alan “Bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme” öğrenme çıktısı, önceki temada verilen “Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme” öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir.
“Basılı ve dijital medya metinlerini değerlendirebilme” öğrenme çıktısı, önceki temalarda verilen “Metin içi karşılaştırma yapabilme”, “Metinler arası karşılaştırma yapabilme” ve “Okuduğunu değerlendirebilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.
“Eleştirisini sözlü olarak ifade edebilme” ve “Eleştirisini yazılı olarak ifade edebilme” öğrenme çıktıları, önceki temalarda verilen “Konuşmasında karşılaştırma yapabilme” ve “Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde karşılaştırma yapabilme” öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilir.

Derse başlamadan önce öğrencilerin tema adı olan “Akademik Düşünce Dünyası” ifadesinden anladıklarına yönelik tahminlerini aldıktan sonra ünlü Türk ve yabancı düşünürlerle ilgili hazır bulunuşluklarını belirlemek ve varsa gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar kapsamında tema ile ilgili konular (düşünme, problem çözme, algoritmik düşünme, analitik düşünme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, bilim, bilimsel bilgi, proje) ile temaya ait değerler arasındaki ilişkiye yönelik etkinlikler yaptırılır.
Öğrencilere, öğrenme çıktısına ve metnin konusuna yönelik ön bilgilerinden yararlanarak cevaplayabileceği sorular sorulup öğrencilerin motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. Hazırlık aşamasında gerekirse destekleyici materyaller kullanılır.

Metnin özelliğine göre okuma, dinleme/izleme yöntem ve tekniklerinden bir veya birkaçı uygulanır. Dinleme/izleme veya sesli okuma sürecinde öğrencilerin başkalarını saygıyla (D14.2) etkin dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrenciler okuma, dinleme/izleme çalışmalarını tamamladıktan sonra gerekli görüldüğü takdirde metnin bir bölümü ve/veya tamamı tekrar okunur, dinlenir/izlenir.
Okuma, dinleme/izleme çalışmaları yapılırken öğrencilerin materyal seçimlerini yönetebilmelerine yönelik T.D.8.1. ve T.O.8.1.deki aşamalar uygulanır.
Öğrenciler okuduklarında, dinlediklerinde/izlediklerinde geçen ve anlamını bilmedikleri kelime ve/veya kelime gruplarının anlamlarını tahmin eder. “Akademik Düşünce Dünyası” temasıyla ilişkilendirilen okuryazarlık (OB1, OB7), değer (D11, D16, D12, D6) ve eğilimler (E1.1, E1.3, E3.4, E3.6, E3.9) ile ilgili söz varlığı geliştirme çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin tema konularıyla ilgili dinlediği/izlediği bilgilendirici metinlerdeki anahtar kelimeleri (T.D.8.15.) ve bu metinlerin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümlemeler (T.D.8.16.) yapmaları sağlanır (E3.7).
Akademik düşünce dünyası ile ilgili dinleme/izleme metinlerinde problem biçiminde tanımlanan olay ya da durumun problemli yönü öğrencilerin kendi bakış açılarıyla özetlemelerinin ardından probleme yönelik alternatif çözümler üretmeleri, çözüme ilişkin yansıtmada bulunmaları (T.D.8.26) sağlanır (E3.11).
Öğrencilerin temayla ilgili konulardaki basılı ve dijital medya metninin değerlendirilecek özelliklerini belirlemeleri, ön bilgilerini de kullanarak karşılaştırmalar yapmaları ve bir yargıya ulaşmaları (T.O.8.25) sağlanır (OB2).
Tema çerçevesinde öğrencilerin okuduğu bir metni ve yazarını ön bilgilerini de kullanarak çeşitli yönlerden eleştirmeleri (E3.10), eleştirdikleri noktalara alternatifler sunmaları (T.O.8.26.), metindeki problemi tespit edip problemin çözümüne yönelik alternatif fikirler üretmeleri (T.O.8.27.) sağlanır (KB3.3).
Öğrencilerin konuşma ve yazma sürecini uygun şekilde yönetebilmeleri beklenir (T.K.8.1., T.Y.8.1.).
Akademik düşünce dünyası kavram alanına giren konularda konuşma ve yazma çalışmaları yaparken eleştirilerini (T.K.8.18., T.Y.8.15.) ve karşılaştıkları problemlere yönelik çözüm önerilerini (T.K.8.19., T.Y.8.16., E3.2, E3.6) başkalarının bakış açılarına saygı duyarak ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1, SDB2.3, E3.5, OB1).
Ayrıca tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretlerini işlevlerine uygun kullanması, yazım kurallarını uygulaması beklenir (T.Y.8.21.).
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı cümleleri belirlemeleri; Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı özgün cümleler kurmaları sağlanır.
Öğrencilerin önceki temalarda konu edilen dil yapılarını ve bunların işlevlerini belirleyebilecekleri, bunları konuşma ve yazılarında kullanabilecekleri etkinlikler yapılır.
Öğrencilerin okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerini edinme süreci ile ilgili kendilerine yönelik yansıtma yapmaları sağlanır (T.D.8.27., T.O.8.28., T.K.8.26., T.Y.8.22.), (SDB1.3).

Üretim Atölyesi
Temada işlenen konu ve öğrenme çıktıları doğrultusunda öğrencilerden ülke içinde ve ülke dışında bilimsel alanda önemli çalışmalar yapmış bilim insanlarımızı basılı ve dijital kaynaklardan araştırmaları, bilimsel başarı kazandıkları alanlar ile ilgili sunum hazırlamaları istenebilir. Araştırma sonucu ulaştığı bilgileri arkadaşlarına belli bir plan çerçevesinde sunmaları veya uygun dijital ortamlarda paylaşmaları sağlanabilir (D16.3, E3.8, E3.2).
Öğrencilerin üretim atölyesi yönergelerinde belirtilen sorumlulukları planlanan sürede tamamlamaları sağlanabilir (D3.2, D16.3, E2.2).
Öğrencilerin etken ve edilgen anlatımın anlama olan katkısını belirlemeleri ve etken ve edilgen yapıları işlevlerine uygun kullanmaları sağlanabilir.

Bilimsel bir çalışmada etik ilkelerin neler olduğu ile ilgili bir araştırma yapılması ve yapılan araştırma bulgularının metin hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
“Bilim”, “bilim insanı”, “yaratıcılık” vb. konularına yönelik seçilen filmlerin izlenmesi ve bu filmlerdeki bilimsel gelişmelerin neler olduğu, günümüze ne şekilde etki ettiğine ilişkin bir düşünce yazısı yazılması, yazının sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenir.
Araştırma basamaklarına uyulacak şekilde bir problemin, konunun ele alınarak bilimsel bir çalışma hâline getirilmesi, uygun dijital araçlar kullanılarak bu çalışmanın akademik posterinin hazırlanması ve bu posterin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.
Yaşanılan yer, TÜBİTAK bölge sergisinin yapıldığı bir yerse bölge sergisinde poster sunumları yapılan projelerin incelenmesi amacıyla bir gezi planının hazırlanması ve serginin ziyaret edilmesi istenir. Yarışmaya katılan öğrencilerle röportaj yapılması bu röportajın ses dosyası ya da video kaydının dijital araçlar kullanılarak içerik hâline getirilmesi ve bu içeriğin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metinde geçen önemli kelimeler listelenir ve bu kelimelerin özellikleri (gerçek, mecaz, yan, eş ve zıt anlamları vb.) görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulur.
Okuma ya da dinleme/izleme metninde yer alan “bilim”, “bilim insanı”, “yaratıcılık” vb. kavramlar, görsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılır.
Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülür.