Müzik

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D7. Estetik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin temel müzik yazı ve işaretlerini, iki ve üç vuruşlu ölçü türlerini bildikleri kabul edilmektedir.

Verilen eserler üzerinde müzik yazı ve işaretlerini, ölçü türlerini incelemeleri ve ayırt etmeleri istenebilir. 

Ritmin yaşamın içindeki yerini ve insan hayatına etkilerini ilişkilendirerek öğrencilerin günlük yaşamlarıyla bağlantı kurmaları sağlanabilir.

MÜZ.11.1.1.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri  sağlanır. İstiklal Marşı’nın ve toplumsal yaşamda önemli yer tutan marşların notaları, basılı şekilde dağıtılarak ya da dijital/teknolojik  araçlar aracılığıyla yansıtılarak öğrencilerin eseri notalar üzerinden takip etmeleri istenebilir (OB2). Marşların notasının ritmik okuması yaptırılır. Ritmik  okuması yapılan marşların doğru duruş ve uygun söyleme tekniklerine göre toplu seslendirilmesi istenir (SDB2.2). İstiklal Marşı’nı ve marşları eslendirirken müzik becerisi ve bilgisinin yoğunlaşması için ezgisel okuma yaptırılır. Böylelikle müziksel bileşenler ve eser arasında anlamlı bağlantılar kurmaları  amaçlanır (E3.1). Öğrencilerin marşları müziksel bileşenleri uygulayarak seslendirmeye gayret etmeleri sağlanır. Seslendirme çalışmalarında marşların  eşliklerinden faydalanılır. T.C. İnkılap tarihi ve Atatürkçülük disiplininden yararlanılarak belirli gün ve haftaların toplumsal önemine vurgu yapılır ve  öğrencilerin bu etkinliklerde aktif rol almaları sağlanır (D3.4). İstiklal Marşı’nı ve toplumsal yaşamda önemli yeri olan marşları müziksel söylemeye yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle değerlendirilebilir. 

MÜZ.11.1.2.
Öğrencilere temel müzik yazı ve işaretlerinin bulunduğu şarkılardan bazılarının notaları verilir. Verilen eserler üzerinde temel müzik yazı ve işaretlerini  incelemeleri istenir. Öğrencilere üzerinde hiçbir yazı ve işaret bulunmayan, bildikleri başka bir sözlü eser verilir. Verilen eseri temel müzik yazı ve  işaretlerinin kullanılabilirliği açısından incelemeleri istenerek temel müzik yazı ve işaretleriyle eser arasındaki ilişkiyi ortaya koymaları beklenir. Öğrencilerin kendi duygularına ilişkin farkındalıklarını artırmak amacıyla verilen eserin içeriğine, anlamına, melodik yapısına, ritmik yapısına uygun temel müzik yazı ve işaretlerini yazmaları istenir (SDB1.1). Öğrencilerin eseri ezgisel okumaları istenebilir. Yazdıkları yazı ve işaretlere uyarak koro hâlinde uygun tekniklerle  söylemeleri sağlanır (OB1). Bu süreçte kulaktan şarkı öğretim yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerin temel müzik yazı ve işaretlerini kullanarak eserleri  incelemeleri ve estetik bir bakış açısıyla değerlendirmeleri, bu bağlamda özgün fikirler üretip uyumlu bir bütün oluşturmaları istenir (E3.3, D7.2). Temel  müzik yazı ve işaretlerini yapılandırmaya yönelik öğrenmeler gözlem formuyla izlenebilir.

MÜZ.11.1.3.
“İki vuruşlu ölçüler” ve “üç vuruşlu ölçüler” konuları ile ilgili çeşitli örnekler verilir. Dört vuruşlu basit, bileşik ve aksak ölçü türlerinden ile ilgili bilgiler  verilir. Dört vuruşlu ölçülerin vuruş şekilleri gösterilerek üç vuruşlu ölçülere göre bir vuruş daha arttığı belirtilir ve dört vuruşlu ölçü türlerinin özelliklerini  belirlemeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerin kolayca bulabilecekleri nesneleri perküsyon çalgısı gibi kullanarak dört vuruşlu basit, bileşik ve aksak ölçülü kısa  tartım cümlelerini taklit/tekrar etmeleri istenir. Öğrenciler iki gruba ayrılır. Birinci gruba kuvvetli vuruşları güçlü vurarak ikinci gruba ise zayıf vuruşları  hafifçe vurarak ritim çalışması yaptırılır (SDB2.2). Ritim çalışmalarını zenginleştirmek için çeşitli vurmalı çalgılardan yararlanılabilir. Yapılan ritim  alışmasında öğrencilerin üzerine düşen görevi yerine getirmeleri beklenir (D6.1). Bu süreçte gösterip yaptırma tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin dört  vuruşlu ölçülerden oluşan yeni ritmik yapıya uyum sağlamaları beklenir (SDB3.1). Dört vuruşlu basit, bileşik ve aksak ölçülü eserler ritimlerine dikkat  çekilerek dinletilir. Öğrencilerin dinletilen eserleri inceleyerek anlamını değiştirmeyecek şekilde ritmik olarak yeniden ifade etmeleri istenir (KB2.14).  Verilen ölçülerin vuruşları gösterildikten sonra dinletilen ezgilere öğrencilerin elleriyle vuruş yapmaları istenir. Öğrencilerin dört vuruşlu basit, bileşik ve  aksak ölçülere özgün bir bakış açısıyla yaklaşarak performans sergilemeleri istenir (E3.3, OB9). Dört vuruşlu basit, bileşik ve aksak ölçülerin benzerlik ve  farklılıklarını listelemeleri istenir. Müzikte dört vuruşlu ölçü türlerini karşılaştırmaya yönelik öğrenmeler karşılaştırma tablosuyla izlenebilir. 

Bu temada performans görevi olarak öğrencilerin yeni öğrendikleri ölçü türlerinden olan bir marş, şarkı veya türküyü seçmeleri, müzik yazı ve işaretlerine  uyarak eseri grup hâlinde seslendirmeleri veya belirli gün ve hafta törenlerinde sahnelemeleri istenebilir. Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı  ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Öğrencilere öğrendikleri marşların ezgisel okumaları yaptırılabilir. Verilen ölçü sayılarının dışındaki dört vuruşlu ölçü sayıları gösterilebilir ve örnekler dinletilebilir.

Öğrencilerin düzeyine uygun ritim alıştırmalarına elleri ile veya perküsyon çalgısıyla vuruş yapmaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin bireysel ve sosyal yaşantılarında çeşitli müzik türleri ve çeşitli çalgı türlerini bildikleri, bulundukları şehirde  gerçekleşmiş müzik etkinliklerinden en az birine katılmış oldukları kabul edilmektedir.

Müziğin gelişim sürecinde oluşan müzik türleri hakkında ne bildikleri tartışılabilir. Yaşadıkları çevredeki müzik  etkinliklerine katılım sağlayıp sağlamadıkları ve müzik alanındaki mesleklerden hangilerini bildikleri sorulabilir.

Müziğin gelişim sürecinde müzik türlerindeki çeşitlenmeyi, çalgıların gelişimini, yaşadığımız zamana ve coğrafyaya  etkilerini sorgulayarak günlük yaşamlarıyla bağlantı kurmaları sağlanabilir.

MÜZ.11.2.1.
Öğrencilerin dünya tarihindeki önemli toplumsal gelişmelerden hangilerini bildikleri ve bu gelişmelerin müzik üzerindeki etkileri sorularak keşfetme  duygularını harekete geçirmeleri sağlanır (E1.1). Batı müziğinin gelişim sürecini etkileyen tarihsel, kültürel, siyasi ve teknolojik etkenleri tarih disiplininden  faydalanarak incelemeleri istenir (OB5). Müzik eserlerinin kayıt altına alınması ve çoğaltılması, estetik unsurların ve armoninin gelişmesi, çok sesliliğin  yaygınlaşması, yeni akımların oluşması, müzik formları, çalgılardaki gelişim süreci, dönemler ve dönem bestecilerinin stilleri gibi Batı müziğinin gelişim  sürecinin etkilediği unsurları incelemeleri istenir. Batı müziğinin gelişim sürecinin etkileri, tarihsel, toplumsal, kültürel ve teknolojik bağlamda  sorgulanarak, toplumsal normlar hakkında bir anlayış geliştirmeleri beklenir (SDB2.3, D3.3). Bu süreçte soru-cevap tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin Batı  müziğinin gelişim sürecinin nedenlerini ve sonuçlarını bağlamından kopmadan özetleyerek yeniden ifade etmeleri sağlanır. Batı müziğinin gelişim sürecine yönelik öğrenmeler çalışma yaprağıyla izlenebilir. 

MÜZ.11.2.2.
Türk müziği, Batı müziği, etnik müzik, popüler müzik gibi türlerden çeşitli müzikler dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla dinletilir. Öğrencilerin her bir türün  tarihsel süreçteki gelişimi, ritmik yapıları, formları gibi ayırt edici özellikleri ile bu müzik türlerinde kullanılan çalgıları belirlemeleri istenir (OB1). Günlük  hayatta karşılaştıkları müziklerin türlerini ayırt etmeleri beklenir. Müzik türlerini ayırt ederken hangi duygu ve düşünceleri yaşadıklarını fark etmeleri  beklenir (SDB1.1). Dinledikleri müzik türlerinin benzerliklerini ve farklılıklarını istelemeleri istenir. Bu süreçte araştırma tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin  düşünce ve ifade özgürlüklerini kullanarak bağımsız bir müzik zevki oluşturmaları beklenir (E1.2). Müzik türlerini estetik bir bakış açısıyla inceleyerek sanat  ve sanatçı kavramlarıyla ilgili çıkarımlarda bulunmaları sağlanır (D7.2). Müzik türlerini karşılaştırmaya yönelik öğrenmeler karşılaştırma tablosuyla  izlenebilir. 

MÜZ.11.2.3.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. Öğrencilere belirli gün ve haftalarda seslendirilen marşlardan hangilerini bildikleri ve bu marşların bıraktığı etkiler hakkında açık  uçlu sorular sorulur. Vatan ve bayrak sevgisini, millî birlik ve beraberliği, Atatürk sevgisini, kahramanlığı ve bağımsızlığı konu alan görseller tahtaya  dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla yansıtılabilir. Bu süreçte T.C. İnkılap tarihi ve Atatürkçülük disiplininden faydalanılabilir. Öğretilecek eserin türkü olması  durumunda, öğrencilerin bildikleri ya da yaşadıkları şehre ait türkülerden örnekler vermeleri istenir. Kültürel çeşitliliğin müziklere yansımalarına dikkat  çekilerek farklı kültürlere, kendisine ve çevresine önem vermenin ve saygı göstermenin gerekliliğine değinilir (D14.3, OB5). Halk kültürünün türkülere  yansıması vurgulanır. Türk halk müziğine yönelik farkındalık oluşturmak amacıyla farklı yörelerden türküler dinletilir (SAB9). Türk müziği bilinci oluşturmak  için Türk sanat müziği alanında iz bırakan bestekârların ve güftekârların eserleri seçilir. Öğrencilerin seçilen türlerdeki eserleri toplu söylerken uygun  teknikleri kullanmaları ve müziksel bileşenleri uygulamaları istenir. Bu süreçte kulaktan şarkı öğretim yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerin kendi ülkelerinin  müzik türlerinden farklı eserler seslendirerek dönemin sosyokültürel yapısı ve toplumsal normlar hakkında anlayış geliştirmeleri beklenir (SDB2.3). Çeşitli  türlerden eserlerin öğretilmesi ve seslendirilmesiyle öğrencilerin geniş bir arşive sahip olmaları sağlanır. Oluşturulan bu arşiv sayesinde, her eseri  seslendirdiklerinde kendi yeteneklerine ve kapasitelerine güvenmeleri hedeflenir (E1.5). Marşları, şarkıları ve türküleri müziksel söylemeye yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

MÜZ.11.2.4.
Öğrencilerin yaşadıkları şehirdeki müzik etkinliklerini nitelik ve nicelikleri açısından sorgulamaları istenir. Müzik etkinliklerini kültürel farkındalık, sanatsal  gelişim, toplumsal katılım, toplumsal ve kültürel değişim bağlamında incelemeleri istenir. Bu süreçte tartışma yöntemi kullanılabilir. Tartışma sürecinde  kendisine, içinde yaşadığı topluma, kültürel zenginliklere verilmesi gereken değerlere dikkat çekilerek toplumsal normlar hakkında bir anlayış  geliştirmeleri sağlanır (D5.1, SDB2.3). Öğrencilerin yaşadıkları şehrin müzik etkinliklerini tanımlamaları istenir. Yaptıkları tanımlamalara dair anlama  ihtiyacına yönelik sorular sormaları ve bu sorular hakkında bilgi toplamaları istenir (E3.8). Toplanan bilgilerin doğruluğunu ve kaynakların güvenilirliğini  kontrol etme, birden fazla kaynaktan doğrulama yapma, doğruluğun kontrolü için iletişime geçme, detaylı araştırma ve karşılaştırma yapma, güncelliğini  kontrol etme gibi yöntemlerle değerlendirmeleri istenir. Toplanan bilgilerden elde edilen verilere göre öğrencilerin belirli bir müzik türünün/sanatçının  popülerliği, belirli mekânlarda düzenlenen etkinliklerin katılımcı profili, belirli bir zaman diliminde yapılan etkinliklerin sıklığı ve çeşitliliği üzerine çıkarım  yapmaları istenir. Öğrenciler, kültürün sürdürülebilmesi amacıyla yaşadığı şehirde gerçekleştirilen müzik etkinliklerine katılmaya teşvik edilir (OB5).  Yaşanılan şehrin müzik etkinliklerini sorgulamaya yönelik öğrenmeler öğrenme günlüğüyle izlenebilir.

MÜZ.11.2.5.
Öğrencilerin müzik kariyerine sahip olmak için hangi becerilerin gerektiğine dair fikirleri sorularak ölçüt belirlemeleri istenir. Müzik alanı ile ilgili bildikleri  mesleklerin ne olduğu sorularak bunları listelemeleri istenir. Müzik alanında profesyonel eğitim veren kurumlar anlatılır. Öğrencilerden, yaşadıkları  şehirdeki örgün müzik eğitim kurumlarını kişisel gelişimlerini desteklemek ve görev bilincine sahip olmak amacıyla gözlemleyerek veri toplamaları istenir  (D16.3). Müzik öğretmenliği, bestecilik/kompozitörlük, müzikologluk, yorumculuk, orkestra/koro şefliği gibi meslekler anlatılır. Bu meslek gruplarının ülkemizdeki temsilcilerinden bahsedilir. Öğrencilerin karşılaştıkları meslekler hakkında fikir alışverişinde bulunarak toplumsal normlar hakkında anlayış  geliştirmeleri sağlanır (SDB2.3). Bu süreçte tartışma yöntemi kullanılabilir. Bunlara ek olarak müzik teknolojilerinden ve buna bağlı mesleklerden bahsedilir.  Dijital araçlar aracılığıyla etkileşimde bulunurken müzik teknolojileri ile yapılacak çalışmalarda etik kuralların önemi anlatılır (OB2). Müziği merkeze alan meslek dallarından opera, bale, müzikal gibi türlerden örnekler dinletilir ve bu türlerin müziksel bileşenlerini tanımaları beklenir (SAB9).  Öğrenme sürecinin keyifli ve eğlenceli hâle getirilebilmesi için müzik alanında meslek sahibi olan kişiler sınıf ortamına davet edilerek etkinlikler yapılabilir  (E2.5). Öğrencilerin topladığı verilerle müzik alanındaki meslekleri sınıflandırmaları ve kaydetmeleri sağlanır. Mesleki yönelimde müzik kariyerini  gözlemlemeye yönelik öğrenmeler öz değerlendirme formuyla izlenebilir. Bu temada performans görevi olarak öğrencilerin bulundukları şehirdeki bir Batı müziği konserine katılarak veya dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla izleyerek etkinliği mekân, tür, katılımcı profili açısından değerlendirmeleri istenebilir.  Bu konserde yer alan orkestra üyelerinin müzik kariyerleri hakkında gözlemlerini yansıtmak amacıyla sunum yapmaları istenebilir. Performans görevi,  dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Müzik kariyeri yapmış profesyonel kişilerle röportaj yapılması istenebilir. Yapılan röportaj sunum yöntemi ile yansıtılabilir.

Öğrencilerin müzik alanındaki meslekleri listelemeleri istenebilir. Yaşadıkları şehirde bulundukları ay içinde  gerçekleştirilecek müzik etkinliklerini araştırıp içerikleri hakkında arkadaşlarını bilgilendirmeleri istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin dört vuruşlu ölçü türünü, ritim kalıplarını, şarkıyı oluşturan temel bileşenleri bildikleri kabul edilmektedir.

Şarkıyı oluşturan temel bileşenlerin neler olduğu sorulabilir.

Günlük hayatta kullandıkları nesnelerden sesler çıkararak ritim cümleleri oluşturmaları istenebilir. Şarkılarda yer alan  sözler ile bu sözlerin dinleyicide bıraktığı etkiye vurgu yapılabilir.

MÜZ.11.3.1.
Dört vuruşlu ölçü türleri ( vb.) ve bu ölçü türlerinin vuruş şekilleri ile usulün darp vuruşları gösterilerek ritmik vuruşları yaptırılır. Dört vuruşlu ölçü türüne ait (   vb.) bir ezgiye ritim eşliği oluşturmak için uygun eser seçilir. Seçilen eser dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla dinletilir. Seçilen esere  ritim eşliği oluşturulmadan önce dört vuruşlu ölçü türleri ile ilgili sorular sorulur. Öğrencilerin dinletilen eserin hangi dört vuruşlu ölçü türünde yazılmış  olabileceği hakkında fikir alışverişi yapmaları sağlanır. Esere uygun ritim kalıpları; el çırpılarak, kolayca bulunabilecek nesneler kullanılarak veya vurmalı bir  çalgıyla çalınarak gösterilir. Türk müziğine ait usullerin darp vuruşları da ayrıca verilebilir. Öğrencilerin çalınan ritim kalıplarını gösterip yaptırma tekniğini  kullanarak tekrar etmeleri istenebilir. Öğrencilerin düzeylerine uygun dört vuruşlu eserler dinletilir. Dört vuruşlu ritim kalıpları oluşturabilmek amacıyla  dinlediği eserlerden birini belirlemeleri istenir (D3.2).

Belirledikleri esere ritim kalıpları seçmeleri beklenir. Seçilen ritim kalıpları incelenerek belirlenen  eserin ölçü sayısıyla eşleşip eşleşmediğini akıl yürütme yoluyla sorgulamaları sağlanır (OB4). Uygun eşleştirme yapılarak dört vuruşlu ölçü türündeki  eserlere özgün ritim eşliği oluşturmaları istenir (E3.3). Dört vuruşlu ölçü türlerinde ritim eşliği yaratabilme sürecinde esere uygun olmayan ritim kalıpları  da çalınarak öğrencilerin bulma-keşfetme yöntemiyle ritmik uyumun önemini fark etmeleri sağlanır. Oluşturulan ritim eşlikleri sınıf ortamında çalınarak  farklı bakış açılarını anlamaları sağlanır (SDB2.3). Dört vuruşlu ölçü türlerinde ritim eşliği yaratabilmeye yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

MÜZ.11.3.2.
Öğrencilere dinledikleri sözlü-sözsüz müziklerin nasıl bestelendiği hakkında tartışma yaptırılır. Sözlü müzik türündeki eserlerde söz ve müzik uyumuna  dikkat çekilir. Bu türlere ait örnek eserler dinletilir. Örnek eserlerden yola çıkılarak şarkıların toplumsal olaylar, kişinin iç dünyası, doğa sevgisi, müziksel  yaratıcılık kaygısı gibi amaçlarla yazılmış olabileceğini gözlemlemeleri beklenir (KB2.16). Öğrencilerin kendi şarkılarını yazmadan önce istedikleri konuyu  seçerek amaçlarını belirlemeleri sağlanır. Şarkı oluşturabilmek için gereken temel bileşenlerin neler olabileceği sınıf ortamında tartışılır ve kendi şarkıları için gerekli ögeleri seçmeleri sağlanır (SDB2.2). Kendi şarkılarını yaratabilmeleri için şarkı sözü yazmaları istenir ve prozodinin önemine değinilir. Şarkı  sözünü kendileri yazabileceği gibi sayışma, tekerleme, şiir vb. türlerden de yararlanabilirler (OB1). Bu süreçte bilinen şarkıya yeni söz yazma tekniği de  kullanılabilir. Belirledikleri şarkı sözüne uygun ritim kalıbı oluşturarak bu sözleri ritmik okumaları ve çevrelerinde kolayca bulunan nesnelere vurmaları ya  da varsa bir vurmalı çalgıyla eşlik etmeleri istenir. Öğrencilerin ritmik olarak seslendirdikleri çalışmaya, ona uygun doğaçlama bir ezgi ekleyerek ve söz,  ritim, ezgi arasında ilişki kurarak kendi şarkılarını oluşturmaları istenir (E3.3). Şarkı oluştururken dijital/teknolojik araçlardan yararlanılabilir. Oluşturdukları  şarkıları uygun teknikleri kullanarak söylemeleri istenir (SAB10). Kişisel özelliklerini tanıyarak özgün çalışmalarını ortaya koymaları ve kendilerine olan öz  saygılarını geliştirip bu süreci değerlendirmeleri istenir (SDB1.2, D14.2). Kendi şarkısını yaratabilmeye yönelik öğrenmeler öz ve akran değerlendirme formuyla izlenebilir. 

Performans görevi olarak öğrencilerin reklamını yapacakları bir objeyi seçmeleri istenir. Bu objenin tanıtımı için doğaçlama yoluyla basit düzeyde dört  vuruşlu ölçü türünde reklam müziği oluşturmaları istenir. Bu süreçte gruplar oluşturularak ekip çalışması  yapmaları sağlanabilir. Bu çalışmada müzik ve  kayıt teknolojilerinden yararlanıp istedikleri cıngılı tasarlayarak oluşturdukları içeriği sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir. Performans görevi, dereceli  puanlama anahtarı, öz veya grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Müzik aleti çalabilen öğrenciler, kendi oluşturdukları şarkıları sınıfta seslendirebilir. Kendi oluşturdukları şarkının notalarını yazmaları istenebilir.

Öğrencilerin şarkı oluşturulurken kullanılabilecek tekerlemeleri listelemeleri istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D10. Mütevazılık

OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin çeşitli ölçü türlerinin vuruş şekillerini bildikleri kabul edilmektedir.

Çeşitli eserler dinletilerek ölçü türlerindeki farklılıklara dikkat çekilebilir.

Öğrencilere daha önce izledikleri bir müzik topluluğunun nasıl yönetildiğiyle ilgili sorular sorulabilir, şefin hareket ve  komutlarının önemi üzerinde durulabilir.

MÜZ.12.1.1.
“İki vuruşlu”, “üç vuruşlu” ve “dört vuruşlu” ölçü türlerinin vuruş şekilleri hatırlatılır. Çeşitli koro ve orkestra şeflerinin görüntüleri izletilerek yönetim  şekillerini incelemeleri beklenir. Öğrencilerin bayrak törenlerinde İstiklal Marşı’nı yöneten öğretmeni izleyerek yönetim şeklini gözden geçirmeleri istenir. Bu  süreçte gözlem tekniği kullanılabilir. Şeflerin eserleri yönetirken yaptığı hareketlerin ne anlama geldiği ile ilgili sorular sorulur. Bir eserin temposunun  korunması, esere giriş-çıkışların belirlenmesi, müzikal ifadelerin sağlanması vb. bağlamında çıkarım yapmaları istenir. Çeşitli ölçü türlerindeki vuruş şekilleri gösterilir ve eser yönetme sırasında bu şekilleri kullanmaları sağlanır (OB4). Çeşitli ölçü türlerinde seçilen eserleri odaklanarak yönetmeleri hedeflenir (E3.2).  Müziksel bileşenlere uyarak toplu seslendirme ve yönetme çalışmaları yaptırılır (SAB10, SAB13). Bu süreçte öğrencilerin grup çalışmasına uyumlu  davranmaları hedeflenir (D10.3). Öğrencilerin verilen eserleri yönetirken kendi davranışlarını ve çıkarımlarını değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Çeşitli ölçü  türlerindeki eserlerin yönetimini yansıtmaya yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir. 

Bu temada performans görevi olarak öğrencilerin Türk orkestra-koro şefleriyle ilgili araştırma yapmaları ve sunum hazırlamaları istenebilir. Performans  görevi, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çeşitli törenlerde İstiklal Marşı’nı ve belirli gün ve haftalar ile ilgili eserleri öğretmen rehberliğinde yönetmeleri istenebilir.

Çeşitli ölçü türlerindeki vuruş şekillerini gösteren tablo/pano hazırlamaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D14. Saygı, D15. Sevgi

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin marşları, şarkıları, türküleri, çok sesli eserleri tanıdıkları ve yaşadıkları şehrin müzik etkinliklerinin farkında oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilere yaşadıkları şehrin müzik etkinliklerinin günlük yaşantılarını nasıl etkilediği sorularak düşüncelerini paylaşmaları istenebilir. Geleneksel  kültürümüz içinde tanık oldukları müzik etkinlikleri hakkında görüşleri alınabilir.

Türk müziği, popüler müzik, Batı müziği, caz müziği gibi çeşitli türlerdeki müzik topluluklarında kullanılan çalgılar hakkında sorular sorulabilir.  Öğrencilerin sorulara verdikleri cevaplar ve çeşitli görseller aracılığıyla, kullanılan çalgılarla etkinlik türü arasında ilişki kurmaları sağlanabilir. Sosyal medyanın müzik endüstrisi üzerindeki etkilerine dikkat çekilebilir.

MÜZ.12.2.1.
Öğrencilere geleneklerimizden hangilerini bildikleri sorulur. Bildikleri geleneklerde müziğin kullanılıp kullanılmadığı tartışılır.  Öğrencilerin geleneksel müziğimizin kullanıldığı alanları araştırmaları ve bu araştırmalar için kullanacakları araçları belirlemeleri  istenir. Bu süreçte araştırma inceleme yöntemi kullanılabilir. Araştırmaların, yazılı kaynaklar, kaynak kişiler, dijital/teknolojik araçlar  vb. kullanılarak yapılabileceği hatırlatılır. Öğrencilerin belirlediği  araçlarla çeşitli yörelerin geleneklerinde kullanılan müzikler hakkındaki bilgileri keşfetme arzusuyla bulmaları hedeflenir (E1.1). Halk müziğinin yaşanmış olaylardan esinlenilerek ortaya çıktığı ve bölgesel olarak farklılıklar gösterdiği açıklanır. Geleneklerimizde müziğin kullanım alanları; sıra geceleri, halk  dansları, âşıklık geleneği, mevlit, kaside, mevlevi ayinleri, tasavvuf müziği, kına gecesi, asker uğurlama, mehter, ağıt vb. olarak örneklenir. Dijital/teknolojik  araçlar aracılığıyla videolar izletilerek kültürel miraslarını tanımaları ve bu geleneklerin farkına varmaları sağlanır (D15.2). Öğrencilerin araştırmalarıyla  ulaştığı bilgileri çeşitli kaynaklardan doğrulamaları istenir (OB1). Farklı yörelerin geleneklerinde kullanılan müzikler hakkında ulaştığı bilgileri toplumsal  normlar hakkında bir anlayış geliştirerek kaydetmeleri sağlanır (SDB2.3). Öğrencilerin kaydettikleri bilgileri okul panosunda sergilemeleri istenebilir.  Geleneklerimizde kullanılan müzikler hakkında bilgi toplamaya yönelik öğrenmeler dereceleme ölçeğiyle izlenebilir. 

MÜZ.12.2.2.
Dünya müziğine ait farklı eserler dinletilir veya dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla izletilebilir. Dinletilen müziklerdeki ritmik ve melodik çeşitlilik, çalgılar,  kültürel yapı vb. hakkında bilgiler verilir (OB1). Dinlediği halk ezgilerindeki ritmik ve melodik çeşitliliğin o bölgenin kültürel yapısını ve yaşam biçimini  yansıtıp yansıtmadığı sorulabilir. Dinletilen eserlerdeki anlam, içerik, yazılma amacı gibi unsurları inceleyerek farklı kültürlerin toplumsal normları hakkında  anlayış geliştirmeleri istenir (SDB2.3). Bu süreçte sosyoloji disiplininden faydalanılabilir. Eserlerdeki vurgu, stil, melodik yapı, çalgılar vb.  unsurlara odaklanmaları sağlanarak müziksel bileşenleri tanımaları sağlanır (E3.2). Bu süreçte beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Dinlediği eserlerdeki  çalgıları fark ederek bu eserlerin kullanım alanlarına göre sınıflandırmaları istenir (KB2.3). Dinlediği eserlerin ait olduğu coğrafyaların kültürel yapısını  gözlemleyerek kültürel çeşitliliği fark etmeleri sağlanır (D4.5). Farklı eserlerdeki müziksel bileşenleri ayırt etmeleri beklenir. Öğrencilere farklı kültürlerden  ve bölgelerden müzikler dinletilerek bu müziklerin hangi kültürlere ve bölgelere ait olduğu sorulur. Bu müziklerle ilgili liste yapmaları istenir. Listelediği  eserlerdeki müziksel bileşenleri açıklamaları sağlanır. Dünya müziğine ait eserleri müziksel dinlemeye yönelik öğrenmeler öz değerlendirme formuyla  izlenebilir. 

MÜZ.12.2.3.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, ses ve nefes egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. Öğrencilere kanonlar, çok sesli eserler ve geleneksel türkülerimizin çok sesli düzenlenmiş örneklerinden oluşan bir seçki  dinletilerek müziksel bileşenleri ayırt etmeleri beklenir. Bu eserlerde kaç farklı grup olduğu sorularak grupları ayırt edebilmeleri ve kendilerini  değerlendirmeleri istenir (SDB1.3). Çok sesli bir eser seçilir. Seçilen eserin ritmik yapısına ve içinde geçen müziksel ifadelere dikkat çekilir. Seslendirmenin  keyifli ve eğlenceli hâle getirilmesi için bedensel hareketlerle birlikte toplu söyleme yaptırılarak grupla çalışma becerilerini geliştirmeleri beklenir (E2.5,  D3.4). Eseri seslendirirken uygun teknikleri kullanarak ve müziksel bileşenleri uygulayarak söylemeleri beklenir. Çok sesli eserleri müziksel söylemeye  yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir. 

MÜZ.12.2.4.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. Öğrencilerin belirli gün ve haftalarda seslendirilen marşlardan hangilerini bildikleri ile ilgili ve bu marşların dinleyicide bıraktığı  etkiler hakkında öğrencilere açık uçlu sorular sorulur. Vatan ve bayrak sevgisini, millî birlik ve beraberliği, Atatürk sevgisini, kahramanlığı ve bağımsızlığı  konu alan marşların, şarkıların ve türkülerin sözleri ve notaları verilir. Öğretilecek eserin türkü olması durumunda öğrencilerin bildikleri ya da yaşadıkları şehre ait türkülerden örnekler vermeleri istenir. Kültürel çeşitliliğin müziklere yansımalarına dikkat çekilerek farklı kültürlere, kendisine ve çevresine önem  vermenin ve saygı göstermenin gerekliliğine değinilir (D14.2, OB5). Halk kültürünün türkülere yansıması vurgulanır. Farklı yörelerden türküleri, Türk halk  müziğine yönelik farkındalık oluşturmak amacıyla müziksel bileşenlerini ayırt ederek dinlemeleri sağlanır (SAB9). Türk müziği sanatçılarını tanımak için  Türk müziği tarihinde iz bırakan eserler seçilir. Seçilen türlerde eserleri seslendirirken uygun teknikleri kullanarak söylemeleri sağlanır. Ritmik yapı,  entonasyon ve müziksel ifade gibi bileşenleri uygulayarak söylemeleri istenir. Bu süreçte kulaktan şarkı öğretimi yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerin müzik  türlerimizden farklı eserleri topluca seslendirerek toplumsal normlar hakkında anlayış geliştirmeleri ve dönemin sosyokültürel yapısının farkında olmaları  beklenir (SDB2.3). Çeşitli türlerden eserlerin öğretilmesi ve seslendirilmesi aracılığıyla öğrencilerin geniş bir arşive sahip olmaları sağlanır. Oluşturulan bu  arşiv sayesinde her eseri seslendirdiklerinde yeteneklerine ve kapasitelerine güvenmeleri hedeflenir (E1.5). Marşları, şarkıları ve türküleri müziksel söylemeye yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir. 

MÜZ.12.2.5.
Öğrencilerin yaşadıkları şehirdeki müzik etkinliklerini dijital/teknolojik araçlar ve sosyal medya platformlarından araştırarak yerel gazeteleri inceleyerek  veya doğrudan etkinlik mekânlarını ziyaret ederek gözlemlemeleri ve bu gözlemlerini not etmeleri istenir. Bu süreçte gözlem tekniği kullanılabilir.  Gözlemledikleri farklı etkinliklerin çeşitliliğine ve belirli türdeki etkinliklerin sıklığına dair örüntüleri tespit ederek sınıfta paylaşmaları istenir. Örüntüleri  paylaşırken öğrencilerin birbirini saygılı, meraklı ve açık fikirlilikle dinleyecekleri ortam oluşturulması hedeflenir (E3.5). Paylaşılan örüntülerden yola çıkarak etkinliklere yönelik genellemeler yapmaları istenir. Bu süreçte tartışma yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerin kendi duygularına ilişkin farkındalıklarını  artırmak amacıyla şehrin müzik yaşantısına yönelik yapılan genellemelerden nasıl faydalanacakları sorulur (SDB1.1). Öğrencilerin toplumsal ve kültürel  zenginliklere değer vermeleri amaçlanarak yaşadıkları şehrin müzik etkinliklerine katılmaları teşvik edilir (D5.1, OB5). Yaşanılan şehrin müzik etkinlikleri  hakkında tümevarımsal akıl yürütmeye yönelik öğrenmeler açık uçlu sorularla izlenebilir.

MÜZ.12.2.6.
Müzik yapıtlarının dinleyiciye ulaşmadan önce hangi süreçlerden geçtiğine değinilir. Müzik endüstrisinin bileşenleri ve ilgili meslek dalları hakkında bilgiler verilir. Verilen bilgiler doğrultusunda gözlemleyeceği ölçütleri belirlemeleri istenir. Müziğin üretim, dağıtım ve tüketim sürecine yönelik verileri gözlemleri  doğrultusunda toplamaları istenir (OB7). Topladıkları verileri sınıflandırıp kaydetmeleri sağlanır. Müzik endüstrisi ile ilgili verilerin toplanması sürecinde  planlı ve düzenli çalışmalarının önemi vurgulanır (D3.2). Müziğin üretim veya dağıtım sürecinde telif haklarına dikkat edilmediği durumlarda yaşanmış  sorunlara dair örnekler verilir. Böylece üreten insanların hak kaybı konusunda neler hissettiklerini empati yoluyla anlamaları sağlanır (E2.1). Öğrencilerin  yaşadıkları şehirde müzik üretimi yapan kayıt stüdyolarının işleyişi hakkında bilgi toplamaları istenir. Bu süreçte araştırma tekniği kullanılabilir. Müzik  endüstrisinin bir alanı olarak canlı performansın önemine ve değerine vurgu yapılır. Öğrencilerin dinledikleri müziklerde değişik duygular hissedebileceğinin farkına varmaları sağlanır (SDB1.1). Müzik endüstrisini gözlemlemeye yönelik öğrenmeler öz değerlendirme formuyla izlenebilir.

Performans görevi olarak geleneksel müziklerden bir eser seçilir. Seçilen eserin ana ezgisi bir grup tarafından seslendirilirken diğer grubun da bu ezgiye  ostinato eşlikle katılması sağlanır. Yapılan seslendirmelerin sınıf ortamında ulaşılabilecek bir ses kayıt cihazıyla kaydedilmesi istenebilir. Performans görevi dereceleme ölçeği ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden geleneklerimizde yer alan marş, şarkı ve türkü formlarından birini seçerek eser bestelemeleri istenebilir.

Öğrencilerin bulundukları bölgenin geleneklerinde kullanılan müzikleri ve müziklerde kullanılan çalgıları listelemeleri istenebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D20. Yardımseverlik

OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin sahne etkinliklerini deneyimledikleri kabul edilmektedir.

Etkinliklerin sahnelenme sürecinde hangi aşamalardan geçtidiği hakkında sorular sorulabilir.

Öğrencilerin sosyal yaşamlarında izledikleri sahne performansları veya sınıfta izletilen konser, müzikli oyun vb. videoları  ile kendi yapılandıracakları sahnelerine ilişkin görüşleri alınarak günlük hayatlarıyla köprü kurmaları sağlanabilir.

MÜZ.12.3.1.
Öğrencilerin bireysel olarak ya da gruplar oluşturarak bir gösteri planlamaları istenir. Öğrencilere kendi sahnesini oluştururken nelere dikkat etmeleri  gerektiği hakkında bilgi verilir. Öğrencilerin sahneleme yapacağı içeriği belirleyerek içerik ve sahneleme süreci arasında ilişki ortaya koymaları sağlanır.  Seçilecek konu, kostüm, müzik vb. hakkında karar vermeleri istenir. Bu süreçte beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Sahne etkinliklerini; solo, koro ya da vokal  topluluğu şeklinde şarkı söyleme, bireysel ya da gruplar hâlinde çalgı çalma, bedensel hareket ya da drama performansı, müzikli şiir dinletisi, müzikli slayt  gösterisi gibi alanlardan seçmeleri istenir. Toplulukla ya da solo şarkı söyleme gibi etkinliklerde canlı çalgı eşliklerinden ya da müzik teknolojisinden  yararlanılabilir. Bunların dışında loop (müzikal döngü), midi vb. programlar kullanılarak eşlik kayıtları oluşturulabilir ya da karaoke uygulamalarından  yararlanılabilir. Arkadaşlarıyla iş birliği yaparak yapılandıracakları sahneleme sırasında görev almaları sağlanır (SDB2.2). Öğrencilerin organizasyonun  planlanmasında ve hayata geçirilmesinde dayanışma içinde olmaları beklenir (D20.2). Öz yeterliliğinin farkında olarak yapılacak etkinliğe katkıda  bulunmaları istenir (E1.4). Öğrencilerin topluluk önünde kendi sahnesini gerçekleştirirken grup arkadaşlarıyla ve izleyiciyle etkileşim içinde olmaları beklenir  (SDB2.1, OB9). Sahneleyeceği içerik ve sahneleme süreci arasında uyumlu bir bütün oluşturmaları sağlanır. Sahnelenecek içerikler ile ilgili yarışma  etkinliği düzenlenebilir. Kendi sahnesini yapılandırmaya yönelik öğrenmeler, dereceleme ölçeği kullanılarak izlenebilir. Çalışma grup hâlinde yapıldığında öğrencilerin grup çalışmalarına yönelik değerlendirme yapabilmesi için grup değerlendirme formu kullanılabilir.

Bu temada öğrencilerin yıl sonu gösterisinde müzik eşlikli şiir dinletisi, oratoryo, koro, bireysel, toplu performans gibi etkinliklerden birini seçerek  sahnelemeleri beklenebilir. Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı, öz veya grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Sınıfta çalgı çalabilen öğrencilerin yapılacak etkinliklerde arkadaşlarına çalgılarıyla eşlik etmeleri istenebilir.

Etkinliklerde yapılacak sahnelemenin organizasyonuna yönelik görevler verilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D10. Mütevazılık, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin İstiklal Marşı’nın sözlerini, ritmik hece yapısını ve ezgisini, dizek, anahtar, süre (birlik, ikilik, dörtlük, sekizlik, onaltılık), ölçü, ölçü çizgisi ve ölçü  sayısı   gibi kavramları, hız terimlerini (andante, moderato, allegro), gürlük terimlerini (piano, mezzoforte, forte), tekrar işaretlerini ve notaları (do1- do2) kavramsal olarak bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin ön bilgileri; notaların dizek üzerindeki yerleri ve süre değerleri, “do dizisi”ndeki sesler arasındaki yükseklik farkı ve ölçü sayıları ile ilgili sorular sorularak belirlenebilir.

Öğrencilerin günlük yaşamlarında müzik diline ait ögelerle nerelerde karşılaşabilecekleri ile ilgili sorular sorulur.

MÜZ.9.1.1.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasının sözleri tahtaya yazılır veya dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla yansıtılarak incelemeleri sağlanır.  İstiklal Marşı’nın yazılma süreci ve sözlerinin anlamı ile ilgili sorular sorularak İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasını yorumlamaları istenir. İstiklal Marşı’na saygının  önemi ile vatanseverlik değeri vurgulanır (D19.1, OB5). Bu süreçte T.C. İnkılap tarihi ve Atatürkçülük disiplininden faydalanılabilir. İstiklal Marşı’nı  seslendirirken uygun söyleme tekniklerini kullanmaları ve aldıkları nefes yerlerini fark etmeleri istenir (SDB1.1). İlk kıtası ile ikinci kıtasının nefes yerleri arasındaki farklılıklar gösterilir. İstiklal Marşı’nın prozodisi üzerinde durulur. İstiklal Marşı’nın ölçü sayısına dikkat çekilir. Sözlerinin eksik ölçü ile başladığına değinilir. Marşın ritmik yapısı ve ezgisel yapı arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.13). Marşı, odaklı bir şekilde müziksel bileşenleri uygulayarak  söylemeleri sağlanır (E3.2). Bu süreçte gösterip yaptırma tekniği kullanılabilir. İstiklal Marşı’nı müziksel söyleme ile ilgili öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

MÜZ.9.1.2.
Öğrencilerin temel müzik yazı ve işaretleriyle ilgili neler bildikleri ve neleri merak ettikleri sorulur (E1.1). Bu süreç beyin fırtınası veya gösterip yaptırma  tekniği ile yürütülebilir. Müziğin temel bileşenleri ile ilgili hatırlatıcı bilgiler verilir (OB1). Öğrencilere üzerinde müziksel işaretlerin yazılı olduğu eserlerin  notaları verilir. İçerikler, dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla yansıtılabilir. Öğrencilerin müzik yazı ve işaretlerine ilişkin değişkenlerden anahtar, dizek, nota  isimleri, nota ve sus süre değerleri, ses değiştirici işaretler, ölçü, tekrar işaretleri, hız ve gürlük terimleri gibi temel bileşenleri belirlemeleri sağlanır. Eser  üzerindeki temel müzik yazı ve işaretlerini işlevlerine göre ayrıştırmaları istenir. Ayrıştırma sonuçlarını tasnif etmeleri beklenir. Bu süreçte kavram haritası  tekniği kullanılabilir. Oluşturulacak kavram haritasında; anahtarlar, nota ve sus süre değerleri, hız ve gürlük terimleri, tekrar işaretleri gibi başlıklar  verilebilir. Öğrenme durumunu geliştirmek amacıyla belirli gün ve haftalar ile ilgili marşlar verilerek bu marşları grupla uyumlu bir şekilde söylemeleri  sağlanır (D10.3). Seslendirilen eserler üzerinde temel müzik yazı ve işaretlerini etiketlemeleri beklenir (SDB1.2). Marşların içeriği ile ilgili sorular sorulur ve  bu marşlarla vatanseverlik bilincini pekiştirmeleri sağlanır (D19.1). Temel müzik yazı ve işaretleri ile ilgili öğrenmeler çalışma yaprağı ile izlenebilir.

MÜZ.9.1.3.
İki vuruşlu basit, bileşik ve aksak ölçü türlerinden , ve ile ilgili bilgiler verilir. İki vuruşlu ölçülerin vuruş şekilleri verilir (OB4). Örnek eserler dinletilerek  müziksel bileşenlerden ritmik farklılıkları tanımaları sağlanır (SAB9). Öğrencilerin dinletilen eserlerdeki ölçü türlerinin özelliklerini belirlemeleri istenir.  Eserlerdeki kuvvetli ve zayıf vuruşlar; beden perküsyonu, vurmalı çalgılar vb. kullanılarak belirtilir. Verilen eserleri etkin bir şekilde dinlemeleri, ezgisel  yapıdaki ritmik yürüyüşü hissetmeleri beklenir (SDB2.1). Öğrencilerin dinletilen eserlere odaklanarak beden perküsyonu veya farklı ritmik uygulamalarla  eserlere eşlik etmeleri ve çalışmalarda aktif rol almaları sağlanır (E3.2, D3.4). Bu süreçte gösterip yaptırma tekniği kullanılabilir. İki vuruşlu ölçü türlerinden  üç farklı eser verilir. Verilen eserler üzerinde basit, bileşik ve aksak ölçülerin benzerlik ve farklılıklarını listelemeleri istenir. Müzikte iki vuruşlu ölçü türlerini  karşılaştırmayla ilgili öğrenmeler kısa ve uzun cevaplı sorular ile izlenebilir.

MÜZ.9.1.4.
Öğrencilere majör-minör ezgilerden etkisi güçlü hissedilebilen kesitler dinletilir (SAB9). Odaklanarak dinledikleri ezgi kesitlerinden hareketle müzikal  olarak farklı duygular hissedip hissetmedikleri sorulur. Hissettikleri duygular varsa bunları sözlü olarak betimlemeleri istenir (SDB1.1, E3.2). Dinletilen her  ezgi kesitinin farklı tonlarda olduğu belirtilerek seslerin art arda sıralanarak dizileri oluşturduğu, oluşan dizilerin de belirli kurallar çerçevesinde majör- minör tonları oluşturduğu vurgulanır. Müzikte aralık kavramı açıklanır. Majör-minör yapıyı belirlemeleri için do ve la dizisi yazılır. Diziler üzerinde gösterilen  tam ve yarım aralıklarla majör-minör yapıyı oluşturan parçaları belirlemeleri istenir. Majör dizi kalıbının “2 tam 1 yarım 3 tam 1 yarım”, minör  dizi kalıbının ise “1 tam 1 yarım 2 tam 1 yarım 2 tam” aralıktan oluştuğu bilgisi verilerek incelenmesi istenir (OB1). Minör dizilerin doğal, armonik ve  melodik çeşitleri yansıtılarak minör dizilerin 6 ve 7. derecelerindeki değişimlere dikkat çekilir. Majör ve minör diziler, çıkıcı ve inici olarak sınıfça seslendirilerek tonal duygunun yanı sıra sesler arasındaki duruculuk ve yürüyücülük etkilerinin hissedilmesi sağlanır (D3.4). Bu süreçte gösterip yaptırma  tekniği kullanılabilir. Değiştirici işaretlerden yararlanarak majör dizi kalıbını sol ve fa dizilerine, minör dizi kalıbını ise mi ve re dizilerine uyarlamaları  istenerek tüm seslerden majör ve minör diziler oluşturulabileceği örneklenir. Bu sayede tonal yapıyı oluşturan aralık ve dizi arasındaki ilişkileri belirlemeleri  sağlanır. Müzikte tonal yapıyı çözümlemeye ilişkin öğrenmeler çalışma yaprağıyla izlenebilir.

Bu temada performans görevi olarak düzeyine uygun iki vuruşlu ölçü türlerinde ve majör-minör tonalitede sözlü eserler öğretilerek müziksel bileşenlere  uygun seslendirmeleri istenebilir. Performans görevi, dereceleme ölçeği ile değerlendirilebilir.

Müzik aleti çalabilen öğrencilerin iki vuruşlu ölçü türünde bildiği bir eseri müziksel bileşenlere uyarak çalmaları  istenebilir. Farklı notalar üzerine majör-minör diziler oluşturmaları istenebilir.

Hız ve gürlük terimleri, tekrar işaretleri, nota ve sus süre değerleri, ölçü sayısı ve diziler ile ilgili dikkat çekici görsellerle sınıf panosu hazırlamaları istenebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D7. Estetik, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D15. Sevgi

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin sesin özelliklerini, insan sesinin oluşumunu, ses gruplarını ve ses topluluklarını kavramsal olarak bildikleri  bireysel ve sosyal yaşantılarında marş, şarkı, türkü, Türk müziği ve Batı müziği örnekleri ve çeşitli çalgılarla karşılaştıkları kabul edilmektedir.

Öğrencilere doğada duydukları seslerin müziğe katkısının ne olduğu sorulabilir. Marş, şarkı ve türkü örneklerinden neler bildikleri sorulabilir. Yaşadıkları çevredeki müzik etkinliklerinden hangilerine katıldıkları sorularak Türk müziği ve Batı  müziği gibi türlerle ilgili görüşleri alınabilir.

Farklı türlerde müzikler dinletilerek öğrencilerin günlük yaşamlarında tanıdıkları müzik türleriyle benzerlik ve farklılık açısından ilişki kurmaları sağlanabilir.

MÜZ.9.2.1.
Müziğin tarihsel gelişimi; İlk Çağ toplumlarından başlayarak Mezopotamya, Mısır, Anadolu Uygarlıkları, Antik Yunan medeniyeti ve Roma medeniyetlerine  kadar olan süreçte açıklanır. Yaşam tarzı, doğa seslerinin taklit edilmesi, ortaya çıkan ilk çalgılar ve bu çalgıların gelişimi, Antik Çağ çalgıları, müziğin  toplum içindeki yeri ve kullanım alanları, müzik yazısının ortaya çıkışı gibi unsurlara dikkat çekilir. Ayrıca, müziğin ortaya çıkışı, günlük hayattaki rolü ve  iletişim aracı olarak kullanımı sorgulanarak müziğin gelişim sürecine etki eden ögeleri belirlemeleri istenir (E3.8). “Doğada duydukları seslerin müziğe etkisi veya katkısı var mıdır varsa bu etki nasıldır?”, “İnsanlar ilk çalgıları yaparken hangi materyallerden faydalanmış olabilir?”, “Topluluk içinde müzik  hangi amaçla kullanılmış olabilir?” gibi sorular yöneltilir. Bu süreçte tarih disiplininden faydalanılabilir ve beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Belirlenen  ögelere ilişkin çevresel faktörler, toplumsal yapı, dinî inançlar, ekonomik ve kültürel özellikler bağlamında şema oluşturmaları sağlanır (OB5). Öğrenciler  gruplara ayrılarak her grubun şemadaki ögelerden birini araştırmaları ve bu ögeye dair sunum hazırlamaları istenebilir (D3.3). Müziğin gelişim sürecine  etki eden doğal çevre ve toplumsal yapı, dinî inançlar ve müzik, kültür ve teknik, göç ve kültür gibi ögelerin aynı zamanda birbirleriyle de ilişki içinde  olduğu çeşitli örneklerle açıklanır. Açıklamalar sırasında örnek müzikler dinletilebilir. Her grubun ele aldıkları öge ile diğer ögeler arasındaki ilişkiyi  tartışma yöntemiyle belirlemeleri istenir (SDB2.1). Grupların elde ettiği çıkarımlar kaydedilir. Müziğin tarihsel gelişimini çözümlemeye yönelik öğrenmeler çalışma yaprağı ile izlenebilir.

MÜZ.9.2.2.
Türk müziğine ait önceden hazırlanmış örnek eserler dinletilir. Türk müziğine özgü müziksel bileşenlerden; kullanılan çalgılar, ritmik yapı, sözlü eserler  sözlerindeki anlam ve söyleyiş özelliklerine değinilir. Türk müziğine özgü müzik formlarından bozlak, uzun hava, kırık hava, maya, naat, kaside, şarkı, beste,  peşrev, saz semaisi, ilahi, kar, sirto, longa vb. hakkında bilgi verilerek türe özgü müziksel bileşenleri tanımaları sağlanır. Dinledikleri eserlerdeki müziksel bileşenleri ayırt ederek açıklamaları istenir. Bu süreçte soru-cevap tekniğinden yararlanılabilir. Sanatı yaşamın bir parçası hâline getirmek için Türk müziğine ait eserleri günlük yaşamlarında da dinlemeleri önerilerek kültürel miraslarını müzik yoluyla tanımaları, yaşamlarını müzikle zenginleştirmeleri  sağlanabilir (D15.2, D7.3). Dinletilen sözlü eserlerdeki sözlerin ne anlama geldiğine yönelik sorular sorularak dönemin sosyokültürel yapısı ve toplumsal  normlar hakkında anlayış geliştirmeleri beklenir (SDB2.3, E3.8). Bestekâr Türk hükümdarları ve büyüklerine ait eserler dinletilebilir (Buhûrîzâde Mustafa Itrî,  Hamâmîzâde İsmail Dede Efendi, Tanburi Mustafa Çavuş, Hacı Arif Bey, Şevki Bey, Zekaî Dede, Sultan III. Selim, Aşık Veysel, Karacaoğlan, Pir Sultan  Abdal vb). Türk müziğine ait eserleri müziksel dinlemeye yönelik öğrenmeler öz değerlendirme formuyla izlenebilir.

MÜZ.9.2.3.
Batı müziğine ait eserler dinletilerek öğrencilerin müzikle evrensel bağ kurmaları sağlanır (D4.5). Batı müziğinin dönemlerine kronolojik olarak değinilir.  Batı müziğine ait dinletilen eserlerdeki tempo, vurgu, tonal etki, çok seslilik vb. müziksel bileşenleri tanımaları sağlanır. Operalardan, korolardan, senfoni  orkestralarından ve oda müziği gruplarından çeşitli örnekler dinletilerek/izletilerek eserlerdeki müziksel bileşenleri ayırt etmeleri beklenir. Öğrencilerin  dinledikleri eserlerdeki müziksel bileşenleri açıklayarak sanat eserini çözümlemeleri hedeflenir (OB9). Bu süreçte özetleme tekniğinden yararlanılabilir. Dinletilen/izletilen eserlerde kullanılan çalgıları çalınış biçimlerine göre sınıflandırmaları sağlanır (KB2.3). Öğrencilerden eseri odaklanarak dinlemeleri ve  esere ilişkin düşüncelerini sınıf ortamında ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1, E3.2). Batı müziğine ait eserleri müziksel dinlemeye yönelik öğrenmeler öz  değerlendirme formuyla izlenebilir. 

MÜZ.9.2.4.
Öğrencilerin Atatürk'ün yaptığı yenilikler hakkında neler bildikleri sorularak görüşleri alınır. Atatürk’ün liderlik vasfına değinilerek kültürüne ve tarihine  değer veren, çok yönlü kişiliğiyle sanatı ve sanatçıyı destekleyen bir devlet adamı olduğu vurgulanır. Bu süreçte T.C. İnkılap tarihi ve Atatürkçülük  disiplininden faydalanılabilir. Güzel sanatlar içinde müziğe verdiği önem ve müzik reformları anlatılarak çağdaş Türk müziğinin gelişim dönemine ait  eserlerden örnekler dinletilir. Öğrencilerin Atatürk’ün güzel sanatlar içinde müziğe verdiği yer ve önem hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri  istenir (SDB2.1). Bu süreçte soru-cevap tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin gerçekleştirilen müzik reformları, yurt dışına gönderilen öğrenciler ve açılan  kurumlar hakkında çözümleme yapmaları istenir. Yaptıkları çözümlemelerle ortaya çıkan Atatürk’ün Türk müziğinin gelişmesine yönelik konu başlıklarını  sınıflandırmaları sağlanır. Müzik sanatının estetik unsurlarının insan ve toplum hayatına etkileri hakkında bilgiler verilir (D7.3). Atatürk’ün güzel sanatlar içinde müziğe verdiği yerin ve önemin günümüz müzik kültürüne etkileri ve katkıları hakkında özgün yorumlar yapabilmeleri beklenir (E3.1, OB1).  Atatürk’ün güzel sanatlar içinde müziğe verdiği yer ve önem ile ilgili öğrenmeler açık uçlu sorularla izlenebilir. 

MÜZ.9.2.5.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. Ergenlik dönemi ses değişimlerinin sebepleri açıklanır ve ses sağlığını koruyucu bilgiler verilir (D13.4). Bu süreçte fen bilimleri  disiplininden faydalanılabilir. Millî ve manevi değerleri yansıtan marş, şarkı ve türküler dinletilerek kültürel mirası koruma bilinci geliştirilmesi amaçlanır  (D15.2). Dinletilen eserlerden bazılarının notaları, eser sözlerinin ve müziksel ifadelerinin takip edilebilmesi için basılı şekilde öğrencilere dağıtılabilir ya da dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla yansıtılabilir. Eserleri seslendirmeden önce ritmik ve ezgisel bileşenleri ayırt etmeleri beklenir. Öğrencilerin eserleri  uygun söyleme tekniklerini kullanarak öz güvenli bir şekilde söylemeleri istenir (E1.5). Eserleri müziksel bileşenleri uygulayarak söylemeleri beklenir. Bu  süreçte gösterip yaptırma tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin öğrendikleri eserleri toplu söyleme çalışmalarında birbirlerini etkin şekilde dinlemeleri, performans sergilemeleri ve dağarcık oluşturmaları sağlanır (SDB2.1, OB9). Seslendirme çalışmalarında seslendirilen eserlerin dönemleri incelenerek  toplumun sosyokültürel yapısı hakkında fikir yürütmeleri istenebilir. Marşın, şarkının ve türkünün müziksel söylenmesine yönelik öğrenmeler kontrol  listesiyle izlenebilir.

MÜZ.9.2.6.
Öğrencilere yaşadığı şehrin müzik etkinliklerini neden gözlemlemeleri gerektiği sorularak amaç belirlemeleri sağlanır. Şehrin müzik topluluklarından,  kurumlarından ve müzik etkinliklerinin yapıldığı alanlardan bildiklerini listelemeleri istenir (KB2.10). Öğrencilerin çevresindeki müzik etkinliklerinin neler  olduğu ile ilgili verileri gözlem yoluyla toplamaları beklenir. Öğrencilerin yaşadıkları çevredeki müzik etkinliklerinin neler olduğuyla ilgili verileri toplarken  buna yönelik merak duygularının harekete geçirilmesi hedeflenir (E1.1). Müzik etkinliğine aktif katılamadıkları durumlarda dijital/teknolojik araçlar  aracılığıyla çeşitli müzik etkinliklerini izlemeleri ve veri toplamaları beklenir. Bu süreçte araştırma tekniği kullanılabilir. Elde ettiği bu verileri sınıflandırıp  kaydetmeleri sağlanır. Sosyal etkileşimlerle elde ettikleri verileri ailesi veya arkadaşlarıyla çeşitli konserlere giderek eyleme dönüştürmeleri sağlanır (OB5,  SDB2.2). Yapılan müzik etkinliklerinin çaba ve emek gerektirdiğini fark etmeleri beklenir (D14.3). Yaşanılan şehrin müzik etkinliklerinin gözlemlenmesine yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

Bu temada performans görevi olarak öğrencilerin yaşadıkları şehirdeki Türk müziği ya da Batı müziği  konserlerinden birine giderek bu konser ile ilgili bir video kaydetmeleri veya bu konserlere ait videoları izleyerek gözlemlerini yansıtmak amacıyla sunum  yapmaları istenebilir. Öğrencilerin kaydettiği videoda konser öncesindeki düşüncelerine, konserden kesitlere, konser esnasındaki seyirci davranışlarına ve  konser sonrasındaki gözlemlerine yer vermeleri istenebilir. Performans görevi, dereceleme ölçeği ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerden müzik aleti çalabilenler; öğrencilerin müzik kültürünün geliştirilmesi amacıyla çalgılarını tanıtabilirler,  Türk müziğine ve Batı müziğine ait düzeylerine uygun olan ve bildikleri eserleri çalabilirler/söyleyebilirler.

Müzik kültürlerini geliştirmeleri amacıyla Türk müziği/Batı müziği çalgıları hakkında bilgi toplamaları, önemli besteci ve  yorumcularının hayatlarını araştırmaları, bu türlerle ilgili çeşitli eser isimlerini listelemeleri istenebilir.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin iki vuruşlu ölçüleri ve ritim kalıplarını bildikleri kabul edilmektedir.

İki vuruşlu ölçü sayılarının neler olduğu sorulabilir. Öğrencilerin bildikleri iki vuruşlu ölçü türünde şarkı veya türküyü  seslendirmeleri, seslendirdikleri esere el çırparak eşlik etmeleri, ritim kalıplarını ön bilgilerinden yararlanarak şehir,  meyve, çiçek vb. isimlerle veya “tafatefe”, “tiri tiri” gibi hecelerle kodlamaları istenebilir.

Günlük hayatta en çok duydukları türkülerin hangileri olduğu sorulabilir. Gittikleri düğünlerde çalınan oyun havaları,  halay ve horon gibi müziklerin ritimlerine eşlik edip edemedikleri sorulabilir.

MÜZ.9.3.1.
İki vuruşlu ölçü türleri ( vb.) ve bu ölçü türlerinin vuruş şekilleri ile bu ölçülerin Türk Müziğinde karşılığı olan usullerin darp vuruşları gösterilerek  ritmik vuruşlar yaptırılır. İki vuruşlu ölçü türüne uygun ritim kalıpları; el çırpılarak, kalemle masaya vurularak veya vurmalı bir çalgıyla çalınarak gösterilir.  Türk müziğine ait usullerin darp vuruşları da ayrıca verilebilir. Ritim kalıpları verilirken şehir isimlerinden ya da çeşitli kodlamalardan yararlanılır. Farklı ritim  kalıpları da çalınarak ritmik uyumun önemini fark etmeleri ve değişen durumları anlamaları sağlanır (SDB3.1). Öğrencilerin çalınan ritim kalıplarını gösterip yaptırma tekniğini kullanarak tekrar etmeleri istenebilir.

İki vuruşlu ölçü türüne örnek olabilecek eserler dinletilir (SAB9). İki vuruşlu ritim kalıpları oluşturabilmek amacıyla dinlediği eserlerden birini  belirlemeleriistenir (D3.2). Belirlenen esere ritim kalıpları seçmeleri beklenir. İki vuruşlu ölçü türlerindeki belirledikleri esere el çırparak, kalemle masa  üzerine vurarak ya da varsa perküsyon aletleri kullanarak ritim eşliği oluşturmaları, eseri oyunlaştırma amacıyla istenir (E2.5). Oluşturulan ritim eşliğinin notaları yazılır ve eserin ölçü türüne uygun olup olmadığını sorgulamaları sağlanır (OB4). İki vuruşlu ölçü türünde ritim eşliği yaratılırken çeşitli loop  (müzikal döngü), midi vb. dijital ses kayıt programlarından yararlanılabilir. İki vuruşlu ölçü türlerinde ritim eşliği yaratabilmeye yönelik öğrenmeler kontrol  listesiyle izlenebilir.

MÜZ.9.3.2.
Öğrencilerin yaşadıkları yöreye ait türkülerden örnekler vermeleri ve bu türkülerdeki sözlerin hangi konu, durum ya da olaydan etkilenerek ortaya çıkmış  olabileceğine dair çıkarımlarda bulunmaları istenir (OB1, KB2.11). Türkülerin yöresel kimlikleri nasıl pekiştirdiği gözlemlenirken sosyoloji disiplininin  toplum ve kültür alanından faydalanılabilir. Öğrencilerin yaşanmış bir türkünün hikâyesine konu olan durumları veya olayları incelemeleri amacıyla çeşitli  kaynaklardan edindikleri yazılı metinlerden faydalanmaları sağlanır. Hikâyesi olan ya da hikâye yazılabilecek türkülerden örnekler seçilir. “Öykü oluşturma”  çalışmasından yararlanılarak öğrencilerin özgün ürün, fikirler üretebilmesi hedeflenir (E3.3). Müziğin dile, dilin müziğe etkileri açıklanır. Öğrencilerin  seçtikleri türkülerin hikâyelerini konu bağlamından kopmadan senaryolaştırmaları istenir. Senaryoyu gösteriye dönüştürmeleri beklenir. Öğrencilerin  türkünün hikâyesinde geçen karakterlere yönelik görev paylaşımı yapılırken yeteneklerine uygun görevleri almaları, kişi ve grupla iş birliği içinde hareket  etmeye istekli olmaları hedeflenir (D1.4, SDB2.2). Hikâyedeki konuyu kendi ifadeleriyle ve anlamı değiştirmeyecek şekilde anlatarak senaryoyu  canlandırmaları istenir. Bu süreçte yaratıcı drama tekniği kullanılabilir. Türkülere konu olan yaşanmış hikâyelerin yorumlanmasına yönelik öğrenmeler öğrenme günlüğüyle izlenebilir.

Bu temada performans görevi olarak öğrencilerin istedikleri bir türküye beden perküsyonu veya farklı materyallerle ritim eşliği oluşturmaları istenebilir. Bu görevler sınıf içinde bireysel olarak veya grup çalışması şeklinde sergilenebilir. Performans görevi; dereceleme ölçeği ve öz değerlendirme formu, akran veya grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Türk halk müziği çalgılarından herhangi birini çalabilen öğrencilerin dramaya çalgılarıyla eşlik etmeleri istenebilir.  Vurmalı çalgı çalabilen öğrencilerin iki vuruşlu ölçü türündeki eserlere uygun ritim eşliği yapmaları istenebilir.

Öğrencilerin Türk halk müziğinde kullanılan çalgıları araştırmaları istenebilir. Çeşitli materyalleri kullanarak basit ritim çalgıları oluşturmaları istenebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB3.2. Esneklik

D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin İstiklal Marşı’nın sözlerini, ritmik hece yapısını ve ezgisini bildikleri, temel müzik yazı işaretlerinden nota ve sus süre değerlerini bildikleri kabul edilmektedir.

İstiklal Marşı’nın sözleri ve ritmik yapısı hakkında sorular sorulur. Temel müzik yazı ve işaretlerinden bildiklerini tahtaya yazmaları istenerek ön bilgileri harekete geçirilebilir.

Öğrencilerin günlük yaşamlarında İstiklal Marşı’nın nerelerde söylenebileceğiyle ilgili sorular sorulur. Müzik yazı işaretlerinin günlük yaşamdaki sesler gibi duyguları ifade ettiği vurgulanır. Karşılıklı konuşma sırasında ses tonunun, hızının ve vurgulamanın anlatım biçimi üzerinde etkileri olduğu gibi, müzikte de notalar, ritimler ve dinamiklerin aynı şekilde anlam taşıdığı belirtilir. Örneğin, hızlı ve güçlü bir müzik parçası bir spor  maçındaki heyecanı yansıtırken, yavaş ve sakin bir melodi huzuru simgeleyebilir. Müzik yazı işaretlerini çözümlemenin, günlük hayattaki seslerin duyguları ve durumları nasıl yansıttığının daha iyi anlaşılmasına  yardımcı olduğunu fark etmeleri sağlanarak öğrencilerin, müzikle günlük yaşamları arasında bağlantı kurmaları teşvik edilir.

MÜZ.HAZ.1.1.
İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasının sözlerinin yazılı olduğu görsel, dijital/teknolojik araçlar yardımıyla yansıtılır. Öğrencilerden İstiklal Marşı’nın sözlerini okumaları, anlamını bilmedikleri kelimeleri işaretlemeleri ve Türkçe disiplininden faydalanarak bu kelimeler hakkında yorum yapmaları istenir (OB1). Bu süreçte beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. İstiklal Marşı’nın yazılma gerekçesi ile ilgili ne hatırladıkları sorulur. Öğrencilerden konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir (SDB2.1). İstiklal Marşı’nın yazılma sürecinde yarışmaya katılan diğer marşların sözlü örnekleri ve daha önce  bestelenmiş hâli de paylaşılabilir. Öğretmen tarafından İstiklal Marşı’nın nefes yerleri yansıtılan görsel üzerinde hatırlatılır. Öğrencilere İstiklal Marşı’nın mi  minör tonunda seslendirilmiş kaydı dijital/teknolojik araçlar yardımıyla dinletilir. Öğrencilerden dinleme sırasında melodik yapıya dikkat çekilerek, sıralı  sesler, atlamalı sesler, oktav atlamalar görsel üzerinde işaretlenir. Öğrencilerden İstiklal Marşı’nı uygun söyleme teknikleriyle söylemeleri istenir. İstiklal  Marşı’nı nefes yerlerine, marşın melodik yapısına, sözlerinin anlamına dikkat ederek söylemeleri beklenir. Marşı, odaklı bir şekilde müziksel bileşenleri  uygulayarak söylemeleri sağlanır (E3.2). Öğrencilerden seslendirme sırasında Türk bayrağına ve İstiklal Marşı’na saygı göstermesi beklenir (D19.1). Bu  çalışmalar doğru bir şekilde söylenene kadar tekrar ettirilir. İstiklal Marşı’nı müziksel söylemeye yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

MÜZ.HAZ.1.2.
Öğrencilere marş, şarkı veya türkü notaları verilir veya dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla yansıtılır. Müzik yazısı ve işaretleriyle ilgili temel kavramlardan  nota ve sus süre değerleri, ölçü işaretleri, dinamikler ve ses değiştirici işaretler hakkında açıklama yapılır. Notalar üzerinde müzik yazı ve işaretlerine ilişkin  kavramları işaretleyerek belirlemeleri istenir (OB1). Notalar üzerinde bilmedikleri kavramlar hakkında önceki deneyimlerinden faydalanarak çıkarım yapma fırsatı verilir (KB2.8). Verilen eser dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla veya öğretmen tarafından çalınarak öğrencilere dinletilir (SAB9). Kulaktan öğretim yöntemiyle öğrencilerin eseri seslendirmesi sağlanır. Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri  yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır hâle getirmeleri sağlanır. Öğretilen eser nota üzerinde yazılı işaretlere uygun olarak seslendirmeleri  sağlanır. Dinamik, hız terimleri, ölçü sayısı ve ritim kalıplarında ufak değişiklikler yapılarak seslendirme çalışmalarına devam edilir; bu kavramların esere  etkisini fark ederek uyum sağlamaları ve duyusal derinliği anlamaları hedeflenir (SDB3.2, D7.1). Seslendirme çalışmaları tekrarlanarak öğrencilerin temel müzik yazı ve işaretlerine ilişkin kavramlarla eser arasında anlamlı bağlantılar kurmaları amaçlanır (E3.1). Temel müzik yazı ve işaretlerine ilişkin kavramlar  arasındaki ilişkiyi belirlemeleri istenir. Bu süreçte beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Temel müzik yazı ve işaretlerine ilişkin kavramları verilen eser üzerinde  çözümlemeye yönelik öğrenmeler çalışma yaprağıyla izlenebilir.

Bu temada performans görevi olarak öğrencilerden İstiklal Marşı’nın yazılma sürecini drama yöntemiyle gösteriye dönüştürmeleri, İstiklal Marşı’nın  notaları üzerinde temel müzik yazı ve işaretlerine ilişkin kavramları belirlemeleri istenebilir. Performans görevi, dereceleme ölçeği ve öz değerlendirme  formuyla değerlendirilebilir.

Müzik aleti çalabilen öğrencilerden İstiklal Marşı’nı çalmaları istenebilir.

İstiklal Marşı’nda anlamını bilmediği kelimeleri sözlükten araştırmaları istenebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D7. Estetik, D11. Özgürlük, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin notaları (do1-do2), sesin özelliklerini, ses gruplarını ve ses topluluklarını kavramsal olarak bildikleri bireysel  ve sosyal yaşantılarında marş, şarkı, türkü, Türk müziği örnekleri ve çeşitli çalgılarla karşılaştıkları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin marş, şarkı, türkü örneklerinden ve müzik türlerinden hangilerini bildikleri sorulabilir.

Öğrencilerin günlük yaşamlarında dinledikleri müzik türleri ile ilgili sorular sorulabilir.

MÜZ.HAZ.2.1.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. Türk müziği türlerinden Türk halk müziği ve Türk sanat müziğine ait örnekler dinletilerek (türkü, uzun hava, kırık hava, şarkı,  beste, ilahi, mevlit, münacat, naat, mevlevi ayini gibi formlar) kullanılan çalgıları ve söyleyiş özelliklerini ayırt etmeleri istenir (SAB9). Dinletilen eserlerden  yola çıkılarak öğrencilerin kültürlerini fark etmeleri sağlanır (OB5). Öğrenciler gruplara ayrılır. Her grubun ortak çalışma sorumluluğu üstlenerek dinletilen Türk müziği eserlerinden birini seçmeleri istenir (SDB2.2). Türk müziği söyleme çalışmalarında uygun söyleme tekniklerini kullanmaları sağlanır.  Seslendirme çalışmalarında öğrencilerin öz güvenli olmaları beklenir (E1.5). Türk müziği eserleri söyletilirken seçilen eserlerin konu edindiği hikâye ve  anlatımlarından yola çıkılarak dönemsel ya da coğrafi özelliklere, toplumun sosyokültürel yapısına ilişkin çıkarım yapmaları sağlanır. Bu süreçte millî ve  manevi değerlerin önemine dikkat çekilir (D11.2). Seçilen eserler söylenirken öğrencilerin ritmik yapıyı ayırt etmeleri için esere alkış tutarak, Türk müziğine  ait usullerin darp vuruşlarını vurarak veya farklı materyaller kullanarak eşlik etmeleri istenir. Böylece eserlerin söylenmesi sırasında ritminin  korunmasına yardımcı olunması sağlanır. Seçilen eserlerin türüne göre uygun çalgılar kullanılarak ya da dijital/teknolojik araçlar yardımıyla alt yapıları  oluşturularak eşlikli söylemeleri sağlanabilir. Bu süreçte kulaktan şarkı öğretim yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerin seçilen eserleri müziksel bileşenleri  uygulayarak toplu söylemeleri beklenir. Türk müziği eserlerini müziksel söylemeye yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

MÜZ.HAZ.2.2.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce, öğrencilerin bedenlerini söylemeye hazır hâle getirmeleri için bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses  egzersizleri yaptırılır. Farklı türde eserler dinletilir. Dinletilen eserlerden bazılarının notaları, eser sözlerinin ve müziksel ifadelerinin takip edilebilmesi için  öğrencilere dağıtılır ya da dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla yansıtılabilir. Eser seçimi yapılırken yabancı dillerde eserler de seçilebilir. Eserlerdeki sözlerin  telaffuzları üzerine araştırma yapmaları istenir (OB1). Öğrencilerin eserleri uygun söyleme tekniklerini kullanarak ve tür özelliklerini vurgulayarak  söylemeleri beklenir. Toplu söyleme etkinliklerinin yanı sıra hâkim oldukları dil göz önünde bulundurularak girişkenlik gösterip bireysel söylemeleri de  sağlanır (E2.3). Eserleri müziksel bileşenleri uygulayarak söylemeleri beklenir. Bu süreçte kulaktan şarkı öğretim yöntemi kullanılabilir. Eserin melodik  yapısına ve sözlerin anlamına odaklanarak eserdeki duyusal derinliği anlamaları ve kendi yorumuyla yeniden seslendirmeleri beklenir (D7.1). Verilen  eserlerin türleri ve ülkeleri göz önünde bulundurularak sanat ile toplum hakkında düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır (OB9, SDB2.1). Farklı türde  eserlerin müziksel söylenmesine yönelik öğrenmeler kontrol listesiyle izlenebilir.

MÜZ.HAZ.2.3.
Seslendirme çalışmalarına başlamadan önce bedensel rahatlama hareketleri, nefes ve ses egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin bedenini söylemeye hazır  hâle getirmeleri sağlanır. Toplum hayatında önemli yerleri olan Atatürk ile ilgili veya millî değerlerimizi yansıtan marşlardan örnekler seçilerek sözleri  tahtaya yazılır ve öğrencilerden bu sözleri okumaları istenir (OB4). Marşın sözlerindeki millî ve manevi değerleri yansıtan ögelere dikkat çekilerek kültürel  mirası koruma bilincinin geliştirilmesi amaçlanır (D19.3). Seçilen marşlar öğrencilere dinletilerek eserin melodik ve ritmik yapısını algılamaları sağlanır.  Öğrencilerin dinletilen marşları uygun söyleme tekniklerini kullanarak öz güvenli bir şekilde söylemeleri istenir (E1.5). Öğrencilerden marşları toplu  söyleme çalışmalarında birbirlerini etkin şekilde dinlemeleri beklenir (SDB2.1). Öğrencilerden marşları ritmik yapı, nota yükseklikleri ve sözcüklerin müziğe  göre okunuşları gibi müziksel bileşenleri uygulayarak söylemeleri beklenir. Millî değerleri konu edinen marşları müziksel söyleyebilmeye yönelik öğrenmeler kontrol listesi ile izlenebilir.

Bu temada performans görevi olarak marş, şarkı veya türkü türlerinden birini seçerek sınıf ortamında bireysel olarak performans sergilemeleri istenebilir.  Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı, öz veya akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir.

Müzik aleti çalabilen öğrencilerden söyleme etkinliklerine çalgıları ile eşlik etmeleri istenebilir.

Şarkı söyleme etkinliklerinde öğrencilerden ritmik eşlik yapmaları istenebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin çeşitli ritim kalıplarını bildikleri ve çeşitli çalgıları tanıdıkları kabul edilmektedir.

Öğrencilerden bildikleri şarkı veya türküyü seslendirmeleri ve seslendirdikleri esere el çırparak eşlik etmeleri istenebilir.  Öğrencilerin ritim kalıplarını ön bilgilerinden yararlanarak şehir isimleriyle ya da başka kelime ve hecelerle kodlamaları  istenebilir. Günlük hayatlarında hangi çalgılarla karşılaştıkları sorulabilir.

Öğrencilerin günlük yaşantılarında kullandıkları kelimelerin birer ritmi olduğunu ve bu kelimeleri telaffuz ederken ritme  ve vurgulara dikkat ederek kullandıklarını fark etmeleri sağlanır, böylece kelimelerin ritmi ile müzikte kullanılan ritim  kalıpları arasında bir bağlantı kurmaları teşvik edilir.

MÜZ.HAZ.3.1.
Öğrencilere ritim eşliğinin ne anlama geldiği, hangi amaçlarla kullanıldığı ve ritim eşliğinin müzikte nasıl bir rol oynadığı sorulur. Yapılan yorumların  ardından ritim eşliğinin anlamı öğretmen tarafından “bir müzik eserindeki melodiyi veya diğer müzikal unsurları desteklemek amacıyla belirli bir ritmik  yapının çalınması” olarak açıklanır. Öğrencilere ritim eşliği yaratmaları amacıyla uygun bir eser seçilir. Seçilen eser dijital/teknolojik araçlar aracılığıyla  dinletilebilir. Eserin ölçü sayısı ve ritmik yapısı hakkında tartışarak fikir alışverişi yapmaları sağlanır (SDB2.2). Bu süreçte vızıltı grupları tekniği kullanılabilir.  Esere ritmik eşlik yaratmanın müzikal yapıyı desteklemek, tempo ve vuruşu sabitlemek, melodik yapıyı desteklemek, enerji ve hareket katmak, bütünlük  ve uyum sağlamak gibi amaçlarla kullanıldığı belirtilir. Bu doğrultuda öğrencilerden verilen esere ritim eşliği yaratmaya yönelik amaç belirlemeleri istenir.  Çeşitli ritim kalıplarını tekrar etmeleri sağlanır. Bu süreçte gösterip yaptırma tekniği kullanılabilir. Öğrencilerden verilen esere uygun ritim kalıplarını seçmeleri istenir (OB9, D3.4). Eserin temposu, vurguları ve melodik yapısına dikkat edilmesi gerektiği hatırlatılır. Öğrencilerden seçtikleri ritim kalıplarıyla  özgün ritmik eşlikler oluşturmaları beklenir (E3.3). Verilen esere ritim eşliği yaratılırken çeşitli loop (müzikal döngü), midi vb. dijital ses kayıt  programlarından yararlanılabilir. Oluşturulan ritim eşlikleri sınıf ortamında bireysel ya da grupla çalınarak farklı bakış açılarını anlamaları sağlanır (SAB11,  SDB2.3). Verilen esere ritim eşliği yaratabilmeye yönelik öğrenmeler bütünsel dereceli puanlama anahtarı ile izlenebilir.

MÜZ.HAZ.3.2.
Öğrencilerden çevrelerinde duydukları doğal ya da gündelik sesleri analiz etmeleri ve bu sesleri müziksel bir forma dönüştürmenin yollarını hayal etmeleri istenir. Bu seslerin hangi  duyguları çağrıştırdığı ve müzikte nasıl kullanılabileceği tartışılır. Bu süreçte; bazı objeler, geri dönüştürülebilir ya da kolayca  erişilebilen materyallerle yaratıcı çalgılar tasarlamaları teşvik edilir. İlham vermek amacıyla, benzer projelerden örnek görseller ve videolar paylaşılır (OB4).  Bireysel olarak veya grupla tasarlayacakları çalgının ne olacağını ve bu çalgının tasarımında kullanılacak araçları ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Bu süreçte  beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Tasarlanacak çalgının estetik ve fonksiyonel olması gerektiği vurgulanır. Öğrencilerden çalgının boyutları, şekli, sesi ve  kullanım kolaylığına göre tasarımını oluşturmaları beklenir (D3.3). Gerekli malzeme ve araçlar kullanılarak tasarımın çalgıya dönüştürülmesi sağlanır (E3.3).  Bu süreçte teknoloji ve tasarım disiplininden faydalanılabilir. Oluşturulan çalgının ses özellikleri test edilerek ihtiyaç duyulan değişiklikler yapılabilir. Tasarlanan çalgının/çalgıların yapımında arkadaşlarıyla fikir alışverişinde bulunmaları beklenir. Öğrencilerden kendi çalgılarıyla ritim ya da melodi  oluşturmaları, oluşturdukları ritim ya da melodiyi bireysel olarak veya grupla çalmaları istenebilir (SAB11). Performanslar diğer öğrenciler tarafından  dinlenerek oluşturulan tasarımlarla etkileşime girmeleri, bu tasarımların ses veya ritmik özellikleri hakkında tartışma yapmaları beklenir (SAB9). Kendi çalgısını oluşturabilmeye yönelik çalışmalar öz ve akran değerlendirme formlarıyla izlenebilir. Bu temada performans görevi olarak öğrencilerin istediği bir  şarkıya/türküye kendi oluşturdukları çalgılarla eşlik etmeleri istenebilir. Bu görevler sınıf içinde bireysel veya grup çalışması şeklinde sergilenebilir.  Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı, öz veya grup değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerden birden fazla ritim çalgısı oluşturmaları, bu çalgılarla istedikleri bir esere farklı ritim eşlikleri yapmaları  istenebilir. Arkadaşlarıyla “mini orkestra” oluşturarak kendi şarkılarını sınıfta veya okul etkinliklerinde çalmaları istenebilir.

Öğrencilere sınıfta oluşturulan bir vurmalı çalgı verilerek ana vuruşları vurmak suretiyle çalınan esere eşlik etmeleri istenebilir.