Müzik Okulları-Bireysel Çalgı Eğitimi -Kanun Modülü

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin kanunda temel oturuş pozisyonunu ve burgu, tel ve eşiği hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden aileleriyle gittikleri etkinliklerde (konser vb.) gördükleri çalgılardan bahsetmeleri istenebilir. Bu çalgılardan mızrap ile icra edilen çalgıları tahmin etmeleri beklenir. Öğrencilerin kanun ile bağ kurabilmesi için tahmin ettikleri çalgılar ile kanun arasında ilişki kurması istenebilir.

Öğrencilerin kanunda kullanılan çevre materyaller ile burgu, mandal, tel ve eşiğin ne işe yaradığıyla ilgili bilgilerinin yanı sıra bunların nasıl çalıştığı ve nasıl görev yaptıklarıyla ilgili çalışmalar yapılıp, boşluklu ve boşluksuz mandalların nasıl tanınacağı ve bunların adlandırılmalarıyla ilgili çalışmalar yapılarak birinci sınıf bilgileriyle köprü kurulması sağlanabilir.

KNN.2.1.

 Öğretmen kanun çalgısının temel özellikleri ile Türk müziğinde kanunun önemine dair kısa bir açıklama yapar. Öğretmen, öğrencilerin dikkatini çekmek ve ilgilerini artırmak amacıyla “soru cevap tekniği” kullanarak mandalların görevleri ile ses üzerindeki etkilerini sorar. Örneğin “Mandal gruplarının her bir sesin doğru yere yerleşmesinde nasıl bir etkisi olabilir?” gibi sorular yönelterek merak uyandırır (E1.1). Gelen cevapların ardından öğretmen kanundaki boşluklu ve boşluksuz mandal gruplarını gösterir. Öğrenciler, kanundaki boşluksuz mandalların özelliklerini tanıyarak bunları sayıca az ya da çok olma durumlarına göre belirler ve ölçütler oluşturur. (KB2.4) Öğrenci tarafından boşluksuz mandallar gösterilir (OB1). Bu süreçte öğrenciler, bilgiyi analiz edip doğru ve güvenilir bilgiye ulaşma yollarını öğrenirler (D3.3). Öğrencilerin mandalların sayısı ile ses arasındaki ilişkiyi belirlemeleri sağlanır. Belirlenen bu ölçütlere göre öğrenciler boşluksuz mandalları diğer mandallardan ayırır. Öğrenciler, kanundaki hangi mandalların boşluksuz olduğunu seçer ve bir kontrol listesi veya işaretleme tablosu kullanarak bu mandalları işaretleyebilir. Ayrıştırma sürecinde öğretmen, öğrencilere rehberlik eder (SDB2.1). Öğrenciler, boşluksuz mandalları diziliş düzeni ve seslerine göre ayırt eder; bu mandalları notalarına göre sınıflandırır. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Bu süreçte geri dönüşüm malzemeleri ile bir kanun modeli oluşturulması ve mandal sistemlerinin özelliklerine göre farklı renklerle tasarlanması istenebilir. Öğrenciler, kanun üzerindeki boşluklu ve boşluksuz mandalları kâğıt üzerinde modelleyip sınıf panosunda sergileyebilir; kâğıt üzerinde basitçe çizdikleri ya da çıktısını aldıkları bir kanun resminde mandalları farklı özelliklerine göre gruplandırabilir ve 3D kalem veya renkli asetat kâğıtlarla benzer yapıdaki mandalları modelleyebilir. Öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak bunlara ilişkin etkinlik ve materyal hazırlanabilir. Kanun sesi kullanarak grup oyunları düzenlenebilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkında öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin kanundaki boşluklu ve boşluksuz mandal grupları hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden aileleriyle gittikleri etkinliklerde (konser vb.) gördükleri çalgılardan bahsetmeleri istenebilir. Bu çalgılardan mızrap ile icra edilen çalgıları tahmin etmeleri beklenir. Öğrencilerin kanun ile bağ kurabilmesi için tahmin ettikleri çalgılar ile kanun arasında ilişki kurması istenebilir.

Öğrencilerin kanunda kullanılan çevre materyaller ile burgu, mandal, tel ve eşiğin ne işe yaradığıyla ilgili bilgilerinin yanı sıra bunların nasıl çalıştığı ve nasıl görev yaptıklarıyla ilgili çalışmalar yapılıp, boşluklu ve boşluksuz mandalların nasıl tanınacağı ve bunların adlandırılmalarıyla ilgili çalışmalar yapılarak birinci sınıf bilgileriyle köprü kurulması sağlanabilir.

KNN.2.2.1

Öğretmen, öğrencilerden boşluklu ve boşluksuz mandalları nasıl sıraladıklarını kendi cümleleriyle ifade etmelerini ister (OB1). Öğrencilere “boşluklu mandalların boşluksuzlara göre nasıl bir dizilişi var” diye sorularak öğrencide merak uyandırılır (E1.1). Ardından kanun çalgısındaki boşluksuz mandalların Türk müziğinde “fa ve do“seslerine karşılık geldiğini açıklayarak öğrencilerin doğru isimlendirmeyi öğrenmesini sağlar. Değerlendirme süreci gözlem formu, kontrol listesi ve açık veya kapalı uçlu sorular aracılığıyla yapılır. Öğrenciler, kanundaki boşluklu mandalların özelliklerini tanıyarak bunları sayıca az ya da çok olma durumlarına göre belirler ve ölçütler oluşturur (KB2.4). Bu süreçte öğrenciler, bilgiyi analiz edip doğru ve güvenilir bilgiye ulaşma yollarını öğrenirler (D3.3). Öğrencilerin mandalların sayısı ile ses arasındaki ilişkiyi belirlemeleri sağlanır (KB2.4). Belirlenen bu ölçütlere göre öğrenciler boşluklu mandalları diğer mandallardan ayırır. Öğrenciler, kanundaki hangi mandalların boşluklu olduğunu seçer ve bir kontrol listesi veya işaretleme tablosu kullanarak bu mandalları işaretleyebilir. Ayrıştırma sürecinde öğretmen, öğrencilere rehberlik eder (SDB2.1). Öğrenciler, boşluklu mandalları diziliş düzeni ve seslerine göre ayırt eder; bu mandalları notalarına göre sınıflandırır. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Bu süreçte öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak ve bunlara ilişkin etkinlik ve materyal hazırlanabilir. Kanun sesi kullanarak grup oyunları düzenlenebilir. Örnek olarak kanun sesini dinleyip tanıma yarışmaları yapılabilir. Kanunun tarihini ve kültürel bağlamını anlatan hikâyeler anlatılarak öğrenmelerin geliştirilmesi sağlanabilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkında öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin kanundaki boşluklu ve boşluksuz mandallar hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerden aileleriyle gittikleri etkinliklerde (konser vb.) gördükleri çalgılardan bahsetmeleri istenebilir. Bu çalgılardan mızrap ile icra edilen çalgıları tahmin etmeleri beklenir. Öğrencilerin kanun ile bağ kurabilmesi için tahmin ettikleri çalgılar ile kanun arasında ilişki kurması istenebilir.

Öğrencilerin kanunda kullanılan çevre materyaller ile burgu, mandal, tel ve eşiğin ne işe yaradığıyla ilgili bilgilerinin yanı sıra bunların nasıl çalıştığı ve nasıl görev yaptıklarıyla ilgili çalışmalar yapılıp, boşluklu ve boşluksuz mandalların nasıl tanınacağı ve bunların adlandırılmalarıyla ilgili çalışmalar yapılarak birinci sınıf bilgileriyle köprü kurulması sağlanabilir.

KNN.2.3

Öğretmen; kanundaki burgular, teller ve mandalların hangi malzemeden ve nasıl yapıldığına ilişkin neler bildiklerini sorar (E1.1) ve alınan cevaplara göre genel bilgiler verir. Daha sonra öğrenciden burgu ismini verdiğimiz malzemeleri göstermeleri (D3.4) istenebilir. Burgunun yapısının neden konik olduğu konusunda öğrencinin geri dönüt vermesi sağlanır (OB1). Arkasından teller hakkında bilgi verilerek hangi malzemeden yapıldığına ilişkin açıklama yapılıp bu telleri başka nerelerde gördüğüne ilişkin geri dönüşleri istenebilir (SDB2.1). Mandalların şekli ve yapısıyla ilgili bilgi verildikten sonra ne işe yaradığı ve nasıl çalıştığına ilişkin uygulamalı olarak bir gösteri yapılır. Kanun sazındaki eşiğin neresi olduğunu şekli ve yapısı hakkında bilgi verilir. Mandalların yaptığı iş anlatılırken paket lastiği deneyinden faydalanılır. Paket lastiği bir yere sabitlenerek lastiği gerdikten sonra parmağımızla lastiği titreştirip çıkan sese dikkat edilir. Bir de lastiği biraz gevşetip yine titreşim girdikten sonraki sese dikkat çekilir ve bu sesler arasındaki farkı hissettirir. Daha sonra paket lastiğinin sabit tarafının kanundaki eşik olduğu, esnek tarafın ise mandallar olduğu gerçeğinden yola çıkarak mandalların ses değişimi işine yaradığı vurgulanır. Öğrencilerden burgular, teller, eşik ve mandalların görevlerini çözümleyebilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Daha eğlenceli bir öğrenme süreci sağlamak adına, “Kanun Ustası“ adlı bir kart oyunu hazırlanabilir. Bu oyunda, öğrenciler kanunun parçalarını içeren resimli kartları eşleştirerek görevlerini açıklamalıdır. Örneğin “Bu telin sesi nasıl değişir?“ gibi sorulara cevap vererek bilgilerini pekiştirebilirler. Ayrıca ritmik melodi deneyi yapılarak, öğrencilerin mandalları kullanarak aynı notayı farklı ses yüksekliklerine çıkartmaları ve basit melodiler oluşturmaları sağlanabilir. Böylece, mandalların müzikal işlevini deneyerek kavrayabilirler.

Burgu, tel ve mandal kavramlarını öğrenmeyi kolaylaştırmak için hikâyeleştirme yöntemi kullanılabilir. Örneğin “Kanunun Burguları Maceraya Çıkıyor“ adlı bir kısa hikâye oluşturularak burguların nasıl döndüğünde tellerin gerginliğini değiştirdiği anlatılabilir. Bu tür anlatılar, öğrencilerin konuyu hikâyeleştirerek hafızalarına daha iyi yerleştirmelerini sağlar. Bunun yanı sıra öğrenilen bilgileri daha kalıcı hâle getirmek için drama yöntemi kullanılabilir. Örneğin öğrenciler bir grup oluşturup bir kısmı burguları, bir kısmı mandalları ve bir kısmı telleri temsil ederek bu parçaların kanunda nasıl çalıştığını canlandırabilirler.

SDB2.1. İletişim

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin boşluklu ve boşluksuz mandallar ve teller, burgular, mandallar ve eşiğin yapısı ve görevleri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Daha önce şeklini ve yapısını öğrendikleri kanunun üzerindeki mandal ve mandal sayılarıyla birlikte seslerin perdelerin nasıl yerleştiği ile ilgili sorular sorulabilir. Mandal dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı? Boşluklu ve boşluksuz mandallar arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Boşluklu ve boşluksuz mandallar ile kanundaki mandal diziliminin sistematiği, hangi mandalın hangi notaya karşılık geldiği ve Türk müziğinde bu notalara (perdelere) verilen isimler üzerinde durularak öğrencinin ikinci sınıf konularıyla üçüncü sınıf konuları arasında köprü kurması sağlanabilir.

KNN.3.1.1

Türk müziğinde kullanılan ana perdeleri içeren ve bu perdeleri portre üzerinde gösteren bir materyal hazırlanarak öğrenciye verilir. Öğrenciden önce bunları batı müziği ses sistemindeki isimleri ile söylemesi istenerek (E.3.2) daha sonra bunların Türk müziği isimleri öğretilip oktavlar arasındaki perde isimlerindeki ilişkinin öğrenciye kavratılması hedeflenmektedir (OB1, SDB2.1, E3.2). Bunun başlangıç aşamasında iki oktav olarak yapılması yeterlidir. Bunun sonucunda öğrencinin Türk müziğindeki ana perdeleri portre ve kanun üzerindeki yerlerinde gösterebilmesine yönelik öğrenme çıktılarına ulaşılması amaçlanmaktadır.

KNN.3.1.2

 Öncelikle öğrencinin çalışacağı eser/etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. Öğrencinin sağ ve sol elinin kanun üzerinde nasıl konumlanacağı gösterilir (E.3.2). Bu çalışmayı yaparken sağ elin eşiğin 4–5 cm solunda aşağı-yukarı, sol elin ise mandalların çakıldığı ve konumlandığı mızıka tahtasından 4–5 cm sağ tarafta, mızıka tahtasına paralel biçimde hareket etmesi sağlanır ve öğrencilerin bu süreçte sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ölçen performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Bu süreçte öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak ve bunlara ilişkin etkinlik ve materyal hazırlanabilir. Kanunun tarihini ve kültürel bağlamını anlatan hikâyeler anlatılarak öğrencilerin bağ kurması sağlanabilir. Öğrencilerden kendi performanslarını kaydedip kendi motor becerilerindeki gelişimi izleme, performanslarındaki güçlü ve zayıf yönleri keşfederek günlük, haftalık veya aylık gelişim raporlarını oluşturmaları istenebilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkında öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

Öğrencinin Türk müziği perdeleri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Daha önce şeklini ve yapısını öğrendikleri kanunun üzerindeki mandal ve mandal sayılarıyla birlikte seslerin perdelerin nasıl yerleştiği ile ilgili sorular sorulabilir. Mandal dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı? Boşluklu ve boşluksuz mandallar arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Öğrencinin boşluklu ve boşluksuz mandallar ile kanundaki mandal diziliminin kendi içindeki sistematiğiyle birlikte hangi mandalın hangi notaya karşılık geldiği ve Türk müziğinde bu notalara (perdelere) verilen isimlerin neler olduğu konusu üzerinde durularak ikinci sınıf konularıyla üçüncü sınıf arasında köprü kurulması sağlanabilir.

KNN.3.2.1

Öncelikle öğrencinin çalışacağı eser/etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. (KB2.4) Sağ ve sol elde aynı kullanılmak üzere elimizin baş parmağını çalacağımız perdenin (sesin) altındaki tele hafif yaslayarak oradan destek alıp, mızrabı çok hafif sağa-sola yatırarak yukarıdan aşağıya doğru üç tele de vuracak şekilde ses çıkartılır. Bu vuruş tekniğini kanunda hemen her telde tekrar edilecek şekilde yapılarak mızrap vuruş tekniğinin iyice oturması sağlanır (D3.1, D12.3).

KNN.3.2.2

 Öncelikle öğrencinin çalışacağı eser/etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. (SDB2.1, E2.3) Kaba çargâh perdesinde yukarıda belirtilen alıştırmalar yapıldıktan sonra üstteki boşluksuz mandal olan acemaşiran perdesinde de aynı alıştırmalar tekrar edilmelidir (D3.1). Mızrap vurma tekniğini bozmadan kaba çargâh ve acemaşiran seslerinden oluşan etütler çalınmalıdır. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ölçen performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtar öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Bu süreçte öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak ve bunlara ilişkin etkinlik ve materyal hazırlanabilir. Kanunun tarihini ve kültürel bağlamını anlatan hikâyeler anlatılarak öğrencilerin bağ kurması sağlanabilir. Kaba çargâh ve acemaşiran seslerinden oluşan bir parçayı veya eserin bir bölümünü bir topluluk önünde (sınıf arkadaşları, alt veya üst sınıf öğrencileri, velilerin katıldığı bir etkinlik vb.) sergileyecek şekilde prova etmesi ve mümkünse sahnelemesi istenebilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkında öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

Öğrencinin kaba çargâh ve acemaşiran perdeleri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Daha önce şeklini ve yapısını öğrendikleri kanunun üzerindeki mandal ve mandal sayılarıyla birlikte seslerin perdelerin nasıl yerleştiği ile ilgili sorular sorulabilir. Mandal dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı? Boşluklu ve boşluksuz mandallar arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Boşluklu ve boşluksuz mandallar ile kanundaki mandal diziliminin sistematiği, hangi mandalın hangi notaya karşılık geldiği ve Türk müziğinde bu notalara (perdelere) verilen isimler üzerinde durularak öğrencinin ikinci sınıf konularıyla üçüncü sınıf konuları arasında köprü kurması sağlanabilir.

KNN.3.3.1

Öncelikle öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir (KB2.4, SDB2.1). Kaba çargâh ve acemaşiran perdeleri arasında kalan yegâh, hüseyniaşiran seslerinde kaba çargâh ve acemaşiran perdelerinde yapılan çalışmalar aynı şekilde bu perdelerde de özenle tekrar edilmelidir (D3.1, D12.3).

KNN.3.3.2

Öncelikle öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir (KB2.4). Acemaşiran ve çargâh sesleri arasında kalan rast, dügâh ve buselik seslerini çalmak için yegâh ve hüseyniaşiran seslerinde yapılan çalışmalar aynı şekilde bu perdelerde de özenle tekrar edilmelidir (D3.1). Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ölçen performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Bu süreçte öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak ve bunlara ilişkin etkinlik ve materyal hazırlanabilir. Kanunun tarihini ve kültürel bağlamını anlatan hikâyelerle öğrencilerin bağ kurması sağlanabilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkındaki öğrenmelerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencinin Türk müziğindeki ana perde isimlerini ve bunların hangi oktavlarda yer aldığını bildiği ve bu perdeleri kanun üzerinde gösterebildiği kabul edilmektedir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini çargâh ve buselik dizilerinda nasıl kullanıldığına dikkat çekilerek bir önceki konu ile mevcut konu arasında bağlantı kurulabilir.

KNN.3.4.1

Çargâh dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin çalışmaya odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere çargâh dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrenciye çargâh dizisinin mandal sayıları öğretilerek kanuna uygun tekniklerle uygun pozisyon aldırılarak, kanuna özgü müziksel bileşenler kullanılarak makamın mandal sayılarını ve seslerini öğrenme süreci tamamlanır. Öğrenciye, dijital kaynaklardan (OB2) çargâh makamına ait örnekler dinletilir ve öğrenciden bu makama benzeyen bir şarkı ya da türkü söylemesi istenir (D3.3). Daha sonra çargâh dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri, bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrencilere sergilenir (SDB2.1). Öğretmen, bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerine uygun teknikleri kullanarak önce bona, ardından solfeji öğrencilere sergiler (SDB2.1). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır.

KNN.3.4.2

 Buselik dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizisi ve seyri gösterilir, solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere buselik dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır. (E3.2). Öğrenciye buselik dizisinin mandal sayıları öğretilerek kanuna uygun tekniklerle uygun pozisyon aldırılarak, kanuna özgü müziksel bileşenler kullanılıp makamın mandal sayıları ve seslerini öğrenme süreci tamamlanır. Öğrencilere buselik dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra buselik dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri, bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrencilere sergilenir. Öğretmen, bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerine uygun teknikleri kullanarak önce bona, ardından solfeji öğrencilere sergiler. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ölçen performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendikleri dizileri ve etütleri farklı metronom hızlarıyla çalışılarak zenginleştirilebilir.

Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencinin Türk müziğindeki ana perde isimlerini ve bunların hangi oktavlarda yer aldığını bildiği ve bu perdeleri kanun üzerinde gösterebildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin kanundaki perdelerin isimlerini ve seslerin yerlerini öğrendikten sonra bu seslerin farklı diziliş işleriyle farklı dizilerin elde edilebileceği konusuna dikkat çekilerek bu konudaki bilgileri tespit edilebilir. Usul ve ritimle ilgili neler bildiğinden yola çıkılarak Türk müziğinde usul konusuna giriş yapılabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini çargâh ve buselik dizilerinde nasıl kullanıldığına dikkat çekilerek bir önceki konu ile mevcut konu arasında bağlantı kurulabilir.

KNN.3.5.1

Öğrenciye usul kavramı geleneksel Türk müziğimiz içerisinde ve Türk müzik kültüründe (OB5) usulün ne olduğu, eserlerde nasıl kullanıldığı ile ilgili genel bilgi verildikten sonra küçük usullerden olan nim sofyan ve semai usulleri vuruşları (darpları) ile uygulamalı bir şekilde gösterilerek öğrencinin usule ve usul vurmaya odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. Daha sonra öğrenciden bunları tekrar etmesi istenebilir (D3.1). Öğrenilen bu usullerin yaşantımızda nerelerde duyulduğuna örnekler verilerek bu örnekler çeşitlendirilir (SDB2.1). Ardından bu usullerde yazılmış etüt ve örnek eserler çalınarak usul kavramı pekiştirilir. Öğrencilerden nim sofyan ve semai usullerini usul vurarak çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendikleri dizilerde ve usullerdeki etütleri farklı metronom hızlarıyla çalışmaları istenerek dizilerdeki sesleri ve etütlerdeki melodik yapılardaki hakimiyetinin artırılması sağlanabilir.

Öğrencilerin bireysel öğrenmeleri dikkate alınarak, çalışılan etütlerin metronomları yavaşlatılarak çalmaları istenebilir. Öğrenme düzeyine göre metronom artırılarak öğrencilerin bireysel performansları artırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencinin Türk müziği perde isimleri ve notaların yerleri konusunda bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Daha önce öğrendiği Türk müziği perde isimleri ve yerleriyle ilgili sorular sorulabilir.

• Seslerin ve perdelerin dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı?

• Perde isimlerinin önüne gelen kaba, tiz, nim gibi isimlerin kendi arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

İkinci üçüncü sınıfta öğrendiği Türk müziğindeki sesler, yerleri ve isimleri sonra kanun üzerindeki teller, mandallar, burgu ve eşiğin bu yapıya adaptasyonu ile ilgili öğrencilere soru sorup dönütler alınabilir.

KNN.4.1.1

Öğretmen tarafından kürdi dizisinin genel özellikleri anlatılarak dizinin seyri gösterilip solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. (KB2.4) Öğrencilere kürdi dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra kürdi dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri, bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrencilere sergilenir (SDB2.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir (D3.1). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Kürdi dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden öğrencinin düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması beklenir. (KB2.14) Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formlardaki saz ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamda çeşitli formlarda eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2).Öğrencilerden kürdi dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte teknik çalışmalarla çalma performans görevi istenebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Kürdi makamı eserleriyle taklit oyunu oynanabilir. Uygulamada öğretmen bir kürdi dizisi melodisi çalar ve öğrencilerden aynısını tekrar etmesini isteyebilir. Başlangıçta kısa melodiler, sonra yavaş yavaş uzun cümleler eklenebilir. Grup etkinliği olarak çocuklar sırayla farklı melodilerle birbirlerine soru sorabilirler. Ayrıca mandal dedektifi oyunu oynanabilir. Çocuklara hatalı mandalların olduğu bir kanun verilip onlardan hataları bulmaları istenebilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkında öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB2.1. İletişim

D19. Vatanseverlik

OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin nim sofyan ve semai usullerini bildiği kabul edilmektedir.

Daha önce öğrendiği Türk müziği perde isimleri ve yerleriyle ilgili sorular sorulabilir.

• Seslerin ve perdelerin dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı?

• Perde isimlerinin önüne gelen kaba, tiz, nim gibi isimlerin kendi arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Öğretmen; öğrencilerin ikinci ve üçüncü sınıfta öğrendikleri Türk müziğindeki sesler, seslerin yerleri ve isimleri; kanun üzerindeki teller, mandallar, burgu ve eşiğin bu yapıya adaptasyonu ile ilgili olarak öğrencilerine sorular sorup dönütler alabilir.

KNN.4.2.1

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. Öğrenciye geleneksel Türk müziğinde usul kavramının önemi ve Türk müzik kültüründeki yeri hakkında genel bilgi verilir (OB5). Bu süreçte öğrenciler Türk müziğinin ritmik yapısını daha iyi kavrayarak kültürel mirasımızın korunmasına katkı sağlayan geleneksel ögeleri tanıma fırsatı bulur (D19.3). Öğrenciye usul kavramı geleneksel Türk müziğimiz içerisinde ve Türk müzik kültüründe (OB5) usulün ne olduğu, eserlerde nasıl kullanıldığı ile ilgili genel bilgi verildikten sonra birleşik usullerden olan sofyan usulünün vuruşları (darpları) ile uygulamalı bir şekilde gösterilerek öğrencinin usule ve usul vurmaya odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra öğrenciden bunları tekrar etmesi istenebilir. Öğrenilen bu usullerin yaşantımızda nerelerde duyulduğuna örnekler verilerek bu örnekler çeşitlendirilir (SDB2.1). Ardından bu usullerde yazılmış etüt ve örnek eserler çalınarak usul kavramı pekiştirilir. Sofyan usulünü çaldığı eserlerde uygulayabilme ile ilgili performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Sofyan usulü bir hikâye ile ilişkilendirerek öğretilebilir. Örneğin bir masaldaki kahramanın adımlarıyla ritmi bağdaştırabiliriz: “düm (büyük adım) - tek (küçük adım) - tek (küçük adım) - düm (büyük adım)“. Öğrenciler, hikâye boyunca kahramanın hareketlerini taklit ederek ritmi vücutlarıyla hissetmeli. Şarkı ve ritmik tekerlemelerle çalışma bir zenginleştirme çalışması yapılabilir. Örneğin “Mini mini bir kuş donmuştu” şarkısı bu usule uygundur. Çocuklardan şarkıya uygun şekilde dizlerine vurarak ritim tutmaları istenebilir. Önce sadece eller, sonra sözle birlikte ve ardından enstrümanla çalışılabilir. Ayrıca kanun veya basit ritim enstrümanları ile de uygulama yapılabilir. Sofyan usulünü sadece diz yerine def, darbuka veya kanun ile uygulayabilirler. Öğrencinin kanunda, sağ elde düm, sol elde tek vuruşlarını denemesi sağlanabilir. Alternatif olarak pet şişe, tahta kaşık veya kalem gibi günlük nesnelerle ritim çalışması yaptırılabilir.

Bu süreçte öğrenme süreci oyunlaştırılarak öğrencilerin motivasyonu artırılabilir. Hazırlanan materyaller, görseller ve etkinlikler öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine göre değerlendirilirken sade ve basitten karmaşığa olabilir. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak kanun hakkında öğrendiklerini birbirleriyle paylaşmaları sağlanabilir. Etkinlikler yapılırken öğrencilere ipuçları verilebilir.

SDB3.2. Yeni Durumlara Uyum Sağlamak

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin kanunda çalım türlerini bildiği kabul edilmektedir.

Daha önce öğrendiği Türk müziği perde isimleri ve yerleriyle ilgili sorular sorulabilir.

• Seslerin ve perdelerin dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı?

 • Perde isimlerinin önüne gelen kaba, tiz, nim gibi isimlerin kendi arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerinin (perdelerinin) diziler içine nasıl yerleştirilip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.4.3.1

Tremolo tekniği ile ilgili öğrenciye genel bilgi verilip dijital materyallerden faydalanarak (OB2) farklı enstrümanlardan tremolo sesi ve teknikleri dinletildikten sonra kanunda tremolo tekniğinin nasıl uygulanacağı anlatılır, çalınarak gösterilir ve öğrenciden aynı şekilde yapması istenir (D3.2). Bu süreçte öğrencinin zorlandığı noktalarda pes etmemesi, tekrar deneyerek tekniği geliştirmesi teşvik edilir (D3.1). Bu çalışma esnasında öğrenciden devamlı “r” sesi çıkartarak dikkatini dil hareketine ve sesine vermesi istenebilir (SDB3.2). Öğrenci dil hareketlerini kontrol ederek ritmik düzeni daha iyi kavrar ve motor becerilerini geliştirir, bu süreçte disiplinli ve istikrarlı çalışma alışkanlıkları geliştirir (D3.1). Buradan hareketle tremolo çalışması da aynı “r” sesi gibi iki mızrabımızla birlikte aynı tel ya da farklı tellerde birbirini hızlıca takip eden vuruşlar şeklinde pekiştirilmelidir (E1.3). Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Tremolo tekniğini doğal seslerle bağdaştırarak çocukların zihninde bir hikâye oluşturabiliriz. Örneğin “Rüzgârın Şarkısı“ hikâyesinde: Hafif rüzgâr (yavaş tremolo - yavaş tempoda parmak titretme), sert rüzgâr (hızlı tremolo - daha seri ve güçlü parmak hareketleri), yağmur damlaları (tek tek vuruşlar, tremoloya geçiş yapmadan önce). Çocuklardan, parmaklarını titretirken gözlerini kapatarak tremolonun bir doğa sesi olduğunu hayal etmelerini ister. Burada amaç tremolo sesini tanımak ve hissettirmektir. Diğer bir uygulama olarak “Sihirli Parmaklar“ oyunu oynanabilir. Bu oyunda parmakları sırayla havada titretip sonra masaya hafifçe dokunabilir. Sonra masa, diz veya yumuşak bir yastık üzerinde titreyerek tremolo yapmaya çalışabilir. Hızlı ve yavaş tempolar deneyerek ritmik farkındalık oluşturulabilir. Bir başka etkinlik olarak farklı hayvan hareketleri ile tremolo pratiği yapılabilir: Kelebek için hafif ve narin tremolo, arı için hızlı ve titreşimli tremolo, köpek kuyruğu sallaması için sürekli ve dengeli tremolo olarak kabul etmesi istenebilir. Çocuklardan ellerini veya parmaklarını bu hayvanları taklit ederek tremolo vuruşlarıyla eşleştirmeleri istenebilir.

Öğrencilerin tremolo tekniği ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütler metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık

Çargâh ve kürdi dizileri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Daha önce öğrendiği Türk müziği perde isimleri ve yerleriyle ilgili sorular sorulabilir.

• Seslerin ve perdelerin dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı?

• Perde isimlerinin önüne gelen kaba, tiz, nim gibi isimlerin kendi arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN4.2.1

Rast dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. Öğrencilere rast dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra rast dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (SDB2.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir (KB2.14). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi (D12.3) sağlanır. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamda çeşitli formlarda eserler dinleyip, konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2).Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ölçen performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Hikâyeleştirerek bir etkinlik yapmak üzere “Rast Makamı Krallığı“ veya “Rast Makamı Köyü“ gibi hayali bir dünya oluşturulabilir. Bu dünyada her nota bir karakter olabilir (Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si). Örneğin: “Mi ve La, Rast Makamı Krallığında sihirli notalar. Onları tanımaya hazır mısın?“ denilebilir. Mandalları işaretleyerek yada boyayarak bir etkinlik yapmak için çocukların mandalları tanıması adına kanunda rast dizisinin mandalları renkli etiketlerle işaretlenebilir. Mandal pozisyonlarını gösteren basit bir çizim verilip öğrencinin doğru yerlere renk koyması istenebilir.

Öğrencilerin rast dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

D19. Vatanseverlik

OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin nim sofyan, semai ve sofyan usullerini bildiği kabul edilmektedir.

Daha önce öğrendiği Türk müziği perde isimleri ve yerleriyle ilgili sorular sorulabilir.

• Seslerin ve perdelerin dizilişlerinde dikkatinizi çeken bir şey var mı?

• Perde isimlerinin önüne gelen kaba, tiz, nim gibi isimlerin kendi arasında bir ilişki ya da bir düzen var mı?

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.4.5.1

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. Öğrenciye usul kavramı, geleneksel Türk müziğimiz içerisinde ve Türk müzik kültüründe (OB5) usulün ne olduğu, eserlerde nasıl kullanıldığı ile ilgili genel bilgi verildikten sonra birleşik usullerden olan sofyan usulünün vuruşları (darpları) ile uygulamalı bir şekilde gösterilerek öğrencinin usule ve usul vurmaya odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra öğrenciden bunları tekrar etmesi istenebilir. Öğrencinin müziğin ritmik yapısını daha iyi kavrayarak kültürel mirasın bir parçası olan geleneksel usulleri tanıması ve bunları gelecek nesillere aktarma bilinci geliştirmesi desteklenir (D19.3). Öğrenilen bu usullerin yaşantımızda nerelerde duyulduğuna örnekler verilerek bu örnekler çeşitlendirilir (SDB1.3). Ardından bu usullerde yazılmış etüt ve örnek eserler çalınarak usul kavramı pekiştirilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Türk aksağı ve yürük semaî usullerini hikâyeyle öğretmek için bir öykü oluşturulabilir. Örneğin “Bir zamanlar Aksak Krallığı ve Yürük Krallığı diye iki ülke varmış. Aksak Krallığı biraz düzensiz, sürprizlerle dolu bir ritme sahipken Yürük Krallığı hızlı ve hareketliymiş. Bu iki krallık, müziklerini tanıtmak için bir yarışma düzenlemiş.“ hikâyesi anlatılabilir. Öğrencilerden her krallığın ritmini elleriyle dizlerine vurarak veya enstrümanlarla canlandırmaları istenebilir. Türk aksağı usulü: (2+3=5 zamanlı) düüm-teeek. Yürük semaî usulü: (6 zamanlı) düm-tek-tek, düm-teek. Bir başka etkinlik olarak ritim kartları oyunu oynanabilir. Usul ritim kartları hazırlanabilir. Kartlardan biri Türk aksağı, diğeri yürük semaî içerebilir. Öğrenci bir kart seçer ve kartta verilen ritmi doğru usulde çalmaya çalışır. İleri seviye öğrenciler için bir öğrenci ritmi çalar, diğer öğrenci hangi usul olduğunu tahmin edebilir.

Öğrencilerin Türk aksağı ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

Öğrencinin öğrendiği tremolo tekniği ile rast ve kürdi dizisini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi olduğu varsayılarak segâh dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılır. Segâh dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin birinci kademede öğrendiği bilgiler temel alınarak beşinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.5.1.1

Segâh dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB2.4). Öğrencilere segâh dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra segâh dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (SDB2.1). Öğrenciler tarafından yapılan bona ve solfeji incelenip etüt ve Türk sanat müziği eserlerine uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfeji öğrencilere sergilenir (OB1). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi beklenir (D3.1). Öğrencinin segâh dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrinin pekiştirerek yorumlaması sağlanır (E3.3). Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formda saz eserleri ve sözlü eserlerden faydalanılabilinir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Segâh dedektifi, dizi keşif oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalınıp içlerinden segâh dizisini bulmaları istenebilir. İlk aşamada: Kanunda karışık olarak çalınan diziler arasından segâh dizisini tanımaları istenebilir. İleri aşamada: Yanlış notalar eklenerek segâh dizisini bozan sesleri fark etmeleri istenir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan “Segâh Dedektifi” olabilir. Bu oyunda amaç işitsel farkındalığı geliştirmek ve doğru sesleri ayırt edebilmek olabilir. “Segâh Yolu – Dizi Sıralama“ oyunu oynanabilir. Segâh dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenebilir. Etkinlik aşamaları şu şekilde hazırlanabilir: Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye öğrenciler için karışık notalar içinden sadece segâha ait olanları seçmeleri istenebilir. Buradaki amaç öğrencilerin notaların sıralamasını içselleştirmesini sağlamak olabilir. Bir başka etkinlik kanun mandal haritası görselleştirme ile mandal ayarlama olabilir. Kanunda segâh dizisini göstermek için mandalları renk kodlarıyla belirleyebiliriz. Öğrenciler doğru mandalları ayarlayarak diziyi oluştururlar. İleri seviye öğrenciler için yanlış ayarlanan mandalı bulmaları için “Mandal Dedektifi” oyunu oynanabilir. Buradaki amaç ise kanundaki mandal mantığını öğretmek ve segâh dizisinin pozisyonunu kavratmaktır. Başka bir etkinlik olarak da “Segâh ile Doğaçlama – Yaratıcı Müzik Üretme” etkinliği düzenlenebilir. Öğrencilere segâh dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilebilir. İlk aşamada basit segâh melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada öğrenciler kendi kısa segâh eserlerini oluşturabilir. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona segâh dizisinden başka bir motifle cevap verir. Buradaki amaç ise öğrencilerin yaratıcılığını teşvik etmek ve öz güvenlerini artırmaktır.

Öğrencilerin segâh dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

Öğrencinin tremolo tekniği ile rast ve kürdi dizilerinı bildiği öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi olduğu varsayılarak segâh dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Segâh dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin birinci kademede öğrendiği bilgiler temel alınarak beşinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN5.2.1

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir. Türk müziğinde çarpma tekniği, bir ana notanın hemen öncesinde veya sonrasında kısa bir yardımcı notanın hızlı bir şekilde icra edilmesiyle yapılan süsleme tekniğidir. Çarpma, melodilere hareket ve zenginlik katar ve özellikle Türk müziği enstrümanlarında ve ses icralarında oldukça sık kullanılır. Genellikle kanunda üstten çarpma tekniği kullanılır. Örneğin çalışacağımız esas perde nevâ (re) perdesi ise öncesinde hüseyni (mi) perdesine sol elimizle minik bir mızrap vuruşu yapıp esas çalacağımız nevâ (re) perdesi hemen arkasından çalınır (D3.3). Çarpma tekniğinin pekiştirilmesi için öğrenciye çarpmanın ne olduğu ve ne tip çarpmalar olduğu, elimizle ya da seslerle çarpmanın ne anlama geldiği konusunda sorular yöneltilerek neler bildiği anlaşılmaya çalışılır. Öğrenciden alınan dönüşlere göre yukarıda tanımı yapılan çarpma tekniği ya da süslemesi öğrenciye gösterilerek öğrencinin de kendi kanununda yapması istenir (SDB2.1) (E1.3). Yeni öğrenilen bu tekniğin hemen yapılabilmesi beklenmemeli sabırlı olunup çalışmalara devam edilmelidir (D12.3) (OB1).Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Çarpma avı oyunu çarpma tekniğini işitsel olarak keşfetmelerini sağlayacak bir oyun olabilir. Öğrencilere bir melodi çalınır ve içindeki çarpma tekniğini bulmaları istenir. Başlangıç seviyesinde öğrenciler çarpma olan ve olmayan melodileri dinleyerek farkı anlamaya çalışır. İleri seviye ise yanlış çalınan çarpma notalarını bulmaları istenebilir. Örnek olarak çarpma olmayan basit bir melodi arkasından aynı melodinin çarpma eklenmiş versiyonu kullanılabilir. Başka bir etkinlik olarak müzikal çarpışma – ikili eşli çalma çalışması yapılabilir. Bir öğrenci basit bir melodi çalar, diğeri aynı melodiyi çarpma ekleyerek tekrar eder. Öğrenciler sırayla roller değiştirerek çarpma tekniğini uygulama fırsatı bulur. İleri seviye öğrenciler, kendi küçük doğaçlamalarını yaparak çarpma tekniğini serbestçe kullanabilir. Bu konudaki son zenginleştirme etkinliğimiz çarpma ile şarkılar olabilir. Çarpma tekniği içeren basit şarkılar seçilip çalınabilir. Önerilen eserler olarak klasik Türk müziği eserlerinden segâh, rast, hicaz peşrevleri, Türk halk müziğinde süslemeli türkü melodileri verilebilir. Öğrenciler çarpma tekniğini müzikal bağlamda uygulayarak Türk müziği repertuvarında yer alan bir eser üzerinde çalışırlar.

Öğrencilerinçarpma tekniği ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

Öğrencinin rast ve kürdi dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi olduğu varsayılarak hüseyni dizisinin öğrenilmesine yönelik ön hazırlık yapılabilir. Hüseyni dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.5.3.1

Hüseyni dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir (KB2.2). Öğrencilere hüseyni dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hüseyni dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrencilere sergilenir. Öğretmenin yaptığı bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerini uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfeji öğrencilere sergilenir (SDB2.2). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1, D12.2). Öğrencinin hüseyni dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır (E3.3). Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formda saz eserleri ve sözlü eserlerden faydalanabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarda eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Performans görevi olarak hüseyni dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle teknik çalışmalarla beraber çalabilme ile ilgili performans görevi verilebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak “Hüseyni Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalınarak içlerinden hüseyni dizisini bulmaları istenebilir. Başlangıç seviyesi olarak öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hüseyni dizisine ait olanları bulur. İleri seviye için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzeltmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan “Hüseyni Dedektifi“ olur. Buradaki amaç işitsel farkındalığı geliştirmek ve doğru sesleri ayırt edebilmektir. Diğer bir etkinlik olarak “Hüseyni Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hüseyni dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye öğrenciler için karışık notalar içinden sadece hüseyniye ait olanları seçmeleri istenir. Buradaki amaç öğrencilerin notaların sıralamasını içselleştirmesini sağlamaktır. Başka bir etkinlik hüseyni ile doğaçlama – yaratıcı müzik üretme olabilir. Öğrencilere hüseyni dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilebilir. İlk aşamada basit hüseyni melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hüseyni eserlerini oluşturup çalabilirler. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hüseyni dizisinden başka bir motifle cevap vermesi istenebilir. Son etkinlik olarak öğrencilerin bildikleri şarkılarla hüseyni makamındaki eserleri uygulayabilecekleri bir etkinlik düzenlenebilir. Örneğin hüseynipeşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hüseyni şarkıları, çocuk şarkılarını hüseyni dizisine adapte ederek öğretme olabilir. Öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hüseyni dizisini pekiştirir. Buradaki amaç ise hüseyni dizisini gerçek müzikal bağlamda deneyimlemektir.

Öğrencilerin hüseyni dizisi ile ilegili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

Öğrencilerin tremolo tekniğini ve rast ile kürdi dizilerini bildikleri öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak hüseyni dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Hüseyni dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.5.4.1

Türk müziğinde göçürme (transpoze), bir eseri ya da makamı başka bir perde üzerinden icra etmek anlamına gelir. Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB2.4). Türk müziğinde kullanılan koma sesleri ve dizilerin seyir özellikleri bu işlem sırasında bozulmamalıdır (D12.3). Göçürme, Türk müziği geleneğinde sıkça kullanılan bir tekniktir ve özellikle toplu icralarda farklı insan sesi aralıklarına uyum sağlamak ve farklı akort düzenine sahip enstrümanlarla aynı eseri çalmak ya da söylemek amacıyla kullanılır. Bu süreçte öğrencinin gösterdiği azim ve kararlılık, onun müzikal gelişiminde sürekliliği ve derinleşmeyi destekleyen önemli bir unsurdur (E1.3). Buradan hareketle öğrencinin şu ana kadar öğrendiği makamları ve aralıkları başka perdelere göçürmek suretiyle bu teknik öğrencide pekiştirilir (SDB2.1). Örneğin çargâh makamı oluşturan sesler sırasıyla; kaba çargâh, yegâh, hüseyniaşiran, acemaşiran, râst, dügâh, buselik, çargâhtır (do re mi fa sol la si do). Bu makamı karar perdesi olan kaba çargâhtan yegâh perdesine transpoze etmek için makamın karakteristik aralıkları, durakları ve güçlü sesleri, yeni perdede karşılık gelen sese yani yegâh perdesine taşınır. Böylelikle yegâh, hüseyniaşiran, ırak, râst, dügâh, buselik, nim hicaz ve nevâ perdeleri oluşturularak yegâhta çargâh makamı yapılmış olur (re- mi- fa diyez- sol- la- si- do diyez- re). Bu örnekten yola çıkılarak aynı mantığın diğer dizilerde öğrenilen eserlere ve farklı perdelere uygulanması sağlanmalıdır. Öğrencilerimiz daha sonra öğrenilecek tüm makamlardan sonra özellikle 1, 4 ve 5 ses göçürme çalışmalarına devam etmelidir. Öğrencilerden göçürme (transpoze) tekniğini uygulayabilme ile ilgili performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak “Müzikal Yolculuk, Hikâyeleştirme ile Transpoze” etkinliği uygulanabilir. Öğrencilere göçürme (transpoze) bir hikâye ile anlatılabilir. “Bir nota ailesi vardı ve her gün aynı yerde yaşıyorlardı. Ama bir gün nota ailesi bir başka şehre taşınmak zorunda kaldı. Aynı melodi, yeni bir evde nasıl duyulurdu?“ diye sorulabilir. Bu hikâye öğrencilerle birlikte canlandırılabilir. Bir melodiyi orijinal tonunda çalıp sonra farklı bir perdeye taşınarak aynı melodiyi yeni yerinde çalmaları istenebilir. Öğrenciler, aynı melodinin farklı tonlarda nasıl duyulduğunu deneyimler. Örnek göçürme (transpoze) uygulaması olarak orijinal melodi önce hüseyni dizisinde, daha sonra göçürülerek aynı melodi segâh dizisinde çalınabilir. Bir başka etkinlik “Ton İşitsel Farkındalık” oyunu olabilir. Öğretmen bir melodi çalar ve öğrenciler melodinin hangi tonda olduğunu tahmin eder. Sonra öğretmen melodiyi farklı bir tonda çalar, öğrenciler farkı anlamaya çalışır. İleri seviye öğrenciler transpoze edilen melodiyi çalmaya çalışabilir. Öğretmen “Bu melodi hüseyni dizisindeydi, şimdi hangi tonda çaldım?” diye sorar. Öğrencilerin “Segâh dizisinde çaldınız.” cevabını vermeleri beklenir. Başka bir etkinlik ise “Göçürme Yarışı: Kim Daha Hızlı Transpoze Edecek?” uygulaması olabilir. Öğrencilere kısa bir melodi verilir ve bunu belirlenen yeni perdeye transpoze etmeleri istenebilir. Kim doğru ve hızlı transpoze ederse 1 puan kazanır. İleri seviye için daha uzun melodilerle çalışılabilir. Son etkinlik olarak “göçürme ile şarkılar“ bildikleri şarkılarla uygulama olabilir. Öğrencilerden bildikleri şarkıları farklı bir tonda çalmalarını istenebilir. Örnek olarak “Kırmızı Balık” – Orijinal tonda çalınıp sonra iki perde yukarı al denilerek göçürme yapılabilir. Aynı şekilde “Ali Babanın Çiftliği“ orijinal tonda çalınıp sonra farklı bir makamda çalınması istenebilir. Öğrenciler, aynı melodinin farklı tonlardaki değişimini hissederler.

Öğrencilerin transpoze ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim Becerisi

D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin tremolo ve çarpma teknikleriyle rast, kürdi, segâh ve hüseyni dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak uşşak dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Uşşak dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin beşinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak altıncı sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.6.1.1

Uşşak dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere uşşak dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra uşşak dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrenciler öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerini uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergilerler. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (SDB2.1). Öğrenciye bu çalışmaları sırasında hemen başarılı olmaması durumunda sabırlı olması ve azimli bir şekilde çalışmalarına devam etmesi tavsiye edilir (D12.3). Öğrencinin uşşak dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden uşşak dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak “Müzikal Yolculuk, Hikâyeleştirme ile Transpoze” etkinliği uygulanabilir. Öğrencilere göçürme (transpoze) bir hikâye ile anlatılabilir. “Bir nota ailesi vardı ve her gün aynı yerde yaşıyorlardı. Ama bir gün nota ailesi bir başka şehre taşınmak zorunda kaldı! Aynı melodi, yeni bir evde nasıl duyulurdu?“ diye sorulabilir. Bu hikâye öğrencilerle canlandırılabilir. Bir melodiyi orijinal tonunda çalıp sonra farklı bir perdeye taşınarak aynı melodiyi yeni yerinde çalmaları istenebilir. Öğrenciler aynı melodinin farklı tonlarda nasıl duyulduğunu deneyimler. Örnek olsun diye orjinal melodi önce hüseyni dizisinde daha sonra segâh dizisinde göçürülerek çalınabilir. “Hangi Ton İşitsel Farkındalık” oyunu olabilir. Öğretmen bir melodi çalar ve öğrenciler melondinin hangi tonda olduğunu tahmin edebilirler. Sonra aynı melodiyi farklı bir tonda çalar ve öğrenciler farkı anlamaya çalışır. İleri seviye öğrenciler, transpoze edilen melodiyi tekrar çalmaya çalışabilir. Öğretmen “Bu melodi hüseyni dizisindeydi, şimdi hangi tonda çaldım?” diye sorar. Öğrencilerden “Segâh dizisinde çaldınız.” cevabını vermeleri beklenir. Başka bir etkinlik ise göçürme yarışı olabilir. Öğrencilere kısa bir melodi verilir ve öğrencilerden bunu belirlenen yeni perdeye transpoze etmeleri istenebilir. Kim doğru ve hızlı transpoze ederse 1 puan kazanır. İleri seviye için daha uzun melodilerle çalışılabilir. Son etkinlik olarak “göçürme ile şarkılar“ bildikleri şarkılarla uygulama olabilir. Öğrencilerden bildikleri şarkıları farklı bir tonda çalmalarını istenebilir. Örnek olarak “Kırmızı Balık” – Orijinal tonda çalınıp sonra iki perde yukarı al denilerek göçürme yapılabilir. Aynı şekilde “Ali Babanın Çiftliği” – orijinal tonda çalınıp sonra farklı bir makamda çalması istenebilir. Öğrenciler, aynı melodinin farklı tonlardaki değişimini hissederler.

Öğrencilerin uşak dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütler metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencinin rast, segâh, uşşak ve hüseyni dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak hicaz dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir, hicaz sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin beşinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak altıncı sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

KNN.6.2.1

Hicaz dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere hicaz dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hicaz dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrenciler; öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, uygun teknikleri kullanarak etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin önce bonasını ardından solfejini sergiler. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Öğrencinin dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden hicaz dizisi ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Hicaz Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden hicaz dizisini bulmaları istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hicaz dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek hicaz dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan hicaz dedektifi olur. Bir diğer etkinlik ”Hicaz Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hicaz dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece hicaz dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak hicaz ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere hicaz dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit hicaz melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hicaz eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hicaz dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak hicaz şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Hicaz dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak hicaz peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hicaz şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını hicaz dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hicaz dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin hicaz dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D12. Sabır, D7. Estetik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni ve hicaz dizilerini bildiği öngörülmektedir

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak hicaz dizisinin ve hicaz dizisi ailesinden olan zirgüleli hicaz dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Zirgüleli hicaz dizisinin sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.6.3.1

Öğrenciler hicaz dizisini tam anlamıyla öğrendikten sonra hicaz ailesi olarak bilinen zirgüleli hicaz makamı, uzzal makamı ve hümayun dizileri de hicaz dizisinin öğrenilmesinde izlenen işlem basamakları göz önünde bulundurularak öğrencilere öğretilir. Bu üç makamın hicaz makamına olan akrabalığının nasıl olduğu konusu karşılaştırılır (KB2.17). Bu karşılaştırma yapılırken adı geçen hicaz ailesi makamları konusunda öğrencilerin neler bildiği ile ilgili sorular sorulur (KB2.8). Daha sonra hicaz dizisinde kendine özgü küçük müzik cümleleri kurması istenir (D7.2) (E1.3). Öğrenciye müzik cümlesi kurma konusunda rehberlik edilerek yeni öğrenilen bu pekiştirme biçiminin hemen tatbik edilebilmesi beklenmemeli, sabırlı olunarak çalışmalara devam edilmesi belirtilmelidir (D12.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Zirgüleli hicaz dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2).

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere zirgüleli hicaz dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek onların mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra zirgüleli hicaz dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir (KB2.14). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır. Öğrencinin zirgüleli hicaz dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır (KB2.14). Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden zirgüleli hicaz dizisinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi değerlendirilirken analitik dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formu kullanılabilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Zirgüleli Hicaz Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden zirgüleli hicaz dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece zirgüleli hicaz dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek zirgüleli hicaz dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan zirgüleli hicaz dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Zirgüleli Hicaz Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Zirgüleli hicaz dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kağıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece zirgüleli hicaz dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak zirgüleli hicaz ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere zirgüleli hicaz dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit zirgüleli hicaz melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa zirgüleli hicaz eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona zirgüleli hicaz dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak zirgüleli hicaz şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Zirgüleli hicaz dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak zirgüleli hicaz peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit zirgüleli hicaz şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını zirgüleli hicaz dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak zirgüleli hicaz dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin zirgüleli hicaz dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D12. Sabır, D7. Estetik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin Türk müziği perde sistemi, rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz ve zirgüleli hicaz dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak hicaz dizisinin ve hicaz ailesi olan zirgüleli hicaz, uzzal ve hicaz hümayun dizilerinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Bu dizilerin sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.6.4.1

Uzzal dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (D12.1). Öğrencilere Uzzal dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra uzzal dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserlerini bona ve solfej tekniklerini kullanarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir (D7.1). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D12.1). Öğrenciye uzzal dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden uzzal dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Uzzal Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden uzzal dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece uzzal dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek uzzal dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan uzzal dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Uzzal Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Uzzal dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece uzzal dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak uzzal ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere uzzal dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit uzzal melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa uzzal eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona uzzal dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak uzzal şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Uzzal dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak uzzal peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit uzzal şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını uzzal dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak uzzal dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin uzzal dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak hüseyni, uzzal ve zirgüleli hicaz dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak hicaz dizisinin ve hicaz ailesi olan zirgüleli hicaz, uzzal ve hicaz hümayun dizilerini öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. hicaz hümayun dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.6.5.1

Hicaz hümayun dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere Hicaz hümayun dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hicaz hümayun dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserlerini bona ve solfej teknikleri kullanarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır. Öğrencinin hicâz hümâyun dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır (D3.1). Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden hicaz hümayun dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Hicaz Hümayun Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden hicaz hümayun dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hicaz hümayun dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek hicaz hümayun dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan hicaz hümâyun dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Hicaz Hümayun Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hicaz hümayun dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece hicaz hümayun dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak hicaz hümayun ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere hicaz hümayun dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit hicaz hümayun melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hicaz hümayun eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hicaz hümayun dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak hicaz hümayun şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Hicaz hümayun dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak hicaz hümayun peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hicaz hümayun şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını hicaz hümayun dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hicaz hümayun dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin hicaz hümayun dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin öğrendikleri rast, uşşak ve hicaz dizileriyle nim sofyan, semai, sofyan, Türk aksağı ve yürük semai usullerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak karcığar dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Karcığar dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin yedinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak yedinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.7.1.1

Karcığar dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizi seyri gösterilir, ardından solfej çalışmaları yapılarak öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere Karcığar dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra karcığar dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserlerini bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir.Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Öğrencinin karcığar dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip, makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.2). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden karcığar dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Karcığar Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden karcığar dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece karcığar dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek karcığar dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan karcığar dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Karcığar Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Karcığar dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kağıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece karcığar dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak karcığar ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere karcığar dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit karcığar melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa karcığar eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona karcığar dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak karcığar şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Karcığar dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak karcığar peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit karcığar şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını karcığar dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak karcığar dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin karcığar dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB3.1. Uyum

D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin öğrendikleri uşşak ve hicaz dizileriyle nim sofyan, semai, sofyan, Türk aksağı ve yürük semai usullerini bildiği ve çarpma, göçürme, tremolo teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak karcığar dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Karcığar sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin yedinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak yedinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.7.2.1

Çalınan etüt ve eserlerin uygun bölümlerinden faydalanılarak oktav tekniği öğrenciye öğretilir. Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (SDB3.1). Oktavlı çalımda sağ ve sol elin çaldığı sesler arasında bir oktav (sekiz ses) olması esası gözetilerek öğrencinin bu konuya odaklanması sağlanmalıdır (E3.2). Örneğin sağ el yukarıda sol el aşağıda olmak üzere sağ el çargâh perdesinde ise sol el kaba çargâh perdesine vurulmalıdır. Etüt ve eserler bu mantık üzerine kurularak uygun bölümler çalınmalıdır. Glissando tekniği ile ilgili öğrenciye genel bilgi verilip dijital materyallerden faydalanılarak (OB2) farklı enstrümanlardan glissando sesi ve teknikleri dinletildikten sonra kanunda glissando tekniğinin nasıl uygulanacağı, hangi perdelerde kullanılabileceği anlatılır. Glissando tekniğinde önemli olan diyez bir sesin diyezden natürele doğru kaydırılarak ya da natürel bir sesin natürelden bemole doğru kaydırılarak elde edilmesi şeklidir. Sol elimizin baş ve orta parmaklarının arasına mandalları alarak tele vurduktan sonra mandalları diyezden natürele ya da natürelden bemole doğru sırayla bırakma hadisesi kanunda glissando tekniği olarak bilinmektedir. Öğrencilerden oktavlı çalma ve glissando tekniğini eserlerde uygulayarak çalabilme performans görevi istenebilir (D12.1). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendiği dizilerde eser ve etütleri farklı metronom hızları ile çalışılabilir. Ayrıca öğrenilen dizinin 1, 4 ve 5 ses transpoze çalışmaları ile zenginleştirilebilir.

Öğrencilerin öğrendiği dizilerle ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin öğrendikleri uşşak ve hicaz dizileriyle nim sofyan, semai, sofyan, Türk aksağı ve yürük semai usullerini bildiği ve çarpma, göçürme, tremolo teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak saba dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Saba dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.7.3.1

Saba dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere Saba dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra saba dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserlerini bona ve solfej tekniklerini kullanarak öğrenciye sergilenir (SDB2.1) (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Öğrencinin saba dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir.Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden saba dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt, eserler ve teknik çalışmalarla çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Saba Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden saba dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece saba dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek saba dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan saba dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Saba Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. saba dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece saba dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak saba ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere saba dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit saba melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa saba eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona saba dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak saba şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Sabâ dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak saba peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit saba şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını saba dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak saba dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin hicaz saba dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB3.1. Uyum

D12. Sabır

OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin makamları bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak saba dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Sabâ dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.7.4.1.

Öğrenciye 7 zamanlı usuller ile ilgili bilgi verilir ve öğrenciye bunlarla ilgili daha önceden bilgisinin olup olmadığı sorularak konuya odaklanmaları sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (SDB3.1). Daha sonra 7 zamanlı usullerden Devr-i Hindî ve ardından Devr-i Turan’ın kâğıt üzerinde sağ ve sol el yardımıyla nasıl vurulacağı gösterilir ve öğrenciden bunu tekrar etmesi istenir. Öğrenci, sağ ve sol dizine vurarak usulün geleneksel vurma şeklini öğrenir ve tekrar eder. Birbirleriyle karşılaştırılarak farklarının ne olduğu konusu üzerinde durulur. Bu çalışmaları yaparken sabırlı olmalı ve vazgeçmeden çalışılmalıdır (E1.3, D12.3). Öğrencilerden 7 zamanlı usuller olan devrihindi ve devrituran usullerini öğrenebilme performans görevi istenebilir; performans görevi dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

KNN.7.4.2

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Daha sonra 8 zamanlı usuller düyek ve müsemmen usullerinin kâğıt üzerinde sağ ve sol el yardımıyla nasıl vurulacağı gösterilip öğrenciden de bunu tekrar ederek yapması istenir. Öğrenci tarafından sağ ve sol dizinin üstüne vurmak suretiyle usulün geleneksel vurma şeklini öğrenir (OB5) ve tekrar edilir. Birbirleriyle karşılaştırılarak farklarının ne olduğu konusu üzerinde durulur. Bu çalışmaları yaparken sabırlı olmalı ve vazgeçmeden çalışılmalıdır (E1.3) (D12.3). Ardından 8 zamanlı usullerden önce düyek usulü arkasından müsemmen usulü aynı yöntemle öğretilerek öğrencinin tekrar etmesi istenir. Birbirleriyle karşılaştırılarak farklarının ne olduğu üzerinde durulur. Öğrencilerden 8 zamanlı usuller olan düyek ve müsemmen usullerini öğrenebilme performans görevi istenebilir; performans görevi, dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

KNN.7.4.3

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Ardından 9 zamanlı usuller olan aksak, raks aksağı ve oynak usullerinin kâğıt üzerinde sağ ve sol el yardımıyla nasıl vurulacağı gösterilir; öğrenciden de bunu tekrar etmesi istenir. Öğrenci sağ ve sol dizinin üstüne vurmak suretiyle usulün geleneksel vurma şeklini öğrenir (OB5) ve tekrar eder. Birbirleriyle karşılaştırılarak farklarının ne olduğu konusu üzerinde durulur. Bu çalışmaları yaparken sabırlı olmalı ve vazgeçmeden çalışılmalıdır (E1.3) (D12.3). Daha sonra 9 zamanlı usullerden aksak, raks aksağı, oynak ve evfer usulleri de aynı yöntemle öğretilerek öğrencinin tekrar etmesi istenir. Birbirleriyle karşılaştırılarak farklarının ne olduğu konusu üzerinde durulur. Öğrencilerden 9 zamanlı usuller olan aksak, raks aksağı ve oynak usullerini öğrenebilme performans görevi istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendiği dizilerde eser ve etütleri farklı metronom hızları ile çalışılabilir. Ayrıca öğrenilen dizinin 1, 4 ve 5 ses transpoze çalışmaları ile öğrenmeleri çeşitlendirilebilir.

Öğrencilerin 7, 8 ve 9 zamanlı usullerle ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak nihavent dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Nihavent sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin yedinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak, yedinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler eklenerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.8.1.1.

Nihavent dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB2.4). Öğrencilere nihavent dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra nihavent dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (SDB2.1). Öğrenciye nihâvent dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek (D7.2) yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden nihavent dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Nihavent Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden nihavent dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece nihavent dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek nihavent dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan nihavent dedektifi olur. Buradaki amaç öğrencilerin işitsel farkındalığını artırmak ve doğru sesleri ayırt edebilmelerini sağlamaktır. Bir diğer etkinlik “Nihavent Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Nihavent dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kağıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece nihavent dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak nihavent ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere nihavent dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit nihavent melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa nihavent eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona nihavent dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak nihavent şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Nihavent dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak nihavent peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit nihavent şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını nihavent dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak nihavent dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin nihavent dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun dizilerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce usul kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak aksak semâi usulünü ve vuruluşunun öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.8.2.1

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB2.4). Daha önceden öğrenciye usul kavramı geleneksel Türk müziğimiz içerisinde usulün ne olduğu, eserlerde nasıl kullanıldığı ile ilgili genel bilgi verildiğinden birleşik usullerimizden olan aksak semâi usulü vuruşları (darpları) uygulamalı şekilde gösterilerek öğrencinin usule ve usul vurmaya odaklanması sağlanır (E3.2, OB1). Daha sonra öğrenciden bunları tekrar etmesi istenir. Ardından bu usullerde yazılmış Türk müziğine ait etüt ve örnek eserler çalınarak usul kavramı pekiştirilir (D12.3). Öğrencilerden aksak semâi usulünü ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendiği dizilerde eser ve etütleri farklı metronom hızları ile çalışılabilir. Ayrıca öğrenilen dizinin 1, 4 ve 5 ses transpoze çalışmaları ile öğrenmeler geliştirilebilir.

Öğrencilerin aksak usülleri ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun ve saba dizilerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak kürdilihicazkâr ve hüzzam dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Kürdilihicazkâr ve hüzzam dizisinin sesleri ve kromatik etütler üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.8.3.1

Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Bu zamana kadar öğrencinin kanun üzerindeki hakimiyeti, sağ sol el koordinasyonu açısından tekrar değerlendirildiğinde öğrencinin gelişimi göz önünde bulundurularak kanun üzerinde daha teknik çalışmalar yapılır (D3.1). Bunların en önemlilerinden biri de kromatik çalışmalardır. Öğrenciye kromatik seslerle ilgili bilgisinin olup olmadığı, bu sesleri duyup duymadığı sorulur (OB1, SDB2.1). Kromatik çalışmalar, başlanılan sesten yarım ses artırılarak (diyezlenerek) ya da yarım ses eksiltilerek (bemollenerek) bir oktavın tamamlanması şeklinde yapılır. Nihavent dizisinden örnek verecek olursak sol, sol diyez, la, si bemol, si, do, do diyez, re, mi bemol, mi, fa, fa diyez sol seslerinden oluşmalıdır. Bu örnek çalışma diğer dizilerde de (koma sesleri olanlar hariç) yapılabilir. Bu sesler çalınırken sağ el tele mızrap vurma, sol el ise mandallarda yarım sesleri yapmakla görevlendirilir. Bu çalışmalar yapılırken çok yavaştan hızlıya doğru yapılmalıdır. Metronomda çok yavaştan başlayıp olabileceği kadar hızlandırılmasıyla öğrencinin kanun üzerindeki hakimiyetinin artması sağlanır (E1.3). Öğrencilerden kromatik tekniğini gösterebilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendiği dizilerde eser ve etütleri farklı metronom hızları ile çalışılabilir. Ayrıca öğrenilen dizi 1, 4 ve 5 ses transpoze çalışmaları ile öğrenmeler geliştirilebilir.

Öğrencilerin kromatik tekniği ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun dizilerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi olduğu varsayılarak kürdilihicazkâr dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Kürdilihicazkâr dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) dizi içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir

KNN.8.4.1

Kürdilihicazkâr dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB1). Öğrencilere kürdilihicazkâr dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra kürdilihicazkâr dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (SDB2.1) (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir (KB2.2). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Öğrencinin kürdilihicazkâr dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek (D7.2) yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden kürdili hicazkâr dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performasn görevi istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle Kürdilihicazkâr Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden kürdilihicazkâr dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece kürdilihicazkâr dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek kürdilihicazkâr dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan kürdilihicazkâr dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Kürdilihicazkâr Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Kürdîlihicazkâr dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kağıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece kürdilihicazkâr dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak kürdilihicazkâr ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere kürdilihicazkâr dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit kürdilihicazkâr melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa kürdilihicazkâr eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona kürdilihicazkâr dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak kürdilihicazkâr şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Kürdîlihicazkâr dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak kürdilihicazkâr peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit kürdilihicazkâr şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını kürdilihicazkâr dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak kürdilihicazkâr dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin kürdilihicazkâr ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.

D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun dizilerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak kürdilihicazkâr ve hüzzam dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Hüzzam dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.8.5.1

Hüzzam dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere hüzzam dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hüzzam dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır. Öğrenciye hüzzam dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek (D7.2) yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden hüzzam dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Hüzzzam Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden hüzzam dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hüzzam dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek hüzzam dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan hüzzam dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Hüzzam Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hüzzam dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece hüzzam dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak hüzzam ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere hüzzam dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit hüzzam melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hüzzam eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hüzzam dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak hüzzam şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Hüzzam dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak hüzzam peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hüzzam şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını hüzzam dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hüzzam dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin üzzam dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.