Müzik Okulları-Bireysel Çalgı Eğitimi -Keman Modülü

D13. Sağlıklı Yaşam

Öğrencilerin kılavuz ve çeşitli görseller yardımıyla doğru biçimde ayakta duruş pozisyonu aldığı kabul edilir.

Herhangi bir teknik yönlendirme yapılmadan, “duruş istasyonu“na alınarak öğrencilerden doğal beden duruşlarını sergilemeleri istenebilir. Bu serbest deneme sırasında öğrencilerin omuz gevşetebilme, baş ve boyun hizasını koruyabilme ve dik durabilme durumları gözlemlenebilir. Öğrencilerin fiziksel özelliklerine bağlı olarak geliştirdikleri farklı duruş alışkanlıkları (omuzların gerginliği, başın yana eğilmesi, gövdenin öne kayması gibi) not edilebilir. Ardından öğrenciler, küçük gruplar hâlinde belirli bir duruş bileşenine odaklanan “beden farkındalığı istasyonları“na yönlendirilebilir.

Öğrencilerin sağlıklı yaşamda dik vücut duruşu sergilemeleri ve keman tutuşuyla özleştirerek bağlantı kurmaları sağlanabilir.

KMN.2.1.1

Doğru duruş ve tutuş pozisyonu öğrencilere uygulamalı olarak gösterilir. Çalışmanın öğrenciler tarafından gözlemlenmesi sağlanarak ön bilgi edinmeleri istenir. Öğrencilerle bire bir çalışmalar yapılır. Bu süreçte öğrenciler gözlem formu ile değerlendirilir. Dik duruşun insan sağlığına önemi vurgulanır ve kemanın doğru tutulabilmesi için en önemli vücut duruşunun dik duruş olduğu belirtilir (D13.4). Bu doğrultuda öğrenciler bilgileri nasıl kullanacakları konusunda kendilerine güvenir (E1.5). Ayna karşısında duruş ve pozisyonu bozmadan, odaklanarak belirli aralıklarla duruş çalışması sergiler (E3.2). Ayna karşısında yan ve dik bir duruş sergileyerek pozisyonunun kemanla paralel olup olmadığını gözlemler (KB2.2). Öğrencilerin doğru duruş ve tutuş pozisyonunu uygulayabilmeleri için kısa bireysel performans görevleri (ayna karşısında keman çalma, öğretmen önünde pozisyon gösterimi vb.) verilebilir. Bu görevler sırasında gözlem formu ve kontrol listesi kullanılarak öğrencinin baş, boyun, kol ve parmak pozisyonları değerlendirilebilir.

Öğrencilerin ön bilgileri dikkate alınarak enstrüman tutuş görselleri ile çalışma renklendirilir. Burada öğrencilerin analiz yapması sağlanır. Çember oluşturularak hangi açının ve duruşun doğru olduğu oyunu oynatılır. Çeşitli materyallerle çalışma güçlendirilebilir

Öğrencilerin motivasyonu dikkate alınarak sade ve anlaşılır biçimde oyunlarla süreç yürütülebilir. Ayna karşısında kendilerini ve çalgılarını net görebileceği açıları bulmaları sağlanır. En net açının hangisi olduğu kendilerine sorularak istedikleri görüş açısındaki çalışmayla öğrenciler öğretmen tarafından yönlendirilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin okul öncesinde sol elini aktivitelerde verimli şekilde kullandıkları kabul edilir.

Öğretmen bir “pozisyon istasyonu“ kurar. Bu istasyonda öğrenciler, renkli yapışkan noktalarla tuşe üzerine yerleştirilen referans bölgeleri kullanarak başparmak ve diğer parmaklarını doğru konumlara yerleştirir. Bu etkinlik, öğrencinin gözlem yaparak kendi el tutuşunu yapılandırmasına yardımcı olur. Tüm süreç gözlem formu ile kaydedilir ve öğrencilerin parmak yerleşimlerine dair gelişim düzeyleri belirlenebilir.

Öğrenciler günlük hayatta ellerini kullanırken nelere dikkat ettiklerini fark eder. Kalem tutarken, kapı kolunu çevirirken ya da diş fırçası kullanırken başparmak ve diğer parmakların birlikte nasıl hareket ettiğini düşünür. Keman çalarken de sol elin tuşe üzerindeki tutuşunda başparmak ve işaret parmak uyumu önemli olduğundan öğrenciler aynaya bakarak, dişlerini fırçalarken ellerini nasıl yönettiklerini gözlemleyebilir.

KMN.2.2.1

Öğrenciler sol elini bükmeden düz pozisyonda tuşe üzerinde doğru biçimde yerleştirir. Dik duruş ve tutuş pozisyonunda keman yastığını takar. Sol elini tuşe üzerine başparmak ve işaret parmağını doğru pozisyonlandırarak tutuşunu ayna karşısında merak eder (E1.1).

KMN.2.2.2

Öğrenciler tuşe üzerinde sol el ve başparmak uyumunu gözlemler. Ayna karşısında yaptıkları çalışmalarda kendilerini gözlemleyerek yorumlar ve tahmin eder (KB2.11). Öğretmenin başparmak ve işaret parmak tutuşunu inceler. Öğretmen, tutuşu birkaç kez başa dönerek tekrarlar ve bu bilginin önemini vurgular. Öğretmen, öğrencilerin bilgi ihtiyacını fark etmelerini sağlar (OB1). Öğrenciler başparmak ve işaret parmak uyumunun sıkmadan nasıl yapıldığını inceler. Tutuşu kendilerine ölçüt olarak belirler. Yapılan çalışma gözlem formu ile değerlendirilir. Öğrenci, öğretmen eşliğinde başparmağını salyangoza yaklaştırıp dik tutar. İşaret parmağını tuşeye sıkmadan değdirerek avuç içi açık biçimde ayna karşısında veri toplar. Öğretmeninin yaptığı çalışmayı etkin şekilde dinler (SDB2.1). Çalışmayı bire bir kendileri de denemek ister ve yapabilecekleri konusunda kendilerine güvenir (E1.5). Bu süreçte dinlediğini anlama becerisini içine alan performans görevi verilir. Öğrenciler bütün ders içi çalışmayı sözlü iletişim kurarak sınıflandırır. Öğretmen çalışmalarda uygulamalı olarak öğrencilere eşlik eder. Başparmak ve işaret parmağında duruş ile ilgili düşüncelerini ifade eder (SDB2.1). Sol el uyumunu ve başparmak esnekliğini kazanabilmek için ödev ve sorumluluklarını yerine getirirken doğru tutuşla birlikte çalışmalar üzerine yoğunlaşır (D3.3). Performans görevi olarak öğrenciden tuşe üzerinde sol el ve başparmak uyumunu ayna karşısında çalışarak gözlemlemesi, doğru tutuşu öğretmen rehberliğinde incelemesi ve başparmak–işaret parmağı uyumunu sıkmadan uygulaması istenir. Performans görevi, parmak pozisyonu ile ilgili ölçütlerin bulunduğu dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin ilgi ve öğrenme süreleri dikkate alınarak grup çalışmalarına ilişkin etkinlik ve materyal hazırlanır. Etkinlik çalışmasında Vivaldi'nin herhangi bir keman konçertosu dinletilir. Dinletilen müzik aniden durdurulur ve doğru duruş pozisyonunda bekleyen öğrencilerin müzik esnasında sol ellerini doğru yerleştirmeleri beklenir. Doğru yapan öğrenci ile oyuna devam edilir. Bu çalışma ile parmak esnekliği hızlı şekilde verilebilir.

Öğrencilerin el uyumları için resim yapmaları istenebilir. Etkinlikler yapılarak öğrencilerin eşlik etmesi sağlanabilir. Öğrencilere parmak tekerlemeleriyle parmaklarını sıkmadan rahatça nasıl kullanacakları anlatılabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak keman ile ilgili öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Yaya reçine sürme (hayali ve gerçek) çalışması yapılarak yayda detaşe ve yay çekme çalışmaları arasında bağ kurduğu ve metronom sürelerini öğrendiği kabul edilir.

Öğrenciler sırayla kemanı alarak, herhangi bir teknik yönlendirme yapılmadan açık tel çalışması ile doğal yay hareketlerini sergileyebilir. Bu serbest uygulama sırasında öğrencilerin yayı tutuş biçimleri, bilek–el–dirsek dengesi ve yay yönü gözlemlenir; fiziksel özelliklerine bağlı olarak geliştirdikleri farklı tutuş alışkanlıkları ve denge kurma yöntemleri (bileğin aşırı katı veya fazla esnek olması, parmak pozisyonlarının dengesizliği gibi) not edilir. Ardından öğrenciler küçük gruplara ayrılarak her biri belirli bir beceriye odaklanan “yay hareketi istasyonları“na yönlendirilebilir.

Arabada fren yapma ve hızlanma hareketine dikkat çekilir. Gaza sürekli bastığımızda legato tekniğindeki süreğenlik gibi arabanın da hep hareket ettiği örneğiyle konuyla bağlantı kurulabilir.

KMN.2.3.1

Detaşe tekniğiyle ilgili bilgiler verilir. Kemanda detaşe tekniği gösterilerek öğrencilerin çalışmayı incelemeleri sağlanır. 4 vuruşluk sürelerle tüm tellerde çekme ve itme çalışmalarıyla detaşe yay tekniğini kullanması ölçüt olarak belirlenir. Öğrenci bütün tellerde yayı dört eşit parçaya bölerek köprüye paralel konumda çekip itme çalışmaları yapar. Yayı çekerken ayna karşısında yay ve köprüye ilişkin paralelliğe dair parçaları belirler ve çözümler. Dik bir duruş sergileyerek, çeneliğe hafif bir kafa eğimiyle yayı ayna karşısında bölerek planlı çalışmalar sergiler (D16.1). Öğrenciler tellerin isimlerinin verilerini sınıflandırır ve kaydeder. Yay çekerken ve yayın açılarını ayarlarken kendine güvenir (E1.5). Çalışmalar sonucunda gözlem formu kullanılarak çalışmalar değerlendirilir.

KMN.2.3.2

 Öğrenciler yayı ayna karşısında tellere paralel yerleştirir. Her notayı çekip itme yöntemiyle yani detaşe tekniğiyle yayı aynı paralelde tutarak çalışmayı icra eder. Yapılan çalışma, dereceli puanlama anahtarı ile ölçülür. Öğrenciler, detaşe tekniğiyle yay çalışması yaparken nota vuruş sürelerine dikkat eder ve ritmik yapıyı bozmadan, bonasını yaparak etüt veya çalışma parçasını çözümler. 4 vuruş nota sürelerini metronom eşliğinde sayarak çalar. Yayı tellerde itip çekerken, kemanda doğru tutuş ve duruş sergilerken sağ el yayda dar açılı bir konumda hareket eder. Dik duruşun çalma ve yay açısının doğru olması ile ilgili önemi vurgulanır. Ayna karşısında yay ve keman tutuşunda dik bir duruş sergileyip, kontrol ederek çalışmalar yapması istenir. Grup çalışmalarına geçilir. Yayı köprüye paralel olarak tutar. Yay çekerken açıyı düşünür ve ayna karşısında yayın yerini belirleyerek tellerde yay çekme ve itme çalışmaları yapar. Ayna karşısında yay çekerken köprü ile paralel bağlantıya odaklanır (E3.2). Çalışmada ritmik yapıya uygun hızda (moderato veya andante), diğer tellere yayı değdirmeden ve ses bütünlüğünü bozmadan müziksel bileşenleri uygular. Bu çalışma, köprüye paralel yay çekimi ve yay açısının toparlanmasına kadar planlı devam eder (D3.1, D16.1). Yayın tellerdeki ayarlama açısını doğru kullanarak yayı çekip iter. Öğrenciler, öğretmenin yay çekimine ve orantısına bakarak öğretmenle iletişim sağlar (SDB2.1). Kendi çalışmaları ile çıkarımda bulunarak eksikliklerini algılar ve bilgi ihtiyacını fark eder (OB1). Detaşe çalma tekniği ile yay çekme çalışmalarını içeren performans görevi verilebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Yay çekme tekniğine dair ritim hızları farklı olan videolar gösterilir ve yayın tellerdeki hizalanmasına dikkat çekilir. Andante ve moderato seviyesinde yay çekme çalışmaları yapılabilir.

Öğrencilere kol hizalama ve yay paralelliği için çalışmalar yaptırılabilir. Bu çalışmalar, bire bir ve ayna karşısında öğrencilerin kendilerini görme açısına uygun olabilir. Çalışma materyalleri oluşturulabilir. Ayrıca oyunlu yay çekme yarışmaları ile süreç desteklenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin yay çalışmalarından edindiği bilgilerle teller arası hizalamalara ve yayda çekip itme çalışmalarına kolaylıkla adapte olacağı kabul edilir.

Aynada el-bilek koordinasyonu izlenerek uzun yay hareketleri yapılır. Öğrenciler yavaş tempoda, yay hızını değiştirmeden sabit tonda ses çıkarmaya çalışır. Öğrenciler, tablet veya telefon kamerasıyla kendi legato denemelerini kaydedebilir. Kendi videolarını izleyerek nerede duraksadıklarını görüp bunun sesi nasıl etkilediğini anlamaya çalışır. Öğretmen, farklı karakterdeki ses tonlarının örneklendiği legato ve non-legato çalım videolarını öğrencilere dinletebilir. Öğrenciler, legato tekniğindeki çalım videosunu işaretleyebilir.

Yolda yürürken adımların akıcılığına, ayak bileklerinin esnekliğine ve vücudun uyumlu hareketine dikkat çekilerek legato tekniğiyle ilişki kurulabilir. Bu benzetme yoluyla seslerin birbirine yumuşak ve kesintisiz şekilde bağlanmasının, tıpkı yürüyüşteki akışkanlık gibi olduğu fark ettirilebilir. Böylece öğrencilerin legato tekniğini günlük yaşamla ilişkilendirerek daha anlamlı bir şekilde içselleştirmeleri sağlanabilir.

KMN.2.4.1

Öğrenci, bağlı çalma tekniğini kullanarak la, re, sol ve mi tellerinde köprüye paralel şekilde doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alır. Legato tekniğiyle yani notalar arasında bağ oluşturarak (bağlı çalarak) çalışmayı icra eder. Öğrenciler, ayna karşısında kendilerinin duruş ve tutuşlarını gözlemleyerek yorumlar (KB2.14). Çalışacağı etütte öncelikle nota sürelerine dikkat ederek çalışmanın bonasını yapar. Legato tekniğiyle çalacağı etüdü metronom eşliğinde sesli bona yaparak çözümler. Öğrencilerin ayna karşısında kendilerini gözlemleyip uygulama yapmaları önemli bir çalışma tekniğidir (SDB1.2). Bu doğrultuda duruş ve tutuşu çok rahat algılayıp uygular. Ayna eşliğinde tellere yayı yerleştirerek uygun pozisyonu gözlemler ve alır. Öğrenci, legato çalışmasında yayı köprüye paralel kullanarak, öğretmen eşliğinde la telinde çekip iterek ayna karşısında çalışmalar yapar. Bu çalışmayı gözlemleyerek diğer tellerde de planlar ve teknik kullanarak yapar (D3.2). Çalışmalar gözlem formu ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Re teline geçtiğinde yayı la ve sol teline değmeden yayı çekip itme çalışması yapar. Sol teline geçtiğinde yayı çok eğmemeye dikkat eder. Bu çalışmada sol telinde yay eğiminin bozulması sonrasında çalgının ses bütünlüğünün bozulduğunu belirtir. Ayna karşısında daha da odaklanarak sol telinin yay çekimine dikkat eder (D7.1). Mi telinde de sol telindeki gibi aynı yaklaşıma dikkat eder. Yayı eğme durumunda yine göğüs bölgesine değip sesi kaybetme hatasından kaynaklı olarak ayna karşısında mi telinde yayı legato tekniğiyle çalışırken dikkat eder. Ezgisel yapıya uygun çalmaya dikkat eder, müziksel bileşenleri (ritmik yapıyı ve entonasyonu) uygular.

 KMN.2.4.2

 Legato tekniğinde çalışma yaparken yay çekip itme çalışmasında yayın diğer tellere değmemesi için ayna karşısında uygulama yapar (E2.2). Duruşu doğru ayarladıktan sonra aynayı araç olarak kullanır. Yayı reçineleme çalışması yapar. Kullandığı araçların önceliğini belirler. Legato tekniğini kullanarak tellerde çekip itme çalışması yapar. Ayna karşısında köprüye paralel yayı yerleştirdikten sonra la, re, sol ve mi telinde bağlı yayı dörde bölerek paralel yay çalışmaları yapar. Diğer tele yay değme hatasını geçmiş bilgilerine dayanarak bulur ve bu hatayı düzelterek doğru bilgiye ulaşır (OB1). Legato tekniğinde yay çekip itme çalışmasında ayna karşında yan duruş pozisyonu alır ve yayın paralel duruşuna dair bilgilerini doğrular. Öğrenci dikkatli ve sabırlı çalışarak legato tekniğinde tellerde eğimi bozmadan çekip itme çalışmalarını tek olarak ya da öğretmen eşliğinde yapar ve bilgileri kaydeder. Öğrencilere legato tekniğini uygulamaya yönelik performans görevi verilebilir. Belirlenen kısa bir eseri legato tekniğiyle çalmaları ve bu çalışmaları video kaydıyla belgelemeleri istenerek ortaya çıkan eserler değerlendirilebilir.

Grup çalışmalarına yer verilebilir. Video ve özellikle görseller kullanılarak pekiştirme yapılabilir. Özellikle keman tutuş çalışmalarıyla başlayıp, yay çekme ve itme tekniğine dikkat edilerek teknik ileri seviyeye çıkarılabilir.

Öğretmen, öğrenciyle bire bir çalışabilir. Öncelikle sağ kol hizasına dikkat edilerek çalışmalar yapılabilir. Yay çekerken öğrencinin sağ kolunun hizasına dikkat edilerek süreç ilerletilebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) , SDB2.1. İletişim, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık , D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin ritmik olarak vuruşları sayacağı ve bu sayede metronoma eşlik edeceği kabul edilir.

Öğrenciler, önce yayda yaptıkları farklı vuruşları (uzun – kısa – kesik) küçük çizim veya sembolle yazabilir. Ardından bu sıralamayı niçin bu şekilde yaptıklarını kısaca sözlü olarak ifade edebilir. Bu süreçte öğretmen, öğrencinin vuruşları ayırt etme ve mantıksal sıralama becerilerini değerlendirebilir.

Öğrencilerin pizzayı 4 eşit parçaya böldüklerini veya herhangi bir yiyeceği aile içinde eşit şekilde paylaştırdıklarını düşünmeleri sağlanabilir. Eşit şekilde paylaştırılan pizza gibi yayı da eşit parçalara bölmeleri gerektiği çıkarımına ulaşarak yayda bölme çalışması ile ilgili bağlantı kurulabilir.

KMN.3.1.1

 Dik duruş ve tutuş pozisyonu alındıktan sonra legato tekniği kullanılarak yay dörde bölünür. Ardından yay iki vuruşa ayrılır ve son olarak bir vuruşa ayrılarak çalışmalar sergilenir. Yay çalışmasına başlamadan önce ayna karşısında hafif yan duruş sergileyerek kemanı yerleştirir. Köprüye paralel olan yayı tutar, yay hizasına odaklanarak yavaş yavaş yayı dört vuruşa böler (E3.2). Bu çalışmada önemli olan yalnızca aynadan kontrolü sağlamak, kemana bakmadan yayı sakin biçimde dört eşit parçaya sesli bölerek çalışma yapmaktır. Bunu yaparken ritmik yapıya uygun çalışmalar belirler (SDB1.2). Dört vuruşluk yay çalışmaları yapıldıktan sonra yayı ikiye bölme çalışmalarına geçilir. Arşeyi öğrenciye göstererek göz hizasıyla ikiye bölmesi ve yayı tekrar tellere yerleştirerek ikiye bölmesi istenir. Ayna karşısında dik duruş sergileyerek karma çalışmalar yapması için örnekler belirlenir. Öğrenci bu çalışmada öğretmenle soru cevap tekniğiyle ilerler (E3.8). Öğrenci öğretmenle iletişim hâlinde çalışmalar sergiler (SDB2.1). Dörtlük ve ikilik nota değerleri ile yay çalışmaları yapıldıktan sonra en önemli aşama olan yay çekmede bir vuruşluk nota sürelerine geçilir. Önce alt yay, üst yay ve orta yay göz hizasıyla ölçülür ve çalışma sergilenir. Çalışma, ayna karşısında öğrencinin motivasyonu artırılarak ve kısa molalar verilerek tekrarlanır (D3.2, D12.3). Çalışmalar dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesi ile değerlendirilir.

KMN.3.1.2

İlk aşamadaki dört vuruş çalışması ile öğrencinin yayı eşit sürelere bölerek yavaş yavaş çekmeleri beklenir. İki vuruş yaya geçerken sesli şekilde vuruşları belirterek yayı çekmesi istenir ve böylece süreler sınıflandırılır. Bu çalışmada öğretmen eşliğinde uyumlu bir çalışma sergilenir (SDB3.1). Yay çalışmalarında ilk aşamada bir vuruş çalışmasını iki vuruş çalışmasından kolayca ayırt etmeleri için sesli çalışma yapmaları istenir. Böylece değişken vuruşlar belirlenir (OB1). Bir vuruş çalışmasında öncelikle alt yay çalışması yapar. Sıraya bağlı kalarak üst yay çalışmasına geçer ve son olarak orta yay çalışmasını yaparak vuruşları sınıflandırır. Yayın hızını daha kolay kavraması için karma yay çalışması yapar. Böylece yay hızını ve sürelerini daha kolay tasnif eder (sıraya koyar). Yay çalışmaları bu üç ritmik çalışma harmanlanarak örneklenir. Yay çekme hızı bu şekilde yapılan çalışmalarla etiketlenir. Öğrencilerden çalgılarında farklı yay vuruşlarını (tam yay, yarım yay, detache, legato vb.) gözlemleyerek bu vuruşları sınıflamaları performans görevi olarak istenebilir. Yapılan sınıflandırma ve etiketleme çalışmaları, öğretmen tarafından bütüncül dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

Grup çalışmaları yapılarak öğrencilerin yay çalışmaları gözlemlenebilir. Yay bölme görselleri ile destek sağlanabilir. Bu süreçte metronom hızı 4'lük vuruşlarda artırılabilir.

Ayna çalışması yapılarak yayı sesli bir şekilde vuruşlara bölmeleri istenebilir. 4 vuruşluk yay çalışmalarına yoğunluk verilerek süreç desteklenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin ritmik olarak sayma becerisini aksatmadan, metronomu doğru kullanarak andante ve adagio hızında çaldığı kabul edilir.

Ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin yay kontrolü ve bölme becerilerini belirleyebilmek amacıyla öğrencilere “Orta yayda bir vuruş yapabilir misiniz?“ ve “Alt yayda iki vuruş yay çalışması yapabilir misiniz?“ soruları yöneltilebilir.

Tıp oyunu oynarken yapılan sessiz kalma çalışmaları hatırlatılarak sus egzersizleriyle bağlantı kurulabilir. Öğrencilerin oyundaki dikkatli ve kontrollü sessizliği hatırlamaları sağlanabilir. Bu sayede sessizliğin yalnızca bir duraksama değil aynı zamanda farkındalık ve kontrol gerektiren etkin bir beceri olduğu vurgulanabilir.

KMN.3.2.1

Öğrenciler, yayın yarısına kadar kullanılan bölgenin başlangıçta bir vuruş olarak kullanıldığını öğrenir. Alt yayın başlangıç bölgesinden yarıya kadar, üst yayın orta bölgeden üst bölgeye kadar, orta yayın ise yayın ortasından iki eşit parçaya göz hizasından bölünmesi anlamına geldiğini kavrar. Susların ise yine 1 vuruş nota değeri kadar kullanıldığını öğrenerek tekniği icra eder. Ayna karşısında kendi duruşu ve tutuşuyla bağlantılı olarak, yayı tele yerleştirerek çıkarım yapar (KB2.10). Öğrenci; yayı alt yay, orta yay ve üst yay olarak bölme çalışmaları yaparken çalacağı etüdün bonasını öğretmen eşliğinde yapar. Yayda sus çalışmalarının da nota sürelerine göre ve eşit sürelerde olduğunu eseri çalarak çözümler. Alt, üst ve orta yay çalışmaları dereceli puanlama anahtarı ile ölçülür. Öğrenci; alt yayda birer vuruş yaparken , ayna karşısında küçük molalar vererek yayın yarısına kadar göz hizasıyla bölme çalışması yapar (D12.2). Aynı çalışmayı ayna karşısında dik duruş ve tutuş pozisyonu aldıktan sonra yine alt yayda bir vuruş susu kullanarak tekrarlar. Duruşunu düzenler ve motivasyonunu ayarlayarak çalışmaya devam eder (SDB1.2). Üst yay çalışmasını yayın eğimini tam ayarlayarak (Burada üst yay çalışmasında yay açısı bozulabilir, dikkat edilmelidir.) yayın üst bölümünden başlatır ve kol hizasını açmadan bir vuruş, ikilik vuruş ve bu nota değerlerinin suslarını doğru teknik kullanarak ve öğretmenini verimli dinleyerek çalar (SDB2.1).Süreç akran değerlendirme formu ile değerlendirilir. Orta yay çalışmasına geçilir ve ayna karşısında (Çalışmalarda öğrencinin kemana bakması doğru değildir.) bir vuruş, iki vuruş ve suslarının çalışması ezgisel ve ritmik yapıya uyularak yapılır (D16.1). Öğrencilere alt, üst ve orta yay bölgelerinde nota sürelerine göre düzenlenmiş kısa etüt parçaları ya da alıştırmalar içeren performans görevi verilebilir. Öğrenci bu bölgelere özgü teknikleri, doğru duruş ve tutuşla uygulayarak performans sergileyebilir. Öğretmen bu süreçte teknik doğruluk, yay bölgesi kullanımı ve ezgisel uyuma göre öğrenciyi gözlem formu ve kontrol listesiyle değerlendirebilir.

KMN.3.2.2

 Alt yay, üst yay ve orta yay çalışmalarında ikilik, birlik ve dörtlük yay çalışmaları ile bu nota değerlerinin suslarını metronom yardımıyla eşit sürelerde çalar ve karma çalışmalar yaparak yay vuruşlarını sentezler. Kendine göre bir süre belirleyerek çalışmasını oluşturur (OB1). İlk olarak alt yay çalışmaları ve 2'lik çalışmalar, daha sonra yine alt yayda birlik ve dörtlük vuruş ile susların çalışmalarını belirler. Alt yay, üst yay ve orta yay çalışmalarında vuruş sürelerini ve suslarını aynı ölçüde çalışarak (yani alt yayda dörtlük nota, ikilik nota ve birlik nota) parçalar arası ilişki kurar. Son olarak karma çalışmalara geçerek her yayda üç vuruş nota değeri ve üç vuruş nota değerinin suslarını kullanır, kendine özgü karma bir çalışma oluşturur (E1.4). Öğrencilere alt, üst ve orta yay bölgelerinde nota sürelerine göre düzenlenmiş kısa etüt parçaları ya da alıştırmalar içeren performans görevi verilebilir. Öğrenci bu bölgelere özgü teknikleri, doğru duruş ve tutuşla uygulayarak performans sergileyebilir. Öğretmen bu süreçte teknik doğruluk, yay bölgesi kullanımı ve ezgisel uyuma göre öğrenciyi gözlem formu ve kontrol listesiyle değerlendirebilir.

Bir vuruş, iki vuruş ve dört vuruş nota süreleri ve sus çalışmaları yapılırken çocuk parçalarından faydalanılarak öğrencilerin ritim tutmaları istenir. Bu sayede ritimsel algılama daha da gelişecektir ve yay çekerken bir vuruş, iki vuruş ve dört vuruş daha iyi algılanacaktır. Grup hâlinde çalışmalar da gerçekleştirilebilir.

Öğrencilerin bir vuruş, iki vuruş ve dört vuruşluk nota sürelerini daha iyi kavrayabilmeleri için bireysel çalışmalara ek olarak destekleyici yöntemler önerilebilir. Örneğin ritim sürelerini içeren kısa ve basit egzersizlerin günlük rutinlere dâhil edilmesi, öğrencinin farkındalığını artırabilir. Bu egzersizler sırasında alkış, ayak vurma veya vurmalı çalgılarla yapılan eşlikler, ritmin bedensel olarak hissedilmesine yardımcı olabilir.

SDB2.1. İletişim, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Bütün tellerde ikilik, dörtlük ve birlik nota değerleri ve suslarıyla yay çalışmaları yaptığı kabul edilir.

Öğrencilere üzerinde ikili tel kombinasyonları ve ilgili ritim desenleri olan kartlar verilebilir. Öğrenci kartta verilen tel kombinasyonlarını doğru sırayla çalar ve her geçiş sonrası duraklayarak hangi telde olduğunu sesli olarak söyler. Bu uygulama hem yay geçişini hem de tel bilincini gözlemlemeye yönelik gerçekleştirilebilir.

Merdiven çıkarken sağ ve sol bileğimizi hafifçe büküp ayak açımızı artırmadan sadece hafifçe kaldırıp bileğimizi bükerek yürüdüğümüz hatırlatılabilir ve tellerde yay çekme ile söz konusu benzetme arasında ilgi kurulabilir.

KMN.3.3.1

Re ve la tellerinde önce ritmik ve ezgisel yapıya uygun olarak iki vuruşluk yay çeker. Daha sonra aynı çalışmaları re-sol ve la-mi tellerinde çalışır. Bu çalışmaları dört vuruşluk ve bir vuruşluk yay hareket becerisi kullanarak öz güvenle tekrarlar (E1.5). Bu çalışmaları dersin sonunda uygulamalı olarak sergiler. La ve re tellerinde ayna karşısında 6 ve 8 ölçülük çalışma parçaları belirler, enstrümana bakmadan yay kontrolünü sağlayarak, kullanılan çalışma parçalarının içerisine ikilik ve birlik nota değerlerini katarak (Burada öğretmen öğrencilerinin seviyesine uygun parçalar yazmalıdır.) çalışmaları kişiselleştirir (E3.1) ve ritmik yapıya uygun olarak yay çekme çalışmaları yapar (SDB3.1). Bu çalışmayı diğer tellerde dikkatli ve küçük molalar vererek yapar. İkilik ve birlik yay çalışmalarının devamında dörtlük yay çalışmasına geçer. Öğrencinin seviyesine uygun 6 ve 8 ölçülük yay çalışma etütleri yazılır. Öğrenci metronom eşliğinde yarım yaya kadar çekerek bir dörtlük nota, yarısından sonra üst yayda ise diğer bir dörtlük nota çalışması yapar. Çalışmayı yaparken küçük molalar vererek çalışmanın doğru olması için gayret gösterir (D3.1). Öğretmen, öğrencilerin çalışma sürecini dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirir. Yan yana tel çalışmaları yapılırken öğrencinin ayna karşısında (Çalgısına bakmayıp aynaya bakma hususunda öğrenciyle sözlü ve sözsüz iletişime geçilerek kol hizasının yaya tamamen doğru açılarla adapte olması için öğretmen öğrenciye destek olur.) dik durma pozisyonu alarak tel geçişlerinde açıya dikkat edip çalması ve yapıya uygun çalışma hareketleri sergilemesi sağlanır (D7.3, SDB2.1). Öğrenciye tüm telleri içeren ve farklı süre değerlerine sahip alıştırmalar veya ezgiler verilerek yay tekniği uygulanması istenen performans görevi verilebilir. Kontrol listesi ve gözlem formu ile öğrenci performansı değerlendirilebilir.

KMN.3.3.2

Mi ve la teli çalışmasında yayı la telinden mi teline doğru eğerken eğimin dar açıda kullanılması gerektiğini çözümler ve kaydeder (OB1). Burada bileğin ve alt kol açısının dik olması gerektiğini ayna karşısında kavrar. Mi ve la telindeki eğimin aynı çalışmasını re ve sol telinde de gözlemleyip belirler. Sol teline yayı eğerken ayarladığı dar açıyı yine doğru ayarlayarak gövdeye değmesini engeller. Çalışmaları önce ikilik ve birlik nota değerleri sonra ise birlik ve dörtlük nota değerleri birlikte olarak yapar. Yaptığı bu tel çalışmalarından tellerin eğimine dair çıkarımlarda bulunur (KB2.10). Bütün tellerde yay çalışmalarına geçilir.Birlik, ikilik, dörtlük nota değerleri kullanılıp 12-14 ölçülerden oluşan yay çalışmaları (Burada öğretmen her öğrenciye uygun etütler yazmalı veya kullanmalıdır.) ayna karşısında yapılarak tel ve vuruş çalışmalarının uyumubelirlenir. Etüt parçaları üzerinde nota sürelerini ve yay tekniklerini eşleştirme çalışmaları yapılabilir. Yapılan çalışmalar, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Grup çalışmalarına geçilebilir. Bu çalışmalarda ikilik, birlik ve dörtlük notaların bir arada kullanılarak 10 ve 12 ölçüden oluşan karma ritimsel çalışmaların yapılması ile notalar öğrencilere çaldırılabilir.

Öğrencinin seviyesine uygun yay çalışma etütleri yazılabilir ve öncelikle ikilik nota değeri üzerinden, ara ölçülere ise birlik nota değeri eklenerek çalışma yaptırılabilir.

SDB3.2. Esneklik

D10. Mütevazılık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Metronom hızına adapte olduğu, uyum sağladığı; çalışmaları ritmik olarak yaptığı ve metronomla eşlikli çaldığı kabul edilir.

Ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin sol el tutuşu ve temel yay–tuşe tekniklerine ilişkin mevcut bilgi ve becerilerini belirlemek amacıyla öğrencilere “Çalgında sol el başparmak ve işaret parmak tutuş ve duruşunu gösterebilir misin?“ sorusu yöneltilerek öğrencilerin ayna karşısında yan bir duruş sergilemeleri ve sol el pozisyonlarını gözlemlemeleri sağlanabilir. Ardından “Tuşede basma tekniğini gösterir misin?“, “Detaşe yay tekniğinde la telinde birinci parmak basılıyken hangi notayı çalarız?“, “Legato tekniğinde birinci parmağımız re telinde basılı konumdayken hangi notayı çalarız?“ gibi sorularla öğrencilerin teknik uygulama bilgisi ve nota bilgisine yönelik değerlendirme yapılabilir.

“Kalem tutarken baş ve işaret parmağımızı sıkarsak yazımız nasıl olur?“ ve “Doğru kalem tutuşumuz ve bileğimiz nasıldır?“ sorularıyla öğrenciler düşünmeye yönlendirilebilir.

KMN.3.4.1

 Keman duruş ve tutuş pozisyonu öğretmen rehberliğinde öğrenci ile ayna karşısında gerçekleştirilir. Tuşeye işaret parmağını yan ve hafif dik olarak yerleştirir ve baş parmağını da yan ve baskı uygulamadan bileği düz ve avuç içi açık duracak şekilde tutar. La telinde tüm yay (2'lik nota çalışması) çekerek si notasını icra eder. Bu süreçte öğrenciler gözlem formu kullanılarak değerlendirilir. Öğrenciye seviyesine uygun etüt seçilir. Öğretmen öğrencinin etütte nota sürelerini belirtmesini ve etüdün bonasını yapmasını ister. Bu arada öğrenci etüdün bonasını yaparken öğretmen eşliğinde etüdü çözümleyerek yay çalışmasına geçer. Öğrenci, ayna karşısında yan bir duruş sergileyip kendisini gözlemleyerek kemanı tutar. Çalgının tutuşunda vücudunu sol kol hizasıyla aynı paralelde tutarak sol el başparmağını tuşenin en uç noktasına dik olarak yerleştirir ve işaret parmağını yan ve hafif dik olarak tuşeye değdirerek (İşaret parmağı hafif yan basması ve hafifçe katlaması ile yapmalıdır.) dik bir duruş ve tutuş alır (KB2.2). Duruş ve tutuşunu her küçük molada, soru cevap etkileşiminde ya da herhangi bir durumda kontrol eder. Duruş ve tutuştaki en küçük eğimin kemanı tutamayarak kaymasına neden olduğunu fark eder. Bu durumunda öğrenci, başparmağı kasmanın işaret parmağına olan baskısını algılar. Bu yüzden çalgıda iki konumun önemini anlar ve doğru tekniği kullanmak için çaba gösterir. Duruşu ve tutuşu ayarladıktan sonra baş ve işaret parmağını tuşeye yerleştirir. İşaret parmağını kaldırmadan, kare ve yan bir tutuşla la teline basarak si sesini elde eder. Bu çalışmada yayı orta yay olarak kullanabilir. Bulduğu si sesinin temiz çıkması için tırnak ve parmak ucunu ortak basar, sesin doğru tekniklerle elde edildiğini gözlemleyerek algılar (KB2.2). Bu doğru teknikten kaynaklanarak si sesinin ses tınısını, kendine inanarak ezgisel yapıya uygun biçimde çalar (E1.4). Performans görevi olarak öğrenciden seviyesine uygun seçilen bir etüdü nota sürelerini ve bonasını doğru şekilde yaparak çözümlemesi, ardından yay çalışmasına geçmesi istenir. Performans görevi, gözlem formu ve parmak pozisyonu ile ilgili ölçütlerin bulunduğu dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

KMN.3.4.2

Öğrenci başlangıçtan nota basımına kadar olan süreci öncelikle öğretmen eşliğinde sözlü, sonra da uygulamalı olarak özetler. Anlatımının duru ve açıklayıcı olmasına dikkat eder. Çalma pozisyonu aldıktan sonra la telinde si sesi, re telinde mi sesi, sol telinde la sesi ve son olarak da mi telinde fa diyez sesini seslendirir. Sesleri icra ederken basım hatasından dolayı sesin pürüzlü ve kısık gelmesinden kaynaklı olarak öğretmenin sunacağı fikirler ile önereceği teknik konulara karşı açık olur (D10.1). Tellerde 1. parmak çalışmasında si, mi, la ve fa diyez seslerini icra ederken öğretmene sözlü olarak basış tekniğini anlatacak biçimde çözümleme yapar. Basma tekniği sıkarak ve sert parmak yapısıyla kullanılamadığından esnek bir parmak yapısı ile çalışmaya uyum sağlar(SDB3.2). Parmak basma yerlerini (ayna karşısında bakarak) dik şekilde işaret parmağı kullanarak aynı hizada sınıflandırır. Her telde 1. parmağını basarak sesleri öğretmen eşliğinde duyurur. Bu çalışmaları önce iki vuruş nota değeri, sonra 4 vuruş nota değeri ile detaşe öncelikli olarak, daha sonra ise legato tekniğini kullanarak sınıflandırma yapar. Yapılan 1. parmak yerleştirme çalışması dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir. Öğrenci ayna karşısında kendini doğru açıdan görerek yaptığı 1. parmak çalışmalarında kendi cümlelerini kullanarak öğrenme sürecini yorumlar (OB1). Performans görevi olarak öğrenciden başlangıçtan nota basımına kadar olan süreci öğretmen eşliğinde önce sözlü, ardından uygulamalı olarak özetlemesi istenir. Performans görevi, parmak pozisyonu ve seslendirme ile ilgili ölçütlerin bulunduğu dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir.

Öğrencilere vuruş çalışmaları yaptırılabilir. Burada etüdü çalmadan önce etüt üzerinde bona yapması istenir. Bu etütler 8 ve 10 ölçü olarak öğrencinin seviyesinin üzerinde yazılabilir. Bir vuruş çalışmaları üst , alt ve orta yay olarak çalışılabilir.

Öğrenci ile bire bir öncelikle 4 vuruş 1. parmak çalışmaları yapılabilir. Yayı 4'e sesli bölmesi istenebilir. 4 vuruş pekiştirildikten sonra aynı teknikle 2 vuruş yay çalışmaları yapılabilir.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D4. Dostluk, D14. Saygı

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencinin metronom eşliğinde 1, 2 ve 4 vuruşluk notaları çaldığı varsayılır. Ayna karşısında yayı doğru tutuş tekniğine göre kullanarak tellerde geçiş yaptığı kabul edilir.

Öğrencilere bir notanın ismi söylenir (re teli – mi). Öğrenci bu notayı hangi telde ve hangi parmakla çalacağını bulur ve uygular. Ardından öğretmen ikinci bir nota (re teli – fa ♯) daha söyler, öğrenci parmak geçişini yapar. Bu şekilde 1 ve 2. parmakla çalınan notalar arasında bağlantı kurmaları teşvik edilebilir.

1 ve 2. parmak yerleştirmesinde ilk aşamalarda parmak açma çalışmalarına daha da yardımcı olması için “ Hiç voleybol ya da basketbol maçı izlediniz mi? Oyuncuların topları tutarken parmaklarının açıklığını fark ettiniz mi? “ soruları sorularak günlük hayatla bağ kurulabilir.

KMN.4.1.1

Öğrenci, öncelikle ayna karşısında duruş ve tutuşunu ayarladıktan sonra işaret ve başparmaklarını da yan yerleştirir. Öncelikli çalınacak tel olan la teli üzerine 1. parmağını yerleştirir ve si sesini elde eder. Tel uyumunu da doğru ve köprüye paralel olarak kullandığı arşesini ritmik kalıp ve etüde uygun çalar. Bu çalışmayı öğretmen eşliğinde yapmak ister (E2.3). Öğrenci kendi düzeyine uygun bir etüdün nota okumasını yapar. Parçanın bonasını yaparak ve nota sürelerini çözümleyerek parçayı öğretmen eşliğinde ritmik yapıya uygun çalar. Öğrenci dik duruş ve tutuş pozisyonunu aldıktan sonra sol elini tuşe üzerine yerleştirir. Başparmağını dik ve yan tutarak işaret parmağını da düz ve yan tutarak la telinde 1. parmak olan si perdesine basar. Bu çalışmayı diğer tellerde de teker teker uygular ve grup çalışmasında arkadaşlarıyla sesleri dinleyerek birbirlerine olumlu dönütlerde bulunur. Etkileşimli tahtada ses ve parmak basış tekniğiyle ilgili oyunlar oynatılır (OB2). Bu sayede birbirinden olumlu ve yapıcı bilgi toparlar (KB2.6). İkinci parmağını biraz mesafeli şekilde la telinde dik bir konumda ileriye doğru basar ve do# perdesine basmış olur. Ayna karşısında veya grup içerisinde görsel incelemesi yapılır (OB4). Bu çalışmayı re telinde de uygular. telinde bastığı 2. parmak fa# perdesine denk gelir. Sol telinde çalışmaya devam eder ve bastığı 2. parmak si perdesine denk gelir. Son olarak da mi telinde bastığı 2. parmak ise sol# perdesine karşılık bulur. Öğrendiği 1 ve 2. parmak perdelerini basarken kemana uygun olan duruşu sergiler. Bu, öğrenciye ağırlığı koluna yüklemediği için çok rahat bir tutuş ve rahat bir yay tekniği sağlar. Grup arkadaşlarıyla yapılacak çalışmalarda ise kendilerine uygun etütlerle uyum içerisinde birbirlerini dinleme çalışmaları yaparak parmak hizalanmalarına ve seslere odaklanmaları sağlanır (E3.2, D4.2). Öğretmen bu çalışmalarda öğrencileri gözlemleyerek gözlem formunu doldurur. Öğrenciler, öğretmen tarafından belirlenen etütlerle teller arası geçişler uygulayarak küçük 10-12 ölçüden oluşan etütlerle çalışmalar yapar. Tel geçişleri sayesinde notalar arasındaki ses uyumuna da etütler aracılığıyla yer verir. Ritim kaybı olmadan tel geçişlerini sakin ve yay eğimini doğru ayarlayarak çalışmaları sürece uygun olarak çalar (SDB3.1). Öğrencilerin kemanda bütün tellerde 1 ve 2. parmakla çalma becerisi, öğretmenin her öğrenciye uygun olarak hazırladığı bireyselleştirilmiş etütlerle geliştirilebilir ve bunlar performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

KMN.4.1.2

Öğrenciler, öğretmen eşliğinde etkin dinleyerek sol telinden başlar ve ilk önce boş tel sırasıyla la ve si perdesi, daha sonra re teline geçerek re telinde boş tel ve sırasıyla mi ve fa# perdesi, la teline geçerek önce boş tel sonra sırasıyla si ve do# perdesi, son olarak da mi teline geçerek sırayla önce boş tel daha sonra fa# ve sol# seslerini çözümleyerek çalışmalar yapar (D14.1). Tuşede yapılan 1 ve 2. parmak çalışmaları dereceli puanlama anahtarı ile ölçülür. Öğrenciler verilen etütlerle ilgili grup çalışmalarını metronom ve öğretmen eşliğinde yapabilir (SDB2.2). Metronom ritmiyle yapılan çalışmalarda tel geçişlerinde nota değerleri kullanılırken 2'lik ve 1'lik nota değeri kullanmaya dikkat edebilir. Bu şekilde öğrenciler grup çalışmaları yaparken de yayın tel değişiminde kontrolünü daha rahat sağlar. Diğer öğrenciler de arkadaşlarını daha rahat gözlemleyebilir ve çalışma yöntemlerini belirleyebilir. 1 ve 2. parmak çalışmasında hizalamanın aynı olduğunu ve parmak basışlarının daha yataya doğru ve dik olduğunu belirler. Tellerde basılan hizalamanın aynı olduğu bilgisine ulaşır ve konular arası bağlantı kurar (OB1). Grup çalışmalarında öğretmen rehberliğinde uygun etütler çalarak akran değerlendirmesi yapar. Öğretmen öğrenci gruplarını gözlemleyerek gözlem formu ile grupları değerlendirir. Öğrencilerin kemanda bütün tellerde 1 ve 2. parmakla çalma becerisi, öğretmenin her öğrenciye uygun olarak hazırladığı bireyselleştirilmiş etütlerle geliştirilebilir ve bunlar performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Virtüöz videoları izletilebilir. Bu videolar gereken yerlerde duraklatılarak sol el duruş pozisyonu ve sağ el arşe uyumuna dikkat çekilebilir. Sıralı tel çalışması yerine atlamalı etüt çalışmaları verilebilir. 4'lük nota çalışmaları metronom hızı moderato ve allegro kullanılarak karma etüt çalışmaları yapılabilir.

Metronom hız adagio veya andante olarak belirlenerek bire bir 1 ve 2. parmak çalışmaları yapılabilir. Görseller veya öğretmen eşliğinde çalışmalar yapılabilir. Çalışmalar öğretmeni görecek bir konum ayarlanarak (kemana bakmadan) yürütülebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D12. Sabır, D16. Sorumluluk, D4. Dostluk

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencinin keman duruş ve tutuş pozisyonunu, bütün tellerde 1 ve 2. parmak perde basımlarını bildiği, basit vuruşlarda bona yapabildiği kabul edilir.

Dersin başında öğrencilerin kemanda mi, la, re ve sol tellerindeki açık tel seslerini göstermeleri istenebilir. Ardından yay tutuşlarını sergileyerek yayı düz bir şekilde çekip çekemedikleri gözlemlenebilir. Daha önce öğrenmiş oldukları basit parmak egzersizlerini çalmaları sağlanarak parmak pozisyonlarına dair hazır bulunuşlukları değerlendirilebilir. Bunun yanında temel nota değerlerini tanıyıp tanımadıkları kısa örneklerle gözlemlenebilir.

Yeni doğan bir bebeğin yürüme, konuşma sürecindeki gelişimine değinilir ve kemik ve kas gelişiminden sonra koşmaya başladığı belirtilerek 1 ve 2. parmak diziliminin doğru konumlanmasının diğer parmaklara olan olumlu etkisi üzerinde durulabilir.

KMN.4.2.1

Öğrenciye ayna karşısında dik tutuş ve duruşu ayarladıktan sonra 3 ve 4. parmak basımlarımda başlangıç olarak 1 ve 2. parmağın kaldırılmaması gerektiği konusunda bilgi verilir. Öğrenci önemli olan bu bilgilendirmelerde öğretmeni etkin şekilde dinler (SDB2.1). Parmak yerleştirmesi sırasında sırayla ve yan olarak dizilen parmaklarda 2, 3, 4. parmak basışlarında yan ve diğer parmakları da kullanarak çalmak gerektiği belirtilir. Bu çalışmada öğrenci, parmak dizilişinde öğretmenin sunduğu çalışmayı algılar (OB4). Öğrenci, öğretmen tarafından belirlenen düzeyine uygun etüdün öncelikle nota sürelerini inceler. Parçayı seslendirmeden önce parçanın bonasını yaparak etüdü çözümler. Öğretmen eşliğinde tek sesli eşlik çalışmasına geçmeden önce duruş ve tutuş pozisyonunu ayarlar ve öğretmen dönütlerini bu aşamada dikkate alarak dinler (D16.3). Öğrenci, 1. parmak ve 2. parmak diziminden sonra 3. parmağın görseller ve grup çalışmalarında da öğretmene soru sorarak dikkatli ve iyi gözlem yapar; yan ve tırnak parmak ucu kullanılarak perdeye basıldığını görür (E3.8). Bu arada avuç içinin daha açık, duruşu bozmadan ama sol el bileğinin daha görünebilir hâle geldiğini algılar. 4. parmak hizalamasında parmağın daha kısa olmasından kaynaklı olarak dik, yan ama yine rahat, sıkılmayan bir el yapısıyla daha esnek bir tutuş sergilemesi gerektiğini çözümler (KB2.4). Bu çalışmalarla ilgili öğretmene ya da video görsellerine dikkat ederek tuşede parmak yerleştirme tekniğiyle ilgili veri toplar (OB7). Çalışma sırasında sol teline geçildiğinde bileğin daha dışa doğru konumlandığını öğretmenin örneklendirmesinde görür, konumlandığına odaklanır ve uygular (E3.2). Sol telinde avuç içinin biraz daha kapalı ama bileğin çıkıntısının daha net olduğu tekniği kullanarak çalar. Burada yayın eğimi konusu hatırlatılır. Mi teline gelindiğinde ise çalma tekniğinin bilek daha geride ve avuç içinin kapanmadan parmakların daha dik konumda olduğunu fark eder. Burada da yaya dikkat edilmesi gerektiği hatırlatılır. Bütün tellerde 1. parmaktan başlayarak ritmik yapıyı bozmadan teknik bütün kurallara uyar, öğretmeni gözlemleyerek eşlikli sol telinden başlayıp kendine güvenerek parmak çalışmaları yapar (E1.5). Öğrenciler gruplara ayrılır ve 2 vuruşluk , 1 vuruşluk ve 4 vuruşluk, ek olarak da yarım vuruşların ölçülere eklendiği grup veya öğrenciye uygun etütler belirlenerek çalışmalar yapılır; akran ve öz değerlendirme formlarına yer verilir. Gözlem formu kullanılarak süreç değerlendirilir. Öğrenciye kısa bir parça veya etüdü 3 ve 4. parmakları kullanarak doğru duruş ve tutuşla çalması istenen performans görevi verilebilir. Bu çalışma analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

KMN.4.2.2

Sol el yerleşiminde 1. parmak hizalanmasında dik ve yan bir duruş sergiler ve 2. parmak dik basışta, hafif yan basarak perdede yerini alırken orta yani 3. parmak ise 2. parmakla başlangıç dizilimi gereği yanına dik ve daha yan basılarak yerleştirilir. Bu üç parmakta en önemli kuralın en iyi sesin üretilmesi olduğunu gözlemler. 4. parmağın ise perdeye yine tam yan tırnak basılarak elde edilmesine odaklanır ve uygular (E3.2). Bütün tellerde başlangıç olarak tek tek ve çalışmalarda görev ve sorumluluklarını bilerek çalışır (D12.2). Grup çalışmalarında ise toplu olarak çalınabilecek etüt parçası belirlenir. Belirlenen etüt parçalarında yarım vuruş nota tekniği de kullanarak öğrenciler sunum yapar. Bu iş birliği çerçevesinde öğrenciler birbirlerini olumlu etkileyerek yardımlaşır (D4.1, SDB2.2). Sol telinden başlayarak, bütün tellerde yay geçiş tekniğine dikkat ederek mi teli 4. parmağın bastığı perdeye ulaşır ve tekrar terse doğru bir gidişle sol teline kadar çalışma için veri toplar. Çalışmaları grup veya tek olarak öğretmen eşliğinde kendine güvenerek tamamlar (E1.5). Bire bir öğrenci ve grup çalışmalarına uygun etütler belirlenir. Etütlerde “#“ (diyez) seslerine dikkat ederek parmak basımıyla ilgili bilgileri sınıflandırır ve kaydeder. Öğrenciye kısa bir parça veya etüdü 3 ve 4. parmakları kullanarak doğru duruş ve tutuşla çalması istenen performans görevi verilebilir. Bu çalışma, analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

Keman virtüözleri tanıtılabilir, video ve görsellerle kare kare ilerletilerek parmak dizilimine dikkat çekilebilir. Tellerde sıralı çalışmalar yerine tel atlatılıp yarım vuruşlar ve çeyrek vuruşlar da eklenerek etüt çalışmaları yapılabilir.

Öğrencilerin bireysel olarak çalıştırılması öncelik olarak belirlenebilir. Doğru parmak yerleştirmeleri ile ilgili olarak her tel tek tek çalıştırılabilir. Burada en çok bilinen parçalar üzerinden gidilmesi daha yararlı olabilir. Örneğin “Süt İçtim“ parçası kullanılabilir. Re teli ile başlanarak bütün tellerde çalışmalar yapılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencinin hız terimlerini bildiği, yay çekme tekniklerini kullandığı, 1. pozisyonda tellerde parmak dizilimini bildiği kabul edilir.

Öğrencilere legato tekniğinin kemanda nasıl çalındığına ilişkin “Staccato tekniği sizce tersi olabilir mi, tersi olursa nasıl çalarız?“ soruları sorularak yorum yapmaları istenir. Buna yönelik oyunlar oynatılabilir.

Staccato tekniği, bir kangurunun zıplamalarıyla ilişkilendirilebilir. Kangurunun kısa ve belirgin sıçrayışları, yayla yapılan kesik ses üretimiyle benzeştirilebilir. Bu sayede öğrencilerin staccato tekniğini daha somut bir şekilde kavramaları sağlanabilir.

KMN.4.3.1

Öğretmen, bütün tellerde çalmak üzere sırasıyla veya atlamalı olarak tel etütlerini öğrencilere verir. Öğrenciler düzeyine uygun verilen eser veya etütlerin nota sürelerini inceler. İnceledikleri eser veya etüdün bonasını yaparak parçayı çözümler. Böylece ritmik yapıya uygun olarak eseri daha doğru seslendirir. Öğrenciler etüt çalışmasına geçmeden önce duruşunu ve keman tutuşunu ayarlar. Nota sehpasını boyuna göre uygun olarak ayarladıktan sonra her telde ayrı ayrı bütün parmakların kullanıldığı; kısa, bilinen parçalar ve kısa etütler çalar. Tellerde çalışmalar bittikten sonra bütün tellerde karma çalışmalara geçilir. Öğrenci etütleri çalarken yay tekniğini de kullanır. Öncelikle detaşe çalma tekniğini kullanarak etütleri çalar. Aynı etütleri legato tekniğini kullanarak, öğretmenle iletişim hâlinde bulunarak baştan tekrar çalar (E3.8). Legato tekniği yayda esneklik ve yayı rahat tutmanın yanı sıra yayı çekip itme tekniğini kavrattığı için burada staccato tekniğine geçilebilir. Öğrenciden bu teknikte yayı hafif kaldırıp arşenin tuttuğu işaret ve serçe parmağına dikkat çekerek hafif iterek yukarı doğru boş tel çalması istenir (SDB2.1). Bu aşamada yayın orta yay olarak kullanması kolaylık sağlayacağından tercih edilebilir. Çalışmanın sonunda gruplara dağılmaları ve dijital araçlardan bilgi edinerek uyum içerisinde birbirlerini değerlendirip (akran değerlendirme) çalışmalarını yapmaları istenir (OB2). Bire bir çalışmalarda ise öz değerlendirme yapar (D3.1). Öğrenciler, çalma tekniklerini etütlerde uygularken ritim ve nota sürelerine dikkat ederek teknik yapıları da kullanır. Metronom eşliğinde kısa eserlere geçer. Öğretmen eşliğinde çift ses çalışmaları yapabilir. 2'li gruplar oluşturularak çift ses eser çalışmaları yapar. Performans görevi olarak öğrenciye belirli bir pozisyonda çalınacak etüt ya da kısa eser verilebilir. Bu çalışma video kaydıyla belgelenebilir ve pozisyon doğruluğu, geçiş akıcılığı, entonasyon, müzikal ifade gibi ölçütlerle analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

KMN.4.3.2

Ses değiştirici işaretlerin tuşede yerlerini yorumlar. 1. pozisyonda yerleştirilen parmakları; video, görseller ve öğretmen yardımıyla belirler. Bemol çalmalarda parmağın bir önceki notaya doğru kaydırıldığını fark eder. Diyezin ise bir sonraki notaya doğru kaydırıldığını, natürelin ise yerine göre değişkenlik gösterdiğini fark eder. Nokta bemol çalımdaysa geriye, diyez çalımdaysa ileriye doğru basıldığını gözlemler (KB2.2). Video ve resimlerden yardım alır. Öğretmenin örnek çalışında ise yaklaşarak bemol ve diyez, natürel işaretlerinin yerlerini belirler. Öğretmenin eşlik ettiği çalışmada öğrenci, daha net ses algısı açısından piyanodan yardım alır. Öğrencinin ses değiştirici işaretleri önceki öğrendiği ses perdeleriyle daha rahat özümseyerek çalışmayı birleştirip dönüştürmesi için piyano bu çalışmada öncelik olarak kullanılır. Etütler çalınırken öğretmen gruba ya da bire bir çalışmalara eşlik eder. Öğrenci ses çalışmalarında özverili ve sabırlı bir duruş sergiler (D12.1). Kısa eserler verilerek grup çalışması yapılır. Bu aşamada öğrencinin etütleri acapella olarak ritim kalıplarına, vuruşlara, ses değişikliğine dikkat ederek ifade etmesi istenir (OB4). Öğretmen bu çalışmada parçaya eşlik etmeden sadece ses değişimleri olan ölçülerde ses verir.

KMN.4.3.3

Eser çalışmalarında piano, forte, mezzoforte, crescendo, decrescendo gibi terimleri parça içerisinde kullanarak çalar. Piano nüansını crescendo ile birleştirerek (Burada öğrencinin yay tekniğini belirgin kullanarak piano ve forte kavramlarını öğrenmesi hedeflenir.) forte nüansına geçiş yapması sağlanır. Çalışma daha sonra forte olarak başlanıp decrescondo kullanılarak piano nüansına geçilir. Staccato çalım tekniğinde öğrenci, dik bir duruş sergiledikten sonra kesik yay çalışması yaparken forte nüansıyla kısa etütleri çalar. Legato tekniğinde ise piano nüansını kullanarak öğretmene eşlik eder. Kısa etütlerin çalışmasında nüanslar eşliğinde ritim ve hız tekniklerini kullanıp grup veya bire bir çalışmalar yapar. Video veya öğretmen eşliğinde çalışmalar andante veya moderato hızında çalınarak nüanslar etütlerde öğrenci tarafından sergilenir. Kısa etütler çalınırken öğrenciler müziksel bileşenleri uygular. Etütlerin çalımından sonra eserlere geçer ve nüans terimlerini gruplar hâlinde çalışmalarda sergiler (E2.2). Çalışma sonunda akran değerlendirmesi yaparak öğrenciler birbirlerine dönüt sağlar. Öğretmen, gözlem formu ile süreci değerlendirir. Öğrenciye performans görevi olarak nüans içeren bir eser ya da etüt verilebilir ve öğrenciden bu eseri duygusal ifade ve dinamik farklılıkları vurgulayarak çalması istenebilir. Bu performans görevi; bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile müzikal anlatım gücü, dinamik geçişlerin doğallığı ve teknik yeterlilik yönünden değerlendirilebilir.

Öğrencilere eser olarak sonatin verilebilir. Sonatin çalınırken çift ses grup çalışmaları yapılabilir. Bire bir çalışmalarda ise öğretmen eşliğinde eserler çift ses olarak çalışılabilir.

Video yardımıyla veya öğretmen eşliğinde bire bir çalışmalar yapılabilir. Staccato tekniğinden önce legato tekniğiyle arşeyi daha rahat kavrama çalışmaları etütler aracılığıyla yapılabilir. Bu çalışmalardan sonra staccato tekniğine başlanabilir ve orta yay çalışmasına öncelik verilebilir. Nüanslarda öncelikle yayı daha esnek kullanmayı sağlamak için kısa etütleri piano tekniğiyle çalıştırmak gerekebilir. Bu çalışmanın ardından forte çalışmasına geçilince daha kolay etüt çalışmasına öğrenciler adapte olabilir. Karma çalışmalara öğretmen eşliğinde geçilebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB3.1. Uyum

D4. Dostluk, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin Batı müziğinde nota bilgisine kemanda, tuşede doğru parmak yerlerinin basımına ve müziksel terimlere hâkim oldukları kabul edilir.

Öğretmen, öğrencilerin çalışmaya adapte olması ve bilgi ölçümü amacıyla Batı müziğinde kullanılan seslerin ön çalışmasını yapar. Daha sonra makam ve dizi ile ilgili bilgilerinin olup olmadığına yönelik sorular sorabilir.

Öğrencinin aşina olduğu düşünülen, Türk müziğine ait bilinen ezgiler veya parçalar dinletilebilir. Dinletilen müzikler aracılığıyla öğrencinin günlük yaşamda çevresinden duyduğu müziklerle bağlantı kurması sağlanabilir. Bu sayede öğrencilerin müziği sadece teknik bir alan olarak değil kültürel ve duygusal bir bütünlük içinde algılamaları desteklenebilir.

KMN.5.1.1

Öğretmen görseller ve video aracılığıyla Türk müziğinde makam ve diziyle ilgili bilgiler verir. Türk müziğinin günlük hayatımızda en çok dinlenen enstrümantal eserlerini de dinleterek öğrencinin ilgisini çeker (E1.1). Öğrenciler bilgi toplamak için dijital kaynaklar ve görseller kullanır. Bu araştırmaları grup içerisinde eşit olarak dağıtır. Kullandığı araçları aralarında uyum içerisinde paylaşarak bilgi toplar (SDB3.1). Topladıkları bilgileri sınıf ortamında kendilerine güvenerek sunar (E2.2). Türk müziği ve Batı müziği ses ve perdesindeki notaların benzerliklerini belirtir. Sunum sırasında diğer öğrencilerle bilgilerini karşılaştırıp bu bilgilerin doğruluğunu belirlemek veya bilgi eksikliklerini gidermek için iletişim kurar (SDB2.1). Gruptaki bütün öğrenciler, çalışmalarda eşit bilgiye sahip olunması için desteğe ihtiyaç duyan arkadaşlarıyla bilgi alışverişinde bulunur (D4.1). Bilgi alışverişinden sonra öğretmen bilgi eklemeye devam eder. Araştırmalar sonucunda kalan eksik bilgiler öğretmen tarafından sunumlar sonunda belirtilir ve karşılıklı iletişim kurularak eksik bilgiler giderilir (OB7).

KMN.5.1.2

Öğretmen Türk müziğindeki perde isimlerini, Batı müziğiyle bağdaştırarak farklılık ve benzerliklerini anlatır. Çargâh do, nim hicaz, hicaz, dik hicaz, neva re, nim hisar, dik hisar, hüseyni mi, acem fa, eviç, mahur, dik mahur, gerdaniye sol, nim şehnaz, şehnaz, dik şehnaz, muhayyer la, sümbüle, dik sümbüle, tiz segâh, tiz buselik si, tiz dik buselik, tiz çargâh do kavramları üzerinden Batı müziği ve Türk müziği nota isimlerini gösterir. Türk ve Batı müziği arasındaki farklılık ve benzerlikleri keşfetmelerini sağlar. Öğrenci edindiği ve araştırdığı bilgilerle ilgili çıkarım yapar (KB2.10). Edindiği bilgiler doğrultusunda notlar alır (D16.1). Öğretmen, Türk müziği ve Batı müziği arasındaki farklılıklara dikkat çekerek Batı müziğinde bulunan diyez ve bemol değiştirici işaretler ile Türk müziğindeki ara ses hakkında bilgi verir. Öğrenciler bu veriler ile ilgili araştırma ödevi yaparak bilgileri pekiştirir (OB1). Öğrenci performans görevi olarak bu iki sistemi karşılaştıran kısa bir yazılı analiz ya da grafik tablo hazırlayabilir. Çalışmalar; öğrencinin müziksel terimlere hâkimiyeti, benzerlik/farklılıkları doğru ifade edebilmesi ve bilgiyi görselleştirme becerisi göz önünde bulundurularak dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Türk ve Batı müziği eserlerini birleştiren etüt ve kısa eserlerde proje ödevi verilir. Türk müziği eserlerini analiz etmeleri için öğrencilere eser verilip sunum yaptırılır.

Çalışmalarda öğretmen bire bir video desteğiyle öğrenciye sunum yapar. Makamsal perdeleri tek tek vurgulayarak sesleriyle öğrenciye eşlik eder.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D7. Estetik, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin dizi ile ilgili bilgi sahibi oldukları ve basit kalıptaki dizileri bildikleri kabul edilir.

Öğrenciye Türk müziğinde ses dizilimine dair bilgiler sorulur. Çargâh dizisine ait ezgiler dinletilerek öğrencilerin çargâh dizisiyle ilgili görüşleri alınabilir.

Öğrencilere daha önce duydukları, çevrelerinde sıklıkla rastladıkları geleneksel ezgiler, çocuk şarkıları veya eski Türk filmlerinde kullanılan melodilerden örnekler dinletilebilir. Bu ezgilerin bir kısmının çargâh dizisiyle ilişkili olabileceği fark ettirilebilir.

KMN.5.2.1

Çargâh dizisinin özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip bona ve solfej çalışmalarının uygun, akıcı ve bütünsel şekilde okunması için öğrenciye eşlik edilir. Bona ve solfej çalışmaları yapılırken öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Kısa etütler seçilir. Kısa etütler öğretmenle eşlikli olarak çalınır.Grup çalışmalarında grup ikiye ayrılarak birinci gruba bona ve solfej yaptırılırken diğer grubun etüdü çalması istenebilir (SDB2.2). Öğretmen çalışmada öğrencilerin ses uyumuna, ritmik yapıya uyup uymadıklarına ve kemanda ses tınısında hata olup olmadığına bakarak çalışmayı tekrar ettirir (D12.1). Öğrencinin çalışmada iş birliği yaptığı kişiyi dinleyerek ritmik devam etmesi sağlanır (SDB3.1). Öğrenciler, verilen eserdeki nota sürelerini doğru çalması için öğretmen eşliğinde bona ve solfej yapar. Böylece çalacağı eseri çözümler. Öğrenciler, duruş ve tutuş pozisyonunu ayarlar ve kemana özgü teknikleri kullanarak öğretmen rehberliğinde eserlerini çalar. Eserlerde kendini geliştirmeye yönelik çalışmalara devam eder (D7.3, D3.1). Bona yaparken ritme ve nota sürelerine dikkat eder. Solfej çalışmasında ritmik bileşenleri tanır. Çargâh dizisinin karar perdesinin çargâh olduğu bilgisini toplar (KB2.6). Çargâh dizisinin güçlüsünün gerdaniye yedeninin buselik seyrinin çıkıcı olduğu bilgisine ulaşır. Dijital bilgi üzerinden bire bir veya grup çalışmalarında çargâh dizisi ile ilgili bilgi toplayıp çıkarım yapar (OB2). Çargâh dizisinde kemana özgü teknikleri kullanarak grup çalışması veya bire bir çalışmalar yapar. Öğretmen bu çalışmaların yanında genel bilgilere de yer verir. Öğrencilere çargâh dizisinde çok sayıda eser bulunmadığını ancak ilahi ve Mevlevi bestelerinin çoğunun çargâh diziyle yazıldığı bilgisini verir (OB1). Öğrenci çargâh dizisinde bona yaparken nota sürelerini ayırt eder. Solfeje başlamadan önce sorular sorarak ses dizilimini öğretmen eşliğinde yapar (E3.8). Öğretmeni etkin şekilde dinleyerek karar sesinin rast perdesi olduğu bilgisine ulaşır. Çargâh dizisini çalışırken klasik Batı müziğindeki do majör ile karşılaştırma yapar. Benzerlik ve farklılıkları inceler. Böylece diğer diziyle ilgili bilgi toplayıp çargâh dizisine aşina olur. Çargâh dizisi ve do majör ton ile ilgili parçalar dinletilir ve aralarındaki tını farklılıkları incelenir (OB9). Öğrenci çargâh dizisini kemanla çalarken ritmik yapı ve ezgisel yapıya dikkat eder. Öğretmen, çalışmalarda videodan bazı eserler dinletir. Bu sayede öğrencilerin çargâh dizisine kulağının aşina olmasını sağlar. Dinlenilen eserlere tekrarlar sonucunda grup olarak eşlik etmeleri istenir (D4.2). Çargâh dizisinde bona ve solfeji etütler aracılığıyla bir arada uygular. Kısa etüt ve parçaları çalmadan önce solfejini yapar. Öğretmen keman eşliğinde öğrencilere eşlik eder. Bu çalışma grup eşliğinde yapılır, bir grup bona yaparken diğer grup ise müzikal bileşenleri solfej eşliğinde uygular (E2.2). Öğretmen, çalışmaları dijital ortamda örneklerle izletir. Öğrenciye performans görevi olarak çargâh dizisine uygun kısa bir etüt ya da geleneksel bir eser verilebilir ve öğrenciden bu eseri video kaydı ile çalması istenebilir. Çalışma; seslerin doğruluğu, diziye uygunluk, müzikal anlatım ve teknik yeterlilik gibi ölçütlerle analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrenciler ile eser çalımına geçilebilir. Öğrencilerden diziye uygun parçaları araştırmaları istenebilir. Öğretmen, öğrencilerin seçtiği eserleri sadeleştirerek çaldırabilir.

Çalışılan makamın sesleri tek tek vurgulanarak öğrencilere duyurulabilir. Solfej çalışmalarına daha fazla yer vererek sesleri net duymaları ve kemanda perdeleri daha doğru basmaları sağlanabilir.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D7. Estetik, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin çargâh dizisine dair bilgilere aşina olduğu ve bunları bildiği, nota değerleri ve etütlerde bona yapabildiği kabul edilir.

Öğrencilere çargâh dizisi sorulur. Buselik dizisi ezgileri dinletilir ve iki dizi arasındaki farklılıklar soru cevap yöntemiyle tartışılabilir.

Öğrencilere büyükanne ve büyükbabalarından dinledikleri ve sevdikleri müzikler hakkında sorular yöneltilebilir. Aile büyüklerinden duydukları ezgiler aracılığıyla öğrencinin kültürel belleğiyle duygusal bir bağ kurması sağlanabilir. Bu sohbetin ardından öğrencilerden çalışılan makamlarla ilişkili olabilecek ezgileri mırıldanmaları istenebilir.

KMN.5.3.1

Buselik dizisinin özellikleri anlatılarak buselik dizisi gösterilir. Bona ve solfej çalışmaları akıcı ve bütünsel şekilde okunur.Bona ve solfej çalışmaları yapılırken öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Kısa etütler seçilir. Kısa etütler öğretmenle eşlikli olarak çalınır. Grup çalışmalarında grup ikiye ayrılır, birinci grup bona ve solfej yaparken diğer grup etüdü çalar (SDB2.2). Öğrencilerin ses uyumuna, seslendirilen eserin ritmik yapısına ve kemanın ses tınısına bakılarak çalışma tekrar ettirilir (D12.1). Öğrencinin çalışmaya iş birliği yaptığı kişiyi dinleyerek ritmik devam etmesi sağlanır (SDB3.1). Öğrencilerin verilen eserdeki nota sürelerini doğru çalması için öğretmen eşliğinde bona ve solfej yapılır. Öğrenciler çalacağı eseri çözümler. buselik dizisinde bona yaparken ritme ve nota sürelerine dikkat eder. Solfej çalışmalarında buselik dizisinin güçlüsünün hüseyni perdesi olduğu bilgisini toplar (KB2.6). Buselik dizisinin durağının dügâh perdesi olduğu, Batı müziğinde karşılığının la minör tonu olduğu bilgisine ulaşır. Dijital bilgi üzerinden bire bir veya grup çalışmalarında buselik dizisi ile ilgili bilgi toplayıp çıkarım yapar (OB2). önce sorular sorarak ses dizilimini öğretmen eşliğinde yapar (E3.8). Öğretmeni etkin şekilde dinleyerek karar sesinin rast perdesi olduğu bilgisine ulaşır. Buselik dizisi çalışılırken çargâh dizisiyle karşılaştırma yapılır. Benzerlik ve farklılıkları incelenir. Öğrencilerin diğer diziyle ilgili bilgi toplayıp diziye aşina olmaları sağlanır. İki dizinin parçaları dinletilir ve aralarındaki tını farklılıkları incelenir (OB9). Öğrenciler buselik dizisinde bona ve solfeji bir arada etütler aracılığıyla uygular. Kısa etüt ve parçaları çalmadan önce solfejini yapar. Öğretmen keman eşliğinde öğrenciye eşlik eder. Bu çalışma grup eşliğinde yapılır, bir grup bona yaparken diğer grup ise solfej eşliğinde devam eder (E2.2). Öğretmen, öğrencilerin çalışmalarını dijital ortamda örneklerle izletir.

KMN.5.2.2

Öğrencilerden buselik dizisinde kısa etütleri öğretmen rehberliğinde bona ve solfej yaptıktan sonra çalmaları istenir. Öğrenciler, duruş ve tutuş pozisyonunu ayarlar; kemana özgü teknikleri kullanarak öğretmen eşliğinde eserlerini çalar. Eserlerde kendini geliştirmeye yönelik çalışmalara devam eder (D7.3, D3.1). Öğrenciler, buselik dizisinde kemana özgü teknikleri kullanarak grup veya bire bir çalışmalar yapar. Öğretmen, bu çalışmalarla genel bilgilere de yer verir. Öğrencilere dizinin yedeninin nim zirgüle perdesi yani Batı müziğinde sol# notası olduğu bilgisini verir (OB1). Seyrinin inici, çıkıcı olduğunu belirtir. Öğrenciler, buselik dizisini kemanda çalarken ritmik yapı ve ezgisel yapıya dikkat ederek çalışmaları uygular. Öğretmen, çalışmalarda öğrencilere bazı eserler dinleterek öğrencilerin buselik dizisine aşina olmalarını sağlar. Öğrencilerden dinledikleri eserlere grup olarak eşlik etmeleri istenir (D4.2). Öğrenciden performans görevi olarak buselik dizisinde bir eser veya etüdü kendi başına çalıp video kaydıyla sunması istenebilir. Performans görevi bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler ile eser çalımına geçilebilir. Öğrencilerden buselik dizisine uygun parçaları araştırmaları istenebilir. Öğretmen, öğrencilerin seçtikleri eserleri sadeleştirerek çaldırabilir.

Çalışılan dizinin sesleri tek tek vurgulanarak öğrencilere duyurulabilir. Solfej çalışmalarına daha fazla yer verilerek sesleri net duymaları ve kemanda perdeleri daha doğru basmaları sağlanabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin çargâh ve buselik dizilerine dair dizi ve temel bilgileri bildikleri, ritim ve nota sürelerine sahip oldukları kabul edilir.

Dersin başlangıcında öğretmen, öğrencilerin çargâh ve buselik dizileri hakkındaki mevcut bilgi düzeyini anlamak amacıyla kısa bir hatırlatma yapar ve öğrencilerle serbest sohbet ortamı oluşturur. Öğrencilere bu dizileri daha önce duyup duymadıkları, dizilerin hangi notalardan oluştuklarını bilip bilmedikleri ve bu dizilerle yazılmış eser veya etütleri çalıp çalmadıkları sorulur. Ardından tahtaya her iki dizinin notaları yazılarak öğrencilerin seslendirmeleri istenebilir.

Öğrencilerin daha önceki temalarda çalışılan bu makamlarda etüt ve eserleri anımsayıp çalışacağı dizilerin eser ve etütleriyle bağlantı kurmaları sağlanabilir.

KMN.5.4.1

Öğretmen, etkileşimli tahtayı kullanarak öğrencilere çargâh ve buselik dizileri ile ilgili eserler dinletir (OB2). Öğrencilerden dinledikleri eserler ile ilgili çözümlemeler yapmaları beklenir. Öğretmen, öğrencilerin düzeylerine uygun etüt ve eserleri belirler. Öğrenciler, seslendirecekleri etütlerde kemanda doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eser çalışmalarına geçer. Öğrenciler etüt ve eserin bona çalışmasını yapar. Etüt ve eserler ile ilgili bona çalışmalarını ritim hatası olmayacak şekilde tekrarlarla çalışır (D3.4). Çalışacakları makamlarla ilgili çözümlemeler yapar. Etüt ve eserdeki ritim ve nota sürelerine odaklanır (E3.2). Ayna karşısında doğru duruş ve tutuşla kemanı alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eseri çalmaları istenir (SDB2.1). Kemanda ayna karşısında doğru duruş ve tutuşu ayarladıktan sonra çargâh ve buselik dizilerinde etüt ve eserleri çalmak için kemana özgü teknikleri kullanmaları sağlanır. Grup çalışmaları yapılarak öğrencilerin birbirleriyle iletişimi sağlanır. Birbirlerine etüt ve eserler ile ilgili yardımcı olmaları istenerek çalışmalarda kendilerini ifade etmeleri ve yorumlamalarına imkân verilir (E3.1). Grup çalışmalarından sonra öğretmen öğrencilerle verilen etüt çalışmalarını tekrar çalar. Öğrencilerden eşlikli ve çalgıya özgü teknikleri kullanarak verilen etüt ve eserleri çalmaları istenir. Öğretmen, öğrencileri bu çalışmalar esnasında gözlemleyerek gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı ile öğrencilerin çalışmalarını değerlendirir (KB2.2). Öğrenciden performans görevi olarak her iki diziyi içeren birer kısa etüt veya eser seçip çalması istenebilir. Bu kayıtlar karşılaştırmalı olarak incelenebilir. Öğrencinin dizi farkındalığı, teknik uygunluk, ses doğruluğu ve müziksel anlatım becerisi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilere çalacakları eser ve etütler dinletilerek eserlerin nasıl çalındığına dikkat çekilebilir. Metronomda süreler hızlandırılarak çalıştırılabilir. Çargâh ve buselik makamına ait diğer eserlerden örnekler çaldırılabilir.

Öğretmen, öğrencilere basit etütler belirleyerek eşlikli çalabilir. Öğrencilerin çaldığı etütlerle ilgili geri bildirimler vermesi sağlanabilir. Öğrenciler ile çalınacak parça veya eser; metronom hızı yavaş ayarlanarak, ayna karşısında öğrencilerin kendini gözlemlemelerine izin verilerek yapılabilir.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin kemanda duruş, tutuş ve çalma tekniklerini bildikleri, solfej ve bono yapabildikleri, grup içerisinde uyum içinde iş birliği yapabildikleri ve Türk ve Batı müziği dizileri hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilir.

Öğrenciler tuşede perdelere basarken seslerin netliğine dikkat edilir. Öğrencilerden do majör, sol majör, la minör, re majör ve fa majör dizisi çalmaları istenir. Ses tınılarının doğruluğuna dikkat edilir. Kürdi dizisinde ve diğer birkaç makamda müzikler dinletilir. Öğrencilere kürdi dizisini ayırt edip etmedikleri sorulabilir.

Öğrencilere hüzünlü, durgun ya da içten duygular barındıran müzikleri nerelerde ve ne zaman duydukları sorulabilir. Dizi ve filmlerdeki duygusal sahnelerde çalan müziklerle kürdi dizisinin benzer bir etki yaratabileceği fark ettirilebilir. Bu tür ezgilerin anlatım gücü yüksek ve duygusal yoğunluğu olan bir yapıya sahip olduğu belirtilerek kürdi dizisinde akıcı ve bütünsel çalmanın bu etkiyi nasıl destekleyeceği açıklanabilir.

KMN.6.1.1

Kürdi dizisinin özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilir. Bona ve solfej çalışmalarını akıcı ve bütünsel şekilde okur. Bona ve solfej çalışmaları yapılırken öğrencilerin odaklanmaları sağlanır (E3.2). Kısa etütler seçilir. Kısa etütler öğretmenle eşlikli olarak çalınır. Grup çalışmalarında grup ikiye ayrılır, birinci grup bona ve solfej yaparken diğer grup etüdü çalar (SDB2.2). Öğretmen bu çalışmada öğrencilerin ses uyumuna, ritmik yapıya ve kemanda ses tınısına bakarak çalışmayı tekrar ettirir (D12.1). Öğrencilerin çalışmaya iş birliği yaptığı kişiyi dinleyerek ritmik devam etmeleri sağlanır (SDB3.1). Öğrenciler kürdi dizisinde bona yaparken ritme ve nota sürelerine dikkat eder. Solfej çalışmasında ritmik bileşenleri tanır. Kürdi dizisinin güçlü sesinin neva perdesi, yedeninin rast perdesi olduğu bilgisini toplar (KB2.6). Kürdi dizisinin seyrinin çıkıcı olduğu bilgisine ulaşır. Solfeje başlamadan önce sorular sorarak ses dizilimini öğretmen eşlğinde yapar (E3.8). Öğretmeni etkin şekilde dinleyerek durağının dügâh perdesi olduğu bilgisine ulaşır. Kürdi dizisi çalışılırken çargâh ve buselik dizisiyle karşılaştırma yapılır. Benzerlik ve farklılıkları incelenir. Diğer makamla ilgili bilgi toplayıp diziye aşina olmaları sağlanır. İki makamın parçaları dinletilir ve aralarındaki tını farklılıkları incelenir (OB9). Öğrenciler çargâh dizisinde bona ve solfeji bir arada etütler aracılığıyla uygular. Kısa etüt ve parçaları çalmadan önce solfejini yapar. Öğretmen keman eşliğinde öğrenciye eşlik eder. Bu çalışma grup eşliğinde yapılır, bir grup bona yaparken diğer grup solfej eşliğinde devam eder (E2.2). Öğretmen, çalışmaları dijital ortamda örneklerle de izletir.

KMN.6.2.1

Öğrencilerin kürdi dizisinde kısa etütleri öğretmen rehberliğinde bona ve solfej yaptıktan sonra çalmaları istenir. Öğrenciler, kürdi dizisinde çalacakları eser veya etütle ilgili nota ve ritmik çalışmalarını yapar; bona ve solfejle yapacağı etüt ve eser çalışmasını çözümler. Öğrenciler, duruş ve tutuş pozisyonunu ayarlar; kemana özgü teknikleri kullanarak öğretmen rehberliğinde eserlerini çalmaya geçer. Eserlerde kendilerini geliştirmeye yönelik çalışmalara devam eder (D3.1). Öğrenciler, kürdi dizisinde kemana özgü teknikleri kullanarak grup veya bire bir çalışmalar yapar. Öğretmen bu çalışmalarla genel bilgilere de yer verir. Öğrencilere dizisinin Batı müziğindeki karşılığının fa majör olduğu bilgisini verir (OB1). Öğrenciler kürdi dizisini kemanda çalarken ritmik yapı ve ezgisel yapıya dikkat eder. Öğretmen çalışmalarda bazı eserler dinletir. Öğrencinin kürdi dizisine aşina olması sağlanır. Dinlenilen eserlere tekrarlar sonucunda grup olarak eşlik etmeleri istenir (D4.2). Öğrenciden kürdi makamı dizisinde bir eser veya etüdü kendi başına çalıp video kaydıyla sunması performans görevi istenebilir. Performans görevi bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Kürdi dizisinden parçalara geçilebilir. Bona ve solfej yapılarak grup çalışmalarında seçilen şarkıya diğer öğrenciler eşlik edilerek çalışılabilir.

Öğrencilere kürdi dizisinin dizi çalışmaları öğretmenle eşlikli çalışılarak yapılabilir. Sesler, öğrencilere vurgulu ve tek tek çalınarak duyurulabilir. Dizinin solfeji yaptırılabilir. Küçük etütler öncelikle bona yaptırılarak çalıştırılabilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D14. Saygı

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin önceki temalarda yer alan dizileri ve eserleri çalabilme ile ilgili çıktılara ulaştıkları kabul edilir.

Öğrencilerden daha önce öğrendikleri dizileri keman üzerinde göstermeleri istenebilir. Bu süreçte öğrencilerin temel parmak pozisyonlarını hatırlayıp hatırlamadıkları ve yay kontrolünü ne kadar doğru uygulayabildikleri gözlemlenebilir. Ardından öğrencilerle hicaz dizisini daha önce duyup duymadıkları, bu diziye ait eserleri tanıyıp tanımadıkları üzerine kısa bir sohbet yapılabilir. Öğrencilerden basit etüt ya da bildikleri küçük ezgileri çalmaları istenerek yeni öğrenilecek hicaz dizisinde etüt ve eser çalışmalarına yönelik hazır bulunuşlukları değerlendirilebilir.

Öğrencilere geçmişte duyduklarında içlerinde derin bir his uyandıran ezgiler sorulabilir. Hicaz dizisinin taşıdığı hüzünlü, özlem dolu ve duygusal anlatım gücü; yolculuk, ayrılık ya da eski zamanlara dair anılarla ilişkilendirilebilir. Eski Türk filmlerinde veya geleneksel halk ezgilerinde sıkça kullanılan hicaz dizisiyle benzer melodiler dinletilerek öğrencinin kulağında tanıdık bir ses rengi oluşturulabilir. Bu bağlamda öğrencilerin duygularla bütünleşerek eserleri daha içten, akıcı ve teknik olarak tutarlı şekilde çalmaları desteklenebilir.

KMN.6.2.2

Hicaz dizisi gösterilip bona ve solfej yaptırılır. Seslerin ve ritmin doğruluğu açısından öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğretmenle eşlikli olarak hicaz makamı dizisi ritim ve seslere dikkat edilerek sergilenir. Öğretmen, dijital ortamda eser ve etütler dinleterek öğrencilerin bilgi edinmelerini sağlar (OB2). Öğrenciler, hicaz dizisinde çalacakları eser veya etüdün ritim ve nota sürelerinin çözümlemesini yapar. Eser veya etütte bona ve solfej yaparak parçayı ritmik yapıya uygun olarak sergilemeye çalışır. Öğretmenle iletişim hâlinde etüt ve eseri eşlikli olarak çalar (E3.8). Öğrenciler hicaz dizisinde yapacağı çalışmada doğru duruş ve tutuşu ayarlar. Ritim ve solfej uygulamalarına dikkat ederek etütleri ayna karşısında öğretmenle uyum içerisinde sergiler (SDB2.1). Doğru duruş ve tutuştan sonra tuşede parmak yerleri ayarlanır. Kemana özgü teknikler kullanılarak hicaz dizisinin çalışmalarını içeren etütlere geçilir. Öğretmen, sınıf ortamında etüt çalışmalarını makamsal yapıya uygun olarak çalar. Öğretmen, hicaz dizisinin eserlerini ezgisel yapıya uyarak sergiler. Etkinlik sonrasında hicaz dizisinin özellikleri belirtilir. Öğrenciler ulaşacakları bilgileri not alarak dinler (OB1). Hicaz dizisinin durak perdesi dügâhtır. Hicaz dizisinde seyir inici ve çıkıcıdır. Hicaz dizisinin güçlüsü neva perdesi, yedeni rast perdesidir. Hicaz dizisinde donanım si bakiyye bemolü, fa bakiyye diyez ve do bakiyye diyez alır. Öğrenciler hicaz dizisindeki etütlerde gruplara ayrılarak çalışmalar sergiler (SDB2.2). Sergiledikleri eserler ile ilgili birbirlerine olumlu dönütlerde bulunur (D14.1). Bu çalışmalar sınıf ortamında öğretmen tarafından dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler kendileri aralarında akran değerlendirmeleri yapar. Hicaz dizisinde çalınacak parçalar öğrenciler tarafından seçilir. Öğrencilerden seçtikleri parçaları çalıştıktan sonra sergilemeleri istenir (KB2.14). Öğrenme çıktıları; kavram haritası, gözlem formu, kısa rapor veya sunum ile değerlendirilebilir. Öğrenciden performans görevi olarak hicaz makamı dizisinde bir eser veya etüdü kendi başına çalıp video kaydıyla sunması istenebilir. Performans görevi bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler gruplara ayrılır ve öğrencilere eser çalışmaları verilebilir. Hicaz dizisindeki eser çalışmalarını bir grup çalarken diğer grubun sözleriyle esere eşlik etmesi sağlanabilir. Bu süreçte sağlıklı iletişim kurularak çalışmaların daha verimli geçmesi sağlanabilir.

Öğrencilerle bire bir ve ayna karşısında çalışmalar yapılabilir. Bu çalışmalar etüt ve dizi çalışmaları üzerinde bona ve solfeje ağırlık verilerek yapılmalıdır.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D14. Saygı

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin önceki temalarda yer alan dizileri ve eserleri çalabilme ile ilgili çıktılara ulaştıkları kabul edilir.

Öğrencilere öğrenme çıktılarına ilişkin “Mahur dizisini daha önce duydunuz mu?“, “Dizi kelimesi size ne çağrıştırıyor?“ ve “Mahur dizisinde seslendirmek istediğiniz eserler var mı?“ soruları sorulabilir.

Öğrencilere kendilerini neşeli ve enerjik hissettikleri anlar sorulabilir. Bayram sabahları, oyun oynarken yaşanan coşku, mutlu bir haber alınan anlar gibi yaşantılar hatırlatılarak mahur dizisinin bu duygularla benzer bir ruh taşıdığı fark ettirilebilir. Geleneksel Türk müziğinde mahur dizisinin çoğunlukla canlı, akıcı ve hareketli melodilerde kullanıldığı vurgulanabilir.

KMN.6.3.1

Mahur dizisi gösterilip bona ve solfej yaptırılır. Seslerin ve ritmin doğruluğu açısından öğrencinin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrenci, seviyesine uygun olan etüt veya eserin ritmik yapısını gözden geçirdikten sonra bona ve solfejini yaparak çalışmaya ön hazırlık yapmış olur ve etüt veya eseri bu çalışmalarla çözümler.Öğrenciler mahur dizisini öğretmenle eşlikli olarak ritim ve seslere dikkat ederek sergiler (SDB2.2). Öğrenciler mahur dizisinde yapacağı çalışmayı ayarlar. Ritim ve solfej uygulamalarına dikkat ederek etütleri ayna karşısında öğretmenle uyum içerisinde sergiler (SDB2.1). Öğrencilerin doğru duruş ve tutuşla tuşede parmak yerleri ayarlanır. Kemana özgü teknikler kullanılarak mahur dizisi çalışmalarını içeren etütlere geçilir. Öğretmen sınıf ortamında etüt çalışmalarını diziye uygun olarak çalar. Öğretmen, mahur dizisinin eserlerini ezgisel yapıya uyarak sergiler. Etkinlik sonrasında mahur dizisinin özellikleri belirtir. Öğrenciler ulaşacakları bu bilgileri not alarak etkin dinler (D14.1).

Öğrenciler mahur dizisindeki etütlerde gruplara ayrılarak çalışmalar sergiler. Grup içerisinde kendi yaptıkları çalışmaları dinleyip gözlemleyerek bilgi alışverişinde bulunur (KB2.14). Öğretmen bu çalışmaları sınıf ortamında dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler, etkileşimli tahta kullanarak bu bilgileri kendi aralarında paylaşabilir ve akran değerlendirmeleri yapabilir (OB2). Mahur dizisinde çalınacak parçalar öğrenciler tarafından seçilir. Seçilen parçalar çalışıldıktan sonra öğrencilerden icra etmeleri istenir (E3.8). Bu icralar performans görevi olarak değerlendirilir. Öğrencilerin önceki temalarda çalıştıkları makam dizilerine ait etüt ve eserleri hatırlamaları sağlanabilir. Yeni çalışılacak eser ve etütlerin daha önce öğrenilen makamlarla benzer ya da farklı yönleri karşılaştırmalı olarak ele alınabilir.

Öğrenciler gruplara ayrılır ve öğrencilere eser çalışmaları verilebilir. Mahur dizisindeki eser çalışmalarını bir grup çalarken diğer grup sözleriyle esere eşlik edebilir. Sağlıklı iletişim kurarak çalışmalar daha verimli hâle getirilebilir.

Öğrencilerle bire bir ve ayna karşısında çalışmalar yapılabilir. Bu çalışmalar etüt ve dizi çalışmaları üzerinde bona ve solfeje ağırlık verilerek yapılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin kürdi, hicaz, mahur dizilerine dair dizi ve temel bilgileri bildikleri; ritim ve nota sürelerine sahip oldukları kabul edilir.

Öğrencilerden daha önce öğrendikleri dizileri keman üzerinde göstermeleri istenebilir. Öğrencilerle kürdi, hicaz ve mahur dizilerinde çaldıkları eserler üzerine kısa bir sohbet edilebilir. Temel parmak pozisyonları ve yay kontrolü sergiletilebilir, böylece teknik hazır bulunuşlukları gözlemlenebilir. Öğrencilerden bu üç dizide etüt ve eser çalmaları istenerek bu makam dizilerine yönelik seviyeleri değerlendirilebilir.

Öğrencilerin önceki temalarda çalıştıkları makam dizilerine ait etüt ve eserleri hatırlamaları sağlanabilir. Yeni çalışılacak eser ve etütlerin daha önce öğrenilen makamlarla benzer ya da farklı yönleri karşılaştırmalı olarak ele alınabilir.

KMN.6.4.1

Öğretmen öncelikle etkileşimli tahtayı kullanarak öğrencilere kürdi, hicaz, mahur dizileriyle ilgili eserler dinletir (OB2). Öğrencilerden dinledikleri eserler ile ilgili çözümlemeler yapmaları beklenir. Öğretmen öğrencilerin düzeylerine uygun etüt ve eserler belirler. Öğrenciler, seslendirecekleri etütlerde kemanda doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eser çalışmalarına geçer. (OB1). Öğrenciler etüt ve eserin bona çalışmasını yapar. Etüt ve eserler ile ilgili bona çalışmasını ritim hatası olmayacak şekilde tekrarlarla çalışır (D3.1). Bu çalışmalar sonucunda etüt ve eseri çözümler. Etüt ve eserdeki ritim ve nota sürelerine odaklanır (E3.2). Öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve tutuşla kemanı alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eseri çalar (SDB2.1). Öğrenciler ayna karşısında doğru duruş ve tutuş pozisyonunu aldıktan sonra öğrencilerin kürdi, hicaz, mahur dizilerinde etüt ve eserleri çalmak için kemana özgü teknikleri kullanmaları sağlanır. Grup çalışmaları ile öğrencilerin kendi aralarında iletişim kurmaları ve birbirlerine etüt ve eserler konusunda yardımcı olmaları istenir. Çalışmalarda kendilerini ifade etmeleri ve eserleri yorumlamaları sağlanır (E3.1) Grup çalışmalarından sonra öğretmen verilen etüt çalışmalarını öğrencilerle tekrar çalar ve öğrencilerden eşlikli olarak çalgıya özgü teknikleri kullanarak verilen etüt ve eserleri çalmalarını ister. Öğretmen, öğrencileri bu çalışmalar esnasında gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirir (KB2.2). Öğrenciden kürdi, hicaz ve mahur makamı dizisinde bir eser veya etüdü kendi başına çalıp video kaydıyla sunması performans görevi olarak istenebilir. Performans görevi bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilere çalacakları eser ve etütler dinletilerek eserlerin nasıl çalındığına dikkat çekilir. Metronomda süreler hızlandırılarak bu dizilere ait diğer eserlerden örnekler çaldırılır.

Öğrencilere uygun olarak belirlenen basit etütler öğretmen eşlikli çalınabilir. Öğrencilere çaldığı etütlerle ilgili geri bildirimler verilir. Öğrenciler ile çalınacak parça veya eser metronom hızı yavaş ayarlanarak ve ayna karşısında öğrencilerin kendilerini gözlemlemelerine izin verilerek yapılabilir.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin önceki temalarda yer alan makamlardan dizileri ve eserleri çalabilme ile ilgili çıktılara ulaştıkları kabul edilir.

Öğrencilerden daha önce karşılaştıkları süsleme çeşitlerini hatırlamaları istenebilir. Mordan, çarpma, tril ve grupetto terimlerini duyup duymadıkları üzerine kısa bir sohbet edilebilir. Öğrencilerin temel parmak hakimiyetleri ve yay kontrolü gözlemlenerek süslemeleri uygulamaya hazır bulunuşlukları değerlendirilebilir. Daha önce öğrendikleri küçük ezgiler üzerinde denemeler yapmaları sağlanarak süslemeleri ne ölçüde tanıyıp uygulayabildikleri belirlenebilir.

Öğrenciler dışarı çıkarılarak bir yanda sade ve süslemesi olmayan bir yapı, diğer yanda ise renk ve şekilleriyle farklı görünümde olan başka bir yapı görmeleri sağlanır. Böylece süsleme çalışmasıyla ilişki kurmaları sağlanabilir.

KMN.7.1.1

Mordan, tril, grupetto ve çarpma süsleme çeşitlerinin özellikleri anlatılır ve simgeleri sınıf ortamında etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerin eser ve etütler içerisinde süsleme çeşitlerini bulup göstermeleri istenir. Basit eser ve etütlerde bona ve solfej çalışmaları öğretmen eşliğinde öğrencilerle yapılır. Bona ve solfej çalışmaları yapılırken öğrencilerin odaklanmaları sağlanır (E3.2). Kısa etütler seçilir. Kısa etütler öğretmenle eşlikli olarak çalınır. Grup çalışmalarında grup ikiye ayrılır, birinci grup bona ve solfej yaparken diğer grup etüdü çalar (SDB2.2). Bu süreçle öğrencilerin eser veya etüdü çözümlemeleri sağlanır. Öğretmen bu çalışmada öğrencilerin ses uyumuna, ritmik yapıya ve kemanda ses tınısına bakar. Öğrenciler çalışmada sebat göstererek çalışmayı tekrar eder (D12.3). Öğrencilerin iş birliği yaptığı kişiyi dinleyerek ritmik çalmaları sağlanır (SDB3.1). Öğrenciler temel süsleme çeşitlerinde kısa etüt ve eserlerde bona yaparken ritme ve nota sürelerine dikkat eder. Solfej çalışmasında ritmik bileşenleri tanır. Verilen etüt ve eserin ritmik yapısını ve nota sürelerini çözümleyerek parça hakkında bilgi edinir. Süsleme teknikleri öğretmen rehberliğinde bona ve solfej yapıldıktan sonra çalınır. Temel süslemelerin öğretmenle bire bir çalışılarak başparmağı sıkılmadan ve işaret parmağına baskı uygulanmadan hafif bir eğim kullanılarak parmak serbestliği ile yapılabildiği bilgisi edinilir. (KB2.6). Öğrenciler, duruş ve tutuş pozisyonunu ayarladıktan sonra kemana özgü teknikleri kullanarak eser çalmaya öğretmen rehberliğinde geçer. Eserlerde kendini geliştirmeye yönelik hedefler belirleyerek çalışmalara devam eder (D3.1). Mordan çarpma, tril ve grupetto süsleme çeşitlerini içinde barındıran etüt veya eserlerin bonasını yaparken nota sürelerini ayırt eder. Solfeje başlamadan önce sorular sorarak ses dizilimini öğretmen eşliğinde yapar (E3.8).Öğretmeni etkin şekilde dinleyerek tril tekniğinde arka arkaya gelen notaların hızlı şekilde çalındığı bilgisine ulaşır. Çarpma tekniği çalışılırken nota çarpıp kaçar gibi hızlı bir şekilde seslendirilir. Mordan tekniğinde ise asıl nota hafifçe duyurulduktan sonra yarım veya bir tam ses altındaki veya üstündeki bir başka notaya dokunup esas notaya dönerek melodi oluşturulur. Süsleme çeşitlerindeki benzerlik ve farklılıklar incelenir. Öğrencilerin diğer süslemelerle ilgili bilgi toplayıp kemandaki çalma tekniklerine adapte olmaları sağlanır. Süslemelere dair çalışmalar dinletilerek aralarındaki farklılıklar incelenir (OB9). Öğrenci bona ve solfeji bir arada etütler aracılığıyla uygular. Kısa etüt ve parçaları çalmadan önce solfejini yapar. Öğretmen keman eşliğinde öğrenciye eşlik eder. Bu çalışma grup eşliğinde yapılır, bir grup bona yaparken diğer grup ise solfej eşliğinde devam eder (E2.2). Öğretmen çalışmaları dijital ortamda örnekler eşliğinde izletir. Öğretmen temel süsleme tekniklerinde kemana özgü teknikleri kullanarak grup çalışması veya bire bir çalışmalar yapar. Öğretmen bu çalışmaların yanında genel bilgilere de yer verir. Öğrencilere görsel olarak süsleme teknikleri yapılırken bilek ve kol hareketinin sabit olması gerektiği bilgisini verir (OB1). Seyrinin inici olduğunu belirtir. Çalışmalarda ritmik yapı ve ezgisel yapıya dikkat ederek çalışmaları uygular. Öğretmen çalışmalarda ayrılır ve bazı eserler dinletir. Bu çalışmalarda hedef olarak öğretmen; öğrencilerin mordan, tril, çarpma, grupetto süslemelerine kulaklarının aşina olmasını sağlar. Dinledikleri eserlere tekrarlar sonucunda grup olarak eşlik etmeleri istenir (D4.2). Yapılan çalışmalar gözlem formu ile değerlendirilir. Öğrenciye performans görevi olarak süsleme içeren bir etüt veya eser verilebilir. Bu eseri çalıp video kaydıyla sunması istenir. Performans görevi; süslemelerin doğru, temiz ve yerinde uygulanması, müziksel anlatım gücü, teknik yeterlilik gibi ölçütlerle bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrenciler, gruplara ayrılır ve her gruba kısa eserler verilerek eserleri çalmaları istenebilir. Çalışmalar sonucunda iletişimin güçlenmesi için öğrencilere sonatine ve uzun etütler verilerek sınıf ortamında eşlikli dinletiler yapılabilir.

Öğrencilerle bire bir çalışmalar yapılabilir. Öğrenciler motive edilerek kısa etütleri metronom eşliğinde çalmaları sağlanabilir. Etütler tekrar edilerek metronomla çalışılabilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin yay tekniklerinden staccato, legato tekniğini etüt ve eserlerde çaldığı çıktısına ulaştıkları kabul edilir.

Öğrencilerin yay tekniklerine ilişkin mevcut bilgi ve beceri düzeylerini belirleyebilmek amacıyla öğrencilere yapılandırılmış sorular yöneltilebilir. Bu kapsamda “Legato tekniğinde yay nasıl kullanılmalıdır?“ ve “Staccato tekniğinde kesik ses elde edebilmek için kol hizası nasıl konumlandırılmalıdır?“ soruları ile öğrencilerin hem teknik bilgilerini ifade edebilmeleri hem de bu bilgileri kısa pasajlar üzerinde uygulamaları sağlanabilir.

Karşılıklı ip çekme oyunu hatırlatılır. Öğrencilere ipi bırakmadan, karşı tarafa vermeden tutmaları hatırlatılır. Öğrencilerin yayın detaşe şeklinde sürtünmesini ip çekme oyunuyla ilişkilendirmeleri sağlanabilir.

KMN.7.2.1

Portato tekniğiyle ilgili bir etüt veya eser seçilerek öğrencilere örnekleme yapılır.Portato tekniğinde seçilen çalışma yavaş hareketlerle yay daha da yavaşlatılarak gösterilir. Çalınacak etüt veya eserin ritmik yapısı ve nota süreleri çözümlenerek bona ve solfeje geçilir. Seslerin ve ritmin doğruluğu açısından öğrencinin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğretmenle eşlikli olarak cantabile karakteri taşıyan pasajlarda ritim ve seslere dikkat edilerek sergilenir. Öğrenciler; portato tekniğiyle yapacağı çalışmayı doğru duruş ve tutuşu ayarlayarak, ritim ve solfej uygulamalarına dikkat ederek ayna karşısında öğretmenle uyum içerisinde sergiler (SDB2.1). Öğrenciler, doğru duruş ve tutuşla tuşede parmak yerlerini ayarladıktan sonra kemana özgü teknikler kullanarak rast dizi çalışmalarını içeren etütlere geçer. Öğretmen sınıf ortamında etüt çalışmalarını teknik yapıya uygun olarak çalar. Portato yay tekniğindeki eserler öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak sergilenir. Etkinlik sonrasında bu yay tekniğinin özellikleri belirtilir. Örneğin iki ya da daha fazla bağlı nota yumuşak çalınır. Burada sese hafif başlanır, büyütülür ve diminuendo ile yumuşak bir şekilde bitirilir. Sağ elin başparmağı burada önemli bir görev üstlenir ve çalış esnasında hareketlidir. Örnek parça olarak J.S.Bach'ın No: 2 Allemande eseri çalınır veya dijital ortamda dinletilir. Öğrenciler ulaşacakları bu bilgileri kararlı ve sebat ederek, notlar alarak dinler (D12.1). Öğrenciler portato tekniğindeki basit ve kısa etütlerde gruplara ayrılarak çalışmalar sergiler. Bu çalışmalar sınıf ortamında dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Bu süreçte akran değerlendirmeleri yapılır. Bu teknikle çalınacak parçalar öğrenciler tarafından seçilir. Seçilen çalışma parçaları etkileşimli tahta verimli kullanılarak dinlenir ve parça hakkında bilgi edinilir (OB2). Öğrencilerden bu parçaları çalışma sonrasında sergilemeleri istenir (E3.8). Bu icralar performans görevi olarak değerlendirilir. Teknik çalışmada eserler ezgisel yapıya uygun olarak sergilenir. Etkinlik sonrasında portato tekniğinin özellikleri belirtilir. Öğrenciler ulaşacakları bilgileri notlar alarak dinler (OB1). Öğrenciler bu teknikle çalınan etütlerde gruplara ayrılarak çalışmalar sergiler (SDB2.2). Bu süreç sonrasında öğrencilerden tekniğe dair çalınacak uygun ve basit parçalar seçerek bu parçaları çalışma sonrasında sergilemeleri istenir (KB2.14). Öğrenciye performans görevi olarak portato tekniği içeren bir etüt veya eser verilebilir. Bu eseri çalıp video kaydıyla sunması istenir. Performans görevi; süslemelerin doğru, temiz ve yerinde uygulanması, müziksel anlatım gücü, teknik yeterlilik gibi ölçütlerle bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrenciler gruplara ayrılarak eser çalışmaları verilebilir. Örneğin Mendelssohn'un “Mi Minör Konçertosu“ dinletilip küçük pasajlar şeklinde bir grup çalarken diğer grubun sözleriyle eşlik etmeleri istenebilir. Bu süreçte sağlıklı iletişim kurularak çalışmalara daha verimli devam edilebilir.

Öğrencilerle bire bir ve ayna karşısında çalışmalar yapılabilir. Bu çalışmalar etüt ve dizi çalışmaları üzerinde bona ve solfeje ağırlık verilerek yapılabilir.

SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin önceki temalarda yer alan diyez, bemol ve nüansları çalabilmeleri ile ilgili çıktılara ulaştıkları kabul edilir.

Öğrencilere bemol, diyez ve naturel ses değiştirici işaretler sorulur. Nüans çeşitlerinin de bulunduğu eserler gösterilip sınıf ortamında dijital olarak izletilir ve farklılıklar hakkında görüşleri alınabilir.

Sesleri kuvvetli ve hafif olan çeşitli canlıların ses kayıtları dinletilebilir. Örneğin aslan, köpek gibi kuvvetli ses çıkaran hayvanlar ile kuş, kedi gibi hafif ses çıkaran canlıların sesleri karşılaştırılabilir. Bu sesler üzerinden forte (kuvvetli) ve piano (hafif) nüanslarıyla bağlantı kurulabilir.

KMN.7.3.1

Çift diyez ve çift bemolün özellikleri anlatılır ve eser üzerindeki yazımı gösterilip bona ve solfej çalışmaları akıcı ve bütünsel şekilde okunur. Bona ve solfej çalışmaları yapılırken öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Kısa etütler seçilir. Kısa etütler öğretmenle eşlikli olarak çalınır. Grup çalışmalarında grup ikiye ayrılır, birinci grup bona ve solfej yaparken diğer grup etüdü çalar (SDB2.2). Öğretmen bu çalışmada öğrencilerin ses uyumuna, ritmik yapıya ve kemanda ses tınısına bakar. Öğrenci motivasyonunu sürdürerek çalışmayı tekrar ettirir (D12.1). Öğrencilerin çalışmayı iş birliği yaptığı kişiyi dinleyerek ritmik devam etmeleri sağlanır (SDB3.1). Nüans ve ses değiştirici işaretlerin bulunduğu eser ve etütlerde bona yapılırken ritme ve nota sürelerine dikkat edilir. Solfej çalışmasında nüans ve değiştirici işaretler doğru şekilde uygulanmalı, ses tınılarına dikkat edilerek icra gerçekleştirilmelidir. Çift diyez (##) işareti, ilgili notanın sesini bir tam ses tizleştirir. Buna karşılık, çift bemol (♭♭) işareti ise notanın sesini bir tam ses pesleştirir. Öğrenci, bu çalışmada değiştirici işaretlerin ses üzerindeki etkilerini fark eder; çift diyez ile sesin tizleştiği, çift bemol ile sesin pesleştiği bilgisini edinir (KB2.6). Nüans ve ses değiştirici işaretlerde bona yapılırken nota süreleri ayırt edilir. Solfeje başlamadan önce sorular sorularak ses dizilimi ve nüanslar öğretmen eşliğinde yapılır (E3.8). Öğretmen etkin şekilde dinlenir ve solfej yapılırken ses değiştirici işaretlere ve nüanslara dikkat edilerek önceki derslerde işlenen nüans ve değiştirici işaretlerle ilgili karşılaştırma yapılır. Benzerlik ve farklılıklar incelenir. Öğrencilerin nüanslar ve ses değiştirici işaretler ile ilgili bilgi toplayıp yeni kavramlara aşina olmaları sağlanır. Konuyla ilgili parçalar dinletilir ve aralarındaki tını farklılıkları incelenir (OB9). Kavramlarla ilgili bona ve solfej bir arada etütler aracılığıyla uygulanır. Kısa etüt ve parçaları çalınmadan önce solfeji yapılır. Öğretmen keman eşliğinde öğrenciye eşlik eder. Bu çalışma grup eşliğinde yapılır, bir grup bona yaparken diğer grup ise solfej eşliğinde devam eder (E2.2). Öğretmen çalışmaları dijital ortamda örneklerle izletir.

KMN.7.3.2

Nüanslar ve ses değiştirici işaretler ile ilgili öğretmen, öğrencilere verdiği eser veya etütleri çalarak ses aşinalığı sağlar. Öğrenciler, ritim ve nota çalışmaları yaparak bona ve solfejle birlikte parçanın çözümlenmesini yapar. Kısa etütleri öğretmen rehberliğinde bona ve solfej yaptıktan sonra çalmaları istenir. Öğrenciler, duruş ve tutuş pozisyonunu ayarladıktan sonra kemana özgü teknikleri kullanarak öğretmen rehberliğinde eser çalmaya geçer. Eserlerde kendini geliştirmeye yönelik çalışmalara devam eder (D3.1). Öğrenciler; nüans çalışmalarında diminuendo, ritardando, crescendo ve decrescendo nüanslarını kullanarak grup veya bire bir çalışmalar yapar. Öğretmen bu çalışmalarla birlikte genel bilgilere de yer verir. Öğrencilere crescendo teriminin parçanın başladığı notadan sona erdiği notaya kadar notaların şiddeti artırılarak, diminuendo veya decrescendo teriminin parçanın başladığı notadan sona erdiği notaya kadar notaların şiddeti hafifletilerek uygulandığı bilgisi verilir. Rittardando teriminin ise parçanın sonuna doğru yavaşlatılarak bitirilmesi gerektiği aktarılır. (OB1). Öğrenci ses değiştirici ve nüans terimlerini kemanda çalarken ritmik yapı ve ezgisel yapıya dikkat ederek çalışmaları uygular. Öğretmen çalışmalarda bazı eserler dinletir. Öğrencilerin terim ve nüanslara kulaklarının aşina olmasını sağlar. Dinlenilen eserlere tekrarlar sonucunda grup olarak eşlik etmeleri istenir (D4.2). Öğrenciye bu bileşenleri içeren kısa bir müzik cümlesi verilir ve öğrenciden bunu sesli olarak doğru ritmik yapı ve vurgularla okuması performans görevi olarak istenebilir. Performans video ya da ses kaydına alınabilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba kısa eserler verilerek bu eserleri çalmaları istenebilir. Çalışmalar sonucunda iletişimin güçlenmesi için sonatinler verilerek sınıf ortamında eşlikli dinletilere yer verilebilir.

Öğrencilerle bire bir çalışmalar yapılabilir. Öğrenciler motive edilerek kısa etütler metronom eşliğinde çaldırılabilir. Etütler tekrar edilerek metronomla çalışılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin ritim ve bona solfej çalışmalarında temel bilgileri bildikleri; ritim ve nota sürelerine sahip oldukları kabul edilir.

Öğrencilere ikinci ve üçüncü pozisyonlara geçişi kolaylaştıracak parmak egzersizleri verilebilir. Öğrencilerden birinci pozisyondan ikinci ve üçüncü pozisyona geçiş çalışması yapmaları ve önceden belirlenmiş kısa etütleri bireysel olarak incelemeleri istenebilir.

Öğrencilerin gittikleri konser veya dinletilerde eşlikli çalımlarda eserlerin suyun sakin akışı kadar rahat ve öz güvenli olarak seslendirildiğini ve akıcılığın daha rahat devam ettiğini fark etmeleri böylece eşlikli çalma ile bağlantı kurmaları sağlanabilir.

KMN.7.4.1

Etkileşimli tahta kullanılarak öğrencilere piyano eşlikli eserler dinletilir (OB2). Öğrencilerden dinledikleri eserler ile ilgili çözümlemeler yapmaları beklenir. Öğrencilerin düzeylerine uygun etüt ve eserler belirlenir. Öğrenciler, kemanda doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eser çalışmalarına geçer (OB1). Etüt ve eserin bona çalışmasını yaparak seslendirilecek olan etüt ve eserlerin çözümlenmesini yapar. Etüt ve eserler ile ilgili bona çalışmasını ritim hatası olmayacak şekilde tekrarlarla çalışır (D3.1). Etüt ve eserdeki ritim ve nota sürelerine odaklanır (E3.2). Ayna karşısında doğru duruş ve tutuşla kemanı alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eser çalınır (SDB2.1). Kemanda ayna karşısında doğru duruş ve tutuşu ayarladıktan sonra seçilen etüt ve eserleri çalmak için kemana özgü teknikleri piyano ile uyum içerisinde kullanmaları sağlanır. Grup çalışmaları verilerek öğrencilerden birbirleriyle iletişim kurmaları ve birbirlerine etüt ve eserler ile ilgili yardımcı olmaları istenir. Öğrencilerin kendilerini ifade etmeleri ve eserleri yorumlamaları sağlanır (E3.1). Yapılan eşlikli çalışmaların entonasyon ve müzikalite ile ritim becerilerinin gelişmesi açısından kendilerine büyük katkısı olacağı vurgulanır. Verilen etüt çalışmaları grup çalışmalarından sonra öğrencilerle tekrar çalınır ve öğrencilerden eşlikli olarak, çalgıya özgü teknikler kullanılarak çalmaları istenir. Bu çalışmalar esnasında gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak öğrenciler değerlendirilebilir (KB2.2). Öğrenciden eşlikli bir eser ya da etüdü piyano veya ikinci kemanla çalarak video kaydıyla sunması performans görevi istenebilir. Bu performans görevi; teknik yeterlilik, birlikte çalma becerisi, müzikal uyum ve ifade yönünden bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

Öğrencilere çalacakları eser ve etütleri dinletilerek eserlerin nasıl çalındığına dikkat çekilebilir. Metronomda süreler hızlandırılarak, eşlikli parçaların nüanslarına dikkat edilerek sonatine eserlerden örnekler çaldırılabilir.

Öğrencilere uygun basit etütler belirlenerek eşlikli çalınabilir. Öğrencilere çaldığı etütlerle ilgili geri bildirimler vermesi sağlanabilir. Öğrenci ile çalınacak parça veya eser metronom hızı yavaş ayarlanarak ve ayna karşısında öğrencinin kendini gözlemlemesine izin verilerek yapılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin 1. pozisyon parmak yerleştirmede ve perde seslerinde düzeyine uygun deneyim kazandığı kabul edilir.

Dersin başında öğretmen, ikinci ve üçüncü pozisyonlara geçişi kolaylaştıracak parmak egzersizlerini sınıfça yaptırır. Öğrenciler, birinci pozisyondan ikinci ve üçüncü pozisyona geçişleri hissederek ve fark ederek çalışır. Ardından öğrenciler, önceden belirlenmiş kısa etütleri bireysel olarak inceleyip çözümleyebilir. Çalışma sırasında öğretmen; öğrencilerin pozisyon geçişlerindeki el duruşu, baş ve yay koordinasyonlarını gözlemleyerek gerekli yönlendirmeleri yapabilir.

Kemanda pozisyon değiştirmede parmak değişiminin hissettirmeden ve hızlı olması gerektiği, ülkemizde yaşanan dört mevsim geçişlerinin çoğu zaman aniden yaşandığı vurgusu yapılarak öğrencinin bağlantı kurması sağlanabilir.

KMN.8.1.1

Öğrencilerin dikkatinini çekmek için sorular sorularak derse başlanır. “Sol, re la ve mi tellerinde bulunan notaları sol telinden başlayarak söyleyip çalar mısınız?“ sorusu ile 1. pozisyon hatırlatılır. 2. pozisyonda ilk çalışılacak telin la teli olduğu belirtilir. La telinde 1. parmağın 1. pozisyonda si sesi duyulurken, 2. pozisyonda 1. parmağın do perdesine alınarak çalındığı bilgisi verilir (OB1). Öğrencilerin çalacağı eser veya etüt verilir. Öğrenciler, ritim ve nota süreleri açısından verilen etüt veya eserleri çözümleyerek bona ve solfej yapar. Sonrasında la telinde 1 ve 2. pozisyonu içeren kısa etüt çalışmalarına geçilir. Öğrenciler, 2. pozisyon için doğru duruş ve tutuş pozisyonu alıp sağ el pozisyonuna dikkat ederek ayna karşısına geçer. Öğretmenle la teli 2 ve 1. pozisyon karma çalışması yapar. 2. tel olarak re teline geçer. Re telinde 1. pozisyonda parmak mi sesindeyken 2. pozisyonda 1. parmağın fa sesine geçtiğini görür. Ayna karşısında duruş ve tutuşunu ayarlayarak etüt çalışmalarına geçer (E1.5). Öğretmen burada gözlem formu kullanarak öğrencileri değerlendirir. Öğrenciler, 2. pozisyonda çalgıya özgü teknikleri kullanarak la ve re telinde karma etüt çalışmalarına geçer. Öğretmen, pozisyon geçişlerinde gruplara ayırdığı öğrencileri gözlemleyerek etüt çalışmalarında onlara eşlik eder ve gözlem formu doldurarak öğrencileri değerlendirir (KB2.2). Öğretmen sol telinde öncelikle 1. pozisyon çalışması yaptırır. Daha sonra sol telinde pozisyon değişikliğini gözlemlemeleri için parmak değişimlerini soru cevap yöntemi ile anlatır. Seçtiği etüdü öğrencilere kendi kemanında çalar (E3.8). Öğrenciler 2. pozisyonda sol telinde verilen etüdü müziksel bileşenleri uygulayarak çalar. Öğretmen çalışmalar sonucunda 3 teli de kapsayan 2. pozisyon etüt çalışmalarına geçer ve öğrencileri gruplara ayırarak birbirleriyle iletişim kurmalarını, etütleri grup içersinde birbirlerine sergilemelerini ister (SDB2.1). Öğretmen mi telinde 1. pozisyonda öğrencilerle tel çalışması yapar. Mi telinde 1. parmağın 1. pozisyonda fa# olduğunu hatırlatır. 2. pozisyona gelindiğinde ise 1. parmağın sol sesine geçtiği bilgisini verir. Mi telinde kısa etüt çalışmaları verilir. Bütün tellerde 2. pozisyonda etüt çalışmalarına öğretmen eşliğinde istek ve motivasyonunu artırarak başlar (D3.1). Öğrenciler özverili, sabırlı ve kararlı davranarak pozisyon seslerinde tecrübe kazanmak için etütleri tekrarlar eşliğinde çalışır (D12.2). Performans görevi olarak öğrenciye 2. pozisyon içeren kısa bir etüt verilir ve öğrenciden bunu çalıp video kaydıyla sunması istenebilir. Pozisyon kullanımı, teknik doğruluk, geçiş başarısı, müzikal anlatım gibi ölçütler; analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

KMN.8.1.2

Öğretmen 3. pozisyonda ilk çalışılacak telin yine la teli olduğunu belirtir. La telinde 1. parmağın 1. pozisyonda si sesini duyururken 3. pozisyonda 1. parmağın re perdesine alınarak çalındığı bilgisini verir (OB1). Öğretmen öğrencilere çalacağı etüt ve parçaları verir. Öğrenciler, verilen parça ve etütlerin nota bilgisini ve ritim kalıplarını çözümledikten sonra la telinde 1 ve 3. pozisyonu içeren kısa etüt çalışmalarına geçer. Öğrenciler, 3. pozisyon için doğru duruş ve tutuş pozisyonu alıp sağ el pozisyonuna dikkat ederek ayna karşısına geçer. Öğretmenle birlikte la teli 1 ve 3. pozisyon karma çalışması yapar. 2. tel olarak re teline geçer. Re telinde 1. pozisyonda parmak mi sesindeyken 3. pozisyonda 1. parmağın sol sesine geçtiğini görür. Ayna karşısında duruş ve tutuşunu ayarlayarak etüt çalışmalarına geçer (E1.5). Öğretmen burada gözlem formu kullanarak öğrencileri değerlendirir. Öğrenciler, 3. pozisyonda çalgıya özgü teknikleri kullanarak la ve re telinde karma etüt çalışmalarına geçerler. Öğretmen pozisyon geçişlerinde gruplara ayırdığı öğrencileri gözlemleyerek etüt çalışmalarında öğrencilere eşlik eder ve gözlem formu doldurarak öğrencileri değerlendirir (KB2.2). Öğretmen sol telinde öncelikle 1. pozisyon çalışması yaptırır. Daha sonra sol telinde pozisyon değişikliğini gözlemlemeleri için parmak değişimlerini soru cevap yöntemi ile anlatır. Seçtiği etüdü öğrencilere kendi kemanında çalar (E3.8).Öğrenciler 3. pozisyonda sol telinde verilen etüdü müziksel bileşenleri uygulayarak çalar. Performans görevi olarak öğrencilere 3. pozisyon içeren kısa bir etüt verilir ve öğrencilerden bunu çalıp video kaydıyla sunmaları istenebilir. Pozisyon kullanımı, teknik doğruluk, geçiş başarısı, müzikal anlatım gibi ölçütler; analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğretmen çalışmalar sonucunda 3 teli de kapsayan 3. pozisyon etüt çalışmalarına geçer ve öğrencileri gruplara ayırarak birbirleriyle iletişim kurmalarını, etütleri grup içerisinde birbirlerine sergilemelerini ister (SDB2.1). Öğretmen mi telinde 1. pozisyonda öğrencilerle tel çalışması yapar. Mi telinde 1. parmağın 1. pozisyonda fa# olduğunu hatırlatır. 3. pozisyonda gelindiğinde ise 1. parmağın la sesine geçtiği bilgisini verir. Mi telinde kısa etüt çalışmaları verir. Bütün tellerde 3. pozisyonda etüt çalışmalarına başlar. Öğrenciler pozisyon seslerinde tecrübe kazanmak için etütleri özverili ve sabırlı biçimde tekrar ederek çalışır (D12.3).

Bu süreçte öğrencilerden tüm telleri kapsayan 1, 2, 3. pozisyonu kapsayan kısa etüt yazmaları, yazdıkları etütleri sınıf ortamında sergilemeleri istenebilir.

Öğretmen öğrencilerle bire bir 1. pozisyon çalışması yapabilir. 2. pozisyona geçerken, öğretmen tuşe üzerinde çalmadan parmak yerlerini öğrenciye gösterebilir. Bona çalışması yapılarak basit sürelerle pozisyonlara yavaş yavaş geçilebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D4. Dostluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin tutuş tekniğinde ve parmak serbestliğinde kazandıkları esneklik ile vibrato tekniğini daha rahat uygulayacakları kabul edilir.

Vibrato tekniğinin nasıl bir ses etkisi yarattığını göstermek amacıyla ünlü keman sanatçılarının vibrato tekniği kullandığı kısa performans kayıtlarını dinletilir/izletilir. Öğrencilerden dinledikleri/izledikleri videolarda vibrato tekniğini fark etmeleri, bu teknikle elde edilen sesin nasıl bir duygu kattığını betimlemeleri istenebilir.

Doğada bazı kuşlar daha kısa ve kesik öttüğü hâlde bazıları (kanarya) daha uzun, inişli çıkışlı ve kesmeden öter.“ bilgisi verilerek günlük hayatla bağlantı kurulabilir.

KMN.8.1.2

Öğretmen sınıf ortamında belirlediği bir etüdü çalar. Belirlenen etüt uzun vuruşlu notalardan oluşursa öğrenciler bu tekniği daha kolay anlar. Etüt öncelikle vibrato tekniği kullanılmadan sergilenir. İkinci kez çalındığında ise vibrato tekniği kullanılır (OB1). Öğrencilere bu iki çalma biçimi arasındaki farklılıklar sorulur. Alınan dönütler sonrasında vibrato tekniği ile ilgili teknik bilgiler verilir. Ekileşimli tahtadan yararlanılarak vibrato tekniği ve birkaç keman virtüözü dinletilir, böylelikle öğrencilerin konu hakkında bilgi edinmeleri sağlanır (OB2). Verdiği bilgiler doğrultusunda vibrato tekniğinde parmak basışı yavaş hareketlerle gösterilir (KB2.11). Parmak ve bilek uyumuna da dikkat edilerek hareketler sergilenir.Gösterilen örnekler doğrultusunda öğretmen öğrencilere çalışacağı etütleri belirleyerek verir. Öğrenciler, etütlerindeki ritim kalıplarına ve nota bilgilerine bakarak eserleri çözümler. Çözümleme sonucunda ise parçaya daha kolay adapte olur. Öğrenciler anlatım sonrasında kısa etütler eşliğinde duruş ve tutuş pozisyonu alıp bilek, kol ve parmak esnekliğine dikkat ederek çalışmalarını sergiler. Öğrenciler kısa etüt çalışmalarında çalgıya özgü teknikleri kullanarak, vibrato tekniği ile arkadaşlarıyla etkili iletişim kurarak grup çalışmaları yapar (D4.2). Etüt çalışmalarında kullanılan vibrato tekniği küçük parçalar eşliğinde majör ve minör eserlere geçilerek müziksel bileşenler ile uygulanır (E3.1). Çalışmalarda öz değerlendirme formu kullanılarak öğrencinin kendini değerlendirmesi ve analiz etmesi sağlanır (SDB1.2). Gözlem formu ile öğrencinin eser çalışmalarında sergilediği vibrato tekniği değerlendirilir. Öğrenciye performans görevi olarak vibrato tekniği içeren bir etüt veya eser verilebilir. Bu eseri çalıp video kaydıyla sunması istenebilir. Performans görevi; süslemelerin doğru, temiz ve yerinde uygulanması, müziksel anlatım gücü, teknik yeterlilik gibi ölçütlerle bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilere keman virtüözlerinin videoları dinletilebilir. Vibrato tekniği kullanılan bölümlerde yavaş yavaş geçilerek çalışma öğrenciler açısından daha da netleştirilir. Öğrencilere sonatine ve sonatlar verilebilir.

Her bir öğrenciyle bireysel ve uzun nota etütleri kullanılarak çalışma sergilenebilir. Vibrato tekniğinde bilek ve parmak uyumu, ayna karşında kendini görerek çalışılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin kemana dair bilgilere ve çalma tekniklerine hâkim oldukları kabul edilir.

Dünya çapında tanınan keman virtüözlerine ait kısa performans videoları veya kayıtlar gösterilir. İzlenen videoların ardından öğrencilere bu sanatçıların isimlerini ve çaldıkları eserleri hatırlayıp hatırlamadıkları, dikkatlerini en çok çeken unsurların neler olduğu sorulur. Bu süreçte öğrenci, hangi virtüözün hangi döneme veya ülkeye ait olduğunu ve hangi teknikleri daha belirgin kullandığını fark etmeye yönlendirilebilir.

Öğrencilere dijital ortamda eserler dinletilebilir ve öğrencilerden kendilerini ifade etmeleri istenebilir. Bu eserleri dinlerken neler düşündükleri sorularak dinledikleri ve bildikleri eserler arasında bağlantı kurmaları sağlanır.

 KMN.8.3.1.

Öğretmen bilinen ünlü eserler ve besteciler ile ilgili dijital ortamda eserler dinletir (OB2). Bu eserlerin bestecileri hakkında dikkat çekici bilgiler vererek eserler hakkında öğrencilerin ne hissettikleri ile ilgili bilgi alışverişinde bulunmalarını ister. Öğrencilerden eserlerin düşündürdüğü duygu birikimini çalgılarına nasıl aktaracakları ile ilgili yorumlar yapmaları istenir (OB1).

KMN.8.3.2

 Keman virtüözlerini dijital ortamda video ve görseller aracılığıyla dinleyip izlerken öğrendiği tekniklerin virtüözler tarafından nasıl yapıldığına dikkat eder (E3.2). Öğretmen performans görevi olarak öğrencilerden izledikleri/dinledikleri keman teknikleri ve keman duruş ve tutuş pozisyonu ile ilgili çalışmaları sınıf ortamında sergilemelerini ister (D3.4). Performans görevi, seçtikleri virtüözün eseriyle hayatını içermelidir.

 KMN.8.3.3

Öğrenciler, dünya çapındaki keman virtüözlerinin ülkelerine ait veya kendi dönemlerindeki keman teknikleri konusunda bilgiler toplar (KB2.6). Edindikleri bilgileri kendi aralarında ve sınıf ortamında sunarlar (SDB2.1). Öğrencinin performansı süreç gözlem formu ile değerlendirilir.

Öğrencilere istedikleri bir keman virtüözünün eseri verilebilir. Bu eserin parçayı dinlerken hissettiği gibi çalınabilmesi için öğretmen eşliğinde çalışmalar yapılabilir.

Öğrencinin seviyesine uygun küçük eserler verebilir. Her ölçü tekrar edilerek çalışılabilir

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin eserleri çalışıp çalarken kemana dair temel bilgileri edindikleri, ritim ve nota sürelerine sahip oldukları kabul edilir.

Öğrencilerin teknik düzeyine uygun kısa bir etüt veya ezgi seçilerek sınıfa dinletilir. Bu eserin hangi yay tekniklerini, nota değerlerini ve parmak pozisyonlarını içerdiği hakkında öğrencilerle kısa bir çözümleme yapılır. Ardından öğrencilerden bu eserle ilgili temel gözlemlerini (hangi tellerde çalındığı, hızlı mı yoksa yavaş tempolu mu olduğu gibi) sözlü olarak paylaşmaları istenir.

Öğrencilerin önceki temalarda çalıştıkları etüt ve eserleri anımsamaları sağlanabilir. Yeni çalışılacak etüt ve eserlerle bundan önceki çalışmalar arasındaki benzerlik ve farklılıklar üzerinde durularak müzikal bağ kurmaları desteklenebilir.

KMN.8.4.1

Öncelikle etkileşimli tahta kullanılarak öğrencilere keman virtüözlerinin en çok bilinen keman eserleri dinletilir (OB2). Öğrencilerden dinledikleri eserler ile ilgili çözümlemeler yapmaları beklenir. Öğrencilerin düzeylerine uygun eserler belirlenir. Öğrenciler, seslendirecekleri etütlerde doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eser çalışmalarına geçer. Öğretmenle eşlikli olarak çalan öğrenci, çalışmalarda öğretmenin de çaldığı sesleri dinleyerek öğretmene eşlik eder (OB1). Öğrenci etüt ve eserin bona çalışmasını yapar. Etüt ve eserler ile ilgili bona çalışmasını ritim hatası olmayacak şekilde tekrarlarla çalışır (D3). Bu çalışmalar sonucunda öğrenci çalacağı eser veya etüdü çözümleyerek daha rahat seslendirir. Öğrenciler etüt ve eserdeki ritim ve nota sürelerine odaklanır (E3.2). Öğrencilerden ayna karşısında doğru kemanı alarak öğretmen eşliğinde etüt ve eseri çalmaları istenir (SDB2.1). Öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve tutuşları ayarlandıktan sonra belirlenen eserleri çalmak için kemana özgü teknikleri kullanmaları sağlanır. Grup çalışmaları verilerek öğrencilerin kendi aralarında iletişim kurmaları ve birbirlerine etüt ve eserler ile ilgili yardımcı olmaları istenir. Bu şekilde çalışmalarda kendilerini ifade etmeleri ve eserleri yorumlamaları sağlanır (E3.1). Grup çalışmalarından sonra öğretmen, öğrencilerle verilen etüt çalışmalarını tekrar çalar ve öğrencilerden eşlikli olarak çalgıya özgü teknikleri kullanmalarını, verilen etüt ve eserleri çalmalarını ister. Bu çalışmalar gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir (KB2.2). Öğrenciden seçtiği bir keman virtüözünü tanıtan kısa bir araştırma raporu, sunum dosyası, poster ya da dijital afiş hazırlaması performans görevi olarak istenebilir. Performans görevi; içerik doğruluğu, özgünlük ve sunum becerisine göre bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrenci ile eserin çalınmasına geçilebilir. Öğrencinin çalacağı parçaları araştırması istenebilir. Öğretmen tarafından seçilen eserler üzerinde çalışılabilir ve bu çalışmalar sınıf ortamında sergilenebilir.

Çalışılan eserin sesleri tek tek vurgulanarak öğrenciye duyurulabilir. Solfej çalışmalarına daha fazla yer verilerek sesleri net duyması ve kemanda perdeleri daha doğru basması sağlanabilir.