Müzik Okulları - Bireysel Ses Eğitimi

SDB2.1. İletişim

D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencinin her sesin bir kaynağı olduğunu bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin duyduğu sesleri tanıma ve ilişkilendirme becerisinin gözlemleneceği sorular  sorulur. ”Kuş sesi aslan sesine göre nasıldır?” ”Annemizin ve babamızın sesini nasıl ayırt edebiliriz?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Öğrencilerin duyduğu sesleri tanıma ve ilişkilendirme becerisinin gözlemleneceği sorular sorulabilir. ”Kadın ile erkek sesini nasıl ayırt edebiliriz?”, ”Kadın ve erkek sesleri incelik ve kalınlık özelliklerine göre ayrılabilir mi?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir.

Öğrencilerin sesleri ayırt etme becerilerini geliştirmeleri amacıyla günlük yaşantılarından örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini kullanmalarına imkân tanımak için ”Yavru kedinin sesi annesinin sesinden farklı mıdır?” ”Elektrikli süpürge çalışırken telefon çalarsa telefonun zil sesini rahat duyabilir misiniz?” ”Dinlediğiniz bir müzikte hangi enstrümanların sesi olduğunu nasıl anlarsınız?” gibi sorular sorulabilir. Öğrencilerin sesleri ayırt etme temel becerisini kendi yaşantılarından, deneyimlerinden yararlanarak örneklemeleri istenebilir. Öğrencilerin mevcut bilgilerini ve deneyimlerini kullanmalarına fırsat vermek için ”Tanıdığınız bir kişi sizi aradığında telefon ekranında adını ve numarasını görmeden onu sesinden tanıyabilir misiniz?” ”Dinlediğiniz bir şarkıyı söyleyen kişinin kadın mı yoksa erkek mi olduğunu nasıl anlarsınız?” gibi sorular sorularak duyduğu sesler hakkındaki görüşlerini ifade etmeleri sağlanabilir.

BSE.2.1.1
Sesin yüksekliğinin ne demek olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Öğrencilerin öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri beklenir. Seslerin sınıflandırılması için başkalarının etkin biçimde dinlenmesi ve sözlü etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla sesin yüksekliği ile ilgili değişkenlerin (kalınlık‑incelik) belirlenmesi sağlanır. Çeşitli nesne, hayvan vb. görsel kartlar ile oynanan oyunlar aracılığıyla (E2.5) kartlar üzerindeki görseller algılanabilir, tanınabilir ve görseller hakkında eleştirel düşünme becerisi kullanılabilir (OB4). Görsel kartların üzerindeki nesnelerin ya da varlıkların seslerinin yükseklik özelliklerinin ne olduğunu sorgulamasına, akıl yürütmesine ve ulaştığı çıkarımlar sonucu (OB4) kartları kalınlık ve incelik farklılıklarına göre ayırmasına yönelik etkinlikler gerçekleştirilir. Öğrencilerin çeşitli nesne, hayvan vb. sesler aracılığıyla sesleri kalınlık ve incelik farklılıklarına göre tasnif edebilmesine yönelik dinleme etkinlikleri gerçekleştirilir. Daha sonra öğrencilerden, dinletilen bu seslerin kalınlık ve incelik bilgisinin çözümlenerek, seslerin yüksekliklerinin yorumlanarak sınıflandırılması istenir (OB1, KB2.3). Öğrencinin eleştirel düşünme becerisini geliştirmek için sesin yüksekliği ile ilgili bilgileri sorgulamasına, bu bilgileri kullanıp akıl yürütmesine (OB1) ve bu yolla ulaştığı çıkarımlar doğrultusunda sesleri kalın veya ince olarak isimlendirip sınıflandırmasına yönelik dinleme etkinlikleri gerçekleştirilir. Süreç, kontrol listesi, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile değerlendirilebilir.

BSE.2.1.2
Sesin gürlüğünün ne demek olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Öğrencinin öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade etmesi sağlanır. Başkalarını etkin bir şekilde dinleyerek, sözlü etkileşim sağlayarak (SDB2.1) sesleri sınıflandırmak için sesin gürlüğü ile ilgili değişkenler (kuvvetli-hafif) belirlenir. Duyduğu seslere odaklanarak (E3.2) sesleri (kuvvetli-hafif) farklılıklarına göre ayırmasına yönelik dinleme etkinlikleri gerçekleştirilir. Hafif sese örnek olarak ninniler dinletilebilir. Kuvvetli sese örnek olarak marşlar dinletilebilir. Böylece öğrencilerin dinlediği müziklerin gürlük özelliklerini ayırmaları sağlanabilir. Ninniler aracılığıyla aileye ait olma duygusu ve aile bağları geliştirilebilir (D2.1). Marşlar aracılığıyla millî ve manevi değerlere duyarlı davranması (D14.3), ülke varlıklarına sahip çıkması sağlanabilir (D19.3). Doğadaki seslerin gürlük özelliklerini keşfetmelerine yönelik dinleme etkinlikleri gerçekleştirilir. Örneğin rüzgâr uğultusu, gök gürültüsü, arı vızıltısı gibi görsellerin bulunduğu kartlar gösterilerek bu kartlara ait sesler dinletilir. Her bir sesin kuvvetli mi, hafif mi olduğu sorulabilir. Öğrencilerin duyduğu seslere odaklanarak (E3.2) bu seslerin gürlük özelliklerini belirlemeleri, yorumlamaları (OB1) ve tasnif etmeleri sağlanabilir. Öğrencinin eleştirel düşünme becerisini geliştirmek için duyduğu seslere odaklanıp (E3.2) sesin gürlüğü ile ilgili bilgileri sorgulamasına, bu bilgileri kullanıp, akıl yürüterek ve bu yolla ulaştığı çıkarımlar doğrultusunda müzikleri kuvvetli veya hafif olarak isimlendirip sınıflandırmasına (OB1, KB2.3) yönelik dinleme etkinlikleri gerçekleştirilir. Süreç, kontrol listesi, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile değerlendirilebilir.

BSE.2.1.3
Öğrencilerin işittiği seslere ilişkin ön gözlem veya deneyimlerinden yola çıkarak, çeşitli ses kaynaklarından gelen seslere (insan, hayvan, doğa, taşıt ve müzik aletleri gibi) odaklanarak (E3.2) bu seslerin tını farklılıklarını ilişkilendirmesine yönelik dinleme etkinlikleri gerçekleştirilir. Örneğin etkileşimli tahta, bilgisayar, cep telefonu gibi dijital araçlar ile öğrencilere kuş cıvıltısı, su sesi, kapı zili, enstrüman sesi gibi sesler dinletilir. Duyduğu sesin kaynağını tahmin etmesine yönelik sorular sorulur. Öğrencilerin öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade edip sözlü etkileşim sağlayabilmeleri beklenir (SDB2.1). Böylece duydukları seslerin tını farklılıklarını ilişkilendirip, çıkarım yaparak (KB2.15) yargıda bulunmaları sağlanır (KB2.11). Bu etkinliklerle öğrencilerin duydukları seslerdeki tını farklılıklarını ayırt edebilmeleri amaçlanır. Süreç, kontrol listesi, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile değerlendirilebilir.

BSE.2.1.4
Kadın ve erkek seslerinin birbirinden farkının neler olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Öğrencilerin öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır. Başkalarının etkin bir şekilde dinlenmesiyle sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle insan sesinin özelliğine ilişkin değişkenler (cinsiyet) belirlenebilir. Öğrencilere duyduğu seslere odaklanarak (E3.2) insan sesini cinsiyet farklılığına göre ayırmalarına yönelik çeşitli eserlerden kısa bölümler dinletilir. Bu eserleri seslendirenlerin kadın mı yoksa erkek mi olduğunu tespit etmeleri, duyduğu insan sesini cinsiyet farklılıklarına göre yorumlamaları (OB1) ve ayırmaları istenir. İsim kartları ve kartların yerleştirilebileceği bir tablo (ilk satırda iki sütuna kalın ses ve ince ses, ikinci satırda iki sütuna kadın ve erkek yazılır) ile oynanan oyunlar aracılığıyla (E2.5) duyduğu seslere odaklanarak (E3.2) insan sesini kalınlık, incelik ve cinsiyet farklılıklarına göre tasnif etmesine yönelik etkinlikler gerçekleştirilir. Öğrencilerin bu çalışmalarda aktif rol almaları (D3.4) sağlanır. Öğrencilere duydukları insan sesinin tını farklılığına göre isimlendirilmesine yönelik etkileşimli tahta, bilgisayar, cep telefonu gibi dijital araçlar ile çeşitli eserlerden kısa bölümler dinletilir. Böylece öğrencinin eleştirel düşünme becerisini kullanarak, insan sesinin isimlendirilmesi ile ilgili edindiği bilgileri sorgulayarak, bu bilgileri kullanıp akıl yürüterek (OB1) ve bu yolla ulaştığı çıkarımlar doğrultusunda duyduğu insan sesini (soprano, alto, tenor ve bas) isimlendirerek sınıflandırması sağlanır (KB2.3). İnsan sesinin özelliklerini sınıflandırma ile ilgili açıklayıcı görsel materyal hazırlamaya yönelik performans görevi verilir. Kavram haritası ile öğrencilerin insan sesini sınıflandırma becerisi değerlendirilebilir. Ayrıca kontrol listesi kullanılarak öğrencilerin duyduğu insan seslerini türlerine göre sınıflandırma süreçlerine geri bildirim verilebilir.

Öğrencilerin duydukları sesleri somut ve yaratıcı yollarla ifade edecekleri etkinliklere yer verilebilir. Örneğin keman sesi ardından kontrbas sesi dinletilip kendilerinde uyandırdığı hissi bir resimle ifade etmeleri istenir veya ince bir ses için küçük daireler, kuvvetli bir ses için büyük ve koyu renkli çizgiler çizerek seslerin tınısına uygun renklendirme yapmaları istenebilir. Öğrencilere farklı hayvan, müzik aletleri veya doğa seslerini içeren ses kayıtları dinletilebilir ve bu seslerin kalın mı ince mi olduğunu tahmin etmeleri istenebilir. Tahminini yaptıktan sonra öğrencinin sesin kaynağını açıklaması ve neden kalın ya da ince olduğunu yorumlaması istenebilir. Öğrencilere rüzgâr, gök gürültüsü, kuş cıvıltısı, su damlaması gibi doğa sesleri dinletilerek bu sesleri kalın ve ince olarak sınıflandırmaları istenebilir. Öğrencilerin duydukları insan sesini incelik-kalınlık ve cinsiyet özelliklerine göre sınıflandırmalarına yönelik dinleme etkinliklerine yer verilebilir. Örneğin soprano-alto veya tenor- bas ses gruplarını içeren örnekler dinletilebilir. Dijital araçlar (cep telefonu, bilgisayar gibi) kullanılarak öğrenciler farklı sesleri dinleyebilir ve bu sesleri bir kategori tablosuna yerleştirerek cinsiyet ve tını farklılıklarını ayırt etmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerin duydukları sesleri somutlaştırmaları için oyunlar oynatılabilir. Örneğin piyanodaki kalın do ve ince sol sesleri kullanılarak deve-cüce oyunu oynatılabilir. Öğrencilerden kalın ses için aşağı çökmeleri, ince ses için ise ayağa kalkmaları istenebilir. Aynı oyun piyanodan çalınacak kuvvetli ve hafif akorlarla da oynatılabilir. Öğrencilerden hafif akor için aşağı çökmeleri, kuvvetli akor için ise ayağa kalkmaları istenebilir. Öğrencilerin duydukları insan sesini incelik-kalınlık ve cinsiyet özelliklerine göre sınıflandırmalarına yönelik dinleme etkinliklerine yer verilebilir. Örneğin soprano-bas veya alto- tenor ses gruplarını içeren örnekler dinletilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık

OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencinin burun ve ağzın solunum organı olduğunu, sesin gürlük özelliklerini, konuşmada ve şarkı söylemede solunumun önemini, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söylemedeki önemini, ses sağlığı açısından bağırmadan ve sesi zorlamadan şarkı söylemenin önemini bildiği kabul edilmektedir.

Burun ve ağzın solunum ile ilişkisini gözlemlemeye yönelik öğrencilere sorular sorulur. ”Derin nefes alıp verirken vücudunuzda ne gibi değişiklikler olur?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Doğru duruşun şarkı söylemedeki etkisine yönelik çıkarımlar yapabilecekleri sorular sorulabilir. Öğrenciden bildiği kısa bir şarkıyı söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre planlama yapılabilir.

Öğrencilere ”Solunum nedir, nasıl gerçekleşir?” sorusu sorularak solunum organları ile ilişki kurmaları sağlanabilir. Burnun (nefes alma) ve ağzın (nefes verme) işlevini günlük yaşamdaki solunumla ilişkilendireceği örneklere (burnu tıkalı olduğunda nefes almanın zorluğu, uyurken burundan nefes alındığı gibi) yer verilebilir.

BSE.2.2.1
Öğrencilerin solunumun nasıl gerçekleştiğini algılama ve tanımalarına yönelik çeşitli görsel materyaller üzerinden inceleme etkinlikleri yapılır. Böylelikle görselleri anlamaları sağlanarak (OB4) konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Öğrencilerin solunumu oluşturan organlar arasında ilişki kurabilmeleri için nefes egzersizleri yaptırılabilir. Örneğin ilk olarak burundan derin bir nefes almaları ve aldıkları nefesi yavaş yavaş yine burundan vermeleri istenir. Böylelikle öğrencilerin burnun derin nefes almada kolaylık sağlarken kontrollü nefes vermede kolaylık sağlamadığını keşfedebilmeleri sağlanır. Daha sonra aynı nefes egzersizi ağız yoluyla yaptırılabilir. Böylelikle öğrenciler ağzın kontrollü nefes vermede kolaylık sağlarken derin nefes almada kolaylık sağlamadığını keşfedebilir (KB2.15). Böylece öğrencilere burnun ve ağzın işlevleri ile ilgili akıl yürüterek ulaştığı çıkarımlar doğrultusunda burnun nefes alma ve ağzın nefes verme işlevi açıklatılır (OB4). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme forumu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.2.2.2
Öğrencilerin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserleri seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Örneğin öğrencilere çeşitli taklit oyunları (çiçek koklama, köpek sesi, balon şişirme, mum üfleme gibi) oynatılarak öğrenme süreci keyifli hâle getirilebilir (E2.5). Nefes çalışmaları ile seslendirme arasındaki ilişki hakkında bilgilendirme yapılarak öğrencinin nefes çalışmalarına neden ihtiyacı olduğunu fark etmesi sağlanabilir. Bu ihtiyaca yönelik taklit yoluyla öğrenmiş olduğu nefes çalışmalarını eser seslendireceği her dersin başında yapması sağlanır. Öğrencilere çeşitli taklit oyunları (ağaçtan elma koparma, kayıkta kürek çekme gibi) oynatılabilir. Öğrenme süreci keyifli hâle getirilerek (E2.5) vücudun esnemesi ve rahatlamasına yönelik bedensel hareketler belirlenebilir. Bu hareketlerle vücudun esnemesine ve rahatlamasına yönelik uygulamalar yapılarak şarkı söylemeye uygun doğru duruş sağlanabilir. Böylelikle öğrenci zihinsel ve bedensel olarak şarkı söylemeye hazır hâle gelir (E3.2). Bu hareketler ile şarkı söylemeye uygun duruş sağlayabilme arasındaki ilişki hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır, vücudun esnemesi ve rahatlamasının şarkı söylemeye uygun duruş sağlayabilme üzerindeki önemi ifade edilebilir (KB2.3). Böylelikle bu çalışmalara neden ihtiyacı olduğunu fark etmesi sağlanabilir (SDB1.2). Doğru duruş sağlamaya yönelik öğrenmiş olduğu bu çalışmalar eser seslendireceği her dersin başında yapılabilir. Öğrencilere atlamalı olmayan, yanaşık seslerle piyano eşliğinde basit ses alıştırmaları yaptırılabilir. Ses çalışmaları ile seslendirme arasındaki ilişki hakkında bilgilendirme yapılarak öğrencinin ses çalışmalarına neden ihtiyacı olduğunu fark etmesi sağlanır. Bu ihtiyaca yönelik öğrenmiş olduğu ses çalışmaları, eser seslendireceği her dersin başında yapılır. (SDB1.2). Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilere ses sağlığı için nelere dikkat etmeleri gerektiği sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Ses sağlığı ve sesi doğru üretme açısından dikkat edilmesi gereken unsurlar belirlenebilir; bu süreçte, duygu ve düşüncelerin etkili bir biçimde ifade edilmesi desteklenebilir. Bu unsurlar arasındaki ilişkiler belirlenerek solunum desteği ile sesini uygun gürlükte kullanabilmesine ilişkin uygulamalar yapılabilir. Örneğin öğrencilerden ”a” sesini derin bir nefes alarak önce kuvvetli gürlükte daha sonra hafif gürlükte nefesinin yettiği sürece uzatması istenebilir. Bu iki uygulama arasında nelerde zorlandığı, hangisinde daha güzel ve uzun süreli ses üretebildiği sorulabilir. Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Öğrencilerin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserleri seslendirirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin şekilde dinlenmesi, sözlü ya da sözsüz etkileşim yoluyla uygun söyleme tekniklerinin kullanılabilmesi sağlanabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eser öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirilir (SDB2.2). Öğrencilere düzeylerine uygun eserleri seslenedirecekleri bir performans görevi verilebilir. Dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.2.2.3
Öğrencilere ”a, e, ı, i, o, ö, u ve ü” sesleri ile biten hecelerin kısa, diğer seslerle biten hecelerin ise uzun olduğu bilgisi verildikten sonra basit tekerleme oyunları oynanır (E2.5). Örneğin basit bir tekerleme metnindeki uzun ve kısa heceler belirlenip kısa heceler yuvarlak içine alınabilir. Bu tekerleme metni okunurken hece sürelerine dikkat edilerek ritmik konuşma çalışmaları ile kısa ve uzun heceler ayırt edilebilir. Böylelikle öğrencilerin çalışmalarda aktif rol almaları sağlanır (D3.4). Süreç, gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencinin burun ve ağzın birer solunum organı olarak işlevi ile ilgili çeşitli görsel materyaller (kavram haritası, afiş gibi) hazırlaması istenebilir. Öğrenciye nefes çalışmaları (çiçek koklama, köpek nefesi, balon şişirme gibi) ile ilgili bir hikâye yazdırılarak bu çalışmaların hikâyeyi okuduğu sırada gerçekleştirilmesi sağlanır. Atlamalı olmayan yanaşık seslerle yapılan ses çalışmaları yanaşık beş sesle (do, re, mi, fa, sol, fa, mi, re, do) yapılabilir. Öğrencinin dağarcığındaki bir şarkıyı seslendirerek kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek öğrencinin şarkı söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenim sürecinde seslendirdiği diğer eserleri de kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir. Öğrencilerin solunum desteği kullanarak sesini uygun gürlükte kullanmalarına yönelik uzun müzik cümleleri olan eserler tercih edilebilir. Öğrencilerin kısa ve uzun hecelerin ayırt edilmesine yönelik yapılan ritmik konuşma çalışmalarında tekerlemelerin uzun cümlelerden oluşması sağlanabilir.

Burnun ve ağzın işlevini somutlaştırmaya yönelik balon şişirme çalışmaları yapılabilir. Örneğin  balonu ağzından nefes alıp vererek şirirmesi istenir. Daha sonra balon söndürülüp bu kez burnundan nefes alıp ağzından nefes vererek şişirmesi istenir. İki deneyiminden hangisinde balonu daha rahat şişirdiği sorularak burnun (nefes alma) ve ağzın (nefes verme) işlevini açıklaması sağlanabilir. Öğrenciye nefes çalışmaları (çiçek koklama, köpek nefesi, balon şişirme gibi) bir hikâye eşliğinde, drama tekniği kullanılarak yaptırılabilir. Atlamalı olmayan yanaşık seslerle yapılan ses çalışmaları yanaşık üç sesle (do, re, mi, re, do) yapılabilir. Öğrencilere seslendirecekleri marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin solunum desteği ile sesini uygun gürlükte kullanabilmelerine ilişkin kısa müzik cümleleri olan eserler tercih edilebilir. Öğrencilerin kısa ve uzun heceleri ayırt etmelerine yönelik yapılan ritmik konuşma çalışmalarındaki tekerlemelerin kısa cümlelerden oluşması sağlanabilir. Eserler sözlü müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D2. Aile Bütünlüğü, D11. Özgürlük, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D15. Sevgi, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığıı

Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir. Öğrencinin solunumun, nefes çalışmalarının, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söyleme üzerindeki önemini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin bir önceki öğretim yılında seslendirdikleri eserlerden oluşan repertuvarlarını gözlemleye yönelik sorular sorulabilir. ”Millî ve manevi değerlerle ilgili hangi eserleri seslendirdin?” ”Belirli gün ve haftalarla ilgili hangi eserleri seslendirdin?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Öğrenciden bir önceki öğretim yılının sonunda söylediği eseri tekrar söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere eser seslendirmek için bedenlerini hazır hâle getirmek, uygun söyleme teknikleri kullanmak ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptıkları sorulabilir. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmeleri sağlanabilir. Somut nesneler ve görseller kullanarak, soru-cevap tekniği ile günlük durumları tartışarak, değerleri günlük yaşantıya taşıyarak köprü kurmaları sağlanabilir
.

BSE.2.3.1
Öğrencilerin millî ve manevi değerlerle (D2.1, D18.1, D13.1, D17.3) ilgili vatan sevgisi (D19.2), bayrak sevgisi (D19.1) ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin seslerini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini, önceden öğrendikleriyle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin millî değerlerle ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirdikleri eserin sözlerinin gücünü̈ ve önemini, aynı zamanda eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü̈ ve önemini fark etmeleri sağlanabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî bilinç̧ sahibi olunabilir (D19.1), ülke varlıklarına sahip çıkılabilir (D19.3), her alanda millî ve manevi değerlere sahip çıkılabilir (D11.2). Öğrencilerin vatan sevgisi, bayrak sevgisi ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türkülerini seslendirirken öğretmenleri tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyerek sözlü̈ ya da sözsüz etkileşimde bulunmaları (SDB2.1) ve uygun söyleme tekniklerini kullanmaları sağlanabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eser öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç̧ değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.2.3.2
Öğrencilerin Atatürk ile ilgili şarkıları seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hale getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini, önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin şarkı sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirilen şarkının sözlerinin ve eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilir (SDB2.1). Şarkılar seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), vefalı olunabilir (D15.2), millî ve manevi değerlere saygı duyulabilir (D14.3), millî kimlik tanınabilir (D19.2). Öğrencilerin şarkıları seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayarak (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanmaları sağlanabilir. Şarkıların müziksel bileşenlerini ayırt etmelerine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eser öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.2.3.3
Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgileri önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Bu sayede öğrencinin şarkı sözlerini seslendirirken müziksel ifadeleri (duraksama uygun ses tonu gibi)kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark etmesi sağlanabilir. (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak (D14.3) ülke varlıklarına sahip çıkılabilir (D19.3), bu değerlere duyarlı davranılabilir. Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinlemeleri, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanmaları sağlanabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi verilebilir. Öğrenciler marş seslendirirken yerinde adım atma hareketi yapabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duyması hem de hissetmesi sağlanabilir (SDB1.1). Bu şekilde öğrencilerin müzikleri oluşturan ritim parçalarını belirlerken (KB2.4) parçalar arasında ilişki kurmaları ve parçaları birleştirerek (OB1), ritmik yapıya dikkat ederek belirli gün ve haftalarla ilgili müzikleri söyleyebilmeleri amaçlanır. Basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanları şarkının ritmik yapısına uygun çalıp seslendireceği eserin ritmini anlayarak müziksel bileşenlere uygun seslendirmeleri sağlanabilir. Böylece öğrencilerin zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanabilmeleri (E3.2), oyunlaştırma yoluyla öğrenme sürecinin keyifli ve eğlenceli hâle getirilebilmesi (E2.5), şarkıyı söylerken kendi duygu, düşünce ve davranışlarını izleyip yönetebilmeleri, millî ve manevi değerlerle ilgili şarkıları ezgisel yapıya uygun seslendirme sürecinde kendini değerlendirebilmeleri, kendini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapabilmeleri sağlanır (SDB1.2). Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eser öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.2.3.4 
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan örnekleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş, bedensel gevşeme, nefes ve ses çalışmaları yaparak hazırlanmaları sağlanır (D13.2). Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekleri seslendirmeden önce nefes çalışmaları ile sesini uygun ton ve gürlükte kullanmaya yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Böylece yıl boyunca geliştirilen şarkı repertuvarından örnekler seslendirilirken uygun söyleme teknikleri kullanılır. Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekleri seslendirirken bu eserleri kulaktan öğrenme yoluyla kavramaları ve müziksel bileşenlerine dikkat ederek söylemeleri sağlanır. Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, belirli gün ve haftalara özel etkinlikler, aile katılımlı (D2.2) gösteriler gibi düzenlenecek etkinliklerde öğrenciye görev verilerek sesi ile ilgili müzik çalışmalarını sunması sağlanır. Bu etkinliklerle öğrencinin yıl boyunca edindiği becerileri sergilemesine yardımcı olunur (OB9). Bu etkinlikler sayesinde öğrencinin kişi ve gruplarla iş birliği yapması, ekip çalışması yapıp yardımlaşması (SDB2.2), başkalarının duygularını, düşüncelerini ve bakış açılarını anlaması (SDB2.3), öz güvenini pekiştirmesi sağlanabilir (E1.5). Ayrıca pratik yaparak (SDB1.2) ve öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalarla kendini geliştirmesi sağlanabilir. Portfolyo değerlendirme ile öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrencilere yıl boyunca geliştirdikleri şarkı repertuvarından örnekler seslendirebilecekleri bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirilmesi yapılabilir.

Öğrencinin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrencilerden seslendirdikleri şarkıları kaydettikten sonra bu kayıtlar üzerinden kendi performanslarını değerlendirmeleri istenebilir. Öğrencilerin öz değerlendirme yaparak hangi alanlarda gelişmeleri gerektiğini keşfetmeleri sağlanabilir. Öğrencilerden gürlük değişiklikleri, uzun süreli ses tutma ve belirli bir notada sabit kalma gibi ileri düzey teknikleri kullanarak seslendirme yapmaları istenebilir. Öğrenim sürecinde seslendirdikleri eserleri kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturmaları sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencilere seslendirecekleri marş, okul şarkıları veya türkülerinin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin ince ve kalın sesleri birbirinden ayırt ettiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere çeşitli ses örnekleri (çocuk, kadın, erkek, soprano, alto, tenor, bas gibi) dinletilerek bu seslerin hangi yaş grubuna, cinsiyete ve ses türüne ait olduğunu tahmin etmeleri istenebilir.

Öğrencilerden insana ait ses türlerini sınıflandırma becerilerilerini kendi yaşantılarından yararlanarak göstermeleri istenebilir. Örneğin öğrenciden aile üyelerinin seslerini ve çevresindeki insan seslerini düşünmeleri istenebilir. Çevrelerindeki kalın ve ince sesli kişilere örnek vermeleri istenerek sesin yaş, cinsiyet, kalınlık ve incelik özelliklerini anlamaları sağlanabilir.

BSE.3.1.1
Akciğerin yeri ve işlevi görselleştirilir. Öğrencilere akciğerlerin göğüs kafesinin içinde kaburgaların altında yer aldığını basit bir dille anlatılarak bilgi ihtiyacı fark ettirilir (OB1). Ardından, öğrencilerin ellerini göğüslerinin yanlarına koymaları istenir ve nefes alıp verme çalışmaları yaptırılarak akciğerlerinin hareketini hissetmeleri sağlanır. Böylece akciğerlerin yerini daha somut olarak anlayabilmeleri ve bedenlerinde gösterebilmeleri sağlanır. Bir önceki sınıf düzeyinde solunum organları olarak öğretilen burun ve ağzın vücuda hava giriş ve çıkışını akciğerler sayesinde sağladığı bilgisi hatırlatılır. Bu hava giriş ve çıkışı sırasında bedende gerçekleşen değişim somut örneklerle (balon, şişme yatak, deniz simidi gibi) uygulamalı olarak gösterilir. Böylece nefes alıp vermenin kaburgalardaki genişleme ve daralma sürecine etkisi doğrudan ve dolaylı olarak fark edilebilir, ifade edilebilir, bu bağlamda düzenlenen eylemlerin sonuçları değerlendirilebilir (SDB3.3). Nefes alıp verirken kaburgalarındaki genişleme ve daralma sürecini kendi öz bilgisi ile ilişkilendirmek için neler hissettiklerini ifade etmelerini sağlayacak merak uyandırıcı sorular yöneltilir (E1.1). Örneğin ”Nefes alıp verirken kaburgaların nasıl hareket ediyor?” ”Nefesini verdikten sonra kendini nasıl hissediyorsun?” gibi sorularla öğrencinin duygu ve düşüncelerini kendi öz bilgisi ile ilişkilendirerek ifade etmesi ve mevcut duruma ilişkin çıkarımda bulunması sağlanabilir (KB2.11). Süreç, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve/veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.3.1.2
İnsan sesi türlerine ilişkin değişkenleri fark ettirecek (OB1), merak uyandırıcı sorulara ve çalışmalara yer verilir. Örneğin arkadaşlarının seslerini dinleyerek ”Bu ses yumuşak mı?” ”Bu ses sert mi, ince mi, kalın mı?” gibi sorulara cevap vermeleri sağlanır (E1.1). ”İnce ses-kalın ses oyunları” oynanabilir (E2.5). Öğrencilerden ince ve kalın sesle konuşmaları veya şarkı söylemeleri istenir. Böylece kendi sesindeki ince ve kalın sesleri keşfederek insan sesi türlerine ilişkin değişkenleri belirlemeleri sağlanabilir (SDB3.3). Öğrencilere erkek, kadın ve çocuk sesleri dinletilerek seslerin farklılıklarını belirlemeleri istenir (KB2.20). Öğrencilerin insan ses türlerinin farklı tonlarda olabileceğini anlamalarına katkı sağlanabilir. Böylelikle öğrencilerin dinletilen bu ses türlerini yaş ve cinsiyetlerine göre ayırmaları sağlanabilir (OB1). Öğrencilere kadın, erkek ve çocukların şarkı söylediği kısa kayıtlar dinletilir. Öğrencilerin sahip olduğu önceki bilgileri ile ilişkilendirerek (SDB1.1) duyduğu bu sesleri ince veya kalın olarak tasnif etmeleri sağlanır. Öğrencilerden hayali karakterler seçip onlara uygun ses tonlarını taklit etmeleri (kalın sesli bir dede veya ince sesli bir çocuk) istenebilir. Bu sayede yaratıcılığını geliştirecek faaliyetlere katılabilmeleri (D3.5), ses türlerini kalınlık-incelik özelliklerine göre sınıflandırmaları keyifli hâle getirilebilir (E2.5). İnsana ait ses türlerini sınıflandırma ile ilgili açıklayıcı görsel materyal hazırlamaya yönelik performans görevi verilir. Yaş, cinsiyet, kalınlık, incelik gibi farklılıklara sahip olan insana ait ses türleri, sahip olunan önceki bilgilerle ilişkilendirilerek (SDB1.1) isimlendirilir. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilere görsel becerilerini kullanarak insan ses türlerini anlatan bir poster hazırlama görevi verilebilir. Posterlerinde insan ses türlerinin özelliklerini ve kullanıldıkları alanları (opera, tiyatro, reklamcılık gibi) belirtmeleri istenebilir. Öğrencilerin yaratıcılıklarını geliştirebilecekleri ve ses türlerine dair bilgilerini kullanmalarını sağlayacak çalışmalar yapılabilir. Öğrencilerin hayali bir sanatçı tasarlamaları, bu sanatçının yaş, cinsiyet, ses özelliklerini belirlemeleri ve bu sanatçı için sahne performansı tasarlayıp sunabilecekleri etkinlikler düzenlemeleri sağlanabilir.

Öğrencilere farklı seslere ait görsellerin (hayvan sesleri, bebek sesi, yetişkin sesi gibi) bulunduğu kartlar verilip görsellere ait seslerin kalınlık-incelik özelliklerini fark etmeleri sağlanarak kartları kalından inceye doğru sıralamaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme

D3. Çalışkanlık, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin göğüs, karın ve bedeninin farklı bölümlerini tanıdığı, nefes alıp verme sırasında burun, ağız ve akciğerlerin önemi hakkında temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencinin rahat bir şekilde oturup gözlerini kapatarak derin nefes alıp vermesi, göğüs veya karın bölgelerindeki hareketi hissetmesi sağlanabilir. Öğrencilere nefes alıp verirken bedeninde nelerin değiştiğine, şarkı söylerken nefes almanın neden önemli olduğuna ilişkin açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrenciden bildiği kısa bir şarkıyı söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencinin günlük hayatta koşarken, zıplarken veya oyun oynarken nefesin nasıl değiştiğini hissedip gözlemleyeceği sorular sorulabilir. Nefesin ses ve duygu aktarımındaki önemini göstermek için günlük hayattan örnekler kullanılabilir. Farklı duyguları (heyecan, üzüntü, mutluluk gibi) ses ve nefes yoluyla ifade etmeleri istenebilir. Şarkı söylerken, konuşurken, şiir okurken, hikâye anlatırken vücudunu doğru kullanmanın, nefes kontrolünün ve artikülasyonun önemi vurgulanabilir.

BSE.3.2.1
Diyafram destekli nefes almaları sağlanarak nefesin burundan alınıp ağızdan yavaşça verilmesini ve karnın hafifçe şişirilmesini gösteren çalışmalara yer verilir. Örneğin ”m” ve ”n” sesleriyle nefes kontrolünü sağlamalarına yardımcı olacak etkinlikler yapılabilir. Piyano eşliğinde basit ve kısa cümlelerle ritmik nefes egzersizleri yapılabilir. Öğrencilerin ”mimi- mo-mo-mu-mu” gibi eşit aralıklı heceleri ritmik biçimde seslendirmesi istenerek kendi oluşturacakları hecelerle söyleme çalışmalarını sürdürmeleri desteklenebilir. Böylece öğrencilerin yeni duruma uyum sağlayarak özgün ürün ve fikir üretmeleri (E3.3), zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanmaları sağlanabilir (E3.2). Süreç gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.3.2.2
Her müziksel ifadenin bir duyguyu temsil ettiği açıklanarak öğrencinin bilgi ihtiyacını fark etmesi sağlanır (OB1). Neşeli bir ifade için güçlü bir nefes almaları, hüzünlü bir ifade için daha derin ve sakin nefes kullanmaları gerektiği belirtilir. Piyano eşliğinde hafif, kuvvetli, giderek yükselen ve alçalan melodiler çalınarak nefeslerini müziksel ifadelere uyarak kullanmaları sağlanır. Bu etkinlikler ile öğrencilerin yaşadıkları duyguları fark edebilmeleri, kendi duygularına ilişkin farkındalıklarını artırmaya yönelik çalışmalar yapabilmeleri, olaylar ve durumlar karşısında hissettikleri duyguları ifade edebilmeleri sağlanır (SDB1.1). Piyanodan çalınacak bir ezginin içinde uzun ve kısa nefeslerle pratik yaptırılabilir. Öğrencilerin yavaş melodilerde derin ve uzun soluklarla, hızlı melodilerde ise kısa ve çabuk nefeslerle söyleme alışkanlığı kazanmalarını destekleyen etkinliklere yer verilebilir. Kısa melodilerle çeşitli egzersizler yapılabilir. Örneğin ”ma-me-mi-mo-mu” gibi ses kümelerini piyano eşliğinde majör ve minör diziler kullanılarak seslendirmeleri sağlanabilir. Bu sayede, nefes‑ses çalışmalarının önemine dair ihtiyaçların fark edilmesi, yapılması gereken iş veya eylemlerin pratikte uygulanması, uygulanmış eylemlerin sonuçlarının değerlendirilmesi sağlanabilir (SDB1.2). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.3.2.3
Öğrencilerin düzeyine uygun eserleri seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirecek çalışmalara yer verilir. Duruş ve esneme hareketleri, nefes egzersizleri, diyafram kontrolü gibi egzersizler yapılır. Bu çalışmalar yapılırken sahip olunan bilgiler önceki bilgilerle ilişkilendirilebilir (SDB1.1). Örneğin vücudunu doğru kullanmanın şarkı söyleme üzerindeki etkisini göstermek için öğrenciden önce kambur durarak ”a” sesini, ardından dik durarak ”a” sesini çıkarması istenir. Dik dururken seslerin daha güçlü ve net çıktığını fark etmesi sağlanır. Öğrencinin vücudunu, nefesini ve zihnini uyumlu bir hâle getirerek sesini doğru kullanacağı çalışmalara yer verilebilir. Düzeyine uygun eserleri uygun söyleme tekniklerini kullanarak seslendirebilmeleri için eserlerin hız ve gürlüklerine dikkat etmeleri gerektiği hatırlatılır. Örneğin ”hızlı-yavaş” oyunu oynatılarak ders keyifli bir hâle getirilebilir (E2.5). Gürlük çalışmaları için 1’den 5’e kadar ses seviyesi skalası verilebilir. 1. seviye çok kısık ses, 5. seviye en yüksek ses olarak belirlenebilir. Öğretmen her dize veya nakarat için ses seviyesini (1’den 5’e) değiştirip, öğrencinin eserleri bu seviyeleri uygulayarak uygun teknikle seslendirmesini sağlayabilir. Bu etkinlikler sayesinde öğrencilerin duygu ve düşüncelerini kendi öz bilgisi ile ilişkilendirerek ifade etmesi ve mevcut duruma ilişkin çıkarımda bulunması sağlanabilir (KB2.11). Öğrencilerin şarkılarda hız ve gürlük değişimlerini deneyimleyerek pratikte uygulayabilmeleri (SDB1.2),kendilerine verilen görevleri yerine getirebilmeleri sağlanır. (D16.1). Öğrencilerin şarkı söyleme becerilerini geliştirmek amacıyla kalın ve ince sesleri ayırt etmelerine, hız ve gürlük kavramlarını önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirmelerine (SDB1.1) olanak tanıyan çalışmalara yer verilir. Örneğin zihni ve bedeni aynı tona odaklayarak sesin kontrollü ve doğru çıkması sağlanır. Bunun için öğrenciye ”do” sesi verilip zihninde bu sesi tekrarlaması istenir. Bu sesi düşünürken bedenini rahatlatması ve sakin bir nefes alması sağlanır. Ardından aynı ton ( ”do” sesi) nefes kontrolüyle sesli olarak söyletilir. Böylece, zihnin ve sesin aynı noktaya odaklanmasının sesin daha sağlam ve kontrollü çıkmasına yardımcı olması sağlanabilir. Bu süreçte, hedeflerin gerçekleştirilmesi için motivasyonun gerekli bir içsel güç olduğu anlaşılabilir, bu tarz etkinliklerin çoğaltılmasıyla öğrenme durumunun geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılabilir (SDB1.2), öğrencilerin çalışmalarda aktif rol almaları sağlanabilir (D3.4). Düzeyine uygun eserleri seslendirecekleri bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.
BSE.3.2.4
Öğrencilerin seslendireceği eserin sözlerini okuyacağı çalışmalara yer verilir. Şarkıyı oluşturan kelimeler ritmik bir şekilde vurgulanarak her bir kelimeyi net bir şekilde söylemeleri sağlanır. Ritimle birlikte kelime telaffuzu yaparak artikülasyonu keyifli bir şekilde öğrenebilirler (E2.5). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebil ir.

Öğrencilerin diyafram kullanımını güçlendirmek için uzun süreli ”sss”, ”zzz” seslerini kullanarak nefes egzersizleri yapmaları sağlanabilir. Öğrencinin öğrendiği bilgileri kullanarak kısa melodiler ya da ritmik cümleler ile doğaçlama yapmaları istenebilir. Çalıştıkları eserlere kendi süslemelerini (hız ve gürlük ifadelerini) eklemeleri ve bu esere ritmik hareketlerle eşlik etmeleri sağlanabilir. Farklı dillerde basit eserler seslendirerek artikülasyon becerilerini geliştirmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden balon şişirmeleri istenebilir. Balonu şişirirken göğüs kafeslerinin nasıl genişlediğini ve nefes verdiklerinde nasıl daraldığını fark etmeleri sağlanabilir. Öğrencilerden aynaya bakarak derin nefes alıp verdiklerinde omuzlarının, kaburgalarının ve karınlarının nasıl hareket ettiğini gözlemlemeleri istenebilir. Nefes ve ses egzersizleri küçük parçalara ayrılarak basitten zora doğru yapılabilir. Seslendirecekleri şarkının melodileri bölümlere ayrılarak her bölüm üzerinde ayrı ayrı çalışılabilir. Şarkının temposu düşürülerek öğrencinin daha rahat nefes alıp vermesi, gürlük seviyesini orta düzeyde tutarak daha kolay bir seslendirme yapması sağlanabilir. Harf ve hece tekrarlarıyla artikülasyon çalışmalarını kolaylaştıracak etkinliklere yer verilebilir
.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D1. Adalet, D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D11. Özgürlük, D12. Sabır, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin bir önceki öğretim yılında seslendirdiği eserlerden oluşan repertuvarını gözlemlemeye yönelik sorular sorulabilir. ”Millî ve manevi değerlerle ilgili hangi eserleri seslendirdin?” ”Belirli gün ve haftalarla ilgili hangi eserleri seslendirdin?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Öğrenciden bir önceki öğretim yılının sonunda söylediği eseri tekrar söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere eser seslendirmek için bedenini hazır hâle getirmek, uygun söyleme teknikleri kullanmak ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptığı sorulabilir. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmeleri sağlanabilir. Millî ve manevi değerlerin sadece geçmişte değil, bugün de nasıl yaşatıldığına dair örnekler sunulabilir. Öğrenciden şarkı, türkü ve marşlardan gelen dayanışma, sevgi, vatanseverlik gibi mesajları günlük hayattaki davranışlarıyla ilişkilendirmeleri istenebilir.

BSE.3.3.1
Öğrencilerin millî ve manevi değerlerle (D1.1, D11.3, D12.1, D16.3, D19.1, D19.2, D20.3) ilgili  eserleri öğrencilerin önceki bilgileriyle ilişkilendirerek (SDB1.1) bedenlerini söylemeye hazır hâle getirecek çalışmalara (ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması, esnemesi ve iç dinamiğin sağlanması gibi) yer verilir. Ayakta şarkı söyleyecekse omuzlar gevşek, sırt dik, çene düz pozisyonda tutulur. Oturarak şarkı söyleyecekse sırt dik, ayaklar yere düz basmalı ve vücudun dengeli olması sağlanmalıdır. Vücudu rahatlatacak ısınma hareketlerine yer verilmelidir. Boynu hafifçe sağa-sola, yukarı-aşağı döndürme, omuzları daireler çizerek hareket ettirme ve kolları yukarı kaldırıp yavaşça yanlara doğru esnetme-gevşetme hareketleri yapılır. Ses tellerini ısıtmaya (E3.2) yönelik olarak dudak trill çalışmaları, basit arpejler ve kapalı ağız mırıldanma egzersizlerine yer verilebilir. (E3.2). Öğrencilerin vatan sevgisi (D19.2), bayrak sevgisi (D19.1) ve devlet sevgisine ilişkin marşları, okul şarkılarını veya türküleri seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Eserin bazı bölümlerinin kuvvetli, bazı bölümlerinin hafif söylenmesi sağlanarak duygusal etki artırılabilir. Öğrencilerin millî ve manevi değerlerle ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmeleri sağlanır. Bu sayede öğrencinin şarkı sözlerini seslendirirken müziksel ifadeleri (duraksama uygun ses tonu gibi)kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark etmesi sağlanabilir (SDB2.1). Öğretmen eserin konusuna uygun kısa bir hikâye anlatıp öğrenciden de eserin sözlerini hikâyeleştirerek anlatmasını isteyebilir. Daha sonra eser, öğretmen tarafından söyleme teknikleri kullanarak seslendirilir. Öğrencinin de eseri öğretmeninin tonlamalarını ve ifadelerini taklit ederek söylemesi sağlanır. Böylece öğrencinin öğretmenini etkin bir şekilde dinleyebilmesi, duygu ve düşüncelerini ifade edebilmesi (SDB2.1), hikâyeleştirirken de yaratıcılığını geliştirmesi (E3.3), eseri daha anlamlı bir şekilde yorumlayabilmesi ve müziksel ifadeyi güçlendirip uygun söyleme tekniklerini kullanarak eserleri seslendirebilmesi sağlanır. Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirmeden önce öğrencinin doğru tonda söylemesine yönelik egzersiz yapması sağlanır. Seslendireceği esere uygun gam çalışmalarıyla tonlama ve ses aralıkları üzerine alıştırmalar yapılır. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirmeden önce eser inceleme çalışmaları yapılır (E1.1). Eserin ana yapısını oluşturan melodinin doğru seslerle ifade edilmesi sağlanır. Dijital araçlar kullanılarak eserlerin kayıtları dinletilir ve öğrencilerin bu kayıtlar üzerinden analiz yapmaları sağlanır (KB2.20). Bunun için eserin melodisi önce dinletilir, sonra bölümlere ayırarak ezgiyi tekrar etmeleri istenir (KB2.16). Eserin ritmine uygun bir şekilde el çırpma, dizlere vurma, parmak şıklatma veya ayakları yere vurma gibi hareketler aracılığıyla ritim çalışmaları yapmaları sağlanabilir. Bu sayede öğrencilerin seslendirecekleri eserin müziksel bileşenlerini uygulayabilmeleri, eserleri seslendirirken zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanabilmeleri (E3.2), oyunlaştırma yoluyla da öğrenme sürecinin keyifli hâle getirilebilmesi sağlanır (E2.5). Öğrenci eseri seslendirirken (OB9) öğretmen çeşitli ritim araçları (def, darbuka, marakas gibi) veya melodik enstrümanlarla (piyano, gitar, flüt gibi) eşlik edebilir. Böylece öğrenci bu süreçte azim ve kararlıkla derse etkin bir şekilde katılarak (E1.3) seslendirdiği eserler aracılığıyla kültürel etkileşimini geliştirip (OB5) millî ve manevi değerleri ifade eden eserleri çok yönlü bir şekilde öğrenebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.3.3.2
Atatürk ile ilgili sevgi (D15.2), saygı (D14.3) içerikli şarkıları seslendirmek için bedenini söylemeye hazır hâle getireceği çalışmalara yer verilir. Öğrencilere ses ve nefes egzersizleri yaptırılabilir. Vücudun rahatlaması, esnemesi ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik uygulamalara yer verilebilir. Sesini uygun ton ve gürlükte kullanması için çeşitli çalışmalar düzenlenebilir. Doğru duruş ve nefes kontrolü çalışmalarına yer verilerek öğrencinin önceki bilgileriyle bunları ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Öğrencinin seslendireceği şarkıların sözlerini net bir şekilde anlamasına yönelik çalışmalar yaptırılır. Şarkıyı söylemeden önce sözler tek tek yavaş bir tempoda söylenip zorlayıcı kelimeler ve harfler için öğrenciden tekerleme çalışmaları yapması istenir. Şarkıların sakin ve coşkulu bölümleri belirlenerek öğrencilerin şarkıyı yumuşak ve güçlü seslendirmeleri sağlanır. Öğrencilerin şarkıları seslendirirken bağırmadan, ses tellerini zorlamadan, doğal bir tonla seslendirmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Şarkı sözlerinin anlamı açıklanıp bu anlamı beden dili ve ses tonu ile hissettirmeleri sağlanabilir. Bu gibi etkinlikler sayesinde herhangi bir eserin seslendirilmesi sırasında farklı duygular hissedilebileceğinin farkına varılması, bu duyguların tanımlanması (SDB1.1) ve Atatürk ile ilgili şarkıların uygun söyleme teknikleri kullanılarak seslendirilmesi sağlanabilir. Atatürk ile ilgili şarkıları seslendirmeye başlamadan önce öğrenci ile şarkıya eşlik edecek ritim çalışması yapılır. Şarkının melodisi önce öğretmen tarafından seslendirilir sonra basit gam çalışmaları yapılarak öğrencinin doğru tonu yakalaması sağlanır. Bu sayede öğrencilerin öğretmenlerini etkin bir şekilde dinleyebilmeleri (SDB2.1), onu taklit ederek ortak bir şekilde seslendirme yapabilmeleri (SDB2.2), kendi öğrenme durumlarını geliştirmeye yönelik çalışmalar yapabilmeleri (SDB1.2) ve bu çalışmalarda aktif rol almaları sağlanabilir (D3.4). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.3.3.3
Belirli gün ve haftalarla ilgili müzikleri önceki bilgileri ile ilişkilendirerek, bedenini söylemeye hazır hâle getirerek seslendirebileceği çalışmalara (ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması, esnemesi ve iç dinamiğin sağlanması, sesini uygun ton ve gürlükte kullanması) yer verilebilir. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin millî değerlerle ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Bu sayede öğrencinin şarkı sözlerini seslendirirken müziksel ifadeleri (duraksama uygun ses tonu gibi)kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark etmesi sağlanabilir (SDB2.1). Eserleri seslendirirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî kimlik tanınabilir (D19.2). Öğrencilerin; vatan sevgisi, bayrak sevgisi ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanmaları sağlanabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılabilir. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri, seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi verilebilir. Öğrenciler marş seslendirirken yerinde adım atma hareketi yapabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duyması hem de hissetmeleri sağlanabilir (SDB1.1). Bu şekilde öğrenci, müzikleri oluşturan ritim parçalarını belirleyip (KB2.4) parçalar arasında ilişki kurabilir ve parçaları birleştirerek (OB1), ritmik yapıya dikkat ederek belirli gün ve haftalarla ilgili müzikleri söyleyebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.3.3.4
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan marş, ninni, tekerleme,  şarkı, türkü gibi türlerde eserleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş sağlanır. Öğrencilerin vücudun esnemesine, rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik çalışmalar yaparak eseri seslendirmeye hazırlanmaları sağlanır. Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekleri, esere uygun hız ve gürlükte seslendirebilmeleri için kısa cümlelerle nefes kontrolü çalışmaları yapılabilir, diyafram egzersizleri uygulanabilir. Her müziksel ifadenin bir duyguyu temsil ettiği açıklanarak öğrenciye bilgi ihtiyacı fark ettirilebilir (OB1). Öğrencinin çalıştığı eseri seslendirirken hissettiği duyguları ifade edebileceği (SDB1.1) çalışmalara yer verilebilir. Örneğin öğretmen eserin konusuna uygun kısa bir hikâye anlatıp öğrenciden eserin sözlerini hikâyeleştirerek anlatmasını isteyebilir. Öğrencinin öğretmenini etkin şekilde dinlemesi ve duygu ile düşüncelerini ifade etmesi (SDB2.1) sağlanır, hikâyeleştirme yoluyla yaratıcılığını geliştirmesi (E3.3) desteklenir, şarkının uygun söyleme teknikleriyle yorumlanarak müziksel ifadenin güçlendirilmesi hedeflenir. Öğrenciler tarafından yıl boyunca geliştirilen şarkı repertuvarından örnekler seslendirilirken, basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanlarla ritim yapısına uygun çalma ve söyleme etkinlikleri uygulanır. Böylece eserin ritminin anlaşılması sağlanır ve müziksel bileşenlere uygun seslendirme gerçekleştirilir. Böylece öğrencilerin zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanabilmeleri (E3.2), oyunlaştırma yoluyla öğrenme sürecinin keyifli hâle getirilebilmesi (E2.5), söylerken kendi duygu, düşünce ve davranışlarını izleyip yönetebilmeleri, millî ve manevi değerlerle ilgili şarkıları ezgisel yapıya uygun seslendirme sürecinde kendilerini değerlendirebilmeleri (SDB1.2), öğretmeni taklit ederek eserleri seslendirebilmeleri sağlanır (SDB2.2). Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, aile katılımlı (D2.2) gösteriler, belirli gün ve haftalara özel etkinlikler ile ilgili öğrencilere görev verilir. Öğrencilerin bu çalışmalarda aktif rol alarak (D3.4) yıl boyunca edindiği becerileri sergilemeleri sağlanır (OB9). Bu etkinlikler sayesinde öğrenciler, kişi ve gruplarla iş birliği yapabilir; ekip çalışması ve yardımlaşma becerilerini geliştirebilir (SDB2.2); arkadaşlarına destek olabilir (D4.1); etkili iletişim kurarak başkalarının duygularını, düşüncelerini ve bakış açılarını anlayabilir (D4.2, SDB2.3); öz güvenlerini pekiştirebilir (E1.5) ve öğrenme durumunun geliştirilmesine yönelik çalışmalarla öğrencilerin kendilerini geliştirmeleri sağlanabilir. Portfolyo değerlendirme ile öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrencilere yıl boyunca geliştirdikleri şarkı repertuvarından örnekler seslendirebileceği bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

Öğrencilerin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmeleri sağlanabilir. Daha sonra bu kaydı dinleyerek eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenim sürecinde seslendirdiği eserleri kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencinin seslendireceği marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Kayıtlar dinletilirken öğrenciden ritim tutması, alkış yapması veya basit enstrümanlarla (zil, marakas gibi) eşlik etmesi istenebilir. Kısa ezgiler belirlenerek öğrencinin duyduğu bölümü tekrar etmesi istenebilir. Eserin temposuna uygun şekilde sallanma, parmak şıklatma, basit dans figürleriyle müziği hissetmeleri sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencinin her sesin bir kaynağı olduğunu bildiği kabul edilmektedir

Öğrencilerin ses tellerini tanıma ve hareketlerini ilişkilendirme becerisini gözlemlemeye yönelik sorular sorulabilir. ”İnsan sesinin kaynağı nedir?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir.

Öğrencilerin, mevcut bilgi ve deneyimlerini kullanmalarına imkân tanımak için ”Ses neden kısılır?” ”Çok bağırınca neden boğazınız ağrır?” gibi sorular yöneltilerek öğrencilerin ses tellerinin işleyişi ve sağlığı hakkındaki görüşlerini sözlü olarak ifade etmeleri sağlanabilir

BSE.4.1.1
Ses tellerinin ne işe yaradığı ve şeklinin neye benzediği sorularak konuya ilişkin merak  oluşturulabilir (E1.1). Öğrencilerin öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade edebilmesi sağlanır. Öğrenciye başkalarını etkin bir şekilde dinleme ve sözlü etkileşim sağlama yoluyla (SDB2.1) ses tellerinin görüntüsü hakkında ön bilgi verilebilir. Çeşitli görsel materyaller üzerinden ses tellerinin görüntüsünü inceleme etkinlikleri yapılabilir. Böylelikle öğrenci görsel materyallerdeki ses tellerinin görüntüsünü algılayarak ses tellerinin şeklini tanır (OB4) ve böylece görsel üzerinde ses tellerini bulabilmesi sağlanır. Ses tellerinin insan vücudunda nerede olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Öğrenciler öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duyguve düşüncelerini ifade edebilirler (SDB2.1). Ses tellerinin bedende bulunduğu bölge hakkında başkalarının etkin biçimde dinlenmesi ve sözlü etkileşim sağlanması yoluyla ön bilgi edinilebilir. Öğrencilerden ses tellerinin bulunduğu yeri bedeninde göstermesi istenebilir. Böylelikle öğrencilerin görseli bağlamdan kopmadan dönüştürmesi yoluyla (OB4) kendi ifadeleriyle ses tellerinin bulunduğu yeri bedeninde işaret edebilmesi sağlanır. Öğrencilere ses telleri ile ilgili açıklayıcı görsel materyal hazırlamaya yönelik performans görevi verilir. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.4.1.2
Çeşitli görsel materyaller üzerinden ses tellerinin hareketleri (açılıp kapanması) ve bu hareketlerin nasıl oluştuğu incelenebilir (OB4). Öğrencilerin öğretmeni etkin bir şekilde dinlemesi yoluyla (SDB2.1) bu hareketlerin oluşumunda havanın etkisini fark edebilmesi sağlanır. Öğrencilerden sesin oluşumu esnasında ses tellerinde meydana gelen hareketleri açıklamaları istenebilir. Böylelikle öğrencilerin görseli bağlamdan kopmadan dönüştürmesi yoluyla duygu ve düşüncelerini ifade edebilmeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrencilerin çalışmalarda aktif rol almasıyla (D3.4) sesin oluşumu esnasında ses tellerinde meydana gelen hareketleri açıklayabilmeleri sağlanır (KB2.3). Öğrencilerden havanın etkisiyle oluşan seslere benzer somut örnekler verilmesi istenebilir. Bu örneklerden yola çıkılarak sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Kavram haritası ile öğrencilerin sesin oluşumu sırasında ses tellerinde meydana gelen hareketleri yorumlayabilme becerisi değerlendirilebilir. Ayrıca kontrol listesi kullanılarak öğrenme süreci ile ilgili geri bildirim verilebilir.

Öğrencilerin ses tellerinin görüntüsü, bulunduğu bölge ve sesin oluşumu esnasında ses tellerinde meydana gelen hareketleri somut ve yaratıcı yollarla ifade edecekleri etkinliklere yer verilebilir. Örneğin öğrencilerden ses tellerinin görüntüsünü ve bedende bulunduğu yeri açıklayan görsel materyaller hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden sesin oluşumu sırasında ses tellerindeki hareketleri anlatan bir deney yapmaları istenebilir.

Öğrencilere ses tellerinin görüntüsü, bulunduğu bölge ve sesin oluşumu esnasında ses tellerinde meydana gelen hareketleri somutlaştırmaları için çeşitli deneyler yaptırılabilir. Örneğin öğrenciden bir balonu şişirip balonun ağız kısmını iki taraftan işaret ve baş parmağı yardımıyla tutması istenebilir. Balonun ağız kısmını yanlara doğru gerdirerek, yavaşça hava çıkabilecek şekilde serbest bırakarak ses üretimi sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık

OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin akciğerlerin vücudundaki yerini, solunumdaki işlevini, nefes alıp verirken kaburgalardaki genişleme ve daralma hareketlerini, ses ve nefes çalışmaları yapmayı, eser seslendirmek için bedenini hazır hâle getirmeyi, uygun söyleme teknikleri ile müziksel bileşenlere dikkat ederek eser seslendirmeyi bildiği kabul edilmektedir.

Diyaframın solunum kontrolünü sağlamadaki işlevi ile ilgili sorular sorulabilir. ”Derin nefes  alıp verirken vücutta ne gibi değişiklikler olur?” ”Hızlı nefes alıp verirken ne gibi değişiklikler olur?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Doğru duruşun şarkı söylemedeki etkisine yönelik çıkarımlar yapabilecekleri sorular sorulabilir.

Öğrenciden bildiği kısa bir şarkıyı söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir

Diyaframın solunum kontrolünü sağlamadaki işleviyle ilgili günlük yaşamdaki solunumla ilişkilendireceği örneklere (uyurken ya da kahkaha ile gülerken kaburgalar yerine karın, bel çevresindeki genişleme ve daralma ) yer verilebilir. ”Çok hızlı veya harfleri eksik söyleyerek konuşan bir kişinin söylediklerini anlamak kolay mıdır?” gibi sorular sorularak açık ve anlaşılır konuşmanın günlük yaşamdaki önemine dikkat çekilebilir

BSE.4.2.1
Öğrencilerin diyafram kasını algılamaları ve tanımalarına yönelik çeşitli görsel materyaller üzerinden inceleme etkinlikleri yapılarak (OB4) diyafram kasının çalışma şekli anlatılır. Diyaframın solunum kontrolünü sağlamadaki etkisinin öğretmenin etkin biçimde dinlenmesi (SDB2.1) yoluyla fark edilmesi sağlanabilir. Öğrencilere diyaframın solunum kontrolündeki öneminin ne olduğu sorulur. Böylelikle öğrencilerin görseli bağlamdan kopmadan dönüştürmesi yoluyla duygu ve düşüncelerini ifade edebilmeleri sağlanır (SDB2.1). Diyaframın solunum kontrolü ve desteğini sağlayan bir kas olduğu açıklanabilir (KB2.3). Diyaframın insan vücudunda nerede olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Öğrenciler öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade edebilirler (SDB2.1). Başkalarını etkin bir şekilde dinlemek ve sözlü etkileşim sağlamak yoluyla diyaframın bedende bulunduğu bölge hakkında ön bilgi edinmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin diyaframın bedende bulunduğu yeri bulabilmesine yönelik çeşitli görsel materyaller üzerinden inceleme etkinlikleri yapılabilir. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.4.2.2
Öğrencilerin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserleri seslendirebilmeleri  için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Örneğin öğrencilere diyafram kası desteğiyle derin nefes alıp verme etkinlikleri yaptırılarak bu etkinlikler sırasında karın ve bel çevresindeki hareketlere dikkat etmeleri istenebilir. Köpek nefesi, tıslama gibi nefes çalışmaları yaptırılarak diyafram kasını fark etmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin diyaframın solunum kontrolünü sağlamadaki işlevi ile ilgili önceki bilgilerini ilişkilendirmeleri sağlanarak (SDB1.1) nefes alıp verirken karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmayı incelemelerine imkân verilir (KB2.14). Öğrencilerin solunum kontrolüne odaklanmaları sağlanıp, zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanıp (E3.2), diyafram destekli nefes alıp vererek karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmayı fark etmeleri sağlanabilir. Böylelikle öğrencilerin diyafram kasını nefes egzersizlerinde kullanabilmeleri sağlanır. Piyano eşliğinde 2’li, 3’lü ve 4’lü aralıklarla ses çalışmaları yapılabilir. Öğrencilere ses çalışmaları ve seslendirme çalışmaları yaparken doğru soluk alabilmek için neden diyafram kasını kullanması gerektiği sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Öğrencilerin, duygu ve düşüncelerini ifade ederken sözlü etkileşim kurmaları sağlanabilir. (SDB2.1). Böylelikle mevcut olay, konu veya durumu inceleyerek hiyerarşik, nedensel ya da mantıksal ilişkiler ortaya koyarak ses çalışmaları ve seslendirme çalışmaları yaparken doğru soluk alabilmek için neden diyafram kasının kullanılması gerektiği açıklanabilir (KB2.13).

Öğrencinin diyaframın solunum kontrolündeki işlevine yönelik önceki bilgileri (SDB1.1) ile bağlantı kurması sağlanır, ses ve seslendirme çalışmalarında aktif rol alması (D3.4) desteklenerek öğrenciye diyafram kasının kullanımı ve doğru soluk alma becerileri kazandırılır. Öğrencilere seslerini doğru kullanabilmeleri için nelere dikkat etmeleri gerektiği sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Duygu ve düşüncelerin ifade edilmesi sırasında sözlü etkileşim sağlanabilir.(SDB2.1). Konuşurken ve şarkı söylerken sesin doğru kullanılabilmesi için nelere dikkat edilmesi gerektiği (ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması, esnemesi ve iç dinamiğin sağlanması, sesini uygun ton ve gürlükte kullanması) bilgisi öğrencilerin önceki bilgileriyle ilişkilendirilir (SDB1.1). Böylece ses zorlanmadan, uygun ton ve gürlükte kullanılır. Öğrencilerin eserde anlatılan konu ve hissettirilmek istenen duygu üzerine fikirlerini sunabileceği etkinliklere yer verilebilir. Örneğin eserin ses kaydı dinlenebilir, görüntü kaydı izlenebilir ya da eserin varsa hikâyesinin araştırılması istenebilir. Öğrencilere esere ilişkin duygu ve düşünceleri sorulabilir. Böylelikle öğrencilerin seslendirdiği eserlere ilişkin duygu ve düşüncelerini ifade edebilmeleri sağlanır (SDB2.1). Anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılabilir. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eserlerin seslendirilmesi sırasında öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin bir şekilde dinlenmesi ile sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle öğrenci uygun söyleme tekniklerini kullanıp müziksel bileşenlere uygun söyleyebilir. Müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için seslendirilecek eser, öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirilebilir (SDB2.2). Öğrencilere düzeylerine uygun eserleri seslendirecekleri bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.4.2.3
Doğru artikülasyonun gerçekleştirilmesine yönelik uygulamalara yer verilir. Örneğin dilin özelliklerine uygun artikülasyon metinleri okutulur (E2.2). Süreç, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile değerlendirilebilir.
BSE.4.2.4
Öğretmen tarafından dilin özelliklerine uygun ve anlaşılır şekilde konuşmanın önemine dikkat çekilir. Dilin özelliklerine uygun ve anlaşılır şekilde konuşma etkenlerinin neler olduğu sorulur. Öğrencilerden öğretmenin yönelttiği soruları duygu ve düşüncelerini ifade edecek biçimde yanıtlamaları istenebilir. Dil özelliklerine uygun ve anlaşılır şekilde konuşma etkenlerinin neler olduğunun başkalarının etkin bir şekilde dinlenmesi ve sözlü etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla belirlenmesi sağlanır. Bu etkenler arasındaki ilişkiler belirlenerek açık ve anlaşılır şekilde konuşmanın günlük yaşamdaki önemi açıklanır. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.4.2.5
Doğru artikülasyonun dilin özelliklerine uygun şekilde şarkı söyleyebilmek için neden önemli olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Öğretmenin yönelttiği sorular cevaplandırılırken duygu ve düşüncelerin ifade edilmesiyle sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Doğru artikülasyonun ses tekniğini oluşturmadaki etkisi, eserin anlam ve duygusunu yansıtmadaki önemi öğrenci tarafından anlaşılabilir. Dilin özelliklerine uygun şekilde şarkı söylemenin önemi açıklanır. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrenciden diyaframın solunum kontrolü, desteği ve işlevi ile ilgili çeşitli model ve görsel materyaller hazırlaması istenebilir. Diyaframın solunumdaki rolünü anlatan bir poster veya dijital sunum oluşturulabilir. Diyaframın görevini eğlenceli bir şekilde anlatan hikâye ya da şiir yazılabilir. Nefes çalışmaları (köpek nefesi, yılan sesi, kahkaha gibi) bir hikâye eşliğinde drama yöntemiyle yaptırılabilir. Ses çalışmaları 2’li, 3’lü, 4’lü aralıklar birleştirilerek (do, re, do, mi, do, fa, mi, re, do) yapılabilir. Öğrencinin dağarcığındaki bir şarkıyı seslendirerek kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek öğrencinin şarkı söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrencinin öğrenme sürecinde seslendirdiği diğer eserleri de kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir. Öğrencilerin solunum desteği ile sesini uygun gürlükte kullanabilmesine ilişkin uzun müzik cümleleri olan eserler tercih edilebilir. Öğrencilerin doğru artikülasyon gerçekleştirmesine yönelik yapılan çalışmalardaki metinler uzun cümlelerden oluşabilir.

Öğrenciye diyaframın solunum kontrolü ve desteği işlevi ile ilgili çeşitli görsel içerikler izletilebilir. Nefes çalışmaları (köpek nefesi, yılan sesi, kahkaha gibi) bir hikâye eşliğinde drama yöntemiyle yaptırılabilir. Ses çalışmaları 2’li, 3’lü, 4’lü aralıklar ayrı ayrı kullanılarak (do-re-do, do-mi-do, do-fa-do) yapılabilir. Öğrenciye seslendireceği eserin ses kaydı dinletilebilir. Öğrencinin eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmesi için eserlerin söyleniş şeklini taklit etmesi sağlanabilir. Öğrencilerin solunum desteği ile sesini uygun gürlükte kullanabilmesine ilişkin kısa müzik cümleleri olan eserler tercih edilebilir. Öğrencilerin doğru artikülasyon gerçekleştirmesine yönelik yapılan çalışmalardaki metinler kısa cümlelerden oluşabilir. Eserler sözlü müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencinin sesin gürlük özelliklerini, konuşmada ve şarkı söylemede solunumun önemini, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söylemedeki önemini, ses sağlığı açısından bağırmadan ve sesi zorlamadan şarkı söylemenin önemini, diyaframın solunum kontrolü ve desteğini sağlayan bir kas olduğunu bildiği kabul edilmektedir. Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir. Öğrencinin solunumun, nefes çalışmalarının, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söyleme üzerindeki önemini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin bir önceki öğretim yılında seslendirdiği eserlerden oluşan repertuvarını gözlemlemeye yönelik sorular sorulabilir. ”Millî ve manevi değerlerle ilgili hangi eserleri seslendirdin?” ”Belirli gün ve haftalarla ilgili hangi eserleri seslendirdin?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Öğrenciden bir önceki öğretim yılının sonunda söylediği eseri tekrar söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere eser seslendirmek için bedenlerini hazır hâle getirmek, uygun söyleme teknikleri kullanmak ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptıkları sorulabilir. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmeleri sağlanabilir. Somut nesneler ve görseller kullanarak, soru cevap tekniği ile günlük durumları tartışarak, değerleri günlük yaşantıya taşıyarak köprü kurmaları sağlanabilir.

BSE.4.3.1
Vatan, bayrak ve devlet sevgisiyle (D19.2, D19.1) manevi değerlere (D14.1, D6.2) yönelik  marş, okul şarkısı ve türkülerin seslendirilmesi sağlanır. Bu doğrultuda öğrencilerin bedenlerini söylemeye hazırlayabilmeleri için ses ve nefes egzersizleri, diyafram kullanımına yönelik çalışmalar, vücut rahatlaması ve içsel dengeyi destekleyen uygulamalara yer verilir. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilirken eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi de kavranabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Öğretmen yönlendirmeleri dikkatle dinlenip sözlü veya sözsüz etkileşim sağlandığında (SDB2.1), uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Seslendirme sırasında ellerin karın veya bel çevresine konulması yoluyla diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanır. Böylelikle karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımına yönelik gereken çaba ile zihinsel ve bedensel enerjinin en iyi düzeyde kullanılması sağlanabilir (E3.2), diyafram kasını kullanmada verimin artırılması için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eser, öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.4.3.2
Öğrencilerin Atatürk ile ilgili şarkıları seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin şarkı sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirilen şarkının sözlerinin gücü ve önemi fark edilebilir. Eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Şarkılar seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3). Şarkılar seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin bir şekilde dinlenmesi ve sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Seslendirme sırasında ellerin karın veya bel çevresine konulması yoluyla diyafram kullanımının öğrenci tarafından kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasını kullanmak için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasını kullanmada verimi artırmak için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Öğrencilerin bu çalışmalarda aktif rol almaları sağlanabilir (D3.4). Öğrenciler, şarkıların müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapmaya yönlendirilirler. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eserlerin müziksel bileşenlere dikkat edilerek öğretmen rehberliğinde ve öğrencinin öğretmeni taklit etmesi yoluyla ortak şekilde seslendirilmesi sağlanır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.4.3.3
Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilirken eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi de kavranabilir (SDB2.1). Öğrenci eserleri seslendirirken içinde yaşadığı toplumun millî ve manevi değerlerini dikkate alarak bu değerlere duyarlı davranabilir (D14.3). Öğrenciler belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanarak (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılır. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi öğrenciye verilir. Öğrenciler marş seslendirirken yerinde adım atma hareketi yapabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duymaları hem de hissetmeleri sağlanabilir (SDB1.1). Bu şekilde müzikleri oluşturan ritim parçaları belirlenir (KB2.4), parçalar arasında ilişki kurulur ve parçalar birleştirilerek (OB1) ritmik yapıya dikkat edilip belirli gün ve haftalarla ilgili şarkılar söylenebilir. Basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanlar kullanılarak şarkının ritmik yapısına uygun çalma ve seslendirme yapılabilir. Bu sayede eserin ritmi daha iyi anlaşılır ve müziksel bileşenlere uygun bir şekilde seslendirilebilir. Böylece öğrencinin zihinsel ve bedensel enerjisi en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), oyunlaştırma yoluyla öğrenme süreci keyifli hâle getirilebilir (E2.5). Şarkı söylenirken öğrencinin duygu, düşünce ve davranışları izlenip yönetilebilir, millî ve manevi değerlerle ilgili şarkıların seslendirme sürecinde öğrencinin kendini değerlendirebileceği ve geliştirebileceği çalışmaların yapılması sağlanır (SDB1.2).Seslendirme sırasında öğrencinin ellerinin karın veya bel çevresine konularak diyaframının kontrol edilmesi sağlanır. Böylelikle karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2). Diyafram kasını kullanmada verimin artırılması için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Eserlerin müziksel bileşenlerine dikkat edilerek seslendirilmesi için öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirme yapılır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.4.3.4
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan marş, şarkı, türkü gibi türlerde eserleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş, bedensel gevşeme, diyafram, nefes ve ses çalışmaları yapılarak hazırlanmaları sağlanır. Yıl boyunca geliştirilen şarkı repertuvarından örneklerin nefes çalışmaları, sesin uygun ton ve gürlükte kullanılmasıyla ilgili bilgileriyle ilişkilendirilip (SDB1.1), uygun söyleme teknikleri kullanılarak eserin seslendirilmesi sağlanır. Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri şarkı repertuvarından örnekleri seslendirirken bu eserleri kulaktan öğrenme yoluyla kavramaları ve müziksel bileşenlerine dikkat ederek söylemeleri sağlanır. Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, belirli gün ve haftalara özel etkinlikler, aile katılımlı gösteriler (D2.2) gibi düzenlenecek etkinliklerde öğrenciye görev verilerek öğrencinin sesi ile ilgili müzik çalışmalarını sunması sağlanır. Bu etkinlikler öğrencinin yıl boyunca edindiği becerileri sergilemesine yardımcı olur (OB9). Bu etkinlikler sayesinde kişi ve gruplarla iş birliği yapılabilir, ekip çalışması yapılarak yardımlaşılabilir (SDB2.2), başkalarının duyguları, düşünceleri ve bakış açıları anlaşılabilir (SDB2.3), öz güven pekiştirilebilir (E1.5). Ayrıca öğrendikleri pratikte uygulanır (SDB1.2) ve öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalarla öğrencinin kendini geliştirmesi sağlanabilir. Portfolyo değerlendirme ile öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrencilere yıl boyunca geliştirdikleri şarkı repertuvarından örnekler seslendirebileceği bir performans görevi verilebilir.

Öğrencinin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenim sürecinde seslendirdiği eserleri kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencilere seslendirecekleri marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim

D13. Sağlıklı Yaşam

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

İnsan sesinin iletişim ve kendini ifade etme aracı olduğunu, sesin doğru kullanımının güzel şarkı söylemeyi ve etkili konuşmayı sağladığını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere insan sesinin nasıl oluştuğu sorulabilir. Öğrencilere sesin sağlıklı kullanılmasının neden önemli olduğuyla ilgili sorular sorularak konu hakkındaki bilgileri değerlendirilebilir.

Öğrencileri stresli anlarda doğru nefes almanın önemini fark etmeleri, sağlıklı bir yaşam tarzı ile nefes çalışmaları arasında ilişki kurabilmeleri için sorular sorulabilir. Öğrencilerin günlük konuşma yeteneği, sanatsal ifade ve nefes çalışmaları arasındaki bağlantıyı fark etmeleri için örnekler verilebilir.

BSE.5.1.1
Öğrencilerin etrafındaki insanların nasıl konuştuğuna veya nasıl ses çıkardığına dikkat etmeleri istenerek merak duygusu uyandırılır (E1.1). Konuşma, gülme veya şarkı söyleme gibi farklı sesler gözlemlenerek sesin oluşumu ile ilgili bilgiler fark edilir ve bunlar sahip olunan önceki bilgilerle ilişkilendirilir (SDB1.1). Öğrencilerin ellerini boğazlarına koymaları istenir. Konuşurken bir titreşim hissedilir ve bunun ses tellerinin titreşmesi ile ilgili olduğu fark edilerek çıkarımda bulunulur (KB2.16). Böylece insan sesinin oluşumuna ilişkin ciğerlerden gelen havanın boğazdaki ses tellerinden geçerken ses tellerini titreştirerek sesi oluşturduğu yargısında bulunulur ve sesin oluşumu açıklanır (KB2.11). Öğrencilere sesin oluşumu ile ilgili açıklayıcı görsel materyalin hazırlanması için performans görevi verilir. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.5.1.2
”Sesi uzun süre sağlıklı kullanabilmek için nelere dikkat edilmelidir?” gibi sorular ile dikkat çekilir (E1.1). Gelen cevaplardan yola çıkılarak ses sağlığının korunması için öğrencilerin günlük yaşamlarında kolayca uygulanabilecek pratik bilgilere yer verilerek öğrencinin ön bilgilerini kullanması sağlanır (KB2.12). Örneğin doğru nefes tekniği kullanmak, yeterli su içmek, bağırmamak, ses ve nefes egzersizleri yapmak, yeterince dinlenmek, uyumak, zararlı gıdalardan uzak durmak, yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmek (D13.1), çok sıcak ve çok soğuk içecekler tüketmemek, günlük hayatımızda ses seviyesini dengeli kullanmak gibi unsurların ses sağlığımızı korumak için çok önemli olduğunu anlatacak açıklamalara yer verilir. Bu bilgiler sayesinde öğrencilerin ses sağlığını korumayla ilgili iş veya eylemleri pratikte uygulayabilmeleri, davranışlarının olası sonuçlarını fark edebilmeleri, olası sonuçları düşünerek davranışlarını uyarlayabilmeleri sağlanır. Ses sağlığını korumak için dikkat edilmesi gereken unsurlar ile ilgili sahip olunan bilgi, önceki bilgilerle ilişkilendirilir. (SDB1.1). Basit ses egzersizleri ile ses tellerini ısıtma çalışmaları yaptırılır. Bu egzersizlerin daha sağlıklı ve güçlü bir ses çıkarmaya yardımcı olduğunu hissettirecek sorular ile öğrencilerin buna ihtiyaçları olduğu fark ettirilir (SDB1.2). Öğrenciler tarafından bu egzersizler denenir ve egzersizlerin ses üzerindeki etkileri gözlemlenerek düşünceler aktarılır ve ses sağlığını korumaya yönelik davranışlar ifade edilir. Öğrencilere sesin yanlış kullanımı sonucu oluşabilecek ses kısıklığı, boğaz ağrısı, ses yorgunluğu gibi bazı yaygın ses rahatsızlıkları hakkında bilgiler verilerek bilgi ihtiyacı fark ettirilir (OB1). Bu süreçte öğrencilerin öğretmenini etkin bir şekilde dinlemeleri sağlanır (SDB2.1). Ses rahatsızlıklarını önlemek ve iyileştirmek için yeterli su tüketmeleri, bağırmaktan ve yüksek sesle konuşmaktan kaçınmaları, ses dinlendirme çalışmaları yapmaları, nefes egzersizleri gibi yöntemleri kullanmaları sağlanır. Böylece öğrenciler bu açıklama ve uygulamalar sonucunda ses sağlığını korumak için neler yapılması gerektiğiyle ilgili çıkarımlarda bulunabilir (OB1). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden sesin oluşumu ile ilgili akademik yazılar araştırmaları istenebilir. Öğrencilere
 ses sağlığını anlatan, sınıfta sunabilecekleri bir poster hazırlama görevi verilebilir. Posterlerinde ses sağlığını koruma yollarını anlatmaları istenebilir (Su içmek, bağırmaktan kaçınmak, gürültülü ortamlara dikkat etmek gibi).

Balon veya ip kullanarak sesin frekansı, titreşimi ve yayılma prensiplerini anlamalarını sağlayacak basit deneyler yapılabilir. Öğrencilere ses tellerinin nasıl çalıştığını anlatan ve ses sağlığıyla ilgili önemli noktaları içeren basit bir video izletilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin solunumun nasıl gerçekleştiğini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere akciğerlerin nefes alırken nasıl çalıştığı, burundan nefes almanın neden sağlıklı olduğuyla ilgili bilgiye yönlendirici ve merak uyandırıcı sorular sorularak konu hakkındaki bilgileri değerlendirilebilir.

Burun tıkanıklığında nefes almak neden zorlaşır?” ”Fiziksel bir etkinlik yapıldığında (koşma, ip atlama gibi) neden nefes nefese kalınır?” gibi sorular sorularak öğrencilerin konuyla günlük yaşantıları arasında köprü kurmaları sağlanabilir.

5.2.1
Öğrencilere solunum organları ile ilgili bilgiye ulaşmaları için kullanabilecekleri kaynaklar tanıtılarak bilgi ihtiyacı fark ettirilir. Örneğin basılı kaynaklar, dijital kaynaklar, uygulamalı kaynaklar veya insan kaynakları gibi kaynaklar hakkında bilgi verilerek istenen bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirlemeleri sağlanır (OB1). Öğrencilerin belirlediği araçların kullanılarak solunum organları ile ilgili bilgileri bulacağı çalışmalar yapmaları sağlanır. Öğretmen, belirlenen bu araçların nasıl kullanılacağına dair rehberlik edebilir. Bu süreçte öğrenciler tarafından belirlenen araç kullanılarak solunum organları ile ilgili bilgiler bulunabilir, dijital bir görevin yerine getirilmesinde dijital kaynaklar belirlenebilir(OB2), solunum organları ile ilgili görseller kullanılabilir (OB4), veri toplanabilir (OB7). Solunum organları ile ilgili ulaşılan bilgiler paylaşılır. Elde edilen bilgiler, kaynaklar aracılığıyla karşılaştırılır (KB2.10), kaynağın güvenilirliği ve bilgilerin doğruluğu değerlendirilir (KB2.8), konu günlük hayattan örneklerle ve deneyimlerle ilişkilendirilir (KB2.11). Eğitici oyunlar (E2.5) ve uygulamalar sayesinde solunum organlarıyla ilgili bilgiler doğrulanır ve güvenilir bilgiye ulaşma yolları öğrenilir (D3.3). Öğrencilerin solunum organları ile ilgili ulaştığı bilgileri kaydedeceği (OB1) çalışmalara yer verilir. Poster veya sunum hazırlama, kavram haritaları oluşturma, tablo hazırlama, dijital araçlarla kayıt alma, bilgi kartları hazırlama gibi uygulamalara yer verilebilir. Bu uygulamalarla hedeflere uygun planlamalar yapılabilir (SDB1.2), toplanan veriler sınıflandırılıp kaydedilebilir (KB2.2). Böylelikle öğrencilerin solunum organlarının isimlerini sırasıyla (burun, ağız, yutak, gırtlak, soluk borusu, akciğer, bronş̧, bronşçuk, diyafram) belirtmeleri sağlanır. Çeşitli görsel materyaller aracılığıyla her bir solunum organının görünümü tanınır (OB4). Öğrencilere solunum organları hakkında bilgi toplayacakları bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.5.2.2
Öğrencilere solunum organlarının neler olduğu sorularak sahip oldukları bilgilerin önceki bilgilerle ilişkilendirilmesi sağlanır (SDB1.1). Daha sonra sırasıyla solunum organlarının yerini kendi bedeninde göstermeleri istenir. Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden solunum organlarının birbirleriyle nasıl çalıştığını anlatan bir hikâye yazmaları istenebilir. Öğrencilerden solunum organları hakkında detaylı bilgi toplamaları ve bunu dijital bir sunum, poster veya broşür hâline getirmeleri istenebilir. Öğrencilerden balon, pipet, plastik şişe gibi malzemelerle çalışan bir akciğer modeli oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerden doktor veya fen bilimleri öğretmeni ile röportaj yaparak solunum sistemi hakkında bilgi edinmeleri istenebilir. Solunum organlarının yerini gösteren poster, afiş, maket gibi görsel materyaller üretmeleri sağlanabilir.

Öğrencilere solunum organlarının ismi ve bedenimizdeki yeri ile ilgili basit eğitim videoları  ve animasyonlar izletilebilir. İzledikleri videolarla ilgili kısa bir tartışma yaparak bilgiyi pekiştirmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB1.3. Öz Yansıtma, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin açık ve anlaşılır konuşmanın önemini, çevresindeki ritmik sesleri (yağmur damlaları, rüzgârın sesi, saat sesi, kalp atışı gibi) bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyelerini belirleyecek sorular sorulur. Örneğin aksak usullü bir ritim çalınıp ”Bu ritme uygun bir şarkı söyler misiniz ya da bu ritme uygun bir hareket yapabilir misiniz?” diye sorulabilir. İki farklı makamda kısa melodiler çalınarak hangisinin daha neşeli veya hüzünlü olduğu sorulabilir.

Öğrencilere stresli anlarda doğru nefes almanın önemini fark etmek, sağlıklı bir yaşam tarzı ile nefes çalışmaları arasında ilişki kuracakları sorular sorulabilir. Öğrencilerin günlük konuşma yeteneği, sanatsal ifade ve nefes çalışmaları arasındaki bağlantıyı fark etmeleri için örnekler verilebilir.

BSE.5.3.1
Öğrencilerin düzeyine uygun eserler seslendirirken bedenlerini söylemeye hazır hâle getirecek çalışmalara yer verilir. Duruş ve esneme hareketleri, nefes egzersizleri, diyafram kontrolü gibi egzersizler yapılır. Bu çalışmalar yapılırken sahip olunan bilgiler önceki bilgilerle ilişkilendirilebilir (SDB1.1), deneyimler gözden geçirilebilir (KB2.15). Vücut, nefes ve zihin uyumlu hâle getirilerek ses doğru kullanılır ve düzeye uygun eserler seslendirilebilir. Örneğin, solunumun üç aşaması (al‑tut‑ver) üzerine kısa, uzun, kesik olmak üzere çeşitli nefes çalışmaları yaptırılabilir. Fısıltılı sayma, ”s” ve ”z” sesleri ile nefes egzersizleri uygulamalarına yer verilerek öğrencilerin bu çalışmalarda aktif rol almaları sağlanabilir (D3.4). Hece çalışmaları yapılır. Örneğin ”fi”, ”fa” heceleri kullanılarak ses alıştırmalarına yer verilebilir. Öğrencinin bu sesleri çıkarırken hangi artikülatörleri kullandığını fark etmesi sağlanır. Yumuşak üst damağını fark etmesi ve kullanmasına yönelik çalışmalar yaptırılarak şarkı söylerken yumuşak damağını kullanması ve esnetmesi sağlanır. Düzeyine uygun eserleri seslendirirken uygun söyleme tekniklerini kullanacağı çalışmalar yapılır. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak eserleri seslendirmeleri sağlanır. Müzikal duyarlılıkla eserleri seslendirebilmelerine yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Öğrencinin yumuşak fonasyon gerçekleştireceği uygulamalara yer verilerek mevcut duygu, düşünce ve davranışları incelenebilir (SDB1.3). Öğrencinin düzeyine uygun eserleri seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Nota ile şarkı öğretme yöntemi kullanılarak öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seslendirmeleri sağlanır. Öğrencilere düzeylerine uygun eserleri seslendirecekleri bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.5.3.2
Müzikal ifadeyi desteklemek için öğrencilerin dik durarak ve derin nefes alarak müziğe odaklanmaları sağlanır (E3.2). 5/8'lik, 7/8'lik ve 9/8'lik usuller beden perküsyonu yöntemi ile çalışılır. Böylece seslendirilen eserdeki ritim ve melodinin daha rahat takip edilmesi sağlanır. Bedenin doğal bir şekilde müziği yansıtması hem seslendirilen eserin anlamını hem de öğrencinin müzikle bağlantısını güçlendirir. 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullü eserler kulaktan öğrenme yöntemi ile çalışılır. Öğrencilerin nefes egzersizi yapmaları sağlanarak konu ile ilgili bilgilerini sahip olduğu önceki bilgilerle ilişkilendirmelerine imkân sağlanır. (SDB1.2). 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usuldeki şarkıların ritimlerinin doğru şekilde hissedilebilmesi için her usuldeki vurguların güçlü ve zayıf vuruşlarının doğru şeklide vurgulanması sağlanır. Öğrenciler şarkıyı söylerken ritmik vurguları sadece şarkı sözlerinde değil, nefes alıp verirken de hissetmelidir. Vurgulanan yerlerde sesin daha belirgin, güçlü ve net olması sağlanmalı, duraklamalar dikkatle yapılmalıdır. Öğretmen tarafından 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerin nasıl yapılandırıldığı ile ilgili bilgiler verilir. Öğrencilerin müzikal bileşenleri (ritim, tempo, dinamikler) tanımaları; 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usuldeki eserlere uygulamalarını sağlayacak çalışmalar yapılır. Örneğin öğrencilere şarkı söylemeden önce beden perküsyonu yaptırarak ritmin ve usulün daha iyi hissedilerek içselleştirilmesi sağlanabilir. Öğrencilerden her bir usulün ritmine uygun olarak basit dans hareketleri veya el çırpma gibi beden hareketleriyle şarkıyı seslendirmeleri istenebilir. Bu etkinlikler sayesinde derskeyifli hâle getirilebilir (E2.5), öğrencilerin şarkıya kendi ifadelerini katmaları sağlanarak yaratıcılıkları geliştirilebilir (E3.3). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.5.3.3
Türk müziğinin makamsal yapıda olduğuna dikkat çekilerek makamların duygusal ifadeleri üzerine merak uyandırıcı sorular sorulup (E1.1) öğrencilerin duygu ve düşüncelerini fark etmeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrencilerin bedenlerini rahatça hareket ettirebilmek için kısa bir ısınma çalışması (boyun, omuz, kol ve bacak germe hareketleri gibi) yaptırılır. Ardından bedenlerini müziğe uyumlu bir şekilde hareket ettirebilmek için hafif ritmik hareketler (ritmik olarak ayaklarını yere vurma, elleriyle ritim tutma) yapmaları istenir. Şarkı söylemeye başlamadan önce ses ve nefes çalışmaları yapmaları sağlanarak öğrencilerin yaş ve ses özelliklerine uygun Türk müziğine ait örnekler çalıştırılır. Öğrencilerin basit makamlarda eserler seslendirirken eseri uygun hız ve gürlükte söylemeleri için kısa cümlelerle nefes kontrolü yapılır. Diyafram çalıştırma egzersizleri uygulanır. Her müziksel ifadenin bir duyguyu temsil ettiği açıklanarak bilgi ihtiyacı fark ettirilir (OB1). Öğrencinin seslendireceği eser ile hissettiği duyguları ifade edebileceği (SDB1.1) çalışmalara yer verilir. Örneğin eserin konusuna uygun kısa bir hikâye girişi verilip öğrenciden eserin sözlerine göre hikâyeyi tamamlaması istenebilir. Böylece öğrencinin yaratıcılığı geliştirilebilir (E3.3), öğretmen etkin bir şekilde dinlenilerek duygu ve düşünceler ifade edilebilir (SDB2.1). Şarkı uygun söyleme teknikleri kullanılarak daha anlamlı bir şekilde yorumlanabilir ve müziksel ifade güçlendirilebilir. Müziksel bileşenlerini (ritim, melodi, tempo, ifade, dinleme gibi) uygulamalı etkinliklerle öğrenmeleri sağlanır. Ritim egzersizlerine, basit makamlarla ilgili kısa melodi tekrarlarına, yavaş ve hızlı söyleme etkinliklerine ve eserin duygusal yapısını hissetmelerine yönelik çalışmalara yer verilir. Öğrencilerin basit makamlarda eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için öğretmen rehberliğinde, öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak ortak bir şekilde seslendirme yapılır (SDB2.2). Verilen basit makamlara yönelik (hüseyni 5’lisi) ses çalışmaları yapılarak müziksel bileşenlerin uygulanması sağlanır. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usulleri ”ta”, ”ti” gibi basit hecelerle ritmik okuma çalışmaları
yapılabilir. (5/8: ”ta-ta-/ti-ti-ti” 7/8: ”ta-ta-ta/ti-ti/ti-ti” 9/8: ”ta-ta/ta-ta/ta-ta/ti-ti-ti” gibi).
Basit makamlarla ilgili doğaçlama çalışmaları, dinleme ve analiz çalışmaları yapılabilir. Öğrencilere basit makamlarda eserler dinletilerek eserlerin hangi usul ve makama ait olduğunu
tahmin etmeleri istenebilir.

Öğrencilere basit makamda bir eser dinletilebilir. Ritim, usul ve duraklamalar gibi makamsal ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Dinledikleri eseri kâğıt üzerinde resim veya şekillerle ifade etmeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D1. Adalet, D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D8. Mahremiyet, D11. Özgürlük, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı,

Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir.

Öğrenciye belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili hangi eserleri söylediği sorulabilir. Bu eserlerden birini seslendirmesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere eser seslendirmek için bedenlerini hazır hâle getirmek, uygun söyleme teknikleri kullanmak ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptıkları sorulur. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmeleri sağlanabilir. Millî ve manevi değerlerin sadece geçmişte değil bugün de nasıl yaşatıldığına dair örnekler sunulur. Öğrencilerden şarkı, türkü ve marşlardan gelen dayanışma, sevgi, vatanseverlik, gibi mesajları günlük hayattaki davranışlarıyla ilişkilendirmeleri beklenebilir.

BSE.5.4.1
Öğrencilerin ”İstiklal Marşı” nı seslendirebilmeleri için bedenlerini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile sesin uygun ton ve gürlükte kullanılması sağlanmak üzere bu bilgilerin önceki öğrenmelerle ilişkilendirilmesi sağlanabilir (SDB1.1). ”İstiklal Marşı” nın sözlerinin doğru artiküle edilmesi için önce sözlerin okutulması sağlanabilir. Marşın doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Seslendirilecek marşın nefes yerleri incelenerek sözlerin taşıdığı anlam, gücü ve önemi fark ettirilebilir. Eserdeki duraksama, uygun ses tonu gibi müziksel ifadeler kullanılarak sözsüz etkileşimin önemi kavratılabilir (SDB2.1). Marş seslendirilirken, içinde bulunulan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere karşı duyarlılık geliştirilmesi sağlanır (D14.3). Öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin dikkatle dinlenmesiyle sözlü veya sözsüz etkileşim kurulabilir (SDB2.1) ve uygun söyleme teknikleri uygulanabilir. Seslendirme öncesinde, marşın müziksel bileşenlerini tanımaya yönelik eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin, nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenler öğretmenle birlikte incelenebilir. Marş içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik solfej çalışması yapılır. Böylelikle öğrencilerin marşı müzikal duyarlılıkla seslendirmeleri sağlanır. Marş seslendirildiği sırada öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenilerek sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karınve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söyleyebilmeleri için eserin seslendirmesi, piyano eşliği ile öğretmen rehberliğinde ortak bir şekilde gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.5.4.2
Öğrencilerin millî ve manevi değerlerle ilgili marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Dudak egzersizleri, dil egzersizleri, çene açma ve kapatma egzersizleri, seslendirme sırasında duyguları beden dili ile bütünleştirici çalışmalar (jest-mimik), beden hareketlerini kontrol ederek seslendirme sırasında doğru pozisyon almalarını sağlayacak etkinlikler yapılarak manevi değerlerle (D8.1) ilgili eserleri seslendirebilmeleri sağlanabilir. Böylece öğrencilerin zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanması sağlanabilir (E3.2), sözsüz mesajlar (duraksama, ses tonundaki duygusal ton, jest, mimik, beden yönelimi, seçilen kıyafetler, esnemek gibi) alınıp verilebilir (SDB2.1). Öğrencilerin vurgu, tonlama, jest ve mimiğe dikkat ederek eserleri uygun söyleme teknikleriyle etkili bir biçimde seslendirebilmeleri için çeşitli etkinlikler düzenlenir. Bu süreçte; sesin güçlü ve net çıkmasını sağlayacak egzersizlere, millî ve manevi değerleri yansıtan eserlerde duyguların uygun vurgu ve tonlamalarla ifade edilmesini destekleyecek çalışmalara, sözcüklerin net ve anlaşılır söylenmesine yönelik diksiyon ve artikülasyon egzersizlerine, değerleri içselleştirerek anlatım becerisini geliştirecek etkinliklere, doğru söyleme tekniklerini örnek dinlemelerle öğrenip uygulayabilecekleri çalışmalara yer verilir. Örneğin millî kahramanlarımızın tanınması ve öğrencilerin seslendirme becerilerinin geliştirilmesi amacıyla bu kahramanların yaşam öykülerinden kısa bölümler seçilebilir ve yaptıkları hakkında sınıf tartışmaları yapılabilir. ”İstiklal Marşı” başta olmak üzere millî değerlerimizi yansıtan eserleri eserlerin etkili bir şekilde seslendirilebilmesi için tonlama, vurgu ve nefes alıp verme üzerine çalışmalar yapılabilir. Dijital araçlar kullanılarak eserlerin kayıtları dinletilir ve bu kayıtlar üzerinden analiz yapmaları sağlanabilir (KB2.20). Bu çalışmalar sayesinde kültürel kavramlar tanınabilir (OB5), kullanılacak dijital kaynaklar belirlenebilir (OB2), tarihsel empati becerisi geliştirilebilir (SBAB3.1), düşünceler başkalarıyla müzakere edilebilir (SDB2.2), çalışmalarda aktif rol alınabilir (D3.4). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirmeden önce öğrencinin doğru tonda söylemesine yönelik egzersiz yapması sağlanır. Seslendireceği esere uygun gam çalışmalarıyla tonlama ve ses aralıkları üzerine alıştırmalar yapılır. Öğrencilerin bedenlerini bir enstrüman gibi kullanarak müzik ve sözlü anlatımı bütünleştirmeleri sağlanabilir. Eser sözleri beden perküsyonu (el çırpma, dize vurma, parmak şıklatma) kullanılarak, oluşturulan ritimler ile birleştirilip daha sonra melodi ile birlikte seslendirilebilir. Öğrenci eseri seslendirirken (OB9) öğretmen çeşitli ritim araçları (tef, darbuka, marakas gibi) veya melodik enstrümanlarla (piyano, gitar, flüt gibi) eşlik edilebilir. Millî değerlerimizden adalet, özgürlük, saygı ve vatanseverlik ile ilgili eserleri enstrüman veya karaoke eşliğinde seslendireceği çalışmalar yapılabilir (D1.1, D11.3, D14.3, D19.2). Böylece bu süreçte azim ve kararlıkla derse etkin bir şekilde katılım sağlanarak (E1.3) seslendirilen eserler aracılığıyla kültürel etkileşim geliştirilebilir (OB5). Bütüncül dereceli puanlamaanahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.5.4.3
Öğrencilerin Atatürk’ün sevdiği türküleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Doğru duruş ve nefes kontrolü yapacağı çalışmalara yer verilerek öğrencinin önceki bilgileriyle yeni bilgilerini ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Seslendireceği türkülerin sözlerinin net bir şekilde anlaşılmasına yönelik çalışmalar yaptırılır. Türküyü söylemeden önce sözler tek tek yavaş bir tempoda söylenip zorlayıcı kelimeler ve harfler için öğrenciden tekerleme çalışmaları yapması istenir. Türkü sözlerinin anlamı açıklanıp bu anlamı beden dili ve ses tonu ile hissettirmeleri sağlanabilir. Bu gibi etkinlikler sayesinde öğrenci herhangi bir eseri seslendirirken farklı duygular hissedebileceğinin farkına varabilir, bu duyguları tanımlayabilir (SDB1.1) ve böylelikle Atatürk’ün sevdiği türküleri uygun söyleme teknikleri kullanılarak seslendirilebilir. Türkülerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Öğrencilere Atatürk’ün sevdiği türküleri seslendirmeye başlamadan önce türküye eşlik edecek ritim çalışması yaptırılır. Türkünün melodisi önce öğretmen tarafından seslendirilir daha sonra basit gam çalışmaları yapılarak öğrencinin doğru tonu yakalaması sağlanıp türküyü seslendirmesi beklenir. Bu sayede öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenilerek (SDB2.1) ve öğretmen taklit edilerek ortak bir şekilde seslendirme yapılabilir (SDB2.2), öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılabilir (SDB1.2). Öğrencinin bu çalışmalarda aktif rol alınması sağlanabilir (D3.4). Marş, müziksel bileşenlere dikkat edilerek öğretmen rehberliğinde ortak bir şekilde seslendirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme sorularıı ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.5.4.4
Belirli gün ve haftalarla ilgili müzikler, önceki bilgileri ile ilişkilendirilerek (SDB1.1), beden söylemeye hazır hâle getirilerek seslendirilecek çalışmalara (ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması, esnemesi ve iç dinamiğin sağlanması, sesini uygun ton ve gürlükte kullanması) yer verilir. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin millî değerlerle ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilirken eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi de kavranabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir, millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Vatan sevgisi, bayrak sevgisi ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türküler seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenilerek sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1), uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilebilmesine yönelik olarak seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılabilir. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi verilebilir. Marş seslendirildiği sırada yerinde adım atma hareketi yapılabilir. Belirligün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duyması hem de hissetmeleri sağlanabilir (SDB1.1). Bu şekilde müzikleri oluşturan ritim parçaları belirlenip (KB2.4) parçalar arasında ilişki kurulabilir ve parçalar birleştirilerek (OB1) ritmik yapıya dikkat edilip belirli gün ve haftalarla ilgili şarkılar söylenebilir. Öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalarla öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmeleri sağlanabilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.5.4.5
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan marş, ninni, tekerleme, şarkı, türkü gibi türlerde eserleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş sağlanır. Vücudun esnemesi, rahatlaması ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik çalışmalar yapılarak hazırlanmaları sağlanır (D13.2). Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekleri seslendirirken esere uygun hız ve gürlükte söylemeleri için kısa cümlelerle nefes kontrolü yapılabilir, diyafram çalıştırma egzersizleri uygulanabilir. Her müziksel ifadenin bir duyguyu temsil ettiği açıklanarak bilgi ihtiyacı fark ettirilebilir (OB1). Öğrencinin çalıştığı eseri seslendirirken hissettiği duyguları ifade edebileceği (SDB1.1) çalışmalara yer verilebilir. Örneğin öğretmen eserin konusuna uygun kısa bir hikâye anlatıp öğrenciden eserin sözlerini hikâyeleştirerek anlatmasını isteyebilir. Böylece öğretmen tarafından etkin bir şekilde dinlenilerek (SDB2.1) duygu ve düşünceler ifade edilebilir, hikâyeleştirme sırasında yaratıcılığın geliştirilmesi sağlanabilir (E3.3), şarkı uygun söyleme teknikleri kullanılarak daha anlamlı bir şekilde yorumlanabilir ve müziksel ifade güçlendirilebilir. Öğrencilerin yıl boyunca geliştirilen şarkı repertuvarından örnekler seslendirilirken basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanlar şarkının ritmik yapısına uygun biçimde çalınarak seslendirilebilir, eserin ritmi anlaşılabilir ve müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirilebilir. Böylece zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), oyunlaştırma yoluyla öğrenme süreci keyifli ve eğlenceli hâle getirilebilir (E2.5), şarkı söylenirken duygu, düşünce ve davranışlar izlenip yönetilebilir, millî ve manevi değerlerle ilgili şarkıların ezgisel yapıya uygun seslendirilmesi sürecinde kişisel değerlendirme yapılabilir, kendini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılabilir (SDB1.2). Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, aile katılımlı (D2.2) gösteriler ve özel etkinlikler ile öğrenciye görev verilerek öğrencinin yıl boyunca edindiği becerileri sergilemesi sağlanabilir (OB9). Bu etkinlikler sayesinde öğrenci, kişi ve gruplarla iş birliği yapabilir, ekip çalışması yapıp yardımlaşabilir (SDB2.2), başkalarının duygularını, düşüncelerini ve bakış açılarını anlayabilir (SDB2.3), öz güvenini pekiştirebilir (E1.5). Ayrıca öğrendiklerini kullanarak uygulama yapar (SDB1.2) ve öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalarla kendini geliştirebilir. Portfolyo değerlendirme ile öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrencilere yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekler seslendirebileceği bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

Öğrencinin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenme sürecinde seslendirdiği eserleri kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Atatürk’ün sevdiği türküler konusunda seslendirdiği türkünün hikâyesini araştırması ve edindiği bilgileri sunması istenebilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencilere seslendirecekleri marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim

D10. Mütevazılık, D13. Sağlıklı Yaşam

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencinin insan sesinin oluşumunu ve anatomik yapısını, ses sağlığını korumaya yönelik davranışları bildiği kabul edilmektedir

Öğrencilerin, ergenlik döneminde bedende oluşan fizyolojik değişimi deneyimlerinden yararlanarak ses değişimiyle ilişkilendirmeleri istenebilir. ”İnsan sesi nasıl oluşur?” ”Yetişkin insan sesi ile çocuk sesi neden farklıdır?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Ses sağlığını korumaya yönelik davranışları yaşantıları ile ilişkilendirmelerine yönelik ”Uzun süre bağırdığınızda sesiniz neden kısılır?” gibi sorular sorulabilir

Öğrencilerin ergenlik döneminde bedende oluşan fizyolojik değişimi ses değişimi ile ilişkilendirme becerisini yaşantılarından, deneyimlerinden yararlanarak örneklemeleri istenebilir. Öğrencilerin mevcut bilgilerini ve deneyimlerini kullanmalarına fırsat vermek için ”Ergenlik döneminde bedenimizde ne gibi değişiklikler olur?” ”Yaşımız büyüdükçe sesimiz değişir mi?” gibi sorular sorularak seslerindeki değişimler hakkındaki görüşlerini ifade etmeleri sağlanabilir.

BSE.6.1.1
Öğrencilere ergenlik döneminde bedende oluşan fizyolojik değişimin ses üzerinde nasıl bir etkisi olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Duygu ve düşünceler ifade edilirken sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle ergenlik döneminde bedende oluşan fizyolojik değişimlerin ses üzerinde etkili olduğu fark edilebilir (OB1). Öğrenciye konu ile ilgili bir hikâye okutulabilir. Hikâye ile ilgili sorular sorulabilir. Sesin oluşumu ile ilgili deneyler yapılabilir. Böylelikle ses tonundaki değişiklikler düşünülerek zayıf ve güçlü yönlerin fark edilmesi sağlanabilir (D10.1). Önceki bilgilerle (ses tellerinde meydana gelen hareketler, insan sesinin oluşumu, insan sesinin özellikleri gibi) ilişkilendirilerek (SDB1.1) bu değişimlerin sesteki etkileri açıklanabilir (KB2.3). Böylelikle ergenlik döneminde seste meydana gelen değişim açıklanabilir. Süreç, gözlem formu, değerlendirme soruları ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

BSE.6.1.2
Öğrencilere sesin kişinin kimliğinin bir parçası olduğu ve korunması gerektiği vurgulanarak merak uyandırılır (E1.1). Sağlıklı bir ses ile bireyin kendini ifade etme gücü artırılır. Şarkı söylerken ses sınırlarına dikkat etmek, doğru nefes teknikleri kullanmak, günlük yaşamda ses seviyesini dengeli kullanmak, bağırmamak, ses ve nefes egzersizleri yapmak, dengeli ve sağlıklı beslenmek (D13.1), zararlı gıdalardan uzak durmak gibi unsurların ergenlik döneminde ses sağlığını korumak için önemli olduğunun fark edilmesine yönelik etkinlikler yapılır. Öğrencilere ergenlik dönemindeki ses sağlığı ile ilgili açıklayıcı görsel materyal hazırlamaya yönelik performans görevi verilir. Böylelikle öğrenciler ergenlik döneminde ses sağlığını korumaya yönelik davranışları açıklayabilir. Süreç, gözlem formu, değerlendirme soruları ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
 

Öğrencilere yetişkin ve çocuk ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtları karşılaştırarak seslerin neden farklı olduğunu analiz etmeleri istenebilir. Ses tellerinin yapısını, hormonların etkisini ve değişim sürecini içeren bilgi görseli tasarlamaları istenebilir. ”Sesini Koru!” temalı posterler veya dijital broşürlerin hazırlanarak doğru ses kullanımı kurallarının sınıfta paylaşılması sağlanabilir
.

Öğrencilere ergenlik döneminde bedende oluşan fizyolojik değişimin ses üzerindeki etkisinden yola çıkarak somut ve yaratıcı yollarla ifade edecekleri etkinliklere yer verilebilir. Örneğin 1 ve 4. sınıfta seslendirdiği eserlerin ses kayıtları dinletilebilir. Sesinde ne gibi değişikler fark ettiği sorulabilir. Ergenlik döneminde bedende oluşan fizyolojik değişimin ses üzerindeki etkisinden yola çıkarak somut ve yaratıcı yollarla ifade edecekleri sorular sorulabilir. Örneğin ”Bu etki hayvan seslerinde de geçerli midir?” ”Yavru köpek sesi ile yetişkin köpek sesi arasında nasıl bir fark vardır?” gibi sorular sorulabilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin artikülasyon ile ilgili çalışmalar yaptığı kabul edilmektedir

Artikülasyon ile ilgili daha önce hangi çalışmaları yaptığı sorularak öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir.

Öğrencinin günlük yaşamda burun boşluklarını fark edebilmesine ve bu bölgeyi kullanabilmesine yönelik örneklere (düşünmeyi belirtmek için ”mmm” gibi) yer verilebilir

BSE.6.2.1
Artikülatörler aracılığıyla sesin; harf, hece, kelime olarak biçimlendiğine dikkat çekmeye yönelik etkinlikler yapılır. Böylelikle öğrenciler sesi biçimlendiren parçaları belirleyebilir (KB2.4). Öğrenciler bu deneyimlerini artikülasyon ile ilgili bilgileriyle ilişkilendirerek sesi biçimlendiren parçalar arası ilişkileri belirleyip artikülasyonun tanımını yapar. Kavram haritası ile öğrencilerin harf, hece, kelime ögeleri arasındaki ilişkileri kurma becerisi değerlendirilebilir.

BSE.6.2.2
Öğrencilerin artikülasyon organlarını fark etmesine yönelik sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulabilir (E1.1). Öğrenciler öğretmenin yönelttiği soruları cevaplandırırken duygu ve düşüncelerini ifade edebilir. Başkalarının etkin bir şekilde dinlenmesi ve sözlü etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla artikülasyon organları hakkında ön bilgi edinilmesi sağlanabilir. Kavram haritası kullanılarak öğrencilerin artikülasyon organları arasındaki ilişkileri kurma becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir. Bu amaçla, öğrencilere artikülasyonorganları ile ilgili açıklayıcı görsel materyal hazırlama temelli bir performans görevi verilir. Ayrıca Frayer modeli kullanılarak bu organların tanımı, özellikleri, örnek olanları ve olmayanları analiz edilip geri bildirim sağlanabilir.

BSE.6.2.3
Çeşitli görsel materyaller üzerinden artikülasyon organlarının bedende bulunduğu yer incelenir ve öğrencilerden artikülasyon organlarının bulunduğu yeri bedeninde göstermesi istenir. Görsel materyaller üzerindeki artikülasyon organlarının görüntüsünün algılanması (OB1) sağlanarak öğrencilerin kendi ifadeleriyle bu organların beden üzerinde işaret edilmesi yoluyla çalışmalarda aktif rol almaları sağlanabilir (D3.4). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrenciden artikülasyon ile ilgili akademik makaleler araştırması ve edindiği bilgileri sınıfta sunması istenebilir. Öğrencilerden artikülasyon organlarının isimlerini gösteren görsel materyal hazırlamaları istenebilir. Her bir artikülasyon organının kullanılmasına yönelik hece çalışmaları yapılırken telaffuzu zor heceler seçilebilir.

Öğrenciye artikülasyon ile ilgili bilgiler içeren görüntü kaydı izletilebilir. Öğrenciye artikülasyon organlarının yer aldığı boş bir yüz şeması verilip organların doğru yerlere etiketlenmesi istenebilir. Her bir artikülasyon organının kullanılmasına yönelik hece çalışmaları yapılırken telaffuzu kolay heceler seçilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin solunumun üç aşaması üzerine kısa, uzun, kesik olmak üzere çeşitli nefes çalışmaları yaptığı, düzeyine uygun eserleri nota süre ve değerlerine uyarak seslendirmeyi bildiği, müzikal duyarlılıkla eserleri seslendirmeye yönelik kuvvetli, hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapabildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere duruşun şarkı söylemedeki etkisine yönelik çıkarımlar yapabilecekleri sorular sorulabilir. Eser seslendirmeye yönelik hangi çalışmaları yaptığı sorulabilir. Öğrenciden bildiği kısa bir şarkıyı söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere yurdumuza ait müzik türlerinden bildikleri eserler sorulabilir. Bildikleri eserlere örnek vermeleri istenebilir. Doğru duruş ve nefes tekniklerinin günlük iletişimdeki etkisini fark ettirecek örneklere yer verilebilir. Öğrencilerin yurdumuza ait bir türkünün sözlerini drama yöntemi kullanarak canlandırmaları sağlanabilir. Drama yöntemi ile türkü seslendirilebilir. Öğrencilerden bu türkünün konusu ile hayatları arasında bir bağ kurmaları istenebilir.

BSE.6.3.1
Öğrencilerin anatomik yapılarına ve ses özelliklerine uygun eserlerin seslendirilebilmesi için bedenin söylemeye hazır hâle getirilmesine yönelik olarak ses ve nefes (nefes alıp sayı sayma) egzersizleri, vücudun rahatlaması ve iç dinamizm sağlanmasına yönelik etkinlikler yapılır. Örneğin, staccato, legato, staccato‑legato, legato‑staccato, legato‑staccatolegato gibi çeşitli nefes çalışmaları; nefes alıp sayı sayma [(1,2,3,4,5,6,7,8,9,10), (4 sayı nefes al‑4 sayı nefes tut‑8 sayı nefes ver)] uygulanabilir. Doğru duruşun sağlanabilmesi için yapılabilecekler sorularak konuya ilişkin merak uyandırılabilir (E1.1). Duygu ve düşüncelerin ifade edilmesi sırasında sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Doğru duruşun sağlanabilmesi amacıyla vücut rahatlığı ve iç açıklığın gerektiği açıklanabilir. Ayna karşısında vücudun esnemesi, rahatlaması ve iç dinamizm kazanmasına ilişkin önceki bilgilerle ilişkilendirme yapılabilir (SDB1.1). Böylelikle mevcut olay, konu veya durum incelenerek hiyerarşik, nedensel ya da mantıksal ilişkiler ortaya konabilir; vücut rahatlığı ve iç açıklık için çeşitli bedensel egzersizler uygulanarak (KB2.13) ayna karşısında doğru duruş sağlanabilir. Ses çalışmaları basit makam dizilerine ait 4’lü ve 5’li ses aralıkları (hicaz 5’lisi) öğretmen rehberliğinde, bir Türk müziği enstrümanı eşliğinde yapılabilir (SDB2.2). Her bir artikülasyon organına ait ses çalışmaları müzikli ve müziksiz yapılır. Örneğin dilini kullanmasına yönelik ”r ” sesi ile başlayan heceler seçilirken dudağını kullanmasına yönelik ”b” sesi ile başlayan heceler seçilebilir. Burun boşlukları ve damağını kullanmaya yönelik rezonans çalışmaları yapılır. Örneğin kapalı ağız ”m” ve ”n” vokalleri ile ses çalışmalarına yer verilerek bu seslerin telaffuzunda burun titreşimi öğrencilere hissettirilerek burun boşluklarını fark edebilmesi sağlanabilir (OB1). Doğru fonasyon ve artikülasyon oluşturulmasına ilişkin arpej, 5’li ve 6’lı aralıklar, yanaşık seslerle legato ve non‑legato çalışmaları öğretmen rehberliğinde, piyano eşliğiyle yapılır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmalarıyla öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgiler, önce öğrenilen bilgilerle ilişkilendirilerek pekiştirilir. Böylelikle sesin uygun ton ve gürlükte zorlanmadan kullanılabilmesi için önceki bilgilerle (ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması, iç dinamizm sağlanması, sesin uygun ton ve gürlükte kullanılması) ilişkilendirilerek kullanılması sağlanabilir (SDB1.1). Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilirken eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi de kavranabilir (SDB2.1). Eserler seslendirildiği sırada öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenilerek sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Öğrencinin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilebilmesine yönelik olarak seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Öğrenciler eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilirler (SDB2.1). Eserler seslendirildiği sırada öğretmentarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin bir şekilde dinlenilmesi, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme tekniklerinin kullanılması sağlanabilir. Karın veya bel çevresine ellerin konulmasıyla diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanır. Karın ve bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanarak diyafram kasını kullanmak için gereken çabanın, zihinsel ve bedensel enerjinin en iyi düzeyde kullanılması hedeflenebilir (E3.2), diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgilerin bu alana yoğunlaştırılması sağlanabilir (E3.1). Uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun biçimde seslendirme yapılabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerine dikkat edilerek söylenmesi için seslendirme öğretmen rehberliğinde, piyano eşliğiyle ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Düzeyine uygun eserleri seslenedirecekleri bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.6.3.2
Türk sanat müziği, Türk halk müziği, dinî müzik veya askerî müzik türlerine ait seçkin örneklerin seslendirilebilmesi amacıyla bedenin söylemeye hazır hâle getirilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri, diyafram kasının çalıştırılması, vücudun rahatlaması ve iç dinamizmin sağlanması ile ilgili etkinlikler düzenlenir. Seslendirme öncesinde nefes çalışmalarıyla öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgiler, önceden öğrenilen bilgilerle ilişkilendirilerek pekiştirilir (SDB1.1). Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilirken eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi de kavranabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), ülke varlıklarına sahip çıkılabilir (D19.3). Eserler seslendirildiği sırada öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenilerek sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılarak performans sunulabilir (OB9). Türk sanat müziği, Türk halk müziği, dinî müzik veya askerî müzik türlerine ait seçkin örneklerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik olarak seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin, eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenlerinin öğretmenle birlikte seslendirme öncesinde incelenmesi sağlanabilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyularak seslendirmeye yönelik kuvvetli‑hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılabilir. Böylelikle eserlerin müzikal duyarlılıkla seslendirilmesi sağlanabilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemine göre hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek solfeji yaptırılması sağlanır. Karın veya bel çevresine ellerin konulmasıyla diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanır. Karın ve bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerjinin en iyi düzeyde kullanılması sağlanabilir (E3.2), diyafram kası kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgilerin bu alana yoğunlaştırılması sağlanabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılıp müziksel bileşenlere uygun söylenebilir. Eserlerin müziksel bileşenlere dikkat edilerek söylenmesi için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencinin dağarcığındaki bir şarkıyı seslendirerek kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek şarkı söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenme sürecinde seslendirdiği türküleri ve şarkıları kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencilere seslendirecekleri eserlerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Öğrenme sürecinde seslendirdiği türküleri ve şarkıları kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirebilir. Öğrencilerin solunum desteği ile sesini uygun gürlükte kullanabilmesine ilişkin kısa müzik cümleleri olan eserler tercih edilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D1. Adalet, D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencinin sesin gürlük özelliklerini, konuşmada ve şarkı söylemede solunumun önemini, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söylemedeki önemini, ses sağlığı açısından bağırmadan ve sesi zorlamadan şarkı söylemenin önemini, diyaframın solunum kontrolü ve desteğini sağlayan bir kas olduğunu bildiği kabul edilmektedir. Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir. Öğrencinin solunumun, nefes çalışmalarının, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söyleme üzerindeki önemini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin bir önceki öğretim yılında seslendirdiği eserlerden oluşan repertuvarını gözlemlemeye yönelik sorular sorulabilir ”Millî ve manevi değerlerle ilgili hangi eserleri seslendirdin?” ”Belirli gün ve haftalarla ilgili hangi eserleri seslendirdin?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir.

Öğrencilere eser seslendirmek için bedenini hazır hâle getirmek, uygun söyleme teknikleri kullanmak ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptığı sorulabilir. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmeleri sağlanabilir.

BSE.6.4.1
Vatan sevgisi (D19.2), bayrak sevgisi ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türkülerin, manevi değerlere (D1.1, D16.3) ilgili eserlerin seslendirilebilmesi için bedenin söylemeye hazır hâle getirilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri, diyafram kasının çalıştırılması, vücudun rahatlaması ve iç dinamizmin sağlanması ile ilgili etkinlikler yapılır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile sesin uygun ton ve gürlükte kullanılmasına yönelik bilgilerin, önceden öğrenilen bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin millî ve manevi değerlerle ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Öğrencilerin, eserleri doğru ton ve gürlükte seslendirmelerine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece seslendirilecek eserin sözlerinin gücünü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücünü ve öneminin fark edilmesi sağlanabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken, içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak (D14.3) bu değerlere duyarlı davranılabilir. Böylece, millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir. (D19.3). ”İstiklal Marşı” başta olmak üzere millî değerlerimizi yansıtan eserlerin tonlama, vurgu ve nefes çalışmaları ile etkili şekilde seslendirilmesi sağlanabilir. Teknolojiden yararlanılarak eserlerin seslendirilme becerilerinin geliştirilmesi sağlanabilir. Bu çalışmalar sayesinde kültürel kavramların tanınması (OB5), araştırmalarda kullanılacak dijital kaynakların belirlenmesi (OB2), tarihsel empati becerisinin geliştirilmesi (SBAB3.1), düşüncelerin başkalarıyla müzakere edilmesi (SDB2.2) ve çalışmalarda aktif rol alınması sağlanabilir (D3.4). Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eserinceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılabilir. Böylelikle öğrenciler eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Eserlerin seslendirilmesi sırasında öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin bir şekilde dinlenmesi ve sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla uygun söyleme tekniklerinin kullanılması sağlanabilir. Seslendirme sırasında ellerin karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle, karın ve bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanılması için gerekli çabanın, zihinsel ve bedensel enerjinin en iyi düzeyde kullanılması sağlanabilir (E3.2). Diyafram kasının kullanımında veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgilerin bu alana yoğunlaştırılması sağlanabilir (E3.1). Uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun şekilde seslendirme yapılabilir. Eserlerin müziksel bileşenlere dikkat edilerek söylenmesi için seslendirme, öğretmen rehberliğinde, piyano eşliğiyle ortak bir şekilde yapılabilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.6.4.2
Öğrencilerin Atatürk’ün sevdiği türküleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin Atatürk’ün sevdiği türkülerin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece öğrenci seslendirdiği türkünün sözlerinin gücünü ve önemini fark ederek eserdeki müziksel ifadelerin (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılması yoluyla sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Türkülerin seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerlerinin dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılması sağlanabilir (D14.3). Öğrenci türküleri seslendirirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin bir şekilde dinlenmesi ve sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla uygun söyleme tekniklerinin kullanılması sağlanabilir. Türkülerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılabilir. Böylelikle öğrenciler eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilirler. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Eserler seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımı kontrol edilebilir. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanılması için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanımında verimin artırılması için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun söyleme gerçekleştirilebilir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, ortak bir şekildeyapılabilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.6.4.3
Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece öğrenci seslendirdiği eserin sözlerinin gücünü ve önemini fark ederek eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark edebilir (SDB2.1) Eserleri seslendirirken içinde yaşadığı toplumun millî ve manevi değerlerini dikkate alarak bu değerlere duyarlı davranabilir (D14.3). Belirli gün ve haftalarla ilgili eserler seslendirildiği sırada öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmelerin etkin bir şekilde dinlenmesi, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanması (SDB2.1) yoluyla uygun söyleme tekniklerinin kullanılması sağlanabilir. Seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi verilebilir. Marş seslendirildiği sırada yerinde adım atma hareketi yapılabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duyması hem de hissetmeleri sağlanabilir (SDB1.1). Müzikleri oluşturan ritim parçalarının belirlenmesi (KB2.4) yoluyla parçalar arasında ilişki kurulabilir ve parçaların birleştirilmesi (OB1) ile ritmik yapıya dikkat edilerek belirli gün ve haftalarla ilgili müziklerin söylenmesi sağlanabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi verilebilir. Marş seslendirildiği sırada yerinde adım atma hareketi yapılabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duyması hem de hissetmeleri sağlanabilir (SDB1.1). Öğrencilerin, müzikleri oluşturan ritim ögelerini belirlemeleri ve bu ögeler arasında ilişki kurmaları sağlanır. Belirlenen ritim parçaları birleştirilerek ritmik yapıya dikkat edilmesi teşvik edilir. Böylece öğrenciler, belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri daha bilinçli ve yapılandırılmış bir şekilde seslendirme becerisi geliştirir. Basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanları şarkının ritmik yapısına uygun çalıp seslendireceği eserin ritmini anlayarak müziksel bileşenlere uygun seslendirebilir. Böylece öğrenci zihinsel ve bedensel enerjisini en iyi düzeyde kullanabilir (E3.2). Oyunlaştırma yoluyla öğrenme sürecinin keyifli ve eğlenceli hâle getirilmesi sağlanabilir (E2.5), şarkı söylenirken duygu, düşünce ve davranışların izlenmesi ve yönetilmesi, millî ve manevi değerlerle ilgili şarkıların ezgisel yapıya uygun seslendirilmesi sürecinde kendini değerlendirme yapılabilir ve kendini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılabilir (SDB1.2). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alanayoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söyleyebilmeleri için eserin seslendirmesi, piyano eşliği ile öğretmen rehberliğinde ortaklaşa gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.6.4.4
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan marş, şarkı, türkü gibi türlerde eserleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş, bedensel gevşeme, diyafram, nefes ve ses çalışmaları yaparak hazırlanmaları sağlanır. Öğrenciler yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekleri, nefes çalışmaları ile sesini uygun ton ve gürlükte kullanmaya yönelik bilgileriyle ilişkilendirip (SDB1.1) uygun söyleme teknikleri kullanarak seslendirirler. Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekleri seslendirirken bu eserleri kulaktan öğrenme yoluyla kavramaları ve müziksel bileşenlerine dikkat ederek söylemeleri sağlanır. Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, belirli gün ve haftalara özel etkinlikler, aile katılımlı (D2.2) gösteriler gibi düzenlenecek etkinliklerde öğrenciye görev verilerek sesi ile ilgili müzik çalışmalarını sunması istenir. Bu etkinliklerle, öğrencinin yıl boyunca edindiği beceriler sergilenir (OB9). Bu etkinlikler sayesinde, kişi ve gruplarla iş birliği yapılabilir, ekip çalışması ve yardımlaşma gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Ayrıca başkalarının duyguları,düşünceleri ve bakış açıları anlaşılabilir (SDB2.3), öz güven pekiştirilebilir (E1.5). Bunların yanı sıra öğrenilenler pratikte uygulanabilir (SDB1.2) ve öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalar ile kendini geliştirme imkânı sağlanır. Ayrıca öğrendiklerini pratikte uygular (SDB1.2) ve öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalarla kendini geliştirebilir. Portfolyo değerlendirme ile öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrencilere yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekler seslendirebileceği bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

Öğrencinin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenme sürecinde seslendirdiği eserleri kayıt altına alarak öğrencinin kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Atatürk’ün sevdiği türküler konusunda seslendirdiği türkünün hikâyesini araştırması ve edindiği bilgileri sunması istenebilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencilere seslendirecekleri marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencinin insan sesinin oluşumunu ve anatomik yapısını bildiği kabul edilmektedir

Öğrencilere çeşitli ses örnekleri (çocuk, kadın, erkek, soprano, alto, tenor, bas gibi) dinlettirilerek bu seslerin hangi yaş grubuna, cinsiyete ve ses türüne ait olduğunu tahmin etmeleri istenebilir.

Öğrenciden aile üyelerinin seslerini ve çevresindeki insan seslerini düşünmeleri istenebilir. Çevrelerindeki kalın ve ince sesli kişilere örnek vermeleri istenerek sesin yaş, cinsiyet, kalınlık ve incelik özelliklerini anlamaları sağlanabilir.

BSE.7.1.1
Daha önceki sınıf düzeylerinde öğrenilen bilgileri pekiştirmek için sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Örneğin ”İnsan sesi nasıl oluşur?” ”Sesi oluşturan organlar nelerdir?” ”Bu organların benzerlikleri ve farklılıkları nelerdir?” gibi sorular sorulabilir. Duygu ve düşünceler ifade edilirken sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle, ses oluşturan organlar belirlenir (KB2.4). Öğrencilere sesin oluşumuna katkı sağlayan organların üç ana gruba ayrıldığı (solunum sistemi organları, ses telleri, rezonans ve artikülasyon organları) bilgisi verilerek bilgi ihtiyacını fark etmeleri sağlanır (OB1). İnsan sesini oluşturan organlarıözelliklerine göre ayıracağı performans görevi verilir. Örneğin öğrencilere ses oluşumunu sağlayan organlar ve özellikleri ile ilgili kavram haritası oluşturma görevi verilebilir ya da öğrencilerden öğrendikleri bilgileri kullanarak dijital araçları (OB2) kullanabileceği sınıflandırma sunumu yapmaları istenebilir. Bu etkinlikler sayesinde, insan sesi oluşturan organlar görev ve özelliklerine göre ayrılarak konu somutlaştırılır, sınıflandırma ve analiz becerileri geliştirilir ve bireylerin kendilerine uygun görevleri almaya istekli olmaları sağlanır (D3.4). Öğrencilerden sesi oluşturan organların isimlerini bir kâğıda liste hâlinde yazmaları istenir. Bu organları birbiriyle ilişkisinden yola çıkarak (KB2.4) tasnif etmesi beklenir. Böylelikle, sesi oluşturan organlarla ilgili önceki bilgiler ilişkilendirilerek (SDB1.1) mevcut durum incelenir; hiyerarşik, nedensel ya da mantıksal ilişkiler ortaya konulabilir (KB2.13). ” Solunum organları nelerdir?” ”Artikülasyon organları nelerdir?” ”Rezonans organları nelerdir?” gibi sorular sorulur. Öğrenciler mevcut konuyla ilgili öz bilgisi ile elde ettiği ilişkilere dayalı unsurlardan uyumlu bir bütün oluşturarak (KB2.13) listeye yazdığı organları düzenli, odaklı (E3.2) ve gayretli bir şekilde ”fonasyon”, ”solunum”, ”artikülasyon” ve ”rezonans” organları olarak sınıflandırıp isimlendirirler (E3.7). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.7.1.2
Daha önceki sınıf düzeylerinde öğrenilen bilgileri pekiştirmek için sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Örneğin ”İnsan sesinin cinsiyete göre farklılıkları nelerdir?” ”Kadın ve erkek sesi incelik-kalınlık yönünden nasıl isimlendirilir?” gibi sorular sorularak insan ses türlerini belirleyebilir (KB2.7). Öğrenci duygu ve düşüncelerini ifade ederken sözlü etkileşim sağlayabilir (SDB2.1). Öğrencilere insan seslerindeki tını farklılıklarını ayırt edebilmeleri için yaş, cinsiyet, kalınlık ve incelik gibi farklılıklara sahip olan insan sesine yönelik çeşitli dinleme etkinlikleri yapılır. Kadın (alto, mezzosoprano, soprano), erkek (bas, bariton, tenor) ve çocuk sesleriyle ilgili örnekler dinletilir. Böylelikle öğrenciler işittiği seslerin tını farklılıkları ile ilgili önceki bilgilerini ilişkilendirip (SDB1.1) insan ses türlerini ayırt edebilir. Süreç, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden sesi oluşturan organlara yönelik çeşitli görsel materyaller hazırlaması istenebilir. Öğrencilerin yaratıcılıklarını geliştirebilecekleri ve ses türlerine dair bilgilerini kullanmalarını sağlayacak çalışmalar yaptırılabilir. Örneğin öğrenciden hayalî bir sanatçı tasarlaması, bu sanatçının yaş, cinsiyet, ses özelliklerini belirlemesi ve bu sanatçı için sahne performansı tasarlayıp sunması istenebilir. Alto, mezzosoprano, soprano, bas, bariton ve tenor ses grubundan seçkin sanatçıları araştırması istenebilir.

Sesi oluşturan organlara yönelik çeşitli görsel ve işitsel materyaller kullanılabilir. Alto, mezzosoprano, soprano, bas, bariton ve tenor ses grubundan seçkin sanatçılardan örnek eserler dinletilebilir.

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin rezonans bölgeleri ile ilgili ses çalışmaları yaptığı kabul edilmektedir

Rezonans bölgeleri ile ilgili hangi çalışmaları yaptığı sorularak öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir.

Öğrencilerden iki dudağının arasına kalem koyarak ”f, h, k, m” seslerini söylemeleri istenebilir. Bu çalışma sayesinde ağız doluyken ses üretmenin zorluğunu ve rezonans bölgelerini fark ederek günlük yaşantıları ile köprü kurmaları sağlanabilir.

BSE.7.2.1 
Rezonans bölgelerinin neler olduğu sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Öğrenciler tarafından öğretmenin yönelttiği sorular cevaplandırılırken duygu ve düşünceler ifade edilebilir (SDB2.1). Etkin dinleme yapılarak, sözlü etkileşim sağlanarak rezonans bölgelerinin isimleri sayılabilir. Çeşitli görsel materyaller üzerinden rezonans bölgelerinin görüntüsü incelenebilir (OB4). Böylelikle öğrencilerin görsel materyallerdeki rezonans bölgelerinin görüntüsünü algılayarak (OB1) bu bölgelerin isimlerini (yumuşak damak, damak, burun boşlukları) söylemeleri sağlanabilir. Öğrencilere rezonans bölgeleri ile ilgili açıklayıcı görsel materyal hazırlamaya yönelik performans görevi verilir. Kavram haritası ile öğrencilerin rezonans bölgelerini tanıma becerisi değerlendirilebilir. Frayer modeli kullanılarak her bir rezonans bölgesi, özellikleri, ona örnek olanlar ve olmayanlarla kavramsal bilgileri gözden geçirilebilir.

BSE.7.2.2
Çeşitli görsel materyaller üzerinden rezonans bölgeleri incelenerek ortak özellikler belirlenebilir (OB4, KB2.9). Öğrencilerden rezonans bölgelerini bedeninde göstermesi istenebilir. Böylelikle öğrenciler rezonans bölgelerini tanır ve görseli bağlamdan kopmadandönüştürüp, kendi ifadeleriyle rezonans bölgelerini bedeninde işaret ederek çalışmalarda aktif rol alırlar (D3.4, OB4). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden rezonans bölgelerini gösteren çeşitli görsel materyaller hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilere rezonans bölgelerini gösteren çeşitli videolar izletilebilir

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık Becerisi), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin düzeyine uygun eserleri nota süre ve değerlerine uyarak seslendirmeyi bildiği, müzikal duyarlılıkla eserleri seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapabildiği kabul edilmektedir.

Doğru duruşun şarkı söylemedeki etkisine yönelik çıkarımlar yapabilecekleri sorular sorulabilir. Öğrenciden bildiği kısa bir şarkıyı söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere ses eğitiminin neden önemli olduğu sorularak günlük hayatla ilişki kurmaları sağlanabilir. Öğrencilerin ses kısıklığı veya konuşamama durumunda günlük yaşamda karşılacakları zorlukları düşünmeleri sağlanarak ses eğitiminin önemini fark etmelerine yönelik tartışma ortamı oluşturulabilir. ”m”, ”n”, ”l”, ”z”, ”a” sesleriyle farklı frekansta sesler çıkarmaları istenerek oluşan titreşimleri fark etmeleri sağlanabilir.

BSE.7.3.1
Öğrencilere ses eğitiminde uygulanan sürece yönelik sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). ”Ses eğitimi için hangi çalışmalar yapılmalıdır?” ”Sağlıklı ve etkili ses üretimi için nelere dikkat etmeliyiz?” gibi sorular sorulabilir. Duygu ve düşünceler ifade edilirken sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle, ses eğitiminde uygulanan sürece yönelik çıkarımda bulunularak ses eğitiminin tanımı yapılır (KB2.11). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
 
BSE.7.3.2
Öğrencilere ses eğitiminde uygulanan sürece yönelik sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Örneğin ”Ses eğitimi ne işe yarar?” ”Kimler ses eğitimi alabilir?” gibi sorular sorulabilir. Duygu ve düşüncelerin ifade edilmesi sırasında sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle, ses eğitiminden amacına yönelik çıkarımlarda bulunularak ses eğitiminin temel amaçları açıklanabilir (KB2.11). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.7.3.3
Öğrencilere ses eğitiminde uygulanan sürece yönelik sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Örneğin ”Ses eğitimi olmasaydı ne olurdu?” ”Sağlıklı ve etkili ses üretimi için ses eğitimi neden önemlidir?” gibi sorular sorulur. Duygu ve düşünceler ifade edilirken sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylelikle, ses eğitiminin önemine yönelik çıkarımlarda bulunularak konuşmada ve şarkı söylemede ses eğitiminin temel önemi açıklanabilir (KB2.11). Süreç, gözlem formu, öz değerlendirme formu, değerlendirme soruları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

BSE.7.3.4
Öğrencilerin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması ve iç dinamiğin sağlanması ile ilgili etkinlikler yapılır. Öğrencilere vücut rahatlığı ve iç açıklığının neden önemli olduğu sorulabilir. Duygu ve düşüncelerin ifade edilmesi sırasında sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Sağlıklı ve etkili ses üretiminin gerçekleşmesinde vücut rahatlığının önemli bir koşul olduğu vurgulanır. Böylelikle, sesini kullanırken doğru duruş pozisyonunun sağlanabilmesi için vücut rahatlığı ve iç açıklığının gerekliliği açıklanabilir (KB2.13). Yapılan egzersizlerle, sesinikullanırken ayna karşısında doğru duruş sağlanabilir. Örneğin yoga, pilates gibi sporlara özgü temel egzersizler nefes eşliğinde yapılabilir. Farklı müzikal dinamikleri kullanarak ses alıştırmaları yapılır. Böylelikle müzikal dinamikleri kullanarak her registerde aynı kalitede ses üretebilmesi sağlanır. Kelimelere yönelik ses çalışmaları yapılır. Örneğin hece bağları kullanarak farklı uzunluktaki ve kısalıktaki çeşitli sözcüklerle piyano eşliğinde kromatik çalışmalar yapılabilir. Rezonans bölgelerinin kullanımını geliştirmeye ilişkin ses alıştırmaları yapılır. Örneğin yumuşak damağı kullanmaya yönelik başlangıç ve bitiş sesi ”na” hecesi ile inici ve çıkıcı diziler ( ”na” hecesiyle ilk yedi nota bağlı ve son ”na” hecesinde sekizinci nota) seslendirilebilir. Burun boşluklarını kullanmaya yönelik inici ve çıkıcı diziler ”m” ve ”n” sesleriyle seslendirilebilir. Kafa boşluklarını kullanmaya yönelik 8’li aralıklarda ”yu” ve ”yo” heceleri ile (kalın do ”yu”, ince do ”yo”, tekrar kalın do ”yu” ) ses alıştırmaları yapılabilir. Entonasyon geliştirici çalışmalar yapılır. Örneğin farklı gürlük ve müzikal dinamikler kullanarak makamsal diziler ve aralıklar aracılığıyla ses alıştırmaları yapılabilir. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır. Öğrencilere ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması ve iç dinamiğin sağlanması, sesin uygun ton ve gürlükte kullanılması gibi önceki bilgilerle (SDB1.1) ilişkilendirilerek sesini zorlamadan uygun ton ve gürlükte kullanması sağlanır. Konuşurken ve şarkı söylerken gerçekleştirilen solunumla ilgili sorular sorularak benzerlikler ve farklılıklar belirlenebilir ve solunum denetimi yapılabilir (KB2.7). Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece öğrenci seslendirdiği eserin sözlerinin gücünü ve önemini fark ederek eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark edebilir (SDB2.1). Öğrenciler eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayıp (SDB2.1), uygun söyleme teknikleri kullanarak performanslarını sergileyebilirler (OB9). Anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenci eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Eserler seslendirildiğinde, öğrenciler tarafından, öğretmenin yaptığı uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenir ve sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanır (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrolü sağlanır. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasını kullanmak için gereken çaba ile zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılır (E3.2). Diyafram kası kullanımında verimin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılır (E3.1). Sonuç olarak uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun şekilde söylenir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Öğrencilere düzeyine uygun eserleri seslenedirecekleri bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.7.3.5

Öğrencilerin Türk sanat müziği, Türk halk müziği, dinî müzik veya askerî müzik türlerine ait seçkin örnekleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece öğrenci seslendirdiği eserin sözlerinin gücünü ve önemini fark ederek eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark edebilir (SDB2.1) Eserleri seslendirirken içinde yaşadığı toplumun millî ve manevi değerlerini dikkate alarak bu değerlere duyarlı davranabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenebilir (D19.3). Öğrenciler eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanabilir. Türk sanat müziği, Türk halk müziği, dinî müzik veya askerî müzik türlerine ait seçkin örneklerin müziksel bileşenlerini ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenci eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Öğrenci eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söyleyebilmeleri için eserin seslendirmesi, piyano eşliği ile öğretmen rehberliğinde ortaklaşa gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.7.3.5
Öğrencilerin Türk sanat müziği, Türk halk müziği, dinî müzik veya askerî müzik türlerine ait seçkin örnekleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece öğrenci seslendirdiği eserin sözlerinin gücünü ve önemini fark ederek eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark edebilir (SDB2.1) Eserleri seslendirirken içinde yaşadığı toplumun millî ve manevi değerlerini dikkate alarak bu değerlere duyarlı davranabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenebilir (D19.3). Öğrenciler eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanabilir. Türk sanat müziği, Türk halk müziği, dinî müzik veya askerî müzik türlerine ait seçkin örneklerin müziksel bileşenlerini ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenci eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Öğrenci eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söyleyebilmeleri için eserin seslendirmesi, piyano eşliği ile öğretmen rehberliğinde ortaklaşa gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrenciden ses eğitiminin amacı ve önemi ile ilgili akademik makalelerden araştırma yapması istenebilir. Araştırmanın sonucunda rapor ya da sunum hazırlayıp sınıfta paylaşması istenebilir. Rezonans bölgelerini gösteren çeşitli görsel materyaller (şemalar, grafikler, diyagramlar ve çizimler gibi) oluşturmaları ve sunmaları istenebilir. Öğrencinin dağarcığındaki bir şarkıyı seslendirerek kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kaydı dinleyerek şarkı söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenim sürecinde seslendirdiği diğer eserleri de kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrenciye ses eğitiminin amacı ve önemi ile ilgili çeşitli videolar izletilebilir. Rezonans bölgelerini gösteren çeşitli videolar izletilebilir. Öğrenciye seslendireceği eserin ses kayıtları dinletilebilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D2. Aile Bütünlüğü, D7. Estetik, D12. Sabır, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin ses üretirken solunumunu denetleyebileceği uygulamalar yaptığı, hece bağları kullanarak farklı uzunluk ve kısalıktaki çeşitli sözcükler üzerinde kromatik çalışmalar yaptığı, düzeyine uygun eserleri nota süre ve değerlerine uyarak seslendirmeyi bildiği, rezonans bölgelerinin kullanımına yönelik çalışmalar yaptığı kabul edilmektedir. Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir. Öğrencinin solunumun, nefes çalışmalarının, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söyleme üzerindeki önemini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin bir önceki öğretim yılında seslendirdiği eserlerden oluşan repertuvarını gözlemlemeye yönelik sorular sorulabilir. ”Millî ve manevi değerlerle ilgili hangi eserleri seslendirdin?” ”Belirli gün ve haftalarla ilgili hangi eserleri seslendirdin?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Öğrenciden bir önceki öğretim yılının sonunda söylediği eseri tekrar söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrencilere eser seslendirmek için bedenini hazır hâle getirmek, uygun söyleme teknikleri kullanmak ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptığı sorulabilir. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmeleri sağlanabilir. Somut nesneler ve görseller kullanarak, soru cevap tekniği ile günlük durumları tartışarak değerleri günlük yaşantıya taşıyarak köprü kurmaları sağlanabilir

BSE.7.4.1
Öğrencilerin ”İstiklal Marşı” nı seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin ”İstiklal Marşı” nın sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Marşın doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Marşın nefes yerleri incelenir. Böylece öğrenci seslendirdiği eserin sözlerinin gücünü ve önemini fark ederek eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Marş seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Marş seslendirilirken öğretmen tarafından yapılanuyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Marşın müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin marşın nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Marş içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenciler marşı müzikal duyarlılıkla seslendirebilirler. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin ses sınırına uygun partisyon seçilerek marşın önce solfeji yaptırılır. Öğrenci marşı seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1).Seslendirme sırasında öğrenci ellerini karın veya bel çevresine koyarak diyafram kullanımını kontrol eder. Böylelikle karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanarak diyafram kasını kullanmak için gereken çabayı, zihinsel ve bedensel enerjiyi en iyi düzeyde kullanabilir (E3.2), diyafram kasını kullanmada verimi artırmak için beceri ve bilgilerini bu alana yoğunlaştırabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanıp müziksel bileşenlere uygun söyleyebilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için marşın seslendirmesi öğretmen rehberliğinde piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.7.4.2
Öğrencilerin vatan sevgisi, bayrak sevgisi (D19.1) ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türküleri, manevi değerlerle (D7.1, D12.1) ilgili eserleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin millî ve manevi değerlerle ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilerek eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılır, sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Millî ve manevi değerlerle ilgili eserler seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenciler eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilirler. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Eserler seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip (SDB2.1) sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2). Diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, ortak birve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.7.4.3
Öğrencilerin Atatürk’ün sevdiği türküleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin Atatürk’ün sevdiği türkülerin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilerek eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılır, sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Türküleri seslendirirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Türküleri seslendirirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Türkülerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenciler eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilerek seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Öğrenciler eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1).Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylelikle karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanımı için gerekli çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanım veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylelikle uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söyleyebilmeleri için eserin seslendirmesi, piyano eşliği ile öğretmen rehberliğinde ortak bir şekilde gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.7.4.4
Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmelerine yönelik ses ve egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencilerin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmalarına yönelik bilgilerini önceden öğrendikleri bilgilerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin belirli gün ve haftalarla ilgili seslendirecekleri eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilerek eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1).Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Belirli gün ve haftalarla ilgili eserler seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanıp (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi verilebilir. Öğrenciler marş seslendirirken yerinde adım atma hareketi yapabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencilerin hem ritmi duyması hem de hissetmeleri sağlanabilir (SDB1.1). Bu şekilde öğrenci müzikleri oluşturan ritim parçalarını belirler (KB2.4), parçalar arasında ilişki kurar ve parçaları birleştirerek (OB1) ritmik yapıya dikkat edip belirli gün ve haftalarla ilgili müzikleri söyleyebilir. Basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanlarla şarkının ritmik yapısına uygun çalınarak seslendirilen eserin ritmi anlaşılabilir ve müziksel bileşenlere uygun olarak seslendirilebilir. Böylece zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), oyunlaştırma yoluyla öğrenme süreci keyifli ve eğlenceli hâle getirilebilir (E2.5), şarkı söylerken duygu, düşünce ve davranışlar izlenip yönetilebilir, millî ve manevi değerlerle ilgili şarkılar ezgisel yapıya uygun olarak seslendirilebilir, kendini değerlendirme sürecinde gelişim sağlanabilir, kendini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılabilir (SDB1.2). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konarak diyafram kullanımı kontrol edilir. Böylelikle karın, bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasını kullanmak için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasını kullanmada verimi artırmak için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Öğrencilerin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.7.4.5
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan marş, şarkı, türkü gibi türlerde eserleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş, bedensel gevşeme, diyafram, nefes ve ses çalışmaları yaparak hazırlanmaları sağlanır. Yıl boyunca geliştirilen şarkı repertuvarından örnekler, nefes çalışmaları ile sesin uygun ton ve gürlükte kullanılmasıyla ilgili bilgilerle ilişkilendirilip (SDB1.1) uygun söyleme teknikleri kullanılarak seslendirilir. Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, belirli gün ve haftalara özel etkinlikler, aile katılımlı (D2.2) gösteriler gibi düzenlenecek etkinliklerde öğrenciye görev verilerek sesi ile ilgili müzik çalışmaları sunulabilir. Bu etkinlikler sayesinde öğrencinin yıl boyunca edindiği beceriler sergilenebilir (OB9). Kişi ve gruplarla iş birliği yapılabilir, ekip çalışması yapılabilir ve yardımlaşılabilir (SDB2.2), başkalarının duyguları, düşünceleri ve bakış açıları anlaşılabilir (SDB2.3), öz güven pekiştirilebilir (E1.5). Ayrıca öğrenilenler pratikte uygulanabilir (SDB1.2) ve öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalarla kişisel gelişim sağlanabilir. Portfolyo değerlendirme ile öğrencilerin yıl boyunca geliştirdikleri repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrencilere yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekler seslendirebileceği bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

Öğrencinin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kaydı dinleyip eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenim sürecinde seslendirdiği eserleri kayıt altına alarak kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Atatürk’ün sevdiği türküler konusunda seslendirdiği türkünün hikâyesini araştırması ve edindiği bilgileri sunması istenebilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.

Öğrencilere seslendirecekleri marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleri için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencilerin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmeleri sağlanabilir. Eserler sözlü müzik kaydı eşliğinde seslendirilebilir.
 

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık. OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencinin temel müzik kavramları (ses, ritim, melodi gibi), doğru nefes alıp verme, uygun duruşun şarkı söylemeye etkisi ve insan vücudunda sesin oluşumunda görev alan organlara ilişkin temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencinin ses eğitimi hakkındaki bireysel görüşlerini ve deneyimlerini ortaya çıkarmak  amacı ile ”Sesinizi kullanırken zorlandığınız durumlar oldu mu?” ”Şarkı söylerken bedeninizin hangi bölümleri aktif olarak çalışır?” ”Sesinizi korumak için hangi davranışların doğru olduğunu düşünüyorsunuz?” gibi sorular yöneltilebilir. Eğitim müziği nedir?” ”Bildiğiniz Türk bestecileri var mı?” ”Bu bestecilerden hangilerinin çocuk şarkıları veya eğitim müziği eserleri olduğunu düşünüyorsunuz?” ”Daha önce sınıfta öğrendiğiniz veya söylediğiniz şarkılardan hangilerinin bestecisini biliyorsunuz?” gibi sorular aracılığıyla öğrencinin eğitim müziği ve besteciler hakkındaki bilgi düzeyi belirlenebilir.

Öğrenciye ”Şarkı söylerken ve konuşurken sesinizi nasıl kullanıyorsunuz?” ”Bağırdığınızda ya da fısıldadığınızda sesinizde nasıl bir fark hissediyorsunuz?” ”Sesinizi daha güçlü ve net kullanabilmek için günlük hayatımızda neler yapmalısınız?” gibi sorular yöneltilerek öğrencinin günlük yaşamda sesini kullanırken edindiği deneyimler ile ses eğitiminin temel ögeleri (duruş, nefes, ses üretim organları, artikülasyon vb.) arasında bağlantı kurması sağlanabilir. Öğrenciye önceki yıllarda seslendirdiği eserlerden hangilerinin eğitim müziğine örnek olabileceği sorulabilir.

BSE.8.1.1
Ses eğitiminin temel ögelerine (solunum, fonasyon, artikülasyon, rezonans) yer verilir. Öğrencilere temel teknik davranışların bu ögelere göre belirlendiği açıklanır ve bu sayede bilgi ihtiyaçlarını fark etmeleri sağlanır (OB1). Öğrencilere ses eğitiminin temel ögelerini tanımlayabilmeleri için solunum, fonasyon, artikülasyon ve rezonans ile ilgili geçmiş bilgilerine yönelik neler hatırladıkları sorulur. Öğretmenin yönelttiği sorularla duygu ve düşünceler ifade edilebilir (SDB2.1). Başkalarını etkin bir şekilde dinleyerek sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Önceki bilgiler doğrultusunda akıl yürüterek yapılan çıkarımlar sayesinde ses eğitiminin temel öğeleri tanımlanabilir (KB2.3). Bu doğrultuda öğrencinin çalışmalarda aktif rol alması sağlanır (D3.4). Kavram haritası kullanılarak öğrencinin solunum, fonasyon, artikülasyon ve rezonans öğeleri arasındaki ilişkileri kurma becerisi değerlendirilebilir. Ayrıca Frayer modeli aracılığıyla bu öğelerin tanımı, özellikleri, örnek olan ve olmayan durumları analiz edilir, elde edilen verilere göre geri bildirimde bulunulur.

BSE.8.1.2
Öğrencinin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserleri seslendirebilmesi için bedenini söylemeye hazır hâle getirmeye yönelik ses ve nefes egzersizleri ile vücudun rahatlaması ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler yapılır. Farklı sürelerde, bağlı ve kesik olmak üzere çeşitli nefes çalışmaları yapılabilir. Yumuşak fonasyonun gerçekleştirilmesine yönelik uygulamalar yapılır. Örneğin öğrenciden ”a, b, c, d, e, f” seslerini bir solukta üç kez tekrarlaması istenebilir. ”ya” hecesi ise belirli bir sayıda (10-15 kez) önce fısıltı, sonra konuşma sesi ve son olarak tek bir nota üzerinden tekrar edilebilir. Entonasyonun geliştirilmesi amacıyla farklı gürlük ve müzikal dinamikler kullanılarak öğrenilen makamsal diziler ve aralıklar aracılığıyla ses alıştırmaları yapılır. Örneğin 6’lı, 7’li ve 8’li aralıklar öğretmen rehberliğinde, piyano eşliğinde yapılabilir (SDB2.2). Rezonans geliştirici ses çalışmaları yapılır. Örneğin yumuşak damağı kullanmaya yönelik ”g” ve ”k”, burun boşluğunu kullanmaya yönelik ”m” ve ”n” seslerini içeren çalışmalar yapılabilir. Öğrencinin önceki bilgileri ile ilişkilendirilerek ayna karşısında bedenin esnemesi, rahatlaması ve iç dinamiğinin sağlanmasına yönelik çeşitli bedensel egzersizler yapılır. Bu çalışmalar vücut rahatlığı ve iç açıklığı sağlamayı amaçlar. Örneğin öğrenciye yoga ve pilates gibi sporların temel egzersizlerinden faydalanarak vücut esnekliği ve iç açıklığı sağlanabilecek hareketler yaptırılabilir. Böylece ayna karşısında doğru duruş sağlanabilir. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi sağlanır. Böylece ses, önceki bilgilerle (ses ve nefes egzersizleri, vücudun rahatlaması ve iç dinamiğin sağlanması, sesin uygun ton ve gürlükte kullanılması) ilişkilendirilerek (SDB1.1) zorlanmadan, uygun ton ve gürlükte kullanılır. Öğrencidensolunuma ilişkin özellikleri (diyafram destekli/desteksiz) belirlemesi istenir. Belirlediği özelliklerle ilgili konuşurken ve şarkı söylerken alınan nefesin benzerliklerinin ve farklılıklarının neler olduğu sorulur (KB2.7). Böylece şarkı söylerken gerçekleştirilen solunum denetlenebilir ve doğru soluk alabilmeye yönelik farkındalık artırılabilir. Eser üzerinde belirtilen nefes yerlerine göre seslendirme çalışmaları yapılır. Öğretmenin etkin bir şekilde dinlemesiyle sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Eserdeki müzik cümlelerinin sonlarında solunumda görevli kas gücü (diyafram, bel, sırt, karın kasları) devam ettirilebilir. Öğrencinin sanatsal pratik geliştirmesi ve şarkı söylerken daha iyi performans sergileyebilmesi (OB9) için solunumu geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılabilir. Dilin özelliklerine uygun artikülasyon gerçekleştirmesi için müzikli ve müziksiz artikülasyon etkinliklerine yer verilebilir. Her bir sesle ilgili tekerleme çalışmaları yapılabilir. Örneğin ”k” sesi ile ilgili ”kel kör kirpi” tekerlemesi önce konuşma sesiyle daha sonra tek bir nota sesiyle tekrar edilebilir. Öğrencinin seslendireceği eserin sözlerini doğru artiküle etmesini sağlamak için önce sözler okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilerek eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılır ve sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken öğretmen tarafından etkin bir şekilde dinlenir, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanarak uygun söyleme teknikleri kullanılır. Öğrencinin anatomik yapısına ve ses özelliklerine uygun eserlerin müziksel bileşenlerini ayırt edebilmek amacıyla seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eseri içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylece eserler müzikal duyarlılıkla seslendirilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemi kullanılarak öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilir ve seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Öğrenci, eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konarak diyafram kasını kullanmak için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir. Diyafram kasını kullanmada verimin artırılması için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylece öğrenci eseri uygun söyleme teknikleri kullanarak müziksel bileşenlere uygun söyleyebilir. Öğrencinin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemesi için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Öğrencinin düzeyine uygun eserleri seslendireceği bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.8.1.3
Öğrenciden eğitim müziğine katkı sağlamış Muammer Sun, Saip Egüz, Erdoğan Okyay, Salih Aydoğan gibi besteciler hakkında araştırma yapması ve bestecilerin eserlerinin notalarından kişisel bir arşiv hazırlaması istenir (E2.2). Öğrenciye bu besteciler hakkında bilgiye ulaşması için kullanabileceği kaynaklar tanıtılarak öğrencinin bilgi ihtiyacı fark ettirilir. Örneğin basılı, dijital, uygulamalı kaynaklar veya insan kaynakları hakkında bilgi verilerek istenen bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirlemesi sağlanır (OB1). Öğrencinin öğretmeni etkin bir şekilde dinlemesiyle sözlü etkileşim sağlanabilir (SDB2.1). Böylece öğrencinin emeğe, başarıya, fedakârlığa değer vermesi (D14.3), sanat ve kültür alanında ülkesini temsil edenleri takdir etmesi (D19.2) sağlanabilir. Belirlenen bu araçların nasıl kullanılacağına dair öğrenciye rehberlik edilebilir. Bu süreçte belirlenen araçlar kullanılarak eğitim müziğinde sözlü müzik dağarcığına katkı sağlamış olan Muammer Sun, Saip Egüz, Erdoğan Okyay, Salih Aydoğan gibi besteciler hakkında bilgiler bulunabilir (OB1), dijital bir görevin yerine getirilmesinde dijital kaynaklar belirlenebilir (OB2), bu besteciler ile ilgili görsellerkullanılabilir (OB4), veri toplanabilir (OB7). Öğrencinin eğitim müziğine katkı sağlamış besteciler ile ilgili ulaştığı bilgileri paylaşması sağlanır. Ulaşılan bilgilerin kaynakları karşılaştırılabilir (KB2.10), kaynağın güvenilirliği ve toplanan bilgilerin doğruluğu değerlendirilebilir (KB2.8), konu günlük hayattan örneklerle ve deneyimlerle ilişkilendirilebilir (KB2.11), uygulamalar sayesinde besteciler ile ilgili bilgiler doğrulanabilir, güvenilir bilgiye ulaşma yolları öğrenilebilir. Ulaşılan bilgiler ve eserlerin notaları öğretmenle paylaşılabilir ve doğrulanan bu bilgiler kişisel arşive kaydedilebilir. Öğrenciye eğitim müziğine katkı sağlamış Türk bestecileri hakkında açıklayıcı görsel materyal hazırlamaya yönelik performans görevi verilir. Derecelendirme ölçeği ile öğrencilerin Türk besteciler hakkında topladıkları bilgilerin doğruluğu, kapsamı ve sunumu değerlendirilebilir. Öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.8.1.4
Öğrenciye eğitim müziğinde kullanılan şarkıların aktarma şarkılar, öykünme şarkılar, anonim ve Türk okul şarkıları olmak üzere dört gruba ayrıldığı bilgisi verilerek bu türlerden örnekler dinletilir. Öğrencinin eğitim müziğinde kullanılan şarkıları seslendirebilmesi için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmesi için ses ve nefes egzersizleri yapılır. Diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Eğitim müziğinde kullanılan eserleri seslendirme sırasında sesin güçlü ve net çıkmasını sağlayacak çalışmalara, seslendirilen eserde duyguların, uygun vurgu ve tonlamalarla yansıtılmasını sağlayacak etkinliklere, sözcüklerin net ve anlaşılır bir şekilde söylenmesini (diksiyon ve artikülasyon) sağlayacak egzersizlere, değerleri içselleştirerek anlatımı geliştirecek çalışmalara, söyleme tekniklerini doğru örneklerden dinleyip öğrenerek uygulayacakları çalışmalara yer verilebilir. Öğrencinin eserleri seslendirmeden önce doğru tonda söylemesine yönelik egzersiz yapmaları sağlanır. Seslendireceği esere uygun gam çalışmalarıyla tonlama ve ses aralıkları üzerine alıştırmalar yapılır. Dijital araçlar kullanılarak öğrenciye manevi değerlerle ilgili eserlerin kayıtları dinletilir ve öğrencinin bu kayıtlar üzerinden analiz yapması sağlanır (KB2.20). Öğrenci eseri seslendirirken (OB9) öğretmen tarafından çeşitli ritim araçları (tef, darbuka, marakas gibi) veya melodik enstrümanlarla (piyano, gitar, flüt gibi) eşlik edilebilir. Böylece bu süreçte azim ve kararlıkla derse etkin bir şekilde katılım sağlanarak (E1.3) seslendirilen eserler aracılığıyla kültürel etkileşim geliştirilebilir (OB5), manevi değerleri ifade eden eserler çok yönlü olarak öğrenilebilir. Seslendirme öncesinde, eğitim müziğinde kullanılan seçkin örneklerin müziksel bileşenlerini ayırt etmeye yönelik eser inceleme çalışmaları gerçekleştirilir. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eseri, içerisindeki müzikal dinamiklere uygun biçimde seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmalar yapılır. Böylelikle öğrenci, müzikal duyarlılıkla seslendirme yapabilir. Nota ile şarkı öğretme yöntemi kullanılarak öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyine uygun eserler seçilir ve seslendirilecek eserin önce solfeji yaptırılır. Öğrenci eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1). Eserlerin seslendirilmesi, piyano eşliği ile öğretmen rehberliğinde ortak biçimde gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencinin ses eğitimi, eser seslendirme, besteci araştırması ve eğitim müziği repertuvarı konularını bir bütün hâlinde sergilemesi istenebilir. Öğrencinin ses anatomisi posterleri hazırlama, seslendirme teknikleri ile ilgili mini atölye düzenleme, eğitim müziğine katkı sağlayan besteciler hakkında kısa filmler ve panolar hazırlama, eğitim müziği şarkılarından oluşan canlı performans sunma, sergi ve konser gerçekleştirme gibi etkinlikler düzenlemesi sağlanabilir.

Öğrencinin ses eğitimi, şarkı söyleme ve Türk bestecilerini tanıma becerilerini pekiştirmek için ses organlarını tanıtıcı kısa video ve görseller izletilebilir; kolay eserler, yavaş tempoda doğru duruş ve nefes teknikleriyle çalıştırılabilir, bestecilerin fotoğraflarıyla eserlerini eşleştirme etkinlikleri yaptırılabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencinin halk müziği, sanat müziği, dinî ve askerî müzik türlerini temel düzeyde tanıdığı, bu türlerle günlük yaşamda karşılaştığı ve bazı eserleri dinleyip söyleme deneyimine sahip olduğu ayrıca yurdumuzdaki önemli ozanların varlığından haberdar olduğu, dinî müziklerin törenlerde, askerî müziklerin ise marşlarda ve resmî kutlamalarda yer aldığını bildiği kabul edilmektedir.

Öğrenciye Türk halk müziği, Türk sanat müziği, dinî ve askerî müziklerden kısa bölümler dinletilerek hangi türleri daha önce duyduğu, bu türlerle günlük yaşamda nerelerde karşılaştığı ve bu müziklerin hangi etkinliklerde yer aldığı sorularak hazırbulunuşluk seviyesi belirlenebilir. Yurdumuz ozanlarıyla ilgili bildikleri isimler ve eserler hakkında sorular yöneltilerek ön bilgileri ortaya çıkarılabilir. Öğrenciden, bildiği kısa bir halk müziği eserini veya okul şarkısını söylemesi istenir. Bu sırada duruş, nefes kontrolü, ritim takibi, tonlama ve grup uyumu gözlemlenerek seslendirme becerisi değerlendirilebilir. Çalışma sonunda öğrencilerin farklı müzik türlerine dair bilgi düzeyleri, seslendirme performansları ve grup içi etkileşimleri belirlenerek ilgili öğrenme çıktılarına uygun bir öğretim süreci planlanabilir

Öğrenciye halk müziği, sanat müziği, dinî ve askerî müzik türlerinden kısa bölümler dinletilerek hangi türleri daha önce duyduğu, bu türlerle günlük yaşamda nerelerde karşılaştığı ve bu müziklerin hangi etkinliklerde yer aldığı sorulabilir. Yurdumuz ozanlarının fotoğrafları gösterilerek ozanları tanıyıp tanımadığı ve onların hangi eserlerini bildiği üzerine konuşulabilir. Müzik türleriyle ilgili kavram ve görsel eşleştirme etkinliği yaptırılarak türlerin özellikleri tartışılabilir. Bu müziklerin günlük yaşamla ilişkisini ortaya koymak amacıyla törenler, düğünler, camiler, televizyon programları gibi ortamlarda hangi müzik türleriyle karşılaştığı sorularak öğrencinin önceki deneyimleri ile yeni öğrenmeleri arasında bağlantı kurması sağlanabilir.

BSE.8.2.1
Öğrenciye konu ile ilgili ”Türk halk müziği sence nasıl yüzyıllardır varlığını koruyor olabilir?” gibi sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Duygu ve düşünceler sözlü etkileşim yoluyla ifade edilirken öğrencinin çıkarımda bulunması sağlanabilir (SDB2.1, KB2.11). Öğrencinin Türk halk müziğine ait eserleri seslendirmeden önce bedenini ve zihnini söylemeye hazır hâle getirebilmesi amacıyla ses ve nefes egzersizleri yapılır. Ayrıca diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinliklere de yer verilir. Dudak egzersizleri, dil egzersizleri, çene açma ve kapatma egzersizleri, seslendirme sırasında duyguları beden dili ile bütünleştirici çalışmalar (jest, mimik) ve beden hareketlerini kontrol ederek seslendirme sırasında doğru pozisyon almalasını sağlayacak etkinlikler yapılır. Bu sayede öğrencinin Türk halk müziği ile ilgili eserleri seslendirebilmesi sağlanır. Böylece zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), sözsüz mesajlar (duraksama, ses tonundaki duygusal ton, jest, mimik, beden yönelimi, seçilen kıyafetler, esnemek gibi) alınıp verilebilir (SDB2.1). Türk halk müziği ile ilgili eserleri seslendirme sırasında sesin güçlü ve net çıkmasını sağlayacak çalışmalara, seslendirilen eserde duyguların uygun vurgu ve tonlamalarla yansıtılmasını sağlayacak etkinliklere, sözcüklerin net ve anlaşılır bir şekilde söylenmesini (diksiyon ve artikülasyon) sağlayacak egzersizlere, değerlerin içselleştirilmesiyle anlatımı geliştirecek çalışmalara, söyleme tekniklerinin doğru örneklerden dinlenip öğrenilerek uygulanmasına dayanan çalışmalara yer verilebilir. Türk halk müziği türleri (kırık havalar, uzun havalar gibi) hakkında kısa bir bilgiler verildikten sonra dijitalaraçlar kullanılarak bu türlere ait örnek eserlerin kayıtları dinletilir ve bu kayıtlar üzerinden eser analizi yapmaları sağlanır (KB2.20). Türk halk müziği türlerine ait eserleri seslendirmeden önce öğrencinin doğru tonda söylemesine yönelik egzersiz yapması sağlanır. Seslendireceği esere uygun dizi çalışmalarıyla tonlama ve ses aralıkları üzerine alıştırmalar yapılır. Öğrenci eseri seslendirirken (OB9) öğretmen tarafından çeşitli ritim araçları (tef, darbuka, kaşık, marakas gibi) veya melodik enstrümanlarla (bağlama, kaval, piyano, gitar gibi) eşlik edilebilir. Böylece bu süreçte azim ve kararlıkla derse etkin bir şekilde katılım sağlanarak (E1.3) seslendirilen eserler aracılığıyla kültürel etkileşim geliştirilebilir (OB5). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.8.2.2
Öğrenciden yurdumuz ozanlarını tanıması için Âşık Veysel Şatıroğlu, Neşet Ertaş, Özay Gönlüm gibi sanatçılar hakkında araştırma yapması ve eserlerin notalarından kişisel bir arşiv hazırlaması istenir. Öğrencilere bu sanatçılar hakkında bilgiye ulaşmaları için kullanabilecekleri kaynaklar tanıtılarak bilgi ihtiyacı fark ettirilir (OB1). Örneğin basılı kaynaklar, dijital kaynaklar, uygulamalı kaynaklar veya insan kaynakları hakkında bilgi verilerek öğrencinin istenen bilgiye ulaşmada kullanılacak araçları belirlemesi sağlanır. Öğretmen ve öğrenci arasında sözlü etkileşimin sağlanması amacıyla öğretmen etkin bir şekilde dinlenir (SDB2.1). Öğrencinin belirlenen araçları kullanarak yurdumuz ozanları ile ilgili bilgileri araştırması sağlanır. Böylece emeğe, başarıya, fedakârlığa değer vermeleri (D14.3), sanat ve kültür alanında ülkesini temsil edenleri takdir etmeleri (D19.2) sağlanabilir. Öğretmen, belirlenen bu araçların nasıl kullanılacağına dair rehberlik edebilir. Bu süreçte öğrenci tarafından belirlenen araçlar kullanılarak Âşık Veysel Şatıroğlu, Neşet Ertaş ve Özay Gönlüm gibi sanatçılar hakkında bilgi edinilebilir (OB1), dijital görevler için uygun dijital kaynaklar seçilebilir (OB2), sanatçılarla ilgili görseller kullanılabilir (OB4) ve veri toplanabilir (OB7). Öğrencinin yurdumuz ozanları ile ilgili ulaştıkları bilgileri sınıfta paylaşmaları sağlanır. Ulaşılan bilgilerin kaynakları karşılaştırılabilir (KB2.10), kaynağın güvenilirliği ve toplanan bilgilerin doğruluğu değerlendirilebilir (KB2.8), konu günlük hayattan örneklerle ve deneyimlerle ilişkilendirilebilir (KB2.11). Uygulamalar sayesinde yurdumuz ozanları ile ilgili bilgiler doğrulanabilir, güvenilir bilgiye ulaşma yolları öğrenilebilir. Öğrenci tarafından ulaşılan bilgiler ve eserlerin notaları öğretmenle paylaşılabilir ve doğrulanan bilgiler kişisel arşive kaydedilebilir. Derecelendirme ölçeği ile öğrencilerin yurdumuz ozanları hakkında topladıkları bilgilerin doğruluğu, kapsamı ve sunumu değerlendirilebilir. Öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.8.2.3
Öğrenciye Türk sanat müziği hakkında sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Türk sanat müziği türlerine ait seçkin örneklerin seslendirilebilmesi amacıyla bedenin söylemeye hazır hâle getirilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri, diyafram kasının çalıştırılması, vücudun rahatlaması ve iç dinamizmin sağlanması ile ilgili etkinlikler düzenlenir. Seslendirme öncesinde yapılan nefes çalışmalarıyla öğrencinin sesi uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgiler, önceki bilgilerle ilişkilendirilerek pekiştirilir (SDB1.1). Öğrencinin seslendireceği eserin sözlerini doğru artiküle etmesini sağlamak için önce sözler öğrenciye okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece, seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilirken duraksama, uygun ses tonu gibi müziksel ifadeler aracılığıyla sözsüz etkileşimin gücü ve önemi de kavranabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenerek sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanır (SDB2.1) ve uygun söyleme teknikleri kullanılarak performans sunulabilir (OB9). Türk sanat müziğine ait seçkin örneklerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelikolarak seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenlerinin seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenmesi sağlanabilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyularak kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi unsurları içeren seslendirme çalışmaları yapılabilir. Böylece eserlerin müzikal duyarlılıkla seslendirilmesi sağlanabilir. Karın veya bel çevresine ellerin konulmasıyla diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanır. Karın ve bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının etkili kullanımına yönelik çaba gösterilebilir, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2), diyafram kasının kullanımında verimini artırılması amacıyla beceri ve bilgilerin bu alana yoğunlaştırılması sağlanabilir (E3.1). Böylece uygun söyleme teknikleri kullanılarak eser müziksel bileşenlere uygun söylenebilir. Eserlerin müziksel bileşenlere dikkat edilerek söylenmesi için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, bağlama, kaval, piyano gibi enstrüman eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.
BSE.8.2.4
Öğrenciye ”Dinî müzikler günlük hayatta nerelerde karşımıza çıkar?” ”Dinî müzikler toplumun hangi geleneklerini yaşatıyor olabilir?” gibi sorular sorularak konuya ilişkin merak oluşturulur (E1.1). Dinî müzik türlerine ait eserleri seslendirebilmesi için öğrencinin bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır. Ayrıca diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinliklere de yer verilir. Seslendirme öncesinde, nefes çalışmaları ile öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Dinî müzik türleri (ilahi, ezan, mevlit, tekbir, salâ, kaside, mahya gibi) hakkında kısa bilgiler verildikten sonra dijital araçlar kullanılarak bu türlere ait örnek eserlerin kayıtları dinletilir ve bu kayıtlar üzerinden öğrencinin seslendireceği eserin analizini yapması sağlanır (KB2.20). Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Eserin sözlerini doğru artiküle etmelerini sağlamak için önce sözler öğrenciye okutulabilir. Eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edilebilir (SDB2.1). Dinî müzik türlerine ait eserleri seslendirme sırasında ellerin karın veya bel çevresine konulması yoluyla diyafram kullanımının öğrenci tarafından kontrol edilmesi, böylece öğrencinin bu çalışmalarda aktif rol alması sağlanabilir (D3.4). Öğrenci, seslendirme öncesinde eserlerin müziksel bileşenlerini ayırt etmeye yönelik eser inceleme çalışmaları yapması için yönlendirilir. Örneğin seslendirme öncesinde eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri öğretmenle birlikte incelenebilir. Dinî müzik türündeki eserler müziksel bileşenlere dikkat edilerek öğretmen rehberliğinde ve öğrencinin öğretmeni taklit etmesi yoluyla birlikte seslendirilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.8.2.5
Konuya ilgi çekmek amacıyla ”Askerî müzikler günlük hayatta nerelerde karşınıza çıkar?” ”Askerî müzikler hangi duyguları uyandırır?” gibi sorular yöneltilerek öğrencide merak uyandırılır (E1.1). Askerî müzik türlerine ait eserleri seslendirmeye başlamadan önce öğrencinin bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmesi için nefes ve ses egzersizleri, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik çalışmalar yapılır. Seslendirme öncesinde, öğrencinin doğru nefes alıp verme tekniklerini öğrenmesi ve sesini uygun ton ve gürlükte kullanabilmesi için daha önce edindiği bilgileri hatırlaması sağlanabilir (SDB1.1). Askerî müzik türleri (mehter marşı, sancak törenmüzikleri gibi) hakkında kısa bilgiler verildikten sonra, dijital araçlar, kullanılarak bu türlere ait örnek eserler dinletilir. Dinleme sürecinde öğrencinin seslendireceği eserin yapısını anlaması için ritim, hız, nefes, gürlük ve ezgisel yapı gibi müziksel bileşenleri analiz etmesi sağlanabilir (KB2.20). Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesi için çalışmalar yapılır. Doğru artikülasyon sağlamak amacıyla eserin sözleri önce doğru telaffuz edilerek okunabilir. Askerî müziklerde önemli olan disiplin, güç ve birlik duygusu öğrencinin seslendirme sürecine yansıtılabilir. Öğrencinin ellerini karın veya bel çevresine yerleştirmesiyle diyaframın kullanımı kontrol edilir ve öğrencinin aktif olarak çalışmalara katılması sağlanır (D3.4). Askerî müzik türlerine ait eserleri seslendirmeden önce, eserin müziksel bileşenlerini ayırt etmeye yönelik çalışmalar yapılır. Öğrencinin öğretmen rehberliğinde eseri önce dinlemesi, ardından birlikte inceleyerek seslendirme için hazırlık yapılması sağlanır. Son aşamada eser, müziksel bileşenlere dikkat edilerek öğretmen rehberliğinde ve öğrencinin öğretmeni taklit etmesi yoluyla birlikte seslendirilir (SDB2.2). Süreç değerlendirmesi için öz değerlendirme formu, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listeleri kullanılabilir.

Öğrenciden Türk halk müziği, Türk sanat müziği, dinî müzik ve askerî müzik türleriyle ilgili kısa bir araştırma yapması istenebilir. Her müzik türünden bir eser seçip sözlerini, hikâyesini ve bestesini incelemesi sağlanabilir. Seçtiği eserleri bireysel olarak seslendirip kaydetmesi ve kayıtlardaki performansını dinleyip nefes kontrolü, artikülasyon, ritim ve entonasyon açısından değerlendirmesi istenebilir. Öğrenim sürecinde seslendirdiği diğer eserleri de kaydederek kişisel bir gelişim arşivi oluşturması teşvik edilebilir. Eserler, sözsüz müzik altyapısı eşliğinde seslendirilebilir. Solunum desteğinin gelişmesini sağlamak amacıyla uzun cümlelere sahip eserler tercih edilebilir. Öğrenciden yurdumuzun ozanları hakkında araştırma yapması istenebilir. Seçtiği ozanların hayatlarını, eserlerini ve müzik anlayışlarını kısa notlar hâlinde derlemesi sağlanabilir. Araştırma sırasında ozanların eserlerinden kısa bölümleri dinlemesi ve bu eserlerde geçen duyguları veya hikâyeleri açıklaması istenebilir. Topladığı bilgileri dijital ortamda veya defterinde düzenleyerek kişisel bir ozanlar dosyası oluşturması teşvik edilebilir. Öğrenci seçtiği bir ozanın eserini seslendirerek kaydedebilir ve bu kaydı dinleyip yorumlayarak seslendirme tekniği ile eserin duygusal yapısını analiz edebilir. Öğrenme süreci boyunca topladığı bilgiler ve ses kayıtlarıyla öğrencinin gelişim sürecini takip edebileceği bir arşiv oluşturması sağlanabilir.

Türk halk müziği, Türk sanat müziği, dinî müzik ve askerî müzik türlerinden birer eser dinletilerek öğrencinin duyduğu çalgıları ve ritimleri fark etmesi sağlanabilir. Dinlediği eserler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları basit cümlelerle ifade etmesi istenebilir. Seslendirme çalışmalarına kolay ve kısa eserlerle başlanarak öğrencinin doğru duruş ve nefes alışkanlıklarını pekiştirmesi desteklenebilir. Eserlerin sözleri yavaş tempoda tekrar ettirilerek artikülasyonun netleşmesi sağlanabilir. Çalıştığı eserlerin sözlerini defterine yazması ve bu eserleri düzenli aralıklarla tekrar ederek öğrenmesini sürdürmesi teşvik edilebilir. Öğrenciden yurdumuz ozanlarıyla ilgili temel bilgileri içeren kısa ve anlaşılır metinleri okuması istenebilir. Ozanların hayatları ve eserleri hakkında hazırlanmış görseller veya kısa videolar izletilerek konuyu pekiştirmesi sağlanabilir. Öğrencinin metinde geçen bilgileri kendi cümleleriyle özetlemesi teşvik edilebilir. Seçtiği bir ozanın eserini dinleyerek sözlerinde hangi duyguların veya olayların anlatıldığını açıklaması istenebilir. Öğrencinin öğrendiği ozanların isimlerini ve eserlerini düzenli olarak bir deftere kaydetmesi sağlanabilir. Bu çalışmaları küçük adımlar hâlinde ilerleterek öğrencinin bilgiyi yavaş yavaş pekiştirmesi desteklenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D2. Aile Bütünlüğü, D11. Özgürlük, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencinin ses üretirken solunumunu denetleyebileceği uygulamalar yaptığı, hece bağları kullanarak farklı uzunluktaki ve kısalıktaki çeşitli sözcükler üzerinde kromatik çalışmalar yaptığı, düzeyine uygun eserleri nota süre ve değerlerine uyarak seslendirmeyi bildiği, rezonans bölgelerinin kullanımına yönelik çalışmalar yaptığı kabul edilmektedir. Öğrencinin bir önceki öğretim yılında belirli gün ve haftalar, millî ve manevi değerler ile ilgili eserler seslendirdiği kabul edilmektedir. Öğrencinin solunumun, nefes çalışmalarının, doğru duruş ve pozisyonun şarkı söyleme üzerindeki önemini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencinin bir önceki öğretim yılında seslendirdiği eserlerden oluşan repertuvarını gözlemlemeye yönelik sorular sorulabilir. ”Millî ve manevi değerlerle ilgili hangi eserleri seslendirdin?” ”Belirli gün ve haftalarla ilgili hangi eserleri seslendirdin?” gibi sorular ile öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri belirlenebilir. Öğrenciden bir önceki öğretim yılının sonunda söylediği eseri tekrar söylemesi istenerek ses ve nefes kontrolü, tonlama ve gürlük durumları, kelimeleri net söyleyip söyleyememe düzeyi değerlendirilip ilgili öğrenme çıktısına ve içeriğe göre süreç planlanabilir.

Öğrenciye bedenini seslendirmeye nasıl hazırladığı, hangi söyleme tekniklerini kullandığı ve müziksel bileşenlere dikkat etmek için ne gibi çalışmalar yaptığı sorulabilir. Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirirken bu bilgileri ilişkilendirmesi sağlanabilir.

BSE.8.3.1
Öğrencinin millî ve manevi değerlerle (D2.1, D18.1, D13.1, D17.3) ilgili vatan sevgisi (D19.2), bayrak sevgisi (D19.1) ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirebilmeleri için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Öğrencinin millî değerlerle ilgili seslendireceği eserin sözlerini doğru artiküle etmesini sağlamak için önce sözler okutulur. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilebilir. Böylece öğrencinin seslendirdiği şarkının sözlerinin, aynı zamanda eserdeki müziksel ifadeleri (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanarak sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark etmesi sağlanabilir (SDB2.1). Eserler seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerleri dikkate alınarak bu değerlere duyarlı davranılabilir (D14.3), millî bilinç sahibi olunabilir (D19.1), ülke varlıklarına sahip çıkılabilir (D19.3), her alanda millî ve manevi değerlerine sahip çıkılabilir (D11.2). Öğrencinin vatan sevgisi, bayrak sevgisi ve devlet sevgisine ilişkin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayıp (SDB2.1) uygun söyleme tekniklerini uygulaması sağlanır. seslendirme öncesinde eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Öğrencinin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemesi için eser, öğretmen rehberliğinde ve öğrencinin öğretmeni taklit etmesi sağlanarak birlikte seslendirilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.

BSE.8.3.2 
Öğrencinin Atatürk’ün sevdiği türküleri seslendirebilmesi için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Öğrencinin Atatürk’ün sevdiği türkülerin sözlerini doğru artiküle etmesini sağlamak için önce sözler öğrenciye okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece seslendirilen eserlerin sözlerinin gücü ve önemi fark edilir, eserde müzikal ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılarak sözsüz etkileşimin gücü ve önemi anlaşılır (SDB2.1). Türkülerin seslendirilirken içinde yaşanılan toplumun millî ve manevi değerlerine duyarlı davranılır (D14.3), bu değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenilebilir (D19.3). Türkülerin seslendirilmesi esnasında, öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanarak (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılır. Türkülerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Örneğin eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenebilir. Eser içerisindeki müzikal dinamiklere uyarak seslendirmeye yönelik kuvvetli-hafif, giderek hızlanma ve yavaşlama gibi çalışmaların yapılabilir. Böylece öğrenci eserleri müzikal duyarlılıkla seslendirebilir. Öğrenci eserleri seslendirirken öğretmeni tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeleri etkin bir şekilde dinleyip sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlayabilir (SDB2.1). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanabilir. Böylece karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanılması için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılabilir (E3.2). Diyafram kasının kullanımında veriminin artırılması amacıyla beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılabilir (E3.1). Böylece uygun söyleme teknikleri kullanılarak müziksel bileşenlere uygun seslendirme yapılabilir. Öğrencilerin marşı müziksel bileşenlere dikkat ederek söyleyebilmeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde piyano eşliği ile gerçekleştirilebilir (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.8.3.3
Öğrencinin belirli gün ve haftalarla ilgili eserleri seslendirebilmesi için bedenini söylemeye hazır hâle getirebilmesine yönelik ses ve nefes egzersizleri yapılır, diyafram kasını çalıştırmaya, vücudun rahatlamasına ve iç dinamiğin sağlanmasına yönelik etkinlikler uygulanır. Seslendirme öncesinde nefes çalışmaları ile öğrencinin sesini uygun ton ve gürlükte kullanmasına yönelik bilgilerini önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi sağlanır (SDB1.1). Öğrencinin belirli gün ve haftalarla ilgili seslendireceği eserin sözlerini doğru artiküle etmesini sağlamak için önce sözler öğrenciye okutulabilir. Eserin doğru ton ve gürlükte seslendirilmesine yönelik çalışmalara yer verilir. Böylece öğrenci tarafından seslendirilen eserin sözlerinin gücü ve önemi fark edilerek eserdeki müziksel ifadeler (duraksama, uygun ses tonu gibi) kullanılıp sözsüz etkileşimin gücü ve önemi fark edebilir (SDB2.1). Öğrenci belirli gün ve haftalarla ilgili eserler seslendirirken öğretmen tarafından yapılan uyarı ve yönlendirmeler etkin bir şekilde dinlenip, sözlü ya da sözsüz etkileşim sağlanarak (SDB2.1) uygun söyleme teknikleri kullanılabilir. Eserlerin müziksel bileşenlerinin ayırt edilmesine yönelik seslendirme öncesinde eser inceleme çalışmaları yapılır. Eserin nefes, gürlük, hız, ezgisel yapı, ritmik yapı gibi müziksel bileşenleri seslendirme öncesinde öğretmenle birlikte incelenir. Örneğin seslendirilecek eser bir marş ise marşların hangi hız ve gürlükte söylenmesi gerektiği bilgisi öğrenciye verilebilir. Öğrenci marş seslendirirken yerinde adım atmahareketi yapabilir. Belirli gün ve haftalarla ilgili şarkıları ritmik yapıya uygun söyleyebilmek için beden perküsyonu ile alıştırma çalışmalarına yer verilebilir. Ellerini çırpmak, parmaklarını şıklatmak veya dizlerine vurmak gibi beden perküsyonu çalışmalarıyla basit ritim egzersizleri yaptırılarak öğrencinin hem ritmi duyması hem de hissetmesi sağlanabilir (SDB1.1). Böylece müzikleri oluşturan ritim parçaları belirlenir (KB2.4), parçalar arasında ilişki kurulur ve parçalar birleştirilerek (OB1), ritmik yapıya dikkat edilerek belirli gün ve haftalarla ilgili müzikler seslendirilir. Basit ritim çubukları veya marakas gibi enstrümanlarla şarkının ritmik yapısına uygun çalınarak seslendirilen eserlerin ritmi anlaşılır ve eserler müzikal bileşenlere uygun şekilde seslendirilir. Böylece zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılır (E3.2), oyunlaştırma yoluyla öğrenme süreci keyifli ve eğlenceli hâle getirilir (E2.5), şarkı söylerken duygu, düşünce ve davranışlar izlenip yönetilir, manevi değerlerle ilgili şarkıları ezgisel yapıya uygun seslendirme sürecinde kendini değerlendirme ve geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılır (SDB1.2). Seslendirme sırasında eller karın veya bel çevresine konularak diyafram kullanımının kontrol edilmesi sağlanır. Böylelikle, karın ve bel çevresindeki genişleme ve daralmaya odaklanılarak diyafram kasının kullanılması için gereken çaba, zihinsel ve bedensel enerji en iyi düzeyde kullanılır (E3.2). Diyafram kasının kullanımında verimi artırmak için beceri ve bilgiler bu alana yoğunlaştırılır (E3.1). Öğrencinin eserleri müziksel bileşenlere dikkat ederek söylemeleri için eserin seslendirmesi öğretmen rehberliğinde, piyano eşliği ile ortak bir şekilde yapılır (SDB2.2). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirilebilir. Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

BSE.8.3.4 
Öğrencilerin yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarında bulunan marş, şarkı, türkü gibi türlerde eserleri söylemeye başlamadan önce doğru duruş, bedensel gevşeme, diyafram, nefes ve ses çalışmaları yaparak hazırlanmaları sağlanır. Yıl boyunca geliştirilen şarkı repertuvarındaki marş, şarkı ve türkü gibi eserler, nefes çalışmaları ve sesin uygun ton ve gürlükte kullanılmasıyla ilgili edinilen bilgilerle ilişkilendirilerek (SDB1.1) uygun söyleme teknikleri kullanılıp eser seslendirilir. Şarkı gösterileri, koro çalışmaları, yıl sonu konserleri, belirli gün ve haftalara özel etkinlikler, aile katılımlı (D2.3) gösteriler gibi düzenlenecek etkinliklerde öğrenciye görev verilerek sesi ile ilgili müzik çalışmalarını sunması sağlanabilir. Bu etkinlikler öğrencinin yıl boyunca edindiği becerileri sergilemesine yardımcı olur (OB9). Bu etkinlikler sayesinde öğrenci, kişi ve gruplarla iş birliği yapabilir, ekip çalışması yapıp yardımlaşabilir (SDB2.2), başkalarının duygularını, düşüncelerini ve bakış açılarını anlayabilir (SDB2.3), öz güvenini pekiştirebilir (E1.5). Ayrıca öğrencinin öğrendiklerini pratikte uygulaması sağlanır (SDB1.2) ve öğrenme boyunca geliştirdiği repertuvarın kapsamı ve bireysel gelişim süreçleri izlenebilir. Öğrenciye yıl boyunca geliştirdiği şarkı repertuvarından örnekler seslendirebileceği bir performans görevi verilebilir. Bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılabilir.Aynı zamanda her bir aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencinin marş, okul şarkıları veya türküleri seslendirerek bunları kaydetmesi sağlanabilir. Daha sonra bu kayıt dinlenerek eseri söylerken solunum desteği ile ilgili performansını analiz etmesi sağlanabilir. Öğrenme sürecinde seslendirdiği eserleri kayıt altına alarak öğrencinin kişisel arşiv oluşturması sağlanabilir. Öğrencinin Atatürk’ün sevdiği türküler konusunda seslendirdiği türkünün hikâyesini araştırması ve edindiği bilgileri sunması istenebilir. Eserler sözsüz müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirebilir.

Öğrenciye seslendireceği marş, okul şarkıları veya türkülerin ses kayıtları dinletilebilir. Bu kayıtlar dinletilerek eserleri doğru bir şekilde seslendirebilmesi için seslerin yüksekliği ve ritmi üzerinde durulabilir. Ritim, melodi ve duraklamalar gibi müziksel ögeler hakkında basit açıklamalar yapılarak öğrencinin eserlerin söyleniş şeklini taklit etmesi sağlanabilir. Eserler sözlü müzik altyapı kaydı eşliğinde seslendirilebilir.