Müzik Okulları - Müzik Tarihi

SDB2.2. İş Birliği

D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türk halk müziğinin geçmişten günümüze kadar kuşaktan kuşağa aktarılan bir kültürel miras olduğunu ve bu mirasın sürekliliğini bildiği kabul edilmektedir. Öğrencilerin Türk halk müziği türlerinin bölgesel farklılıklarla şekillendiğini ve her bölgenin kendine özgü özellikler taşıdığını bildiği kabul edilmektedir. Öğrencilerin Türk halk müziğinde kullanılan bağlama, kaval, kabak kemane gibi temel çalgılar hakkında görsel ve işitsel farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin Türk halk müziğinin yöresel özelliklerine ilişkin bilgilerini, kavram yanılgılarını, ilgi ve ihtiyaçlarını tespit etmek için öğrencilere “Türk halk müziğini diğer müzik türlerinden ayıran özellikler sizce nelerdir?” “Ailenizde veya çevrenizde en çok dinlenen Türk halk müziği örnekleri nelerdir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Yöresel halk oyunlarını ve kıyafetlerini gösteren görseller sınıfta paylaşılabilir. Öğrencilerin bu görsellerin hangi bölgelere ait olduğunu tahmin etmeleri istenebilir. “Bu görseller hangi müzik türleriyle ilişkilendirilebilir?” veya “Bu tür müziklerin hangi etkinliklerde kullanıldığını düşünüyorsunuz?” gibi sorular sorulabilir.

Öğrencilerin geçmişte öğrendikleri temel bilgileri hatırlayarak öğrenmeyi daha anlamlı hâle getirmesi amacıyla öğrencilere “Daha önce öğrendiğiniz Türk halk müziği türleri nelerdir?” “Türk halk müziği hangi toplumsal olaylara tanıklık eder?” gibi sorular sorulabilir. Öğrencilerden ailelerinin dinlediği ve aileleriyle katıldıkları etkinliklerde karşılaştıkları Türk halk müziği türlerini belirlemeleri istenir. Öğrencilerden Türk halk müziğinin günlük yaşamlarındaki yeri ve önemini ifade etmeleri istenebilir. Türk halk oyunlarının müzikal yapısı, diğer ülkelerin dans müziklerindeki yapılarla karşılaştırılarak öğrencilerin Türk halk müziğini daha geniş bir perspektifle değerlendirmesi sağlanabilir.

MT.6.1.1
Öğrencilere Türk halk müziğinin yapısal özelliklerini anlamalarına yardımcı olacak kitaplar, akademik makaleler, görsel ve işitsel materyaller, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak Türk halk müziğinde anonimleşme, sözlü ve sözsüz eserler, Türk halk müziği ezgilerinde kullanılan makam, dizi ve perdeler ile kullanılan ritim kalıpları gibi konular hakkında belirledikleri dijital ya da basılı araç ve kaynakları kullanarak bilgi toplamaları, bu süreçte müziğin toplumsal hafızadaki yerini kavramaları, millî kimliği tanımaları ve kültürel değerlere olan sadakatlerini geliştirmeleri beklenir (SBAB2.2, D15.3, D19.2, OB1, OB9, E1.1, E2.2). Öğrenciler birden fazla kaynaktan topladıkları bilgileri karşılaştırarak doğrular (OB1, E3.4). Kaynak belirleme, bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4). Öğrenciler, topladıkları bilgileri kullanarak Türk halk müziğinin yapısal özellikleri hakkında bilgileri içeren bir bilgi görseli oluşturabilirler. Bu bilgi görseli, kısa açıklamalar, müzikler ve diğer görsel unsurlarla zenginleştirilerek dijital bir sunum hâline getirilebilir (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.1). Öğrencilerin temel bilgilerini ölçmek için açık uçlu sorulardan oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir. Öğrencilerin çalışmaları grup değerlendirme formu, kontrol listesi ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

MT.6.1.2
Öğrencilere daha önceki derslerde Türk halk müziği türleri hakkında öğrendikleri bilgileri hatırlamaları için “Uzun havalar ve kırık havaların özellikleri nelerdir? Bu türlerde öğrendiğiniz eserler var mı?" gibi sorular sorulur. Kırık hava ve uzun hava türlerinin belirgin özelliklerini taşıyan eser/eserler seçilerek öğrencilere dinletilir. Öğrencilerden eser/eserlerin ritmik yapısına, makamına ve konusuna dikkat etmeleri istenir. Öğrencilere eser/eserlerin notaları dağıtılarak öğrencilerin eser/eserleri notadan takip edip tekrar dinlemeleri sağlanır (SAB9). Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde ikinci kez dinledikleri eserin/eserlerin türe özgü özelliklerini, ölçü, ölçü sayısı, makam, konu ve kullanılan çalgılar gibi unsurlarını analiz ederek belirler (E3.2). Öğrencilere dinledikleri eserlerin özelliklerini analiz edebilmeleri için kartlar dağıtılır. Kartların bir yüzüne dinledikleri eserlerin ve notalarının benzerliklerini, diğer yüzüne farklılıklarını yazmaları istenir (OB1, OB9, E3.7). Kartlar toplandıktan sonra yazılan benzerlik ve farklılıklar öğretmen rehberliğinde sınıf içi tartışma ile değerlendirilir. Tartışma sonunda öğrencilerin belirlediği benzerlik ve farklılıklar düzenlenerek bir panoda sergilenir. Performans görevi olarak öğrencilerden seçtikleri bir uzun hava ile kırık hava eserini tür özellikleri açısından değerlendirerek bir karşılaştırma tablosu hazırlamaları istenebilir. Öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve gözlem formu ile süreç değerlendirilebilir. Performans görevlerinde görevin tüm yönlerini detaylı bir şekilde değerlendirmek için analitik dereceli puanlama anahtarı, çalışmanın niteliği için kontrol listesi kullanılabilir.

MT.6.1.3
Öğrencilere, farklı yörelere ait halk oyunları (horon, zeybek, teke zortlatması vb.) ile müzik biçimlerinden (bozlak, deyiş vb.) örnekler seçilerek izletilir ve dinletilir. (SAB9). Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde dinledikleri eserin/eserlerin yörelerine özgü özelliklerini, ritmik yapısını, ezgi karakterini, makamını, eserde kullanılan çalgıları, eserdeki tavırları, yöresel ağızları ve icra tarzlarını analiz eder (E3.2). Öğrenciler, dinledikleri eserlerin özelliklerini analiz edebilmek için dağıtılan Türk halk müziği eser analiz formlarını doldurur (OB1, OB9, E3.7) Formlar toplandıktan sonra öğretmen rehberliğinde sınıf içi tartışma ile dinlenilen eserlerdeki benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Tartışma sonunda belirlenen benzerlik ve farklılıklar düzenlenerek bir karşılaştırma tablosunda gösterilir. Öz ve akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile süreç değerlendirilebilir.

MT.6.1.4
Öğrencilere Türk halk müziğinde kullanılan bağlama, kaval, kabak kemane, davul gibi çalgıların görselleri gösterilir, çalınış şekillerinin yer aldığı eğitici videolar izletilir. Öğrencilere çalgıların nasıl ses çıkardığı ve bu seslerin hangi yöntemlerle elde edildiği sorulur, üfleme, vurma, çekme gibi ses üretme biçimlerinin belirlenmesi sağlanır. Öğrencilere çalgıların ses üretme biçimlerine göre gruplara ayrıldığı açıklanır ve bu grupları sınıflandırmada kullanılacak vurmalı, üflemeli, yaylı, mızraplı gibi özelliklerin yer aldığı bir tablo oluşturulur. Öğrencilere çalgıların görselleri gösterilir ve bu çalgıların sesleri dinletilir. Öğrencilerden dinledikleri ve gördükleri çalgıları ses üretme biçimlerine göre tabloya uygun şekilde yerleştirmeleri istenir (E3.2, E3.7). Öğrenciler, Türk halk müziğinde kullanılan çalgı gruplarını incelemek üzere gruplara ayrılır. Her grup; üflemeli çalgılar, vurmalı çalgılar, yaylı çalgılar veya mızraplı çalgılar gibi bir çalgı grubunu seçer. Gruplar, seçtikleri çalgı grubuna ilişkin çalgıların görsellerini, ses özelliklerini, çalınış biçimlerini, önemli icracılarını ve yoğun kullanıldığı yöreleri içeren bir sunum hazırlar. Sunumlar, görsel ve işitsel materyallerle zenginleştirilerek dijital araçlarla sınıfta paylaşılabilir (OB1, OB2, SDB2.2). Öğrencilerin grup çalışmasına aktif katılımını ve iş birliği düzeyini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir. Gruplar birbirlerinin sunumlarını akran değerlendirme formu ile değerlendirebilir. Sunumlar belirlenen kriterler çerçevesinde analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Açık uçlu sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile öğrencilerin bireysel olarak çalgı grupları hakkında öğrendikleri değerlendirilebilir.

Öğrencilere Türk halk müziğinin farklı türlerinden örnekler içeren bir dinleme listesi sunulabilir. Dinledikleri eserlerin türlerine göre analizlerini yapmaları ve yorumlarını sınıfta paylaşmaları istenebilir. Öğrencilerden uzun hava ve kırık hava türleri arasındaki farkları görselleştiren bir bilgi görseli hazırlamaları ve sunmaları istenebilir. Öğrencilerden seçtikleri bir yörenin halk müziği özelliklerini (çalgı, ritim, ezgi vb.) içeren, yöreye özgü görsel ve işitsel materyallerle zenginleştirilmiş kısa bir video sunumu hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilere Türk halk müziğindeki türlerin kısa tanımları ve örneklerinin yer aldığı bir bilgi kartı sunulabilir. Öğrencilerin Türk halk müziğinde kırık hava ile uzun havaya ait özelliklerin yer aldığı bir karşılaştırma tablosu hazırlaması istenebilir. Her yörenin karakteristik müzik özelliklerinin belirtildiği bir yöre haritası hazırlanabilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin kültür, ortak miras, ozan, tarih kavramlarını bildiği kabul edilmektedir. Müziğin insanları birleştirici ve ortak bir kültür oluşturmayı pekiştirici etkisini bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere müzik kültürü ve müzik tarihi kavramlarından ne anladıkları sorulabilir. Öğrencilerden bir topluluğun müzik kültürünün o topluluğun tarihi hakkında hangi bilgileri veriyor olabileceğine dair düşüncelerini açıklamaları istenebilir. Öğrencilerden müziğin önemine dair kendi yaşamlarından örnekler vermeleri istenebilir.

Öğrencilere “Müzik tarihinin tarih bilimine katkıları neler olabilir?” “Türk müziğini öğrenme ile Türk tarihini öğrenme arasındaki ilişkiye nasıl örnek verebilirsiniz?” “Ozan adında bir arkadaşınız ya da akrabanız var mı? Bu ismin anlamını biliyor musunuz?” soruları yöneltilebilir. Öğrencilere daha önce öğrendikleri âşıklık geleneği hatırlatılarak bu geleneğin toplumda nasıl bir karşılığı olduğu sorulabilir. Öğrencilerin âşıklık geleneğinin kökeni hakkındaki bilgilerini ölçmeye yönelik açık uçlu sorular sorulabilir.

MT.6.2.1
Öğrencilere “Sizce bozkırda yaşayan ilk Türklerin yaşamında müzik önemli miydi?” sorusu sorularak varsayımda bulunmaları istenir. Öğrencilerle ilk Türk topluluklarının Türkistan’da yaşadığı koşulların nasıl olabileceği üzerine empati etkinliği yapılır (SBAB3.1, E2.1, E2.5, D14.1). Öğrencilere daha önce kamp yapıp yapmadıkları sorulur. Kamp deneyimi olanların kamp yapacakları alanı nasıl seçtiklerini anlatmaları istenir. Yönlendirici sorularla güvenliğin, su kaynaklarına yakın olmanın ve dayanışmanın önemi belirlenir. Dijital kaynaklar aracılığıyla rüzgâr sesi açılır ve öğrencilere çeşitli bozkır, büyük çadır (yurt) fotoğrafları gösterilerek bu görsellerin hissettirdiklerini ifade etmeleri istenir (OB4). Öğrencilerin konargöçer yaşam tarzının zorluklarının yanında doğayla uyum içerisinde yaşamayı olanaklı kıldığını belirlemeleri beklenir. Öğrencilerden bozkırda yaşayan bir Türk topluluğu olduklarını hayal etmeleri istenir (E3.3). Öğrencilere bozkırda bir düğünde, bir cenazede, uzun karanlık gecelerde, hangi sanat dalıyla kendilerini ifade edecekleri sorulur. Yazının olmadığı, kitabın ya da okulun olmadığı bu ortamda bilginin dolaşıma nasıl girdiğini, toplulukların tarihlerini nasıl öğrendiklerini tahmin etmeleri istenir. Öğrencilerin günümüzde müziğin toplumsal yaşamdaki yeri ile ilk Türk topluluklarının yaşamındaki yerini karşılaştırmaları sağlanır. Öğrencilerden Türkistan’daki ilk Türk topluluklarının yaşamında müziğin yerinin ne denli güçlü olduğuna dair önermelerini sunmaları istenir. Büyük grup tartışması yoluyla önerme ve çıkarımlar değerlendirilir. Öğretmen tarafından ilk Türk topluluklarının yaşamında düğün, ağıt, destan ve kahramanlık hikâyelerini anlatan müziklerin yapıldığı, kamların davulla yaptıkları büyüsel nitelikli dinî müziğin topluluğun yaşamında önemli bir yeri olduğu, orduya güç ve cesaret verme, düşmanı korkutma amaçlı yapılan askerî müzik/tuğ müziğinin yaygın olduğu dolayısıyla Türklerin yaşamının her anında müziğin olduğu vurgulanır (D19.2). Öğrenme uygulamaları sırasında konu çerçevesinin ilk Türk topluluklarının müzikle kurduğu güçlü ilişkinin dışına çıkmamasına, Türkistan’daki Türk devletlerine yönelik tarihsel bilgi verilmemesine özen gösterilmelidir. Öğrencilerin Türkistan’daki ilk Türk topluluklarında müziğin önemine dair çıkarımlarını izlemek için kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir. Öğrencilere performans görevi olarak Türkistan’daki ilk Türk topluluklarının yaşamında müziğin rolünü görselleştirme verilebilir. Performans görevinin değerlendirilmesinde görsel ürünlerin tarihsel doğruluk ve düzenini değerlendirmek için dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

MT.6.2.2
Öğrencilere çeşitli yazılı ve dijital kaynaklar ile güvenilir genel ağ adresleri sunularak öğrencilerin ozanların toplumdaki işlevleri ve önemine dair bilgi edinmeleri sağlanır (OB1, OB4). Büyük grup tartışması yoluyla ozanların hangi toplumsal alanlarda etkili olduğu, toplumsal yaşamda ne gibi farklı işlevleri olduğu listelenir (E3.7). Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup ozanların farklı bir işlevine odaklanır (SDB2.2). Bu işlevler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacıyla grupların birbirine soru sorması desteklenir (E3.8). “Ozanların destan ve hikâye anlatıcısı olması en çok toplumsal dayanışmayı artırmayla mı yoksa tarih aktarımıyla mı ilgilidir?” gibi sorularla öğretmen soru cevap etkinliğini zenginleştirebilir. Grupların ozanların topluluktaki işlevine ilişkin örnekler vermeleri sağlanır. Her grubun ozanların ilk Türk topluluklarının yaşamındaki rolünü birer cümleyle yazması, afiş, resim gibi ürünlere dönüştürmesi istenir (SDB2.1). Türklerde müziğe değer vermek kadar müziği yapana, ozana değer vermenin de kadim bir gelenek olduğu vurgulanır. Öğrenciler bu değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk almaları yönünde desteklenir(D19.3). Öğrencilerin ozanların toplumsal işlevlerini kavrayışları gözlem formu ve akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

MT.6.2.3
Öğrencilere kopuz, dutar, tambur, rebab, ıklığ çalgılarına ait resimler gösterilir, dijital kaynaklar aracılığıyla bu çalgıların sesleri dinletilir (OB4). Öğrencilerin bu çalgıların boyut ve malzeme özelliklerinin dönemin koşulları ile bağlantısına dikkatleri çekilir (SDB3.1). Öğrencilerin ilk Türk topluluklarına ait çalgıların isimlerini öğrenme düzeyleri, eşleştirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

MT.6.2.4
Öğrencilere Türk kültüründe Dede Korkut’a "Korkut Ata" da denildiği söylenir (D19.2). TRT yapımı Dede Korkut belgeselinden uygun kesitler izletilerek Dede Korkut’un hikâyelerinin çalgı eşliğinde çalınıp söylendiğini belirlemeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerden elinde çalgısıyla hikâye ya da destan anlatan Dede Korkut imgesini görselleştirmeleri istenir. Öğrencilerin Dede Korkut hikâyelerini çalgı eşliğinde tasvir etme becerisi gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

MT.6.2.5
Öğrencilere Dede Korkut Hikâyeleri’nden uygun parçalar okutularak ya da öğrencilerin seçtikleri dijital kaynaklar aracılığıyla izlemeleri sağlanarak hikâyelerle ilgili sorular sorulur (OB1, OB2, OB4). Dede Korkut Hikâyeleri’nin Türk müziği tarihi açısından önemini incelenmek için okuma parçaları analiz edilir ve hikâyelerdeki toplumsal yaşama dair unsurları bulmak amacıyla çalgı ya da çalgılar, hikâyenin türü, verilen ahlaki öğüt gibi bulgular listelenir. Öğrencilerin çalgı eşliğinde çalınıp söylenen bu hikâyelerin bilgi edinme yollarından biri olduğunu fark etmeleri ve müziğin bu işlevini günümüzdeki işlevleriyle karşılaştırmaları beklenir. Dede Korkut Hikâyeleri’nin müzik aracılığıyla bilgi edinme kaynaklarının en eski örneklerinden biri olduğu vurgulanır. Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grubun Dede Korkut Hikâyeleri’nin müzik tarihi açısından önemine dair birer önerme sunmaları istenir (SDB2.2). Büyük grup tartışması yoluyla önermeler listelenir ve en güçlü önermeler sınıf panosuna asılır. Bu hikâyelerin Türk tarihi ve Türk kültürü açısından önemi vurgulanır (D19.2). Öğrencilerin Dede Korkut Hikâyeleri'nin Türk müzik tarihi açısından önemini açıklayabilme becerisi gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Türkistan’daki ilk Türk topluluklarının yaşamında müziğin yerini seçecekleri resim, karikatür, hikâye, şiir türlerinden biriyle ifade etmesi ya da dijital içerik olarak sunması istenebilir. Öğrencilere yaşadıkları bir olayı hikâyeleştirerek anlatma görevi verilebilir. Öğrenciler Dede Korkut Hikâyeleri’nden seçtikleri birini sınıfta canlandırabilirler ve bu hikâyede müziğin rolünü sınıf içi tartışma yoluyla değerlendirebilirler.

Öğrencilerden bir Türk topluluğunda gerçekleşen düğünü hayal etmeleri ve resim, karikatür, hikâye, şiir türlerinden biriyle ifade etmeleri istenebilir. Öğrencilere ilk Türk topluluklarının çalgılarını gösteren bilgi kartları hazırlama görevi verilebilir. Öğrencilere Dede Korkut hakkında animasyon ya da belgesel izletilebilir, bilgi verici kısa yazılar okutulabilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D14. Saygı, D15. Sevgi, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türklerin yaşamında müziğin önemli bir yer kapladığını bildiği kabul edilmektedir. Öğrencilerin Türk kültüründeki ozanlık geleneğinin temel özelliklerini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Ozanların toplumdaki işlevi nedir?” “Türkler Anadolu’ya göç ettiklerinde sizce ozanlara ne oldu?” soruları yöneltilebilir.

Öğrencilere çalgılarının geçirdiği değişim ile ilgili bilgilerini ölçmeye yönelik sorular sorulabilir. Öğrencilerden bildikleri ilahi, semah, deyiş örneklerini sunmaları istenebilir.

MT.6.3.1
Öğrenciler gruplara ayrılır, her grubun İslamiyetin etkisiyle Türklerin müzikal yaşamlarında ne gibi değişikliklerin olduğunu tahmin etmesi istenir (SDB2.1, OB9). Akvaryum ve küçük grup tartışma teknikleri kullanılabilir. Daha sonra gruplar birleştirilir ve grupların varsayımları listelenerek tartışılır. Çeşitli dinî müzik örnekleri (Yunus Emre, Pir Sultan Abdal vb.) dinletilerek öğrencilerden bu eserlerin sözlerinde ortak olan Allah sevgisi ve ahlaki öğütler gibi konu ve motifleri listelemeleri istenir (SAB9, D15.3). İslamiyet Öncesi Dönem ile İslamiyet Etkisi Altındaki Dönem ürünleri arasında venn şeması oluşturarak karşılaştırma yapmaları istenir (KB2.7, E3.6). Öğrencilerin İslamiyet Etkisi Altındaki Dönem'de Türk halk müziğinin hem konu hem de türler (ilahi, deyiş, nefes, semah) bakımından değişip zenginleştiğini kendi cümleleriyle ifade etmeleri, afiş ya da bilgilendirici kısa yazıya dönüştürmeleri sağlanır (D19.3). İslamiyet etkisiyle halk müziğindeki değişimleri karşılaştırmak için venn şeması, öğrencilerin halk müziğindeki değişim süreçleri ve âşıklık geleneğiyle ilgili bilgi doğruluğunu ölçmek için çalışma yaprağı, öğrencilerin iş birliği yaparak temsilciler hakkında bilgi paylaşma ve sıralama sürecindeki etkin katılım düzeylerini gözlemlemek için grup değerlendirme formu kullanılabilir.

MT.6.3.2
Akvaryum tekniği kullanılarak öğrencilerin farklı kültürlere sahip kişi ya da toplulukların etkileşiminin avantajlarını, kişi ya da topluluklara katkılarını belirlemeleri istenir (OB5, E3.5). Kültürel zenginleşmenin değeri vurgulanır. Türklerin Türkistan’dan Anadolu’ya göçlerinde getirdikleri müzik kültürünün unsurlarının neler olduğu sorulur. Kopuz, hikâye ve destan anlatıcılığı, müziğin dinî ritüeller ve askerî hayatta etkin şekilde kullanımı gibi unsurlar belirlenir. Türklerin Anadolu’da yaşayan halklarla etkileşime girmesinin her iki müzik kültürüne katkısının neler olabileceği üzerine büyük grup tartışması yapılır. Daha önce konargöçer yaşamın etkisiyle kullanılan basit ritimlerin yerini aksak ve zengin ritimlere bıraktığı, yeni ritim ve ezgi kalıplarının ortaya çıktığı, kopuzun bağlamaya dönüştüğü, davul ve zurnanın kullanım alanlarının çoğaldığı, Türk halk müziğinde yeni çalgıların kullanılmaya başlandığı, İslamiyetin etkisiyle yeni türlerin ortaya çıktığı ve yeni konuların işlenmeye başlandığı belirlenir. Öğrencilerin toplumsal yaşamın önemli bir bileşeni olan müziğin topluluklarda köklü değişiklikler meydana gelse de varlığını sürdürdüğünü, değişen koşullara uyum sağlayan yeni yapılar ürettiğini belirlemesi sağlanır. Performans görevi olarak öğrencilerden kopuzun geçirdiği dönüşümü anlatmaları istenebilir. Performans görevinin değerlendirilmesinde dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir. Öğrenme çıktısının değerlendirilmesinde gözlem formu kullanılabilir.

MT.6.3.3
Öğrencilere üzerinde “ahlaki öğüt”, “tarihsel bilgi”, “kahramanlık övgüsü”, “Allah/Tanrı sevgisi”, “bağlama/kopuz kullanımı” yazılı çalışma kâğıtları dağıtılır ve dinleyecekleri eserlerde tespit ettikleri unsurları işaretleme görevi verilir. Dijital kaynaklar ve güvenilir genel ağ adresleri aracılığıyla âşık örnekleri (Karacaoğlan, Dadaloğlu, Erzurumlu Emrah, Nesimi, Köroğlu vb.) dinletilir (SAB9). Çalışma kâğıtları birleştirilerek öğrencilerin âşık müziğinin temel unsurlarının ozanlık geleneği ile olan bağlantısını çözümlemeleri sağlanır (E3.7). Büyük grup tartışması yoluyla âşıklık geleneğinin özellikleri sınıflandırılır. Anadolu’daki âşıklık geleneğinin koşma, deyiş, nefes, semah gibi kendine özgü formları olduğu belirtilir. Bu formlara ait örnekler dinletilir. Öğrencilerin dinledikleri eserlerin geleneğe uygun yapısını yorumlamaları istenir. Öğrencilerden Anadolu’daki âşıkları tanıtıcı bülten panosu yapmaları istenir. Öğrencilerin âşıklık geleneğiyle ilgili bilgileri sınıflandırma becerisi, bülten panosu ve çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir.

MT.6.3.4
Öğrencilere âşıklık geleneğinin Anadolu’daki önemli temsilcileri (Âşık Veysel, Âşık Davut Sulari, Âşık Ferrahi, Âşık Ali İzzet Özkan vb.) ile ilgili belgesel, film, animasyon gibi içerikler izletilir (E1.1, E3.2, D19.2). Âşıkların yaşadığı tarihlerin yazılı olduğu, dijital araçlarla hazırlanmış sürükle bırak etkinliği yaptırılır (OB2). Öğrencilerden gruplara ayrılarak kendilerine karışık olarak verilen kartları kronolojik olarak sıralamaları istenir (SDB2.1). Grupların iş birliği yapması desteklenir (SDB2.2). Gruplar, hazırladıkları bilgi kartlarını resim ve kısa yazılarla zenginleştirilebilir (E3.2, E3.7, SBAB4.2, OB2). Öğrencilerin âşıklık geleneğinin temsilcilerini sıralama becerileri, çalışma yaprağı ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden büyük toplumsal değişimlerin diğer sanat dalları kadar müziği de dönüştürmesi hakkında düşündüklerini yazılı olarak ifade etmeleri istenebilir. Öğrencilerden İslamiyet etkisi altındaki Türk halk müziğinde öne çıkan unsurları bilgi görseli ile tanıtması istenebilir. Öğrencilerden âşık atışması performansı düzenlemeleri istenebilir. Öğrencilerden ilahi, deyiş gibi dinî müzik örnekleri ile diğer dinlerin müziklerini (Hristiyan ilahileri, Yahudi sinagog müziği) karşılaştırmaları, benzerlikleri ve farklılıkları analiz ederek, dinlerin müzik üzerindeki evrensel ve kültüre özgü etkilerini inceleyip sunmaları istenebilir. Öğrencilerin yörelerindeki âşıkların müziklerini ve şiirlerini derlemeleri ve özgün bir arşiv oluşturmaya başlamaları istenebilir.

Öğrencilere bir müziğin dinî özellik kazanmasının koşullarının neler olduğunu araştırma görevi verilebilir. Öğrencilerden Türk halk müziğinin Anadolu’da geçirdiği dönüşümü anlatan kısa film, belgesel, dijital içerik izlemesi ya da bilgilendirici kısa metinler okuması istenebilir. Öğrenciler, âşıklık geleneği hakkında kısa bir sunum hazırlayıp sınıfa sunabilirler. Öğrencilerden seçilen bir âşığın hayatının afişle anlatılması istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D15. Sevgi, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin Türk halk müziğinin tek sesli bir yapısı olduğunu bildiği kabul edilmektedir. Öğrencilerin çok sesli müziği tanıdığı kabul edilmektedir. Öğrencilerin nota okuma ve yazmayı bildiği kabul edilmektedir.

Atatürk’ün sevdiği türkülerden hangilerini bildikleri sorulabilir. Geçmişte bestelenmiş bir eseri bugün nasıl bildikleri sorulabilir. Genel ağın olmadığı dönemlerde müziğin hangi yollarla yayılmış olabileceği sorulabilir. Teknolojik gelişmelerin müziğe katkılarının neler olduğu sorulabilir.

Öğrencilere Türk sanat müziği ile Türk halk müziğine ait daha önceden edindikleri bilgileri düşündüklerinde bu iki türün ne gibi farkları olduğu sorulabilir.

MT.6.4.1
Öğrencilere Atatürk’ün Türk halk müziği konusundaki düşüncelerini içeren bir okuma parçası okutulur (OB1). “Sizce Atatürk millî kimliğin bir parçası olarak neden halk müziğini görmüş olabilir?” sorusu sorulur. Halk müziğinin kaynağını halktan alan yapısı hatırlatılarak öğrencilerin halk müziğinin millî kimlik ve kültürle ilişkisini belirlemeleri sağlanır. “Sizce Atatürk Türk halk müziğine değer vermemiş olsaydı Türk halk müziği bugün hangi durumda olurdu?” sorusu ile büyük grup tartışması yapılır (E3.6, SDB1.1). Öğrencilerin Atatürk’ün Türk halk müziğine büyük önem verdiğini onun bu düşüncelerinin halk müziğinin geliştirilmesi ve desteklenmesi sürecini sağladığını kendi cümleleriyle açıklamaları sağlanır (D15.2, D19.2). Kısa cevaplı sorular, açık uçlu sorular ve öz değerlendirme formu ile süreç değerlendirilebilir.

MT.6.4.2
Öğrencilere Cumhuriyet Dönemi’nde Atatürk’ün düşünceleri doğrultusunda yapılan çalışmalar hakkında bilgi toplamaları söylenir ve öğrencilerin kullanabilecekleri güvenilir genel ağ adresleri ile yazılı ve dijital kaynakları belirlemeleri sağlanır (D15.2, D19.2, OB1, OB2). Öğrenciler belirledikleri kaynakları kullanarak bilgi toplar. Öğrencilerden topladıkları bilgileri rapor, bilgi görseli ya da sunum hâline getirmeleri ve sınıfta sunmaları istenir. Öğrencilere edindikleri bilgilerin hangi kaynaklara dayandığı, bu kaynakların doğruluğunu nasıl tespit ettikleri sorulur. Farklı kaynaklardan doğrulanmış bilgiler kaydedilir. Öğrenciler araştırma sonuçlarını sınıfa sunar. Öğrenme çıktısı, dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu ile değerlendirilebilir.

MT.6.4.3
Öğrencilere derleme çalışmalarının nasıl yapıldığı konusunda bilgi toplayacakları açıklanır ve kullanabilecekleri kaynaklar listelenir. Öğrencilerin Cumhuriyet Dönemi’nde yapılan derleme ve notaya alma çalışmalarına katılan müzik araştırmacısı (Mahmut Ragıp Gazimihal, Muzaffer Sarısözen, Sadi Yaver Ataman vb.) ve/veya notistlerin hayatlarını ve çalışmalarını anlatan belgeseller, süreci anlatan yazılı kaynaklar, TRT Arşivi’ndeki işitsel kaynaklar, derleme çalışmalarına ilişkin basında çıkmış haber, fotoğraf ya da notlar gibi kaynaklar arasından hangilerini kullanacaklarını belirlemeleri sağlanır (OB1, OB2, D15.2). Öğrenciler belirledikleri kaynakları kullanarak bilgi toplar. Öğrencilerden topladıkları bilgileri rapor, bilgi görseli ya da sunum hâline getirmeleri ve sınıfta sunmaları istenir. Öğrencilere edindikleri bilgilerin hangi kaynaklara dayandığı, bu kaynakların doğruluğunu nasıl tespit ettikleri sorulur. Farklı kaynaklardan doğrulanmış bilgiler kaydedilir. Türk halk müziği eserlerinin derlenmesinin neden önemli olduğu konusunda beyin fırtınası yapılarak bulgular listelenir. Türk halk müziği eserlerinin kültürel miras açısından önemi vurgulanır (D19.3). Öğrencilerden cumhuriyetin kültürel mirası koruma ve millî kültürü geliştirme amaçları ile derleme çalışmalarının ilişkisini anlattıkları kısa bir rapor yazmaları istenir. Öz değerlendirme formu, dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu ile süreç değerlendirilebilir.

MT.6.4.4
TRT Arşivi’ndeki eski bir türkü kaydı, anonsuyla birlikte öğrencilere dinletilir (SAB9). Türkiye’de ilk radyo yayınının 1927 yılında başladığı belirtilir. Beyin fırtınası yapılarak radyo yayınının halk müziğine sağladığı katkılar incelenir. Öğrencilerin bir türkünün radyoda çalınmasının türkülerin öğrenilmesini sağladığı, bunun yeni türkülerin bestelenmesine ilham verdiği, bunun da halk müziği repertuvarının zenginleşmesini sağladığı gibi düşünce zincirleri kurması ve radyonun sağladığı katkılara örnek vermesi desteklenir. Balık kılçığı diyagramı ile radyonun halk müziğinin gelişmesine, yaygınlaşmasına katkıları neden sonuç ilişkisi içinde kurulur (E3.7). Öğrenciler gruplara ayrılarak her grubun radyonun işlevlerinden birine odaklanması istenir (SDB2.2). Bir grup kültürel belleğin korunması, diğer bir grup yaygınlaştırma, bir başka grup halk eğitimi işlevlerine odaklanır. Gruplar odaklandıkları işlevin Türk halk müziğine katkılarına dair kısa bir rapor sunar. Gözlem formu, çalışma kâğıdı, anekdot kaydı, öz değerlendirme formu ile süreç değerlendirilebilir.

MT.6.4.5
Akvaryum tekniği kullanılarak teknolojik gelişmelerin Türk halk müziğine etkileri belirlenir ve bu etkilere örnek verilir. Elde edilen bulgular listelenir ve bilgi kartları oluşturulur (SDB2.2). Öğrenciler gruplara ayrılır ve tüm bilgi kartları tartışmaya açılarak bu etkinin olumlu olup olmadığı tartışılır (KB2.18). Öğrencilere tartışma etkinliği sırasında sosyal kurallara uymaları hatırlatılır (SDB2.1). Teknolojik gelişmelerin hem olumlu hem olumsuz etkileri olduğu öğrenciler tarafından ifade edilir. Öğrenciler, Türk halk müziğinin doğal yapısına zarar verecek uygulamalardan kaçınmaları, halk müziğini geliştirmeyi ve yaygınlaştırmayı kolaylaştırıcı uygulamalara yönelmeleri konusunda desteklenir. Gözlem formu, anekdot kaydı ile süreç değerlendirilebilir.

MT.6.4.6
Öğrencilerden performans görevi olarak Âşık Veysel, Hisarlı Ahmet, Muharrem Ertaş, Hacı Taşan, Âşık Davut Sulari gibi önemli halk müziği ozanlarının hayatı ve eserlerini araştırmaları istenebilir (OB1, D15.2, D19.3). Araştırma sonuçları sınıfta sunulur ve bu halk ozanlarının Türk halk müziğine katkıları listelenir. Performans görevinin değerlendirilmesinde öğrencilerin tarihsel bağlamda bilgi birikimini, yaratıcılığını ve ifade yeteneğini ölçme kriterleri ile hazırlanmış dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

Öğrencilere “Derleme çalışması yapacak bir ekibin parçası olsaydınız, hangi bölgenin kültürel özelliklerini analiz ederek halk müziği derleme çalışmalarına yoğunlaşırdınız? Neden?” soruları yöneltilebilir. Öğrencilerden bu sorulara gerekçeleriyle yazılı olarak cevap vermeleri istenebilir. Öğrencilerden Cumhuriyet Dönemi halk ozanlarından seçtikleri birinin eser besteleme sürecinin nasıl olabileceğine dair öykü yazmaları istenebilir.

Öğrencilerden Cumhuriyet Dönemi’nde müzik alanında yapılan çalışmaları anlatan belgesel veya dijital içerik izlemeleri, bilgilendirici kısa yazılar okumaları istenebilir. Öğrencilerden ailelerindeki büyüklerle radyo anıları hakkında röportaj yapmaları istenebilir. Öğrencilerden Cumhuriyet Dönemi halk ozanlarını kronolojik olarak düzenlemeleri ve bu sıralamayı zaman çizelgesinde göstermeleri istenebilir. Öğrencilere Atatürk’ün Türk halk müziğine verdiği değeri ifade eden bir slogan bulma ve bunu afişle gösterme görevi verilebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türk halk müziği ve Türk sanat müziği arasındaki temel farkları bildiği kabul  edilmektedir. Öğrencilerin Türk sanat müziğinin belirli makamlar, usuller ve formlar içerdiğini bildiği kabul edilmektedir. Öğrencilerin Türk sanat müziğinde kullanılan ney, kanun, klasik kemençe gibi temel çalgılar hakkında görsel ve işitsel farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin açık uçlu sorularla Türk sanat müziğinin yapısı hakkındaki ön bilgileri ölçülebilir. Öğrencilere Türk sanat müziği çalgılarını içeren “Ben kimim?” oyunu oynatılarak öğrencilerin çalgılarla ilgili ön bilgileri ölçülebilir. Öğrencilerden Türk sanat müziğinin sözlü ve sözsüz türlerinden örnek vermeleri istenebilir.

Öğrencilerden yaşadıkları çevrede Türk sanat müziğinin izlerini araştırmaları istenir. Öğrencilere “Aile büyüklerinizden Türk sanat müziği eserlerini dinleyen var mı?” “Çevrenizde bu müziği icra eden kişiler bulunuyor mu?” gibi sorular sorulabilir. Öğrencilerden Türk sanat müziği eserlerinin medya, televizyon dizileri, belgesel, düğün ve törenlerde nasıl yer aldığına dair örnekler vermeleri istenebilir.

MT.7.1.1 
Öğrencilere Türk sanat müziğinin kökenini, yapısal özelliklerini ve kültürel birikim içindeki önemini anlamalarına yardımcı olacak akademik makale, kitap, görsel, dijital, işitsel materyal gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrenciler gruplara ayrılarak Türk sanat müziğinde kullanılan makam, dizi ve perde özelliklerini, usulleri, sözlü ve sözsüz eserlerin biçimlerini, şarkı, taksim, peşrev, saz semaisi gibi türleri araştırırlar. Her grup, belirlenen bir konu hakkında güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve dijital içerikler kullanarak bilgi toplar (E2.2, SDB2.1, SBAB2.2, OB1, OB9, D15.3, D19.2). Öğrencilerden kaynak belirleme, gelişmeleri içeren bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4, OB1). Öğrenciler buldukları bilgileri ve belirledikleri kaynakların doğruluğunu küçük gruplarla tartışarak teyit edebilir. Öğrenciler, araştırdıkları bilgileri içeren bir bilgi görseli oluşturur. Bu bilgi görselinde Türk sanat müziğinin yapısal özelliklerini vurgulayan makam şemaları, usul örnekleri, kısa açıklamalar ve görsel materyallerin yer alması desteklenir. Görsel olarak zenginleştirilmiş bilgi görseli, dijital sunum hâline getirilir ve sınıfta paylaşılır (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.1). Her grup, oluşturduğu bilgi görselini sınıfta sunar. Öğrencilerin grup çalışmasındaki iş birliği ve etkinlik düzeyini ölçmek için grup değerlendirme formu, araştırmanın içeriğinin doğruluğunu ve kapsamını değerlendirmek için kontrol listesi, sunum sırasında öğrencilerin iletişim ve ifade becerilerini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir (SDB2.1). Türk sanat müziğinin yapısal özellikleri hakkında temel bilgiler, açık uçlu sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir.

MT.7.1.2
Öğrencilere şarkı, kâr, peşrev, gazel gibi Türk sanat müziğinin temel türlerinden örnekler dinletilerek bu türlerin sözel yapısı, ritim ve makam gibi özellikleri kısa bir şekilde açıklanır. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde şarkı, kâr, gazel gibi Türk sanat müziğinin farklı türlerinden örnekler dinler ve örnek eserlerin notalarını inceler (E1.1, SAB9). Dinlenen eserlerin makamı, usulü, sözlü ya da sözsüz olması gibi özellikleri belirlenir (E3.2). Belirlenen özellikler oluşturulan bir tabloda gösterilir. Türk sanat müziği türlerini sınıflandırmak için belirlenen özellikler hakkında bilgilendirmeler yapılabilir, öğrencilerle birlikte bir kavram haritası oluşturulabilir (E3.3, E3.7, SDB2.2). “Hangi türler sözlü eserlerden oluşuyor?” “Sözsüz türler hangi işlevlere sahiptir?” soruları tartışılarak sınıflandırma derinleştirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilere Türk sanat müziği türlerinin yaygın olarak kullanılan örneklerini incelemeleri verilebilir. Öğrenciler sonuçları bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak sunabilirler. Öğrencilerin grupla iş birliği içinde çalışmaları, gözlem formu aracılığıyla değerlendirilebilir Grupların sınıflandırma sonuçlarını sınıfta sunma becerisi akran değerlendirme formuyla değerlendirilebilir. Performans görevi kapsamında hazırlanan karşılaştırma tablosu ile sınıflandırma tablosunun belirlenen özelliklere uygun hazırlanması, eserlerin doğru kategorilere yerleştirilmesi, açıklık ve içerik açısından değerlendirilmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.
MT.7.1.3
Öğrencilere Türk sanat müziğinde kullanılan ney, kudüm, kanun, klasik kemençe gibi çalgıların görselleri gösterilerek çalınış şekillerinin de yer aldığı eğitici videolar izletilir. Öğrencilere çalgıların nasıl ses çıkardığı ve bu seslerin hangi yöntemlerle elde edildiği sorulur; üfleme, vurma, çekme gibi ses üretme biçimlerinin belirlenmesi sağlanır. Öğrencilere çalgıların ses üretme biçimlerine göre gruplara ayrıldığı açıklanır ve bu grupları sınıflandırmada kullanılacak vurmalı, üflemeli, yaylı, mızraplı gibi özelliklerin yer aldığı bir tablo oluşturulur. Öğrencilere çalgıların görselleri gösterilir ve bu çalgıların sesleri dinletilir. Öğrencilerden dinledikleri ve gördükleri çalgıları ses üretme biçimlerine göre tabloya uygun şekilde yerleştirmeleri istenir (E3.2, E3.7). Öğrenciler, Türk sanat müziğinde kullanılan çalgı gruplarını incelemek üzere gruplara ayrılırlar. Her grup; üflemeli çalgılar, vurmalı çalgılar, yaylı çalgılar veya mızraplı çalgılar gibi bir çalgı grubunu seçer. Gruplar, seçtikleri çalgı grubuna ilişkin çalgıların görsellerini, ses özelliklerini, çalınış biçimlerini, önemli icracılarını ve tarihsel bağlamlarını içeren bir sunum hazırlarlar. Sunumlar, görsel ve işitsel materyallerle zenginleştirilerek dijital bir sunum olarak sınıfta paylaşılabilir (OB1, OB2, SDB2.2). Öğrencilerin grup çalışmasına aktif katılımını ve iş birliği düzeyini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir. Gruplar birbirlerinin sunumlarını akran değerlendirme formu ile değerlendirebilir. Sunumlar belirlenen kriterler çerçevesinde analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Açık uçlu sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile öğrencilerin çalgı grupları hakkında öğrendikleri bireysel olarak değerlendirilebilir.

Öğrencilere Türk sanat müziği türlerinin analizlerini yapmaya yönelik form hazırlama görevi verilebilir. Öğrencilere makam, usul, tür ve söz yapısı gibi konuları derinlemesine inceleyebilecekleri bireysel veya grup projeleri verilebilir. Öğrencilerden müzik eserlerini yorumlayacakları kısa bir hikâye veya şiir yazmaları istenebilir.

Öğrencilere Türk sanat müziğinin temel kavram ve terimlerini açıklayan bir sözlük hazırlatılabilir. Öğrencilere Türk sanat müziği türlerini açıklayan bir tablo veya bilgi görseli sunulabilir
.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D13. Sağlıklı Yaşam, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin ilk Türk topluluklarının yaşamında müziğin önemli bir yeri olduğunu bildikleri kabul edilmektedir. Öğrencilerin ilk Türk topluluklarında şaman müziği ve ozanlık geleneği hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere “İlk Türk topluluklarının yaşamlarında müziğin nasıl bir rol oynadığını düşünüyorsunuz?” “İlk Türk topluluklarının yaşamında dinî ritüeller, av, savaş, düğün, cenaze gibi törenlerde sizce müziğin nasıl bir yeri vardı?” "Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinde müziğin nasıl bir rol oynadığını düşünüyorsunuz?" "İlk Türk topluluklarının müzik anlayışıyla İslamiyet sonrası müzik anlayışı arasındaki temel farklılıklar neler olabilir?" "Türkistan'da kullanılan çalgıların günümüzdeki benzerleri nelerdir?" "İslamiyetin etkisiyle müzik kültüründe değişim yaratan temel nedenler sizce nelerdir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.

Öğrencilere İslamiyet öncesine ait kopuz gibi çalgıların görüntü ve sesleri ile tekke musikisi ve mehter örnekleri dinletilebilir. Ardından öğrencilerin “Müzikler arasındaki farklar nelerdir?” ve “Din değişimi müziği nasıl etkiler?” soruları üzerinden tartışmaları sağlanabilir. Öğrencilerin müziğin iyileştirici gücünü keşfetmeleri için “Hangi tür müzikler insanın ruh hâlini değiştirebilir?” “Müziğin sizi en çok rahatlattığı veya mutlu ettiği an ne zaman oldu?” gibi sorular sorulabilir. Ayrıca, dijital araçlarla Osmanlı döneminde müzikle tedavi yapılan hastanelere ait görseller gösterilerek konu desteklenebilir. Türk sanat müziğinden bir eser dinletilir ve ardından “Bu müziğin yüzyıllar boyunca korunup gelişmesi sizce nasıl mümkün olmuştur?” sorusu yöneltilerek cevaplamaları sağlanabilir. Öğrencilere “Müzikte kuramcılar olmasaydı makamlar günümüze aynı şekilde ulaşabilir miydi?” “Bugün sevdiğiniz bir şarkıyı geleceğe aktarmak isteseniz, bunu nasıl yapardınız?” gibi sorular yöneltilerek müzikte kuramcıların önemini fark etmeleri ve geçmişteki çalışmalarla bugünkü eserler arasında bağ kurmaları sağlanabilir. Öğrencilere “Bir müzik eserini gelecek nesillere aktarmak için nasıl bir yöntem kullanırdınız?” ve “Bugünkü notalar yerine harflerle yazılmış bir müzik sistemi kullanılsaydı, sizce nasıl olurdu?” soruları yöneltilebilir. Günümüzde kullanılan notayla yazılmış bir Türk sanat müziği eseri ile ebced harfleriyle yazılmış eski bir nota örneği gösterilerek öğrencilerden bu iki örneği karşılaştırmaları istenebilir.

MT.7.2.1
Karahanlı, Gazneli ve Büyük Selçukluların toplumsal ve kültürel yapısı hakkında kısa bir sunum yapılır (D19.2). Öğrencilere bu dönemle ilgili harita, minyatür, belgesel, seyahatname alıntıları ve mimari eserler gibi görseller gösterilerek dönemin koşulları tanıtılır. Öğrencilere Türk sanat müziğinin bu dönemde geçirdiği değişimle ilgili kaynaklar (güvenilir genel ağ adresleri, kitaplar, akademik makaleler, görsel materyaller, dijital içerikleri) tanıtılır. Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplardan cami ve tekke müziğinin gelişimi, askerî müzikteki değişim (tuğdan tabl müziğine geçiş), Türk sanat müziğinin makamsal yapısındaki yenilikler gibi konular hakkında kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (SBAB2.2, OB9, E1.1, E2.2). Gruplar, inceleme sonuçlarını sınıfta paylaşır. Öğrenciler, belirlenen konulara ilişkin bir tablo hazırlayarak topladıkları bilgileri bu tabloya uygun şekilde yerleştirirler. Öğrencilerden görev bilinciyle çalışarak, hazırladıkları tabloyu resimler, kısa açıklamalar ve diğer görsel unsurlarla zenginleştirerek dijital araçlarla sunmaları istenir (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.3). Öğrencilere "Sizce dönemin toplumsal yapısı nasıldı?" "İslamiyet müzikal yapı, sanat ve mimari üzerinde nasıl etkiler yarattı?", “Askerî müzikteki değişimler hangi ihtiyaçlardan doğdu?” gibi açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerin sorgulama yapmaları teşvik edilebilir ve düşüncelerini açıklamaları sağlanır (SDB2.1). Gruplara ayrılan öğrenciler, Türklerin İslamiyeti kabulünden sonraki dönemde ortaya çıkan dinî müzik, askerî müzik ve Türk sanat müziğinin makamsal yapısını incelerler. İnceleme sürecinde bu dönemlerde oluşan müzik türleriyle günümüz Türk sanat müziği arasındaki benzerlik ve farklılıklar araştırılır. Öğrenciler, elde ettikleri bilgileri karşılaştırma tablosuna aktararak dönemin müzikal yapısıyla günümüz örneklerini detaylı bir şekilde karşılaştırır ve tabloda gösterirler (KB2.7, D19.2). Bu süreçte öğrenciler, görsel materyalleri, kendi yorumlarını ve analizlerini de tabloya ekleyerek çalışmayı zenginleştirebilirler. Öğrencilere Türklerin İslamiyeti kabulüyle Türk sanat müziğinin yapısında meydana gelen değişimler ve bu değişimlerin hangi toplumsal gereksinimlere yanıt verdiği konusunda performans görevi verilebilir. İslamiyet öncesi ve sonrası müzikal farkları yorumlama becerisini ölçmek için karşılaştırma tablosu kullanılabilir.

MT.7.2.2
Öğrencilere müzikle tedavi hakkında akademik makaleler, tarihî metinler, işitsel ve görsel materyaller ile güvenilir genel ağ adresleri gibi çeşitli kaynaklar sunulur (OB2, OB4, D13.4). Öğrenciler, Hazırlık ve Oluşum Dönemi’nde müzikle tedavi konusunda istenen bilgiye ulaşmak için sunulan kaynaklar arasından uygun olanları seçerek kullanacakları araçları belirlerler. Öğrencilerden gruplara ayrılarak müzik terapisi teknikleri, kullanılan makamlar, müzik aletleri, tedavi edilen hastalıklar ve dönemin sağlık anlayışı gibi konular hakkında belirledikleri araç ve kaynakları kullanarak bilgi toplamaları istenir (SBAB2.2, SDB2.2, OB9, E1.1, E2.2). Öğrenciler, topladıkları bilgilerin güvenilirliğini doğrulamak için çeşitli kaynaklardan gelen bilgileri kontrol ederler. Gruplar topladıkları bilgiler doğrultusunda müzikle tedavi uygulamalarını içeren dijital araçlarla bir sunum ya da müzik terapisi sırasında kullanılan müziklerden oluşan bir dinleme etkinliği yapabilirler (SAB9, OB2). Öğrencilere Hazırlık ve Oluşum Dönemi’nde müzikle tedavi uygulamaları hakkında bir performans görevi verilebilir. Performans görevlerinde öğrencilerin sunum içeriklerini kapsamlılık ve doğruluk açısından değerlendirmek için analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir. Müzikle tedavi çalışmalarının analiz edilip edilmediği çalışma kâğıdı ile değerlendirilebilir. Sunumların değerlendirilmesinde öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarından yararlanılabilir.

MT.7.2.3
Türk sanat müziği kuramcılarının çalışmaları, bu çalışmaların müzik teorisindeki yenilikleri üzerine ve El-Kindî, Farabi, İbni Sina, Safiyüddîn Abdülmümin Urmevî gibi önemli müzik kuramcılarının kim oldukları, müzik teorisine nasıl katkıda bulunduklarıyla ilgili öğrencilerin inceleme yapabilmeleri için çeşitli kaynaklar (makaleler, araştırmalar ve görsel içerikler) sağlanır (OB1, OB4). Öğrenciler gruplara ayrılarak bu kaynaklardan edindikleri bilgilerle Türk sanat müziği kuramcılarının müziğe olan katkılarını ve bu katkıların müzik teorisine olan etkilerini belirlerler. Gruplar El-Kindî’nin teorik çalışmalarıyla makam müziğindeki yeniliklerini, Farabi’nin ses sistemine katkılarını, İbni Sina’nın müzik teorisine etkilerini ve Urmevî’nin ses sistemi ve müzik teorisine kazandırdığı yenilikleri analiz edebilir. Gruplar, kuramcıların müzik teorisine olan katkılarını göstermek için bir kavram haritası oluşturabilir ve oluşturdukları ürünleri görsel ve dijital içeriklerle zenginleştirerek sınıf ortamında sunabilirler (OB2, E3.6). Grup etkinlikleri öz değerlendirme ve akran değerlendirme formuyla, sunumlar ise kapsam, doğruluk gibi unsurlar doğrultusunda analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirebilir.

MT.7.2.4
Öğrencilere ebced notasının tarihçesi, Türk sanat müziğindeki önemi ve kullanıldığı eserler ilgili bilgi edinmeleri için kullanabilecekleri kitaplar, akademik makaleler, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak ebced notasının tarihçesi, makamların oluşumunda ebced notasının etkisi veya dönemin müzik teorisindeki yeri ve kullanıldığı eserler gibi konular hakkında belirledikleri araç ve kaynakları kullanarak bilgi toplamaları istenir (SBAB2.2, OB9, E1.1, E2.2). Öğrenciler birden fazla kaynaktan topladıkları bilgileri karşılaştırarak doğrularlar (KB2.7, OB1, E3.4). Öğrencilerden kaynak belirleme, gelişmeleri içeren bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4). Öğrenciler, topladıkları bilgileri kullanarak ebced notası hakkında bir bilgi görseli veya kavram haritasını dijital araçlarla oluşturabilirler (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.1). Hazırlanan bu çalışmalar, grup değerlendirme formu, kontrol listesi ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilir.

Öğrencilerden ilk Türk devletlerinde müziğin ezgisel yapısı hakkında küçük bir sunum 

hazırlamaları ve o dönem kullanılan dizileri kullanarak kısa etütler yazıp çalgıları ile icra etmeleri istenebilir. Öğrenciler, müzikte kullanılan çalgıları ve ezgilerin yapısını analiz eden ayrıntılı bir inceleme yazısı hazırlayabilirler. Öğrencilerden Türklerin İslamiyeti kabulünden önceki müzik türleri ile sonraki müzik türlerini karşılaştıran ayrıntılı bir rapor hazırlayarak sınıfta sunmaları istenebilir. Öğrenciler, dönemin müzikal gelişmelerini edebiyat (şairlerin ilahilerdeki rolü), mimari (cami yapılarındaki akustik) ve askerî tarih (askerî müziğin savaşlardaki işlevi) bağlamında inceleyebilir. Öğrencilerden Selçuklu Dönemi'nde bir Mevlevihanede yapılan müzik uygulamalarını dramatize eden bir grup etkinliği düzenlemeleri istenebilir. Öğrencilerden kullanılan makamların insan üzerindeki duygusal ve fizyolojik etkilerini analiz etmeleri istenebilir. Öğrenciler bireysel olarak ya da düzeyi aynı öğrenciler için küçük gruplar hâlinde çalışabilirler. Bir öğrenci ya da küçük grup Urmevî’nin matematiksel müzik teorisi üzerine çalışabilir, diğer bir öğrenci ya da grup Urmevî’nin eserlerinde kullanılan makamları analiz edebilir, bir başka öğrenci ya da grup Urmevî’nin döneminin sosyal yapısı ile müzik teorisinin bağlantısını inceleyebilir. Öğrencilerden ebced notasının günümüz nota sistemiyle karşılaştırılması ve benzerlik ve farklılıklarının analiz edilmesi istenebilir. Öğrencilerden ebced notasını kullanarak kendi oluşturdukları basit melodileri yazmaları istenebilir.

Öğrencilere Türkistan’da kurulan ilk Türk devletlerinin müzik kültürü hakkında daha kısa ve anlaşılır özetler verilebilir, öğrencilerden konu ile ilgili bilgi kartları veya afiş hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden İslamiyetin kabulü sonrası Türk sanat müziğinde oluşan değişimleri listelemesi istenebilir. Öğrencilerden Türkiye Selçuklu Dönemi müziği ile ilgili temel bilgiler içeren özet dokümanlar hazırlamaları istenebilir. Öğrencilere müzik terapisi uygulamalarını anlatan güvenilir ağ, dijital materyaller vb. araçlar kullanarak görsel ve işitsel örnekler sunulabilir. Öğrencilerin makamların etkisini kavramaları için eser örnekleri sunularak öğrencilerden duygu ve düşüncelerini paylaşmaları istenebilir. Kavramları görsellerle desteklemek için her bir kuramcının katkılarını açıklayan bilgi görselleri sağlanabilir. Öğrencilere örnek bir şablon verilerek öğrencilerden kavram haritası oluşturmaları istenebilir. Safiyüddîn Abdülmümin Urmevî’nin müzik teorisine katkılarını açıklayan sadeleştirilmiş özet dökümanlar verilerek öğrencilerden konuyla ilgili afiş hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden dönem eserlerinden örnekler içeren sunum hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden ebced notası ile ilgili bilgilerini aktarabileceği bir sunum hazırlamaları istenebilir.

SDB2.2. İş Birliği

D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türk sanat müziğinde Hazırlık ve Oluşum Dönemi'ni bildiği kabul edilir. Öğrencilerin müzikal dinleme becerisine sahip oldukları kabul edilir.

Öğrencilere “Hazırlık ve Oluşum Dönemi’nin temel özelliklerini hatırlıyor musunuz?” “Hazırlık ve Oluşum Dönemi'nde ilk Türk devletlerinde kullanılan çalgılar nelerdir?” “Hazırlık ve Oluşum Dönemi'nde İslamiyetin kabulüyle oluşan müzik türleri nelerdi?” "Bu dönemin önemli bestecileri kimlerdi?" “Bu dönemin önemli müzikal özellikleri nelerdi?” gibi sorular sorularak önceki öğrenmelerine dair bilgi düzeyleri değerlendirilebilir. Öğrencilere Hazırlık ve Oluşum Dönemi’ne ait eser/eserler dinletilerek eserdeki/eserlerdeki döneme ait belirgin özellikler hakkında sorular sorulabilir.

Öğrencilere Klasik Öncesi Dönem’e ait bir eser örneği dinletilerek bu eserle aynı makamda bestelenmiş Klasik Dönem’e ait bir eseri karşılaştırmaları istenebilir. Öğrencilere Klasik Öncesi Dönem’e ait bir eser örneği dinletilerek öğrencilerin dağarcığındaki aynı makamda bir eserle karşılaştırmaları istenebilir.

MT.7.3.1
Öğrencilere Klasik Öncesi Dönem'in 14. yüzyıldan başlayıp 17. yüzyılın sonlarına kadar sürdüğü ve Abdülkadir Merâgî’den başlayarak Itrî’ye kadar devam ettiği belirtilerek Türk sanat müziğinin Klasik Öncesi Dönemi’ni araştırmalarına yardımcı olacak kitaplar, akademik makaleler, görsel materyaller (minyatürler, döneme ait sanat eserleri vb.) güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak dönemin önemli tarihi olayları ile bu olayların kültürel ve sosyal hayata etkileri, dönemin önemli kişi ve eserleri hakkında belirledikleri araç ve kaynakları kullanarak bilgi toplamaları istenir (SBAB2.2, OB9, E1.1, E2.2, D19.2). Öğrenciler birden fazla kaynaktan topladıkları bilgileri karşılaştırarak doğrularlar (OB1, E3.4). Öğrencilerden kaynak belirleme, gelişmeleri içeren bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4). Öğrenciler, topladıkları bilgileri kullanarak dönemin önemli olaylarını, müzik alanındaki gelişmeleri, öne çıkan kişilikleri ve eserleri içeren bir zaman çizelgesi hazırlarlar. Bu çizelge, resimler, kısa açıklamalar ve diğer görsel unsurlarla zenginleştirilerek dijital bir sunum hâline getirilebilir. Grup çalışmalarında öğrencilerin iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Öğrencilerin bilgi toplama araçlarını seçme ve kullanma becerisinin değerlendirilmesinde kontrol listesi kullanılabilir.

MT.7.3.2
Öğrencilere Abdülkâdir Merâgî’nin hayatını, eserlerini, yaşadığı dönemin tarihsel olaylarını anlamalarına yardımcı olacak kitaplar, akademik makaleler, görsel materyaller, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerden öğretmenlerinin rehberliğinde Abdülkâdir Merâgî’nin hayatını araştırmaları, dönemin önemli tarihi olayları ile bu olayların kültürel ve sosyal hayata etkilerini "Kenzül-Elhan", "Câmiül-Elhan", "Kitab’ül Edvâr" gibi eserlerini incelemelerini ve bu eserlerde ele alınan konuları ile nazariyat çalışmalarını, b estelerini ve bestelerinde de kullandığı usul ve makamlar gibi konuları belirlemeleri istenir. Öğrenciler gruplara ayrılarak belirlenen konuları tanıtılan kaynakları kullanarak analiz ederler (D15.2, D16.3, D19.2, SDB2.2). Gruplar, analizlerinin sonuçlarını sınıfta sunarak diğer öğrencilerle paylaşırlar. Öğrenciler, belirledikleri konuların birbirleriyle olan ilişkisini bir bütün hâlinde görebilmek için araştırdıkları konularla ilgili analizlerini birlikte oluşturdukları tabloda gösterebilirler. Öğrencilere Abdülkâdir Merâgî’nin eserlerinin dönemin müziğini nasıl şekillendirdiği, dönemin tarihsel olaylarının Abdülkâdir Merâgî’nin çalışmalarına nasıl yansıdığı gibi konuların yer aldığı açık uçlu sorular içeren çalışma yaprağı hazırlanabilir. Grup içindeki iş birliği gözlem formu ile, analiz süreçleri ise analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

MT.7.3.3
Öğrencilere Klasik Öncesi Dönem'in önemli bestecileriyle ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon vb. içerikler izletilir (E1.1, E3.2, D15.2, D19.2, OB1, OB4). Bestecilerin yaşadıkları tarihlerin yazılı olduğu kartlar hazırlanır. Öğrenciler gruplara ayrılır, guplardan karışık olarak verilen kartları kronolojik olarak sıralamaları istenir. Grupların iş birliği yapması desteklenir (SDB2.2, OB4). Gruplar, hazırladıkları bilgi kartlarını resim ve kısa yazılarla zenginleştirebilir (E3.2, E3.7). Ayrıca performans görevi kapsamında öğrencilerden kronolojik sıralamada yer alan Klasik Öncesi Dönem bestecilerinden birini seçmeleri, bu bestecinin hayatını ve eserlerini incelemeleri istenebilir. Belirledikleri ve inceledikleri besteciye ait bir eseri, makam, usul ve taşıdığı dönemsel özellikler açısından analiz etmeleri beklenebilir. Grup çalışmalarında öğrencilerin iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Performans görevlerinin değerlendirilmesinde kapsam, doğruluk gibi kriterler çerçevesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

MT.7.3.4
Öğrencilere Hazırlık ve Oluşum Dönemi ile Klasik Öncesi Dönem'e ait dönemin belirgin özelliklerini taşıyan eser/eserler seçilerek dinletilir (D19.3). Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde dinledikleri eserin/eserlerin döneme özgü özelliklerini ezgi yapısı, usul, makam, form ve kullanılan çalgılar gibi unsurları belirlerler (E3.2). Öğrencilere dinledikleri eserlerin özelliklerini analiz edebilmeleri için kartlar dağıtılır. Kartların bir yüzüne dinledikleri eserlerin benzerliklerini, diğer yüzüne farklılıklarını yazmaları istenir (OB1, OB9, E3.7). Kartlar toplandıktan sonra yazılan benzerlik ve farklılıklar öğretmen rehberliğinde sınıf içi tartışma ile değerlendirilerek venn şeması oluşturulur. Tartışma sonunda öğrencilerin belirlediği benzerlik ve farklılıklar düzenlenerek bir panoda sergilenir. Öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile süreç değerlendirilebilir.

Öğrenciler Türk sanat müziğinin Klasik Öncesi Dönem’deki gelişimi hakkında çevrim içi araçlarla dijital bir zaman çizelgesi oluşturabilir, bu çizelgeye bağlantılar, videolar ve görseller ekleyebilirler. Öğrencilerden Abdülkâdir Merâgî’nin eserlerini ve dönemin müzik özelliklerini tanıtan bir poster, dijital sunum veya kısa bir video hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden kronolojik sıralamada belirledikleri bir besteci hakkında kapsamlı bir araştırma yapmaları ve bestecileri kullandıkları makam ve usul gibi kavramlar çerçevesinde gruplandırarak bir sunum hazırlamaları istenebilir. 
Öğrencilerden kronolojik sıraya göre seçtikleri bestecilerden birini temsil eden kısa bir tiyatro oyunu hazırlamaları istenebilir. Oyunda dönemin sosyal yapısı ve müziği temsil edilerek bestecinin hayatından bir kesit canlandırılabilir. Öğrencilerden analiz ettikleri eserlerden esinlenerek kısa bir ezgi veya ritmik yapı oluşturmaları istenebilir. Dinledikleri eserlerin özelliklerini görsel olarak bir poster ya da dijital sunum şeklinde hazırlamaları istenebilir. Ezgilerin yapısı grafikle gösterilebilir. Klasik Öncesi Dönem eserlerinden yola çıkarak bir tema belirlenir. Belirlenen tema doğrultusunda seçilen esere ya da bestelenen bir ezgiye günümüz diline uygun sözler yazılarak bu sözlerin eserin yapısını nasıl etkilediği tartışılabilir.

Türk sanat müziğinin Klasik Öncesi Dönem’deki gelişimi hakkında görsel ağırlıklı içerikler bilgi görselleri, belgeseller, bilgi kartları hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerin Abdülkâdir Merâgî’nin Türk sanat müziğine katkılarını anlatan bir sunum hazırlamaları istenebilir. Öğrencilere Klasik Öncesi Dönem bestecilerinin hayatlarını, eserlerini, yaşadığı dönemi ve dönemin müzik özelliklerini kolayca anlamalarına yardımcı olacak görsel içerikler sağlanabilir. Öğrencilerden kronolojik sıralama yaparken zaman şeridi üzerinde renklendirme ya da numaralandırmalar yapmaları istenebilir. Dinlediği Hazırlık ve Oluşum Dönemi eserlerini Klasik Öncesi Dönem eserleri ile karşılaştırabilme konusunda öğrencilere daha net özellikler içeren sadeleştirilmiş eser örnekleri sunulabilir. Dinleme sırasında dikkat etmeleri gereken noktalar hakkında kısa bir bilgi verilebilir. Dinledikleri eserlerin analizine yardımcı olacak ezgi, usul, makam, form, çalgılar gibi konularda açıklamalar ve yönlendirmeler içeren bir rehber veya şablon hazırlanarak öğrencilerden eser analizi yapmaları istenebilir.

SDB2.2. İş Birliği

D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Klasik Öncesi Dönemi Türk sanat müziğini bildiği kabul edilir. Öğrencilerin müzikal dinleme becerisine sahip oldukları kabul edilir.

Öğrencilerin Klasik Öncesi Dönem’in temel özelliklerine dair farkındalıkları “Klasik Öncesi Dönem’in temel özelliklerini hatırlıyor musunuz?” ve “Bu dönemin önemli müzikal yapıları nelerdir?” sorularıyla değerlendirilebilir. Öğrencilerin müzikal yapılar hakkında bilgi düzeyleri “Bu dönemde kullanılan makamlar ve usuller nelerdir?” sorusu ile ölçülebilir. Öğrencilerin bu dönemin önemli bestecileri ve eserleri hakkındaki bilgileri “Klasik Dönem’in öne çıkan bestecileri kimlerdir ve eserleri hangi özelliklere sahiptir?” sorusu ile değerlendirilebilir. Öğrencilerden dinledikleri Klasik Öncesi Dönem ve Klasik Dönem eserlerini karşılaştırarak benzerlik ve farklılıkları belirlemeleri istenebilir.

Öğrencilerin öğrendikleri bilgilerle yaşamları arasında bağ kurabilmeleri için Itri’nin dinî müzik alanındaki eserlerinin günümüzdeki kullanımına yönelik "Itri'nin, dinî müzik için bestelediği ‘Salat-ı Ümmiye’ gibi eserlerin günümüzde camilerde ve dini törenlerde söylenmesi sizde hangi duyguları uyandırıyor? Bu eserlerin makam ve form yapısı, bu duyguların oluşmasında nasıl bir rol oynuyor?" gibi sorularla öğrencilerin bu eserlerin duygusal ve kültürel etkilerini kavramaları sağlanabilir. "III. Selim’in geliştirdiği makamlar günümüzde hangi eserlerde kullanılıyor olabilir?" sorusu sorularak öğrencilere Klasik Dönem'den günümüze kadar etkisini sürdüren bir eserin modern versiyonu dinletilebilir.

MT.7.4.1
Öğrencilere Klasik Dönem'in Itri’den (1640-1712) başlayarak Dede Efendi’ye (1778-1846) kadar devam ettiği belirtilerek Türk sanat müziğinin Klasik Dönem özelliklerini araştırmalarına yardımcı olacak kitaplar, akademik makaleler, görsel ve işitsel materyaller, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak Lale Devri’nin ve III. Selim döneminin kültürel ve sosyal hayata etkileri, Buhurizade Mustafa Itri, Sultan III. Selim, Nayi Osman Dede gibi dönemin önemli kişi ve eserleri gibi konular hakkında belirledikleri dijital ya da basılı araç ve kaynakları kullanarak bilgi toplamaları istenir (SBAB2.2, D15.3, D19.2, OB1, OB9, E1.1, E2.2). Öğrenciler birden fazla kaynaktan topladıkları bilgileri karşılaştırarak doğrularlar (OB1, E3.4). Öğrencilerden kaynak belirleme, gelişmeleri içeren bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4). Öğrenciler topladıkları bilgileri kullanarak dönemin önemli olaylarını, müzik alanındaki gelişmeleri, öne çıkan kişilikleri ve eserleri içeren bir zaman çizelgesi oluşturabilirler. Bu çizelge, resimler, kısa açıklamalar ve diğer görsel unsurlarla zenginleştirilerek dijital bir sunum hâline getirilebilir (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.3). Klasik Dönem’in gelişimiyle ilgili anahtar bilgiler kavram haritası ile gösterilebilir. Öğrencilerin grup çalışmasındaki iş birliği ve etkinlik düzeyini ölçmek için grup değerlendirme formu, araştırmanın içeriğinin doğruluğunu ve kapsamını değerlendirmek için kontrol listesi, sunum sırasında öğrencilerin iletişim ve ifade becerilerini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir.

MT.7.4.2
Öğrencilere Buhurizade Mustafa Itri’nin hayatını, eserlerini, yaşadığı dönemin tarihsel olaylarını anlamalarına yardımcı olacak kitaplar, akademik makaleler, görsel materyaller, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerden Buhurizade Mustafa Itri’nin hayatını, dönemin önemli tarihî olaylarını ve bu olayların kültürel ve sosyal hayata etkilerini, dinî ve din dışı bestelerini ve bu bestelerde kullandığı usul ve makamları belirlemeleri istenir. Öğrenciler gruplara ayrılır, belirlenen konuları, tanıtılan kaynakları kullanarak analiz ederler (D16.3, D19.2, SDB2.2). Gruplar analizlerinin sonuçlarını sınıfta sunarak diğer öğrencilerle paylaşırlar. Öğrenciler, belirledikleri konuların birbirleriyle olan ilişkisini bir bütün hâlinde görebilmek için araştırdıkları konularla ilgili analizlerini tabloda gösterebilirler. Öğrencilerle birlikte Itri’nin eserlerinden biri seçilir ve eser notaları eşliğinde dinletilerek analiz edilir. Öğrencilere Buhurizade Mustafa Itri’nin eserlerindeki yeniliklerle Klasik Dönem’in müziğini nasıl şekillendirdiği, dönemin tarihsel olaylarının Buhurizade Mustafa Itri’nin çalışmalarına nasıl yansıdığı gibi konuların yer aldığı açık uçlu soruları içeren çalışma kâğıdı hazırlanabilir. Öğrencilerin Itri’nin eserlerini analiz etme becerilerini değerlendirmek için belirlenen kriterler doğrultusunda analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

MT.7.4.3
Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba Hamparsum ile Şeyh Abdülbaki Nasır Dede’nin nota sistemlerine ait örnekler dağıtılır. Gruplar, tanıtılan kaynaklardan (güvenilir genel ağ adresleri, kitaplar, dijital içerikler, makaleler vb.) yararlanarak kendilerine verilen nota örneklerini inceler ve “Bu nota sistemleri hangi nedenlerle geliştirilmiş olabilir?” “Sistemlerin yazım özellikleri nelerdir?” “Hangi repertuvarlarda ve ne tür eserlerde kullanılmıştır?” gibi sorulara yanıt ararlar (E1.1, OB1, OB4). Her gruba, her iki nota sisteminin benzerliklerini ve farklılıklarını yazabilecekleri kartlar dağıtılır. Gruplar, belirledikleri benzerlikleri ve farklılıkları bu kartlara yazarlar. Öğretmen rehberliğinde kartlar toplanır ve sınıfta herkesin katılımıyla kartlarda yazılan benzerlik ve farklılıklar paylaşılır. Öğrenciler sınıf içi tartışma yoluyla bu özellikleri değerlendirirler. Tartışma sonucunda belirlenen benzerlik ve farklılıklar uygun başlıklar altında tasnif edilir. Tasnif edilen bilgiler panoda sergilenir. Gruplar, panodaki bilgileri kullanarak her iki nota sisteminin benzerlik ve farklılıklarını içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlarlar (OB1, E2.2, SDB2.2). Öğrencilerin grup çalışmasındaki iş birliği ve etkinlik düzeyi, gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

MT.7.4.4
Öğrencilere III. Selim’in hayatı ile yaşadığı dönemin sosyal, kültürel ve politik koşulları, III. Selim'in müzik alanındaki yenilikleri hakkında araştırma yapabilecekleri kitaplar, akademik makaleler, görsel ve işitsel materyaller, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrenciler gruplara ayrılarak III. Selim’in geliştirdiği yeni makamlar, nota sistemleri gibi Türk sanat müziğindeki yenilikleri, III. Selim’in padişah ve müzisyen olarak kimliği, dönemin sosyal, politik ve kültürel koşulları ve bu koşulların müzik üzerindeki etkileri gibi konuları araştırırlar. Gruplar, belirlenen konuları araştırarak elde ettikleri bilgileri görsel ve dijital içeriklerle zenginleştirir ve hazırladıkları sunumlarla sınıfta paylaşırlar (OB1, OB2). Öğrencilere III. Selim Dönemi'nde oluşturulan makamlardan ve dönemin formlarının kullanıldığı bir eser ile günümüzde benzer özelliklere sahip bir eser dinletilir. Dinletilen eserlerin benzerliklerini ve farklılıklarını yazabilmeleri için öğrencilere kartlar dağıtılır. Gruplar, eserler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları bu kartlara yazarlar. Öğretmen rehberliğinde yazılan kartlar toplanır ve sınıfta herkesin katılımıyla benzerlik ve farklılıklar paylaşılır. Öğrenciler, sınıf içi tartışma yoluyla bu özellikleri değerlendirirler. Tartışma sonucunda belirlenen benzerlik ve farklılıklar, uygun başlıklar altında tasnif edilerek panoya asılır. Gruplar yaptıkları araştırmalardan, sınıfta gerçekleştirilen sunumlardan, panoda sergilenen kartlardan ve diğer etkinliklerden elde ettikleri bilgileri derleyerek III. Selim Dönemi'ne ait yenilikleri günümüz Türk sanat müziği ile karşılaştıran bir tablo hazırlarlar (OB1, E2.2, SDB2.2, D19.2). Öğretmen rehberliğinde grup tartışması yoluyla “III. Selim’in geliştirdiği yeni makamlar, dönemin müzik anlayışını nasıl etkilemiştir?” “III. Selim’in yaşadığı dönemin siyasi ve sosyal koşulları, müzik alanındaki yenilikleri yapmasındaki temel düşünce ve amaçları nasıl şekillendirmiştir?” ve “III. Selim’in tasavvufi kimliği dönemin müziğini nasıl etkilemiştir?” konuları ele alınır. Öğrencilerin çalışmaları grup değerlendirme formu, kontrol listesi ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

MT.7.4.5
Klasik Dönem'in önemli bestecileriyle ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon vb. içerikler izletilir (E1.1, E3.2, OB1, OB4). Öğrencilerin Klasik Dönem’deki Türk sanat müziği bestecilerini kronolojik olarak sıralaması sağlanır. Bestecilerin yaşadıkları tarihlerin yazılı olduğu kartlar hazırlanır. Öğrenciler gruplara ayrılır, gruplardan karışık olarak verilen kartları kronolojik olarak sıralamaları istenir. Grupların iş birliği yapmaları desteklenir (SDB2.2, OB4, D19.2). Gruplar, hazırladıkları bilgi kartlarını resim ve kısa yazılarla zenginleştirilebilir (E3.2, E3.7, OB2). Ayrıca performans görevi kapsamında öğrencilerden kronolojik sıralamada yer alan Klasik Dönem bestecilerinden birini seçmeleri, bu bestecinin hayatını ve eserlerini incelemeleri istenebilir. Öğrencilerin belirledikleri ve inceledikleri besteciye ait bir eseri makam, usul ve taşıdığı dönemsel özellikler açısından analiz etmeleri beklenebilir. Analiz süreçlerinin değerlendirilmesi için öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları kullanılabilir.

MT.7.4.6
Öğrencilere Klasik Öncesi Dönem ile Klasik Dönem'e ait dönemin belirgin özelliklerini taşıyan eser/eserler seçilerek dinletilir. Öğrenciler, dinledikleri eserin/eserlerin döneme özgü özelliklerini ezgi yapısı, usul, makam, form ve kullanılan çalgılar gibi unsurlarını belirler (E3.2). Öğrencilere dinledikleri eserlerin özelliklerini analiz edebilmeleri için kartlar dağıtılır. Kartların bir yüzüne dinledikleri eserlerin benzerliklerini, diğer yüzüne farklılıklarını yazmaları istenir (OB1, OB9, E3.7).Kartlar toplandıktan sonra yazılan benzerlik ve farklılıklar öğretmen rehberliğinde sınıf içi tartışma ile değerlendirilir. Tartışma sonunda öğrencilerin belirlediği benzerlik ve farklılıklar düzenlenerek bir panoda sergilenir. Öz ve akran değerlendirme formu, kontrol listesi ile süreç değerlendirilebilir.

Öğrenciler, Türk sanat müziğinin Klasik Dönem’deki gelişimi hakkında çevrim içi araçlarla dijital bir zaman çizelgesi oluşturabilir; bu çizelgeye bağlantılar, videolar ve görseller ekleyebilirler. Öğrencilerden Itri’nin eserlerini ve dönemin müzik özelliklerini tanıtan bir poster, dijital sunum veya kısa bir video hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Hamparsum ve Şeyh Abdülbaki Nasır Dede’nin nota sistemleri ile günümüz nota sistemleri arasında karşılaştırma yapmaları istenebilir. Karşılaştırma sonuçları sınıf ya da okul panosunda sergilenebilir. Öğrencilere III. Selim’in suzidilara ya da şevkefza makamında bestelenmiş eserlerinden birini analiz etme görevi verilebilir. Öğrencilerden kronolojik sıralamada belirledikleri bir besteci hakkında kapsamlı bir araştırma yapmaları ve bestecileri kullandıkları makam ve usul gibi kavramlar çerçevesinde gruplandırarak bir sunum hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden kronolojik sıraya göre seçtikleri bestecilerden birini temsil eden kısa bir tiyatro oyunu hazırlamaları istenebilir. Oyunda bestecinin hayatı, dönemin sosyal hayatı ve müziği temsil edilerek bestecinin hayatından bir kesit canlandırılabilir. Öğrencilerden analiz ettikleri eserlerden esinlenerek kısa ve özgün bir ezgi veya ritmik yapı oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerden dinledikleri eserlerin özelliklerini görsel olarak bir poster ya da dijital sunum şeklinde hazırlamaları istenebilir. Ezgilerin yapısı grafikle gösterilebilir.

Türk sanat müziğinin Klasik Dönem’deki gelişimi hakkında görsel ağırlıklı içerikler, bilgi görselleri, belgeseller sunularak öğrencilerden konu ile ilgili bilgi kartları hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Itri'nin Türk sanat müziğinin klasik dönemine katkılarını anlatan bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Öğrencilere Klasik Dönem bestecilerinin hayatlarını, eserlerini, yaşadığı dönemi ve dönemin müzik özelliklerini içeren görsel içerikler sağlanabilir. Öğrencilerden kronolojik sıralama yaparken zaman şeridi üzerinde renklendirme ya da numaralandırmalar yapmaları istenebilir. Dinlediği Klasik Öncesi Dönem eserlerini Klasik Dönem eserleri ile karşılaştırabilme konusunda öğrencilere daha net özellikler içeren sadeleştirilmiş eser örnekleri sunulabilir. Dinleme sırasında dikkat etmeleri gereken noktalar hakkında kısa bir bilgi verilebilir.

SDB2.2. İş Birliği

D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin Klasik Dönem müzik özelliklerini bildikleri kabul edilir. Öğrencilerin müzikal dinleme becerisine sahip oldukları kabul edilir.

Öğrencilere Klasik Dönem ve Neoklasik Dönem’e ait eserler dinletilerek “Dinlediğiniz eserler arasında ne gibi farklar hissediyorsunuz?” ve “Bu eserlerin hangi yönleri size tanıdık geliyor?” soruları sorulabilir. Önceki dönemlerle Neoklasik Dönem müziği arasındaki farkındalık düzeyleri ile müziğin temel özelliklerini ayırt etme becerileri gözlemlenebilir. Makam, usul gibi müzikal ögeleri ve Neoklasik Dönem bestecilerinin isimlerini içeren bir tablo sunularak öğrencilerden bu tabloda bildiklerini işaretlemeleri istenebilir. Öğrencilerin Neoklasik Dönem müziğiyle ilgili genel kavrama becerilerini ölçmek için bestecilerin adları ve dönemle ilgili sorulardan oluşan anket çalışması yapılabilir, çalışma yaprağı oluşturulabilir.

Klasik Dönem ve Neoklasik Dönem’e ait birer eseri karşılaştırarak öğrencilerin tarihsel değişim ve sürekliliği müzikal açıdan değerlendirmeleri sağlanabilir. Öğrencilere Türk sanat müziğinde Neoklasik Dönem eserlerinin günümüzdeki izlerini bulmaları için örnekler dinletilebilir. Öğrenciler, Neoklasik Dönem bestecilerinden seçilen bir eseri koro veya bireysel çalgıları ile icra edebilirler.

MT.8.1.1
Öğrencilere Türk sanat müziğinin Neoklasik Dönem’i hakkında kullanabilecekleri görsel, yazılı, dijital kaynaklar ve güvenilir genel ağ adresleri tanıtılır. Öğrencilerden yararlanacakları kaynakları belirleme, bilgileri bulma, bu bilgileri doğrulamaya yönelik çalışmaları için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4). Grupların seçtikleri kaynakları kullanarak Neoklasik Dönem’in Hammamizade İsmail Dede Efendi'den başlayarak Hacı Arif Bey'e kadar süren dönem olduğunu belirlemeleri beklenir (SBAB2.2, E1.1, E2.2). Gruplar dijital bir zaman çizelgesi oluşturabilir ve Neoklasik Dönem’de Türk sanat müziğindeki gelişmeleri (sözel, makamsal, ritimsel, çalgısal gelişmeler gibi) resim, kısa açıklamalar gibi ögelerle zenginleştirerek kronolojik olarak sıralayabilirler (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.3, D19.2, E3.2). Gruplardan elde ettikleri bilgileri bir araya getirmeleri ve sınıfta istedikleri bir yöntemle sunmaları istenebilir (OB1, E3.3, SDB2.2). Öğrencilerin grup çalışmasındaki iş birliğini ve etkinlik düzeyini ölçmek için grup değerlendirme formu, araştırmanın içeriğinin doğruluğunu ve kapsamını değerlendirmek için kontrol listesi, sunum sırasında öğrencilerin iletişim ve ifade becerilerini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir.

MT.8.1.2
Öğrencilere Neoklasik Dönem'in önemli bestecileriyle ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon gibi içerikler izletilir (E1.1, E3.2, OB1, OB4). Öğrencilerin Neoklasik Dönem’deki Türk sanat müziği bestecilerini kronolojik olarak sıralaması sağlanır (D19.2). Bestecilerin yaşadıkları tarihlerin yazılı olduğu kartlar hazırlanır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak karışık olarak verilen kartları kronolojik olarak sıralamaları istenir. Grupların iş birliği yapması desteklenir (SDB2.2, OB4). Gruplar, hazırladıkları bilgi kartlarını resim ve kısa yazılarla zenginleştirilerek dijital araçlarla bir zaman çizelgesi hazırlayabilir (OB2, E3.2, E3.7). Gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile süreç değerlendirilebilir. Ayrıca performans görevi kapsamında öğrencilerden Neoklasik Dönem bestecilerinden birini seçmeleri, bu bestecinin hayatını ve eserlerini incelemeleri istenebilir. Belirledikleri ve inceledikleri besteciye ait bir eseri makam, usul ve taşıdığı dönemsel özellikler açısından analiz etmeleri beklenebilir. Öğrenci çalışmalarının değerlendirilmesi için dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

MT.8.1.3
Öğrencilere çalgı ve repertuvar derslerinde öğrendikleri eserleri ya da kendi çalışarak repertuvarlarına ekledikleri Neoklasik Dönem eserlerini dinleyebilmeleri için uygun ortamlar sağlanmalıdır (D7.3, SDB2.2). Öğrencilerin Neoklasik Dönem eserlerinin özelliklerini belirleyecekleri bir dinleme etkinliği planlanır. Öğrencilere dinleme etkinliğinde dikkat edecekleri noktalar hatırlatılır ve bu noktaları dikkatle dinlemeleri istenir (D14.1, E3.2). Çeşitli görsel, işitsel materyallerle dönemin çalgıları ve dönemin müzik özelliklerine uygun olarak kaydedilmiş Neoklasik Dönem eserleri dinletilir (E3.2). Öğrencilerden dinledikleri eserin isminden, bestecisinden ve dinlenen kısmından hareketle esere ilişkin ipuçlarını belirlemelerini kolaylaştıracak eser analiz formlarını doldurmaları istenir (D16.3). Öğrencilerin dinledikleri eseri ve eserde belirledikleri Neoklasik Dönem özelliklerini paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin bireysel katkılarını ve grup sürecine olan etkilerini değerlendirebilmeleri için öz değerlendirme formu, grupların birbirlerinin sunumlarını değerlendirebilmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir. Grup çalışmalarında öğrencilerin iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ile değerlendirilebilir.

MT.8.1.4
Öğrencilere önceki derslerde öğrendikleri Klasik Dönem ve Neoklasik Dönem’e dair bilgileri kullanarak bir çalışma yapacakları söylenir (E1.1). Klasik Dönem ve Neoklasik Dönem'de Türk sanat müziğindeki gelişmeleri belirlemeleri istenir (OB1). Öğrenciler gruplara ayrılır (SDB2.2). Bir çalışma kartı oluşturulur (OB4). Kartın bir yüzüne Neoklasik Dönem ile Klasik Dönem’in benzer yanlarının, diğer yüzüne farklı yanlarının yazılacağı söylenir. Kart gruplar arasında sırayla dolaştırılır. Her grup bir turda benzer özellik, diğer turda farklı özellik yazar. Etkinliğin sonunda bulgular listelenir ve büyük grup tartışması yoluyla değerlendirilir. Son bulgular karşılaştırma tablosuna işlenir (OB1, E2.2, SDB2.2). Sınıf panosuna tablo asılır. Grup çalışmalarında öğrencilerin iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

MT.8.1.5
Öğrencilere Mehterhâne-i Hümâyun’un tarihsel bağlamı, kuruluş amacı ve işlevleriyle ilgili bilimsel verilere dayalı, yaş düzeylerine uygun görsel ve işitsel materyaller (belgesel, film, minyatür görselleri, temsili canlandırmalar vb.) izletilir, okuma parçaları okutulur (E1.1, E3.2, OB1, OB4). Önemli mehter müziği bestecileri tanıtılır, örnek eserler dinletilir.Bu içerikler aracılığıyla Mehterhâne’nin Osmanlı toplumundaki askerî, kültürel ve sanatsal işlevleri tanıtılır. Mehter müziğinin yapısı, kullanılan çalgılar, ritmik özellikler ve bu müziğin Türk müzik tarihi üzerindeki etkisi üzerinde durulur. II. Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla kapatılan Mehterhâne-i Hümâyun’un Osmanlı müzik geleneğinde bir dönüm noktası olduğunu öğrencilerin belirlemesi sağlanır. Öğrencilerden, izledikleri ve okudukları materyallerden yola çıkarak Mehterhâne-i Hümâyun’un Osmanlı toplumundaki işlevlerini (askerî, kültürel, sanatsal), müzikal özelliklerini (çalgılar, ritmik yapı, icra biçimi), tarihsel etkilerini (müzik geleneğindeki yeri, kapatılma süreci) içeren kısa bir kavramsal sunum veya bilgi görseli/poster hazırlamaları istenir.Öz değerlendirme formları, kontrol listeleri ile süreç değerlendirilebilir.

MT.8.1.6
Öğrencilere Muzika-yi Hümâyun ile ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon gibi içerikler izletilir, okuma parçası okutulur (E1.1, E3.2, OB1, OB4). Muzika-yi Hümâyun’un kurulduğu dönemi, kurucusunun kim olduğu, Muzikayi Hümâyun’da verilen eğitimin niteliği, Muzika-yi Hümâyun’un Türk sanat müziğinin gelişmesindeki etkisi, burada görev alan müzik eğitmenler ve araştırmacılar gibi bilgilerin ölçüleceği çalışma kâğıdı hazırlanır (D19.2). Çalışma kâğıdı, öz değerlendirme, kontrol listesi ile süreç değerlendirilebilir

MT.8.1.7
II. Abdülhamid döneminde Muzika-yi Hümâyun’a orta oyunu, Karagöz (gölge oyunu), kuklacılık gibi bölümler eklendiği belirtilir. Bu gösteri sanatlarının kültürümüzün birer değeri olduğu vurgulanır (OB5). Öğrenciler grup çalışması yapabilirler. Gruplardan iş bölümü yaparak her bir gösteri sanatıyla ilgili çeşitli yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan Muzika-yi Hümâyun’daki geleneksel gösteri sanatlarının müzikle ilişkisine dair bilgileri tespit etmeleri istenir (OB4, E3.4, D19.3). Gruplar, tespit ettikleri bilgileri sınıfta istedikleri bir yöntemle (canlandırma, kostümlü gösteri, gölge oyunu gibi) açıklayabilirler (E2.5, E3.3, D7.3). Grupların iş birliği içinde çalışması desteklenir (SDB2.2). Daha sonra öğrencilerin gösterilerle ilgili düşüncelerini paylaşmaları istenir ve müziğin bu gösteri sanatlarının ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etmeleri sağlanır. Grup çalışmalarında öğrencilerin iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Analiz süreçleri belirlenen kriterler çerçevesinde dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilere Neoklasik Dönem’deki yenilikleri içeren akademik kaynaklar, dijital materyaller ve makaleler sunulabilir. Neoklasik Dönem’de kullanılan notasyon sistemlerini inceleme ve bu sistemlerin dönem eserlerini nasıl şekillendirdiğini araştırma görevi verilebilir. Araştırma sonuçları, öğrenciler tarafından bir bilgi haritası veya dijital içerik şeklinde sunulabilir. Öğrencilerden Neoklasik Dönem bestecilerinin müzikte değişim ihtiyacının kaynağı hakkında düşündüklerini yazılı olarak ifade etmeleri istenebilir. Öğrenciler, Neoklasik Dönem’de ortaya çıkan yeni makamlar hakkında araştırma yaparak bulgularını sınıfa sunabilir, Neoklasik Dönem eserlerinden oluşan bir çalma listesi hazırlayabilirler. Öğrencilerden Neoklasik Dönem’in son temsilcisi Hacı Arif Bey’in ağzından Hammamizâde İsmail Dede Efendi’ye bir mektup yazarak onun Türk sanat müziğindeki çığır açıcı yönüyle ilgili duygularını ifade etmeleri istenebilir. Öğrenciler, Muzika-yi Hümâyun ile okul, ders ve ders içeriklerini karşılaştırarak bulgularını bir rapor hâline getirip sunabilirler. Öğrencilerden Klasik Dönem ve Neoklasik Dönem’in makamsal yapı, çalgı ve tematik özelliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlamaları ve sonuçları dijital bir içerikle sunmaları istenebilir. Muzika-yi Hümâyun’daki gösteri sanatlarından birini seçen öğrenciler, bu sanatı okulda sahnelemek üzere bir performans hazırlayabilirler. Performans sırasında müzik ve gösteri sanatının birleşimini yansıtan Karagöz, kukla gösterisi veya orta oyunu gibi ögelere yer verebilirler.

Öğrencilere Neoklasik Dönem bestecilerinin hayatlarını, eserlerini, yaşadığı dönemi ve dönemin müzik özelliklerini içeren görsel içerikler sağlanabilir. Öğrencilerden kronolojik sıralama yaparken zaman şeridi üzerinde renklendirme ya da numaralandırmalar yapmaları istenebilir. Öğrencilerden Neoklasik dönem bestecilerinin isimlerini kronolojik olarak sıralayabilecekleri afiş hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Neoklasik Dönem eserlerini analiz ederek elde ettikleri bilgileri sade bir tablo veya liste ile ifade etmeleri istenebilir. Öğrencilere Klasik ve Neoklasik Dönem'den iki eser dinletilerek öğrencilerden bu eserleri karşılaştırması istenebilir. Öğrencilerden Mehterhâne-i Hümâyun’un Türk müzik tarihi açısından önemini açıklayan bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Muzika-yi Hümâyun’un Türk sanat müziği açısından önemini açıklayan bir sunum hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Muzika-yi Hümâyun'daki geleneksel gösteri sanatlarını listeleyerek müzikle ilişkisi olanları söylemeleri istenir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D7. Estetik, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin kültürel mirasın aktarılmasında müziğin rolü olduğu bilgisine ve temel düzeyde tarih araştırmaları deneyimine sahip oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin Türk sanat müziği teorisi konusunda temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin müzik tarihi araştırmaları için dijital kaynakları kullanılabilmelerine ilişkin temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin Klasik Dönem ve Neoklasik Dönem müzik özelliklerini bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere Neoklasik Dönem ve Romantik Dönem'e ait bir eser dinletilerek “Dinlediğiniz eserler arasında nasıl farklar hissediyorsunuz?” “Bu eserlerin hangi yönleri size tanıdık geldi?” gibi sorular yöneltilerek öğrencilerin önceki öğrendiği dönemler ve Romantik Dönem müziği farkındalık düzeyleri, müziğin temel özelliklerini ayırt etme becerileri gözlemlenebilir. Makam, usul gibi müzikal ögeleri ve Romantik Dönem bestecilerinin isimlerini içeren bir tablo sunularak öğrencilerden bu tabloda bildiklerini işaretlemeleri istenebilir. Öğrencilerin Romantik Dönem müziğiyle ilgili genel ilgilerini ve farkındalık düzeylerini ölçmek için bestecilerin adları ve dönemle ilgili sorulardan oluşan anket çalışması yapılabilir, çalışma yaprağı oluşturulabilir.

Öğrencilerin Romantik Dönem'de bestelenen bir şarkının makam ve ritmik yapısını günümüz Türk sanat müziğindeki popüler eserlerle karşılaştırarak müzikteki sürekliliği ve değişimi gözlemlemeleri sağlanabilir. Öğrencilerin Romantik Dönem müziğinin karakteristik özelliklerini anlamalarını, bu dönemin duygusal ve estetik yapısını keşfetmelerini ve müzik eserlerini analitik bir yaklaşımla değerlendirmelerini sağlamak amacıyla koro ya da çalgı derslerinde seslendirdikleri Romantik Dönem bestecilerinin eserlerinden birini sınıfta icra etmeleri ve müzikal ögeleri belirlemeleri istenebilir.

MT.8.2.1
Öğrencilere Türk sanat müziğinde Romantik Dönem özelliklerini anlamalarına yardımcı olacak kitaplar, akademik makaleler, görsel ve işitsel materyaller, güvenilir genel ağ adresleri ve dijital içerikler gibi çeşitli kaynaklar tanıtılır. Öğrencilerin kaynakları kullanarak Romantik Dönem’in Hacı Arif Bey'den başlayarak Hüseyin Saadettin Arel'e kadar devam ettiğini, Romantik sanat akımının 19. yüzyılda yaygınlaştığı ve 20. yüzyıla kadar etkilerinin sürdüğünü kavramaları sağlanır. Öğrencilerden Romantik Dönem’de Türk sanat müziğinde yaşanan gelişmelerle ilgili araştırma yapmaları istenir (D19.2). Türk sanat müziği alanında Romantik Dönem’de yaşanan gelişmelerin, batılılaşma sürecinde Türk müziğine getirilen sınırlamaların, dönemin önemli bestecilerine dair bilgilerin ve bu dönemdeki sözel, makamsal, ritimsel ve çalgısal gelişmelerin neler olduğunu bulmak için kaynaklar belirlemeleri sağlanır (OB1). Öğrencilerin buldukları bilgileri doğrulaması istenir (E3.4, SBAB2.2). Öğrencilerden küçük gruplar oluşturmaları istenerek edindikleri bilgilerin kaydedilmesine yönelik bir çalışma yapmaları (sunum, afiş, bilgi görseli vb.) istenebilir (E3.3). Grupların iş birliği içinde çalışmaları sağlanır (SDB2.1, SDB2.2). Romantik Dönem'deki batılılaşma hareketleri ve bu dönemde öne çıkan formlardan biriyle ilgili performans görevi verilebilir. Öğrenme çıktısı, öz değerlendirme formu, gözlem formu, grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

MT.8.2.2
Öğrencilerin Romantik Dönem'in önemli bestecileriyle ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon gibi içerikler bulması ve izlemesi sağlanır (E1.1, E3.2, OB1). Öğrencilerin Romantik Dönem’deki Türk sanat müziği bestecilerini kronolojik olarak sıralaması sağlanır. Bestecilerin yaşadıkları tarihlerin yazılı olduğu kartlar hazırlanır (D19.2). Öğrencilerden gruplara ayrılarak karışık olarak verilen kartları kronolojik olarak sıralamaları istenir. Grupların iş birliği yapması desteklenir (SDB2.2). Gruplar, hazırladıkları bilgi kartlarını resim ve kısa yazılarla zenginleştirilebilir (E3.2, E3.7). Öğrencilere bu dönemde müzikoloji alanında da önemli çalışmalar yapan besteci Rauf Yekta hakkında performans görevi verilebilir (D15.3, D19.2). Öğrencilerin bireysel ve grup olarak çalışmalara katılımı, sunulan bilgilerin doğruluğu ve iş birliği becerileri gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

MT.8.2.3
Öğrencilerin çalgı ve repertuvar derslerinde öğrendikleri eserleri ya da kendi çalışarak repertuvarlarına ekledikleri Romantik Dönem eserlerini dinleyebilmeleri için uygun ortam sağlanır (D7.3, SDB2.2). Öğrencilerin Romantik Dönem eserlerinin özelliklerini belirleyecekleri bir dinleme etkinliği planlanır. Öğrencilere dinleme etkinliğinde dikkat edecekleri noktalar hatırlatılır (D14.1) ve öğrencilerden dikkatle etkinliği dinlemeleri (E3.2) istenir. Öğrencilerin çeşitli görsel, işitsel materyallerle dönemin çalgıları ve dönemin müzik özelliklerine uygun olarak kaydedilmiş Romantik Dönem eserleri dinlemeleri sağlanır (SAB9, E3.2). Öğrencilerden dinledikleri eserin isminden, bestecisinden ve dinlenen kısmından hareketle esere ilişkin ipuçlarını belirlemelerini kolaylaştıracak eser analiz formlarını doldurmaları istenir (D16.3). Öğrencilerin dinledikleri eseri ve eserde belirledikleri Romantik Dönem özelliklerini paylaşmaları sağlanır. Öğrencilerin bireysel katkılarını ve grup sürecine olan etkilerini değerlendirebilmeleri için öz değerlendirme formu, grupların birbirlerinin sunumlarını değerlendirebilmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir.

MT.8.2.4
Öğrencilerden önceki derslerde öğrendikleri Neoklasik ve Romantik Dönem’e dair bilgileri kullanarak bir çalışma yapacakları söylenir (E1.1). Neoklasik ve Romantik Dönem'de Türk sanat müziğindeki gelişmeleri belirlemeleri istenir (OB1, D16.3, D19.2). Öğrenciler gruplara ayrılır (SDB2.2). Bir çalışma kartı oluşturulur (OB4). Kartın bir yüzüne Neoklasik Dönem ile Romantik Dönem’in benzer yanları, diğer yüzüne farklı yanları yazılacağı söylenir. Kart öğrenci grupları arasında sırayla dolaştırılır. Her grup bir turda benzer özellik, diğer turda farklı özellik yazar. Etkinliğin sonunda bulgular listelenir ve büyük grup tartışması yoluyla değerlendirilir. Nihai bulgular karşılaştırma tablosuna işlenir (OB1, E2.2, SDB2.2). Hazırlanan tablo sınıf panosuna asılır. Öğrencilerin grup çalışmalarında iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler, Romantik Dönem’e ait eserlerden seçilen birkaç örneği analiz ederek dönemin temalarını ve makamsal özelliklerini tartışabilirler. Öğrencilerden Romantik Dönem'deki toplumsal ve siyasi yaşamın müzik kültüründeki yansımalarıyla ilgili sunum yapmaları istenebilir. Öğrenciler Romantik Dönem bestecilerinin hayatlarından bir kesiti dramatize ederek bestecilerin yaşamını, karakterini ve eserlerini derinlemesine anlamaya çalışabilirler. Öğrencilerden bestecilerin hayatını ve eserlerini kapsayan etkileşimli içerikler hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Romantik akımın diğer sanat dallarındaki etkilerini Türk sanat müziğine olan etkileriyle karşılaştırmaları istenebilir.

Öğrencilerden Türk sanat müziğinin Romantik Dönem'deki gelişimi ile ilgili bilgileri listelemeleri istenebilir. Öğrencilerden Romantik Dönem eserlerini analiz ederek elde ettikleri bilgileri sade bir tablo veya liste ile ifade etmeleri istenebilir. Öğrencilere Romantik ve Neoklasik Dönem'den iki eser dinletilerek öğrencilerden bu eserleri karşılaştırmaları istenebilir.

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D4. Dostluk, D7. Estetik, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin Klasik Dönem, Neoklasik Dönem ve Romantik Dönem'deki müzikle ilgili gelişmeleri bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere Romantik Dönem ve Reform Dönemi’ne ait birer eser dinletilerek “Dinlediğiniz eserler arasında nasıl farklar hissediyorsunuz?” “Bu eserlerin hangi yönleri size tanıdık geldi?” gibi sorular yöneltilerek öğrencilerin önceki öğrendiği dönemler ve Reform Dönemi müziği farkındalık düzeyleri, müziğin temel özelliklerini ayırt etme becerileri gözlemlenebilir. Makam, usul gibi müzikal ögeleri ve Reform Dönemi bestecilerinin isimlerini içeren bir tablo sunularak öğrencilerden bu tabloda bildiklerini işaretlemeleri istenebilir. Öğrencilerin Reform Dönemi müziğiyle ilgili genel ilgilerini ve farkındalık düzeylerini ölçmek için bestecilerin adları ve dönemle ilgili sorulardan oluşan anket çalışması yapılabilir, çalışma yaprağı oluşturulabilir.

Öğrencilere Klasik Dönem ve Romantik Dönem eserlerinden örnekler dinletilir. Ardından Reform Dönemi eserlerinden biriyle karşılaştırma yapılarak tarihsel bağlam içinde müzikal değişimleri fark etmesi sağlanabilir. Öğrencilerden koro ya da çalgı derslerinde seslendirdikleri eserler arasından Reform Dönemi bestecilerinin eserlerini sesleri ya da çalgılarıyla sunmaları istenebilir.

MT.8.3.1
Öğrencilerden Reform Dönemi boyunca Türk sanat müziği alanındaki gelişmelerin neler olduğuna dair güvenilir genel ağ adreslerinden, çeşitli görsel, yazılı ve dijital kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (E1.1, E2.2, D19.2, SBAB2.2). Öğrencilerin tanıtılan kaynakları kullanarak Türk sanat müziği tarihinde Reform Dönemi'nin 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren Hüseyin Sadettin Arel ile başladığı ve günümüze kadar devam ettiğini kavramaları sağlanır. Öğrencilerden kaynak belirleme, gelişmeleri içeren bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4). Gruplar iş birliği yaparak dijital kaynaklar yardımıyla bir zaman çizelgesi oluşturabilirler ve Reform Dönemi boyunca Türk sanat müziğindeki gelişmeleri (sözel, nota sistemi, makamsal, ritimsel, çalgısal gelişmeler gibi) kronolojik olarak dijital ortamda bilgi görseli, resim, kısa açıklamalar gibi ögelerle zenginleştirerek sıralayabilir ve paylaşabilirler (E3.3, E3.7, D4.1, OB1, OB2, SDB2.2). Gruplardan elde ettikleri bilgileri bir araya getirmeleri ve sınıfta istedikleri bir yöntemle bilgileri sunmaları istenebilir (E2.2, SDB2.2). Öğrencilere performans görevi olarak Türk sanat müziğinde 24 perdeli Arel-Ezgi-Uzdilek sistemini ve daha önce kullanılan 17'li perde sistemini araştırmaları istenebilir (E2.2). Öğrenciler Arel-Ezgi-Uzdilek sistemi ve 17'li perde sistemini karşılaştırabilirler. Bulgular karşılaştırabilir ve her iki sistemin benzer ve farklı özellikleri venn şemasıyla listelenir (SDB2.2). Örneğin iki grup çalışması planlanabilir. Gruplardan benzer ve farklı yönleri listeleyebilecekleri bir karşılaştırma tablosu hazırlamaları istenebilir. Daha sonra sonuçları karşılaştırmaları sağlanır (SDB2.2). Grup çalışmasındaki iş birliği ve etkinlik düzeyini ölçmek için grup değerlendirme formu, araştırmanın içeriğinin doğruluğunu ve kapsamını değerlendirmek için kontrol listesi, sunum sırasında öğrencilerin iletişim ve ifade becerilerini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir.

MT.8.3.2
Öğrencilerin çalgı ve repertuvar derslerinde öğrendikleri eserleri ya da kendi çalışmalarıyla repertuvarlarına ekledikleri Reform Dönemi eserlerini dinleyebilmeleri için uygun ortamlar sağlanmalı ve bu süreçte öğrencilerin müzik dinleme alışkanlıklarını geliştirerek hayatlarını estetik unsurlarla zenginleştirmeleri desteklenmelidir (D7.3). Öğrencilerin dinledikleri eserler içinden Reform Dönemi eserlerini belirleyecekleri bir dinleme etkinliği planlanır. Öğrencilere çeşitli görsel, işitsel materyallerle dönemin çalgıları ve dönemin müzik özelliklerine uygun olarak kaydedilmiş Klasik Dönem, Neoklasik Dönem, Romantik Dönem ve Reform Dönemi (günümüz eserlerini de kapsayacak eserler) eserleri dinletilir (SAB9, OB2, E3.2). Öğrencilerden dinledikleri eserin isminden, bestecisinden ve dinlenen kısmından hareketle esere ilişkin ipuçlarını belirlemeleri istenir. Belirledikleri ipuçlarını Klasik Dönem, Neoklasik Dönem, Romantik Dönem ve Reform Dönemi'ne ait ön bilgileriyle ilişkilendirmeleri sağlanır. Daha sonra belirledikleri ipuçlarından hareketle eserin dönemine yönelik mantıklı tahminlerde bulunmaları istenir. Dinlenilen eserler içinden Reform Dönemi'ne ait eser tahminlerinin doğrulanmasıyla etkinlik tamamlanır. Öğrencilere dinleme etkinliğinde dikkat edecekleri noktalar hatırlatılabilir (D14.1). Öğrencilerin bireysel katkılarını ve grup sürecine olan etkilerini değerlendirebilmeleri için öz değerlendirme formu, grupların birbirlerinin sunumlarını değerlendirebilmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrencilerin grup çalışmalarında iş birliği ve katılım düzeyleri gözlem formu ile değerlendirilebilir.

MT.8.3.3
Öğrencilerden önceki derslerde öğrendikleri bilgilerden yararlanarak Romantik Dönem ve Reform Dönemi'nde Türk sanat müziğindeki gelişmeleri belirlemeleri istenir (OB1, E2.2, D19.2). Sınıf iki gruba ayrılabilir (SDB2.2). Bir grup Romantik Dönem'deki Türk sanat müziği ile Reform Dönemi'ndeki Türk sanat müziğinin benzer özelliklerini, diğer grup farklı özelliklerini listeler (OB1, SDB2.2). Daha sonra öğrencilerden benzer ve farklı yönleri listeleyebilecekleri bir karşılaştırma tablosu hazırlamaları istenir. Gruplardan iki dönem arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri sırayla söyleyerek tabloya işlemeleri ve daha sonra sonuçları karşılaştırmaları istenebilir (OB1, SDB2.1). Öğrencilerin grup çalışmasındaki iş birliği ve katılımı gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden Reform Dönemi’nin Türk sanat müziğine katkılarını araştırmaları istenebilir. Performans görevleri, içerik doğruluğu, dönemsel özelliklere uygunluk ve yaratıcılık kriterleriyle analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

MT.8.3.4
Reform Dönemi’nin önemli bestecileri ile ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon gibi içerikler izletilir (E1.1, E3.2, OB1, OB4). Öğrencilerden Reform Dönemi başlangıcından günümüze kadar olan dönemdeki Türk sanat müziği bestecileriyle ilgili olarak grup çalışması yapmaları istenir (E2.2, D19.2). Reform Dönemi belli aralıklara bölünebilir ve gruplar ilgili bölüm dâhilinde araştırma yapabilirler. Gruplar iş birliği yapar, Reform Dönemi başlangıcından günümüze kadar öne çıkan Türk sanat müziği bestecilerini kronolojik olarak resim, kısa açıklamalar, bestecilerle ilgili ayırıcı bilgiler (besteci kimliğinin yanında aynı zamanda müzik araştırmaları yapan besteciler) gibi ögelerle zenginleştirerek sıralayabilirler (E2.2, E3.2, E3.7, SDB2.2, OB2, OB4). Öğrenciler öz ve akran değerlendirme formu, gözlem formu, grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilere Türk sanat müziği tarih sokağı oluşturmaları, müzik tarihi günlüğü yazmaları verilebilir. Bu görevler, içerik doğruluğu, dönemsel özelliklere uygunluk ve yaratıcılık kriterleriyle analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

MT.8.3.5
Öğrencilere Reform Dönemi’nde açılan Türk sanat müziği eğitimi veren okullarla ilgili bilimsel gerçeklere dayalı, pedagojiye uygun görsel, belgesel, film, animasyon gibi içerikler izletilir, okuma parçası okutulur (E1.1, E3.2, OB1, OB4). Dârülelhan’dan başlayarak günümüze kadar Türk sanat müziği eğitimi veren okulların kurulduğu dönemi, kurucusu, okullardaki eğitimin niteliği ve kapsamı, bu okulların Türk sanat müziğinin gelişimine etkisi, burada görev alan müzik eğitimci ve araştırmacıları gibi bilgilerin ölçüleceği çalışma kâğıdı hazırlanır (D19.2). Çalışma yaprağı, öz değerlendirme, kontrol listesi ile süreç değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Reform Dönemi'nde dünyada hâkim olan sanat anlayışını ve Türk sanat müziği üzerindeki etkilerini araştırarak bir çalışma yapmaları istenebilir. Öğrenciler Türk sanat müziği eğitimi veren kurumların eğitim felsefesini ve müzik tarihine katkılarını anlatan bir video proje hazırlayabilirler. Öğrencilerden Reform Dönemi’nin ilk bestecileri ve son bestecilerinin eserlerini karşılaştırmaları istenebilir. Öğrencilerden Reform Dönemi bestecilerinden birinin hayatını dramatize etmeleri istenebilir. Öğrenciler Reform Dönemi bestecilerinin biyografik bilgilerini ve eserlerini içeren bir bilgi görseli hazırlayabilir ve her bir besteciye ait bir eserin performans kaydını sunumlarına ekleyebilirler. Öğrencilere Reform Dönemi başlangıcından günümüze kadar olan dönemdeki eserlerle ilgili bir dinleti düzenleme görevi verilebilir.

Öğrencilere Reform Dönemi'ni özetleyen bir okuma parçası verilebilir, kısa videolar izletilebilir. Öğrencilere Reform Dönemi’nden günümüze kadar Türk sanat müziğindeki önemli gelişmeleri gösteren bir zaman çizelgesi şablonu verilebilir. Öğrencilerden verilen şablondan yararlanarak bu çizelgeye önemli olayları, bestecileri ve eserleri tarih sırasına göre yazmaları istenebilir. Öğrencilere Reform Dönemi’ne ait bir Türk sanat müziği eseri dinletilebilir. Ardından eserde duydukları özellikler ile ilgili (usul, makam, söz yapısı vb.) düşüncelerini ifade etmeleri istenebilir. Öğrencilere Reform Dönemi ve Romantik Dönem'den iki eser dinletilerek öğrencilerden bu eserleri karşılaştırması istenebilir. Öğrencilerden üzerinde bestecilerin isimlerinin ve biyografilerinin yazılı olduğu kartlar hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden bu kartları kronolojik olarak sıraya koymaları istenebilir. Ardından sırlamalar kontrol edilerek geri bildirim verilebilir. Öğrencilerden Reform Dönem'indeki Türk sanat müziği eğitimi veren kurumları listemeleri istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme, SDB2.1 İletişim, SDB2.2 İş Birliği

D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin müzik eserlerini dinlerken usul, makam gibi temel unsurları belirleyebildikleri kabul edilir.

“Daha önce Türk tango ve valslerini duydunuz mu?” “Türk tango ve valslerini diğer müzik türlerinden ayıran özellikler sizce nelerdir?” sorularıyla öğrencilerin bilgi düzeyleri ölçülebilir. “Müzik, toplumsal olayları veya değişimleri yansıtmak için nasıl bir araç olabilir? Bu konuda örnek verebileceğiniz bir müzik türü veya eser biliyor musunuz?" sorularıyla öğrencilerin müziğin toplumsal ve tarihsel etkilerini analiz etme becerisi ölçülebilir. “Pop müzikte en çok dinlediğiniz şarkıcılar kimler? Onların toplumsal olaylara dair mesajlar verdiğini düşünüyor musunuz?” “Anadolu rock’ta Türk halk müziği ile rock müziği arasında bir bağlantı olduğunu düşünüyor musunuz? Örnek verebilir misiniz?” “Arabesk müzik size göre hangi duyguları ifade eder?” sorularıyla öğrencilerin bilgi düzeyleri ölçülebilir. Dinleme formları hazırlanarak öğrencilerin makam, ritim gibi temel kavramlara ilişkin temel bilgilerini yazmaları sağlanabilir.

Öğrencilere “Dinlediğiniz bir şarkıda Türk halk müziği etkileri hissettiniz mi?” “Geleneksel Türk müziği örneklerinin modern bir icrasını dinlediniz mi? Ne hissettiniz?” “Türk halk müziği motiflerinin kullanıldığı bildiğiniz müzikler var mı?” gibi sorular sorulabilir.

MT.8.4.1
Öğrencilere Türk tango ve valslerinin Cumhuriyet Dönemi müzik tarihinin önemli bir parçasını oluşturduğu belirtilir. Türk tango ve valslerinin önemli örnekleri dinletilir (SAB9). Dinletilen eserlerin ritmik yapısını, ezgisel karakterini, temalarını ve eserlerde kullanılan çalgıları belirlemeleri için öğrencilere dinleme formu dağıtılır (E2.2). Öğrencilerin doldurduğu dinleme formları toplanarak sonuçlar değerlendirilir. Öğrenciler, analiz ettikleri eserlerin arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları grup tartışması yoluyla belirlerler (KB2.7, OB9, E3.6). Gruplar belirledikleri benzerlikleri ve farklılıkları hazırladıkları bir karşılaştırma tablosu ile sunarlar (OB1, SDB2.2). Sunumlar sırasında tangoların ve valslerin ortak yönleri, duygusal etkileri, eserlerdeki kültürel ve tarihsel bağlam gibi unsurlar tartışılır (D19.2). Performans görevi olarak öğrencilerden Türk tango veya valslerinden birini seçmeleri ve bu eserin kültürel bağlamını, ritmik yapısını, ezgisel karakterini ve eserde kullanılan çalgıları analiz etmeleri, analiz sonuçlarını görsel ve işitsel materyallerle zenginleştirerek dijital bir sunum hâlinde hazırlayarak sınıfta sunmaları istenebilir. Öğrencilerin grup tartışmalarına katılımı ve iş birliği gözlem formuyla değerlendirilebilir. Öğrencilerin bireysel katkılarını ve grup sürecine olan etkilerini değerlendirebilmeleri için öz değerlendirme formu, grupların birbirlerinin sunumlarını değerlendirebilmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir. Performans görevleri ve sunumlar kapsam, içerik gibi belirlenen ölçütler çerçevesinde analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

MT.8.4.2
Öğrencilere dinletilen eserlerin ritmik yapısı, sözleri, temaları, eserlerde kullanılan çalgılar gibi özellikleri analiz etmeleri için bir dinleme formu dağıtılır (OB9). Analiz etmeleri için bir dinleme formu dağıtılır (OB9). Öğretmen rehberliğinde formlar değerlendirilir. Öğrenciler gruplara ayrılarak Türkçe sözlü hafif Batı müziğinin önemli sanatçılarını, eserlerini, dönemin sosyal ve kültürel yapısını araştırırlar (E2.2, SBAB2.2, OB1, D15.3, D19.2). Her grup, belirlenen bir konu hakkında güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve dijital içerikler kullanarak bilgi toplar. Öğrenciler, buldukları bilgileri ve belirledikleri kaynakların doğruluğunu tartışarak teyit ederler. Kaynak belirleme, gelişmeleri içeren bilgileri bulma, bu bilgilerin doğrulanmasına dair kanıtlar ve bilgilerin kaydedilmesine yönelik her çalışma için öğrencilerden küçük gruplar oluşturmaları istenebilir (E3.4, OB1). Gruplar araştırdıkları bilgileri içeren bir bilgi görseli oluştururlar. Bu bilgi görselinde Türkçe sözlü hafif Batı müziğinin tarihsel gelişimindeki önemli isimler, dönemin öne çıkan eserleri, sosyal ve kültürel bağlamları ile ilgili açıklamalar, görsel materyaller yer alır. Görsel olarak zenginleştirilmiş bilgi görseli, dijital sunum hâline getirilir ve sınıfta paylaşılır (OB1, OB2, OB4, E3.7, D16.3). Öğrencilerin çalışmalarını değerlendirmek ve grup çalışmasındaki iş birliği ile etkinlik düzeyini ölçmek için grup değerlendirme formu, araştırmanın içeriğinin doğruluğunu ve kapsamını değerlendirmek için kontrol listesi, sunum sırasında öğrencilerin iletişim ve ifade becerilerini değerlendirmek için gözlem formu kullanılabilir.

MT.8.4.3
Öğrencilere Türk pop müziğinin tarihsel gelişimi ile ilgili bilgiye ulaşmaları için kullanabilecekleri kaynaklar tanıtılarak öğrencilerin bu amaçla kullanacağı araçları belirlemeleri sağlanır (OB1). Öğrencilerin belirlediği araçlarla konu ile ilgili bilgileri bulacakları çalışmalar yapmaları sağlanır. Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup 1970’ler, 1980’ler veya 1990’lar gibi belirli bir dönemi seçer. Gruplar seçtikleri döneme ait sanatçıları, eserleri, dönemin toplumsal yapısını, teknolojik ilerlemelerin müzik üretim süreçlerindeki yansımalarını araştırırlar (E1.1, E2.2, SBAB2.2, OB1, D15.3, D19.2). Grupların konu ile ilgili edindikleri bilgileri farklı kaynaklardan araştırma yaparak doğrulaması beklenir (KB2.8). Gruplardan görsel ve işitsel materyallerle zenginleştirilmiş bir sunum hazırlamaları istenerek edinilen bilgilerin kaydedilmesi sağlanır (OB1, OB2, OB4, OB9, SDB2.2). Hazırlanan sunumlar sınıf ortamında paylaşılır. Bu uygulamalarla hedeflere uygun planlamalar yapılabilir, toplanan veriler sınıflandırılıp kaydedilebilir (SDB1.2, KB2.2). Gözlem formu, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu kullanılarak süreç değerlendirilebilir. Sunumlar kapsam, içerik gibi belirlenen ölçütler çerçevesinde analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

MT.8.4.4
Öğrencilere rock müziğinin dünya çapında klasikleşmiş eserlerinden örnekler dinletilir. Dinleme sırasında rock müziğine özgü ritmik yapı, vokal tarzı, çalgı düzenlemeleri, bas hattı ve gitar riffleri gibi unsurlara dikkat çekilir (E3.2). Ardından Anadolu rock müziği eserleri dinletilir (SAB9). Öğrencilere dinletilen eserlerin halk müziği motiflerini, bu eserlerde kullanılan Batı müziği ve Türk müziği çalgılarını, eserlerin ritmik yapıları ve tematik unsurlarını analiz etmeleri için dinleme formları dağıtılır (E3.2, OB9). Öğrencilerin doldurduğu dinleme formları toplanarak sonuçlar öğretmen rehberliğinde değerlendirilir. Öğrenciler gruplara ayrılır. Her grup belirli bir eser seçer ve dinler. Grupların dinledikleri eserlerle ilgili “Bu eserde hangi Türk halk müziği motifleri kullanılmıştır?” “Bu türün dönemin toplumsal olaylarını ve değişimlerini yansıtma şekli nedir?” “Batı müziği çalgıları ve ritimlerinin Anadolu motifleriyle uyumu nasıl sağlanmıştır?” gibi soruları tartışarak Anadolu rock müziğinin müzikal yapısını ve kültürel bağlamını anlamaları desteklenir (SDB2.1). Performans görevi olarak öğrencilerden Anadolu rock müziği türünde eserlerinden birini seçerek bu şarkıda kullanılan Türk halk müziği motiflerinive Batı müziği unsurlarını belirlemeleri istenebilir. Öğrencilerin grup tartışmalarına katılımı ve iş birliği düzeyi gözlem formuyla değerlendirilebilir. Öğrencilerin kendi bireysel katkılarını ve grup sürecine olan etkilerini değerlendirebilmeleri için öz değerlendirme formu, grupların birbirlerinin sunumlarını değerlendirebilmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir. Sunumlar ve performans görevleri kapsam, içerik gibi belirlenen ölçütler çerçevesinde analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

MT.8.4.5
Öğrencilere arabesk müziğin gelişimi ile ilgili bilgiye ulaşmaları için kullanabilecekleri kaynaklar tanıtılarak öğrencilerin bu amaçla kullanacağı araçları belirlemeleri sağlanır (OB1). Öğrencilerin belirlediği araçlarla konu ile ilgili bilgileri bulacakları çalışmalar yapmaları sağlanır. Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup arabesk müziğin gelişimindeki belirli bir dönemi seçer. Gruplar seçtikleri döneme ait sanatçıları, eserleri, dönemin toplumsal yapısını ve arabesk müziğin bu toplumsal koşullarla ilişkisini araştırırlar (E1.1, E2.2, SBAB2.2, OB1, D15.3, D19.2). Grupların konu ile ilgili edindikleri bilgileri farklı kaynaklardan araştırma yaparak doğrulaması beklenir (KB2.8). Gruplardan görsel ve işitsel materyallerle zenginleştirilmiş bir bilgi görseli hazırlamaları istenerek edinilen bilgilerin kaydedilmesi sağlanır (OB1, OB2, OB4, OB9, SDB2.2). Hazırlanan bilgi görseli sınıf panosunda paylaşılır. Bu uygulamalarla hedeflere uygun planlamalar yapılabilir, toplanan veriler sınıflandırılıp kaydedilebilir (SDB1.2, KB2.2). Gözlem formu, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu kullanılarak süreç değerlendirilebilir.

Öğrencilerden tango ve valslerin evrensel örnekleri ile Türk tango ve valslerini karşılaştırmaları istenebilir. Öğrenciler Türkçe sözlü hafif Batı müziğinde Türkçe sözlerle yeniden düzenlenen şarkıları orijinalleriyle karşılaştırabilirler. Öğrencilere farklı dillerde söz yazılmış Türk müziği eserlerini araştırma görevi verilebilir. Öğrenciler pop müziğin teknolojik gelişmelerle nasıl şekillendiğini göstermek için bir zaman çizelgesi oluşturabilirler.

Öğrencilerden seçtikleri bir tango veya valsin müzikal özelliklerini tanıtan sunum hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden seçtikleri Türkçe sözlü hafif müzik eserinin müzikal özelliklerini tanıtan bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Türk pop müziğinin tarihsel gelişimini gösteren afiş hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden Anadolu rock müziğinin özelliklerini listelemeleri istenebilir. Öğrencilerden Arabesk müziğin ortaya çıkışı, tarihsel gelişimi ve kültürel etkilerini açıklayan bir araştırma yapmaları istenebilir.