Görsel Sanatlar

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik

D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin çevresindeki nesnelerin renk ve şekillerindeki benzerlikleri ve farklılıkları algılayabildikleri, doğada tekrarlayan unsurları fark edebildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin çevrelerindeki nesnelerin renk ve şekillerindeki benzerlikler ile farklılıkları algılamalarına ve bu ögelerin doğadaki tekrarlarına yönelik farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Çevrenizde renk olarak birbirine benzeyen neler görüyorsunuz?
• Çevrenizde şekil olarak birbirine benzeyen neler görüyorsunuz?
• Çevrenizde gördüğünüz yaprak, çiçek, taş gibi doğal nesnelerde şekil veya renk tekrarları var mı?
• Hangi nesnelerde tekrarlar görüyorsunuz?

Öğrencilere çevresindeki renk ve biçim ilişkilerini keşfetmeleri için aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Kırmızı ve yeşil hangi renklerin karışımıyla elde edilmiş olabilir?
• Hangi doğal nesnelerde renk tekrarlarını görüyorsunuz?

GS.2.1.1
Öğrencilerden çevresindeki nesnelerin ana renklerini, ara renklerini ve doğadaki tekrarlarını algılayabilmeleri beklenir. Öğrencilere renklerin oluşumu ve doğadaki işlevleri hakkında temel bilgiler verilir (OB9). Renk çemberi üzerinde renklerin birbiriyle nasıl ilişkilendirildiği açıklanır. Renklerin doğadaki işlevleri hakkında görseller veya kısa videolar gösterilir. Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları sarı, kırmızı, mavi renkteki nesneleri belirlemeleri ve bu renklerle karşılaştıkları yerleri ifade etmeleri istenir (SDB1.1). Çevresindeki nesnelerin ana renklerini, ara renklerini ve doğadaki tekrarlarını gözlemlemeleri için (a)  öğrencilerin selofan kâğıtlarla renk değişimlerini incelemeleri sağlanır. Ara renklerin oluşumu öğrenci seviyesine uygun deneylerle gösterilir. Renk karışımlarını, selofan kâğıtların yanı sıra dijital boyama uygulamaları veya fiziksel materyallerle deneyimlemeleri sağlanır (OB2, SDB1.2). Öğrencilerden botanik bahçesi, doğal park veya okul bahçesinde renk ve tekrar örüntülerini  gözlemlemeleri beklenir (KB2.2, OB4). Renk avı etkinliğiyle çevredeki bitkiler, çiçekler, taşlar ve diğer doğal unsurlardaki ana ve ara renkleri bulmaları istenir
(E2.5). Yaprak, çiçek, taş, su dalgaları gibi doğal tekrarlara örnekler gösterilerek bu örüntüler hakkında düşünmeleri sağlanır. Ayrıca okul merdivenleri, bahçe çitleri, bina pencereleri gibi yapay örüntülerin estetik ve işlevsel özelliklerini tespit etmeleri beklenir (KB2.10). Yapay nesnelerdeki ana ve ara renk tekrarlarını, doğal nesnelerdeki örnekleriyle karşılaştırmaları için (b) öğrencilerden renk tekrarlarının çevrede görüldüğü yerleri açıklamaları istenir. Doğadaki tekrarlar hakkında merak ettikleri konulara yönelik sorular sormaları beklenir (E3.8, SDB1.1). Renk çemberi üzerinde ana ve ara renkleri belirlemeleri ve bu renklerin doğadaki tekrarlarla ilişkisini açıklamaları istenir. Estetiğin sanat ve doğadaki
önemini fark etmeleri sağlanır (D7.1). Süreç gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir. 

GS.2.1.2
Öğrencilerden renk ve biçim ilişkisini kurarak insan ve çevre bağlamındaki düşüncelerine yönelik sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Renk ve biçim ilişkisini kurarak hayal ettiği çevreye ilişkin düşüncelerini yansıtan kompozisyon tasarlamaları için (a) metafor tekniği kullanılarak çevreyle ilgili özgün fikirler üretmeleri sağlanır (E3.3). Öğrencilerden gruplara ayrılarak çevreyi bir metaforla ifade eden tasarım yapmaları istenir. Her gruptan hayal ettikleri çevreyi belirledikleri metafor üzerinden anlatmaları beklenir. Bu amaçla öğrencilerin hoşlandıkları bir mekânı daha güzel hâle getirmek için o mekâna eklemek
istedikleri unsurlar hakkında fikir yürütmeleri sağlanır (SDB3.2). Binalar, parklar, yollar, daha mutlu ve yaşanılır bir çevrede bulunması gerektiğine inandıkları unsurları belirlemeleri istenir. İnsanlar, hayvanlar ve bitkiler arasındaki ilişkileri yansıtan metaforlar üreterek bunları açıklamaları sağlanır. Metaforları renk ve biçim ilişkileriyle zihinlerinde görselleştirmeleri ve grup kararıyla tasarımlarını yapmaları beklenir. Renk ve biçim ilişkisini kurarak hayal ettiği çevreye ilişkin düşüncelerini yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) her gruptan tasarımlarını özgün bakış açısıyla sanatsal ürüne dönüştürmesi beklenir. Yağlı pastel boya, kolaj ve baskı tekniklerinin yanı sıra temel malzeme olarak tanıtılır. Malzeme seçimlerinin, grupların ortak tercihleri doğrultusunda yapılması sağlanır (D16.1, SDB1.2, SDB2.2). Öğrencilerin tüm malzemeleri ve teknikleri bir arada kullanmalarına imkân verilir. Boyaların kullanım şekli ve uygulama teknikleri gösterilir. Baskının bir yüzeye biçim veya desen aktarma yöntemi olduğu açıklanır. Öğrencilerin yaprak, sünger, ağaç dalları gibi doğal ve yapay malzemelerle parmak boyası veya sulu boya kullanarak baskı tekniklerini
deneyimlemeleri sağlanır (OB9). Yüzeye aktardıkları malzemeleri, hayallerini yansıtan yaratıcı nesnelere dönüştürmeleri beklenir (KB2.20). Örneğin renkli yaprakları ardışık şekilde yapıştırarak hayalî bir balık yapmaları veya bir düğmeye anten ekleyerek düğmeyi kelebeğe dönüştürmeleri önerilir (SDB3.2, E3.3). Öğrencilerden çalışmalarda seçtikleri renkleri ve biçimleri birden fazla yerde tekrarlamaları istenir. Tekrar eden renk ve biçimlerin çalışmaya kattığı hareket üzerine düşünmeleri sağlanır. Renk ve kompozisyon tasarımlarına
yönelik geri bildirim verilerek öğrencilerin gelişimleri desteklenir. Malzemelerini özenli ve tasarruflu kullanmaları, grup arkadaşlarıyla karşılık beklemeden yardımlaşmaları sağlanır (D17.3). Çalışmalar tamamlandığında her gruptan tasarımlarını açıklaması, süreç boyunca aldıkları estetik kararları paylaşması beklenir (SAB2.1, OB9). Çalışma ortamını iş birliğiyle temizlemeleri ve düzenli bir ortamın üretkenliği arttırdığını fark etmeleri sağlanır (SDB2.2, D18.2). Tamamlanan sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir.  Öğrencilerden süreç boyunca edindikleri deneyimleri açık fikirlilikle değerlendirmeleri ve birbirlerinin çalışmalarını takdir etmeleri beklenir (E3.5, D14.1). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanarak öz  değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden doğal ve sürdürülebilir bir çevreyi simgeleyen renkleri kullanarak poster veya bilgi görseli hazırlamaları, doğal ve yapay nesnelerle ana ve ara renklerin yer aldığı renk çemberi oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilere ana ve ara renk kartları verilerek bunları doğru renklerle eşleştirmeleri, parmak boyası ile renk karışımlarını deneyimlemeleri, bu renkleri kullanarak resim veya kolaj yapmaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türk bayrağını, bayrak üzerindeki sembollerin anlamlarını bildikleri ve bayrakla ilgili temel düzeyde bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin Türk bayrağı ve diğer bayraklar hakkındaki bilgi düzeyleri, aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Türk bayrağı size neyi anlatıyor?
• Türk bayrağındaki hilal ve yıldızın anlamını biliyor musunuz?
• Türkiye dışında başka hangi ülkelerin bayraklarını tanıyorsunuz?

Öğrencilere Türk bayrağındaki, eski Türk devletlerinin bayraklarındaki semboller ve millî kültürümüze ait motifler üzerine düşünmeleri için günlük yaşamdan aşağıdakilere benzer örnekler sunulur:
• Türk bayrağındaki sembolleri günlük yaşamınızda başka nerelerde gördünüz?
• Daha önce gördüğünüz bayraklarda hangi figürler dikkatinizi çekti?
• Bir bayrağa güçlü ve cesur bir hayvan figürü ekleyerek ne anlatmak istersiniz?
• Halılarda, kilimlerde, kıyafetlerde veya takılarda yer alan motifleri fark ettiniz mi?

GS.2.2.1
Öğrencilerden Türk devletlerinin bayraklarındaki görsel mesajları okuyabilmeleri beklenir. Türkiye Cumhuriyeti’nin ve eski Türk devletlerinin bayraklarındaki sembollerin görsel mesajlarını algılamaları için (a) öğrencilerin bayrakları dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB2). Bu kapsamda Türkiye Cumhuriyeti’nin bayrağı ile Büyük Hunlar, Göktürkler, Selçuklular, Karahanlılar, Gazneliler ve Osmanlı Devleti’ne ait bayraklar gösterilir (OB5). Öğrencilerden bayraklarda gördükleri simgeler ve renklerle ilgili akıllarına gelen ilk üç kelimeyi yazılı veya sözlü olarak paylaşmaları istenir (OB4). Ayrıca bayraklarla ilgili duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri beklenir (SDB1.1). Bayraklarda yer alan renkler, biçimler ve simgeler üzerinde durularak birlik, cesaret, vatan sevgisi gibi değerler üzerine düşünmeleri sağlanır. Türkiye Cumhuriyeti’nin ve eski Türk devletlerinin bayraklarındaki sembollerin görsel mesajlarını anlamlandırmaları için (b) öğrencilerden bayraklardaki renklerin, şekillerin, biçimlerin ve simgelerin anlamlarına ilişkin görüşlerini beyin fırtınası veya fikir tarama tekniklerini kullanarak paylaşmaları beklenir (SDB2.1, SDB2.3). Bayraklarla ilgili eğitici videolar ve dijital içerikler sunulur (OB2). Bayrakların temsil ettiği değerler daha önce hazırlanmış bir kavram haritası üzerinde gösterilerek öğrencilerin bu kavramlar arasındaki bağlantıları fark etmeleri sağlanır (OB1). Öğrencilerden Türk bayrağındaki hilal, beş köşeli yıldız, kırmızı ve beyazın anlamlarına yönelik tahminlerde bulunmaları beklenir (D14.3, D19.1). Öğrencilerin bayraklardaki ay ve yıldız gibi ortak şekilleri fark etmeleri sağlanır (KB2.7, OB5). Ayrıca öğrenciler bayraklarla ilgili merak ettiklerini sormaları için teşvik edilir (E1.1, D19.2). Sembollerle ilgili hazırlanmış soru kartları veya hafıza kartları kullanılarak öğrencilere eğitici nitelikte oyunlar oynatılır (E2.5). Öğrencilerden bayrakların insanlar arasında birlik ve beraberlik duygusunu güçlendirdiğini fark etmeleri beklenir. Bu süreçte öğrencilerin bayrağın taşıdığı sembolik anlamı tanımaları, ülkelerine karşı bağlılık hissetmeleri ve millî değerlerin önemini içselleştirmeleri sağlanır (OB5, D14.3, D19.3). Süreç dereceli puanlama anahtarı ile  değerlendirilebilir.

GS.2.2.2
Öğrencilerden millî kültüre ait motiflerle birim ve biçim ilişkisi kurarak sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Millî kültüre ait motiflerle birim ve biçim ilişkisi kurarak kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilere kartal, kurt, geyik, lale, sümbül, karanfil gibi motiflerin görselleri dijital veya basılı ortamda sunulur (OB2). Öğrencilerin bu motiflerin tarih boyunca farklı dönemlerde kullanıldığını ve doğadan esinlenilerek oluşturulduğunu fark etmeleri sağlanır (OB5). Kartal,
kurt, geyik ve lale motiflerinin güç, güzellik, cesaret gibi doğayla ilişkili özellikleri üzerinde durulur. Soru kartları veya düşün-eşleş-paylaş tekniğini kullanarak motiflerin günlük hayattaki kullanım alanlarını keşfetmeleri sağlanır (E2.5). Takılar, ev tekstili, seramik gibi alanlarda yer alan motifler üzerinden kültürel mirasın güncel yaşamdaki etkilerini fark etmeleri sağlanır. Öğrencilerin ilgilerini çeken motiflere ilişkin soru sormaları ve onlardan motiflerin renk, şekil
ve tekrar özelliklerini fark etmeleri beklenir (E3.8, KB2.8). Seçtikleri motiflerin birimlerini ve renklerini tekrarlayarak kompozisyon tasarlamaları sağlanır (SDB1.2). Millî kültüre ait motiflerle birim ve biçim ilişkisi kurarak kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden belirledikleri motif ve renkleri sanatsal ürüne dönüştürmeleri istenir (D7.2, OB4, KB2.20). Bu süreçte semboller
panosu veya hikâye tamamlama gibi yöntemlerle motiflerin kendilerine hatırlattıklarını fark etmeleri sağlanır. Sanatsal çalışmalar için kolaj, yağlı pastel boya, mum boya veya renkli kuru kalemler arasından seçim yapmaları istenir. Öğrencilerden bireysel veya gruplar hâlinde fikir alışverişi yaparak kullanacakları malzemeleri seçmeleri beklenir (E3.5, D16.1, SDB1.2, SDB2.2). Kolaj çalışması için öğrencilere renkli fon kartonları, el işi kâğıtları, gazete ve dergi görselleri seçenek olarak sunulur. Baskı tekniklerinden fırça baskısı, sebze baskısı, yaprak baskısı veya parmak baskı yöntemleri tanıtılır. Malzemelerin kullanımı ve uygulama teknikleri aşamalı olarak gösterilir (OB9). Uygulamalar sırasında öğrencilerin grup çalışmalarında aktif rol üstlenmeleri ve farklı grupların fikirlerine saygı göstermeleri sağlanır (D3.4, D14.1). Süreç sonunda  öğrencilerden seçtikleri motifleri, bu motiflerin kendilerine hatırlattıklarını ve çalışmalarını nasıl yaptıklarını açıklamaları beklenir (E3.5, SDB1.2).  Kompozisyonlarını değerlendirirken başarılı buldukları ve geliştirilmesi gereken yönlerini öğretmen rehberliğinde fark etmeleri sağlanır (D10.1, SDB1.3). Tamamlanan sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak öz değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Türk devletlerinin bayraklarında yer alan sembollerden birini veya birkaçını kullanarak hikâye yazmaları ve bu hikâyeyi çizgi romana dönüştürmeleri istenebilir. Öğrencilerin Türk bayraklarındaki sembol ve motifleri kullanarak defter kapağı, çanta, tişört gibi günlük eşya üzerine çizim yapmaları veya bu ögeleri yapıştırarak özgün ürünler oluşturmaları sağlanabilir.

Öğrencilerden Türkiye Cumhuriyeti ve eski Türk devletlerinin bayraklarına ait resimli bilgi kartlarını kullanarak eşleştirme oyunu oynamaları istenebilir. Ayrıca kısa videolar, hikâyeler veya bayrakları temsil eden somut materyaller aracılığıyla görsel ve işitsel yönden desteklenmeleri sağlanır.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D12. Sabır, D14. Saygı, D15. Sevgi, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin canlı ve cansız varlıkları ayırt etme becerisine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin canlı ve cansız varlıklar hakkındaki bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Sınıfınızdaki masa canlı bir varlık mıdır?
• Sınıfınızda bulunan canlı varlıklar nelerdir?

Çevrelerinde gördükleri canlı ve cansız varlıklarla düzenlemeler yaparak kompozisyonuna dönüştürülebileceği konusunda farkındalık kazanmaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Günlük hayatta sıkça gördüğünüz bir nesne, başka hangi nesnelerle birlikte güzel görünür?
• Sınıfınızdaki canlı ve cansız varlıklardan bir resim yapacak olsaydınız hangilerini seçerdiniz? 

GS.2.3.1
Öğrencilerden çağdaş Türk resim sanatında natürmort temalı eserleri inceleyebilmeleri beklenir. Bu eserleri sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) öğrencilerin natürmort temalı eser görsellerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB2, OB4). Bu aşamada öğrencilerle natürmort hakkında temel bilgiler paylaşılır. Feyhaman Duran’ın "Karpuzlu Natürmort", Hasan Vecih Bereketoğlu’nun "Bakraçlı Natürmort" ve Mahmut Cuda’nın "Kedili ve Elmalı Natürmort" isimli eserleri örnek olarak gösterilir (OB5, OB9). İncelenecek eserlere öğrencilerin sınıfça karar vermeleri istenir (KB3.1, SDB2.2). Dikkat çekmek ve merak uyandırmak için öğrencilere eserlerde yer alan nesnelerden oluşan bir hikâye anlatılarak öğrencilerin bu nesnelere anlam yüklemeleri sağlanır (E1.1). Öğrencilerden eserin türünü, eserde kullanılan malzemeleri tahmin etmeleri ve tahminlerini gerekçelendirmeleri beklenir (KB2.10, OB9, SDB3.3). Resim, heykel, fotoğraf gibi sanat türleri arasındaki farkları anlamaları için örnekler sunularak incelenen eserin hangi sanat dalına ait olduğunu
belirlemeleri ve gerekçelerini açıklamaları beklenir (KB3.1, SAB1.2). Öğrencilerin eserde yer alan bilgi objelerini konuşma halkası tekniğiyle detaylı bir şekilde incelemeleri sağlanır. Öğrencilerden eserdeki canlı ve cansız, doğal ve yapay nesneleri tespit etmeleri ve paylaşmaları istenir (KB2.5, SDB2.2). Bu süreçte farklı bakış açılarının sınıf içi tartışmalara zenginlik kattığını fark etmeleri ve arkadaşlarının fikirlerine saygı göstermeleri beklenir (SDB2.3). Natürmort temalı eseri sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) sanat elemanlarından renk ve biçim, tasarım ilkelerinden ise tekrar ve zıtlık ele alınır. Öğrencilerden eserdeki ana ve ara renkleri belirlemeleri, biçimleri sınıflandırmaları, tekrarlayan unsurları ve boyut, yön gibi zıtlıkları tespit etmeleri istenir (KB2.5, KB2.8). Özellikle yuvarlak ve köşeli şekillerin benzerlik ve farklılıkları üzerinde durularak zıtlıkların kompozisyondaki etkisi açıklanır. Öğrencilerin "Ben olsaydım..." ifadesiyle başlayan cümleler kurarak renk ve biçim tercihlerini ifade etmeleri sağlanır (E3.3, D7.1, SDB1.1). Natürmort temalı eseri sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) gruplardan eserin konusu ile sanatçının renk, biçim ve boyut tercihleri arasındaki ilişkiyi keşfetmeleri beklenir. Eser hakkında sanatsal yargıda
bulunmaları için (ç) gruplardan eseri beğenme sebeplerini gerekçeleriyle açıklamaları ve diğer görüşlere saygı duyarak kendi yorumlarını ifade etmeleri istenir (E3.5, SDB3.3). Sanatçıların Türk resmine katkıları ve kıymetlerine vurgu yapılarak vefayla anılmaları sağlanır (D15.2). Süreç gözlem formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

GS.2.3.2
Öğrencilerden ana renkler, ara renkler ve biçim zıtlıklarıyla natürmort yapabilmeleri beklenir. Bu kapsamda natürmort tasarlamaları için (a) öğrencilerden şişe, vazo, çiçek, bardak, sepet, ekmek, çaydanlık, sebzeler, meyveler gibi günlük hayatta karşılaşabilecekleri nesneleri seçerek düzenleme yapmaları istenir (SDB1.2). Seçtikleri nesnelerin biçimsel farklılıklarını, renk özelliklerini ve boyutlarını gözlemlemeleri için rehberlik edilir (KB2.2).
Nesneleri farklı açılardan inceleyerek bu özellikleri not almaları ve nesneler arasında kurulacak ilişkileri düşünmeleri beklenir. Öğrencilerin nesneler arasında boyut, yön ve biçim zıtlıkları oluşturmaları ve bu zıtlıkları belirginleştiren bir düzenleme planlamaları sağlanır. Ana renkler, ara renkler ve biçim zıtlıklarıyla natürmort oluşturmaları için (b) öğrencilerden kompozisyonlarını özgün bakış açısıyla yüzeye aktarmaları beklenir. Çalışmalarında pastel boya, sulu boya veya renkli kuru kalem arasından birini seçmeleri sağlanır (SDB1.2). Seçilen  malzemelerin kullanım teknikleri örnek çalışmalarla gösterilir ve süreç boyunca öğrencilere rehberlik edilir (OB9). Öğrencilerden malzemelerini özenli ve verimli kullanmaları beklenir (D17.3). Nesnelerin konturlarını yalın çizgilerle  belirlemeleri, ardından detayları ekleyerek renk uygulamalarına geçmeleri istenir. Bu aşamada çerçevelemenin, sanat dilinde "konturlama" olarak adlandırıldığı belirtilir. Çalışma sürecinde öğrencilerin sanat elemanlarından
renk ve biçimi; tasarım ilkelerinden ise zıtlık ve tekrarı fark etmeleri sağlanır.
Bu süreçte sabır, özen ve gayretle çalışmanın sanatsal üretimin önemli bir parçası olduğu vurgulanır (E1.3, D12.3). Sanatsal ürünler tamamlandıktan sonra öğrencilerden çalışma ortamını iş birliğiyle temizlemeleri ve düzenlemeleri istenir (D18.2). Düzenli ve düzensiz çalışma ortamlarının farklarını kendi deneyimlerine dayanarak düşünmeleri ve paylaşmaları sağlanır (SDB1.1). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Öğrencilerin
çalışmalarındaki renk, biçim ve kompozisyon özelliklerini ifade etmeleri ve arkadaşlarının çalışmalarını takdir etmeleri beklenir (D14.1, SDB2.3). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi ve öz değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden natürmort düzenlemelerini oyun hamuru veya kille üç boyutlu olarak modellemeleri istenebilir. Aynı natürmort düzenlemesini farklı açılardan çizmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden meyve şeklinde hazırlanmış kartonlar kullanarak uygun zemin üzerinde kolaj yapmaları istenebilir. Yalnızca iki veya üç nesneyi bir araya getirerek natürmort düzenlemesi oluşturmaları sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D16. Sorumluluk, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin doğadaki nesnelerin sahip olduğu geometrik biçimleri ve çizgisel yapıları algılayabildikleri kabul edilmektedir.

Doğadaki nesnelerin sahip olduğu geometrik biçimlere ve bu biçimlere bağlı çizgi yapılarına ilişkin ön bilgilerini ölçmek için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Bir derenin akışını çizerken dalgalı mı düz mü veya başka hangi tür çizgi kullanırdınız?
• Bir ağaç dalını çizerken düz çizgiler mi yoksa eğri çizgiler mi tercih edersiniz?

Öğrencilere doğadaki nesnelerin yapısal farklılıklarına göre çizgisel anlatımın değişiklik gösterebileceğini fark etmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Doğada neden farklı türden çizgiler bulunmaktadır?
• Bir bulutu veya bir ağacın gövdesini çizerken farklı çizgiler kullanmanızın nedeni ne olabilir?

GS.2.4.1
Öğrencilerden farklı çizgi türlerini kullanarak doğa peyzajı yapabilmeleri beklenir. Bu amaçla dört farklı görevden oluşan istasyon çalışması uygulanır. Her istasyonda farklı çizgi türleriyle ilgili görevler bulunur. Birinci istasyonda ince ve kalın çizgiler, ikinci istasyonda düz ve eğri çizgiler, üçüncü istasyonda kesik ve dalgalı çizgiler, dördüncü istasyonda ise zikzak çizgiler üzerine çalışmalar yapılır. Örneğin öğrencilerden düz çizgilerle bir ev, dalgalı çizgilerle bir nehir, zikzak çizgilerle bir dağ veya eğri çizgilerle bir ağaç çizmeleri istenebilir. İstasyonları sırayla gezerek tüm çizgi türlerini deneyimlemeleri ve
görevlerini tamamlamaları beklenir (D16.3, SDB3.1). Farklı çizgi türlerini kullanarak doğa peyzajı tasarlamaları için (a) öğrencilerin doğa manzarası fotoğraflarını, dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB4). Bu manzaralarda yer alan unsurların hangi çizgi türleriyle ifade edilebileceği hakkında konuşmaları istenir. Öğrencilerden Hoca Ali Rıza’nın "Evler" ve Vincent van Gogh’un (Vinsent Van Gog) "Evler ile Peyzaj" (Fr. Paysage avec une maison et un laboureur, "Peyzaj avek ün mezon e ün labrör") isimli eserini çizgi
çeşitliliği açısından incelemeleri beklenir. Bu eserlerde kullanılan çizgi türlerini betimlemeleri ve doğadaki benzer unsurlarla ilişkilendirmeleri istenir (OB9). Tasarımlarını oluştururken doğa gözlemi yapmaları ve hayal güçlerini kullanarak peyzaj kompozisyonlarında yer alacak ağaç, çiçek, dağ gibi unsurları temsil eden çizgiler tasarlamaları beklenir (E3.3). Farklı çizgi türlerini kullanarak doğa peyzajı oluşturmaları için (b) öğrencilerden konuya uygun görsel anlatım araçlarını belirlemeleri istenir. Siyah, beyaz ve gri yağlı pastel boyalar veya grafit kalemler temel malzemeler olarak sunulur. Öğrencilerin malzeme seçimlerini
bireysel tercihlerine göre yapmaları sağlanır (E1.2, D11.2, SDB1.2). Ön plandaki nesneleri arka plandakilere kıyasla daha koyu tonda çizmeleri önerilir. Orta tonlar için gri pastel boyayı tercih etmeleri veya siyah ve beyaz pasteli üst üste kullanarak griler oluşturmaları sağlanır. Grafit kalemle farklı etkiler oluşturmak amacıyla öğrencilerden çizgileri üst üste veya yan yana denemeleri istenir. Öğrencilere açık tonlar için HB, koyu tonlar için ise B ve 2B kalemleri kullanmaları önerilir. Çizgi türlerinin çeşitliliğini ve kompozisyondaki bütünlüğü
sağlamaları için rehberlik edilir. Çizgi yoğunluğunu kullanarak mekân ve derinlik
algısını hissetmeleri sağlanır. Öğrenme eksikleri hakkında geri bildirim verilerek öğrencilerden düzeltme yapmaları beklenir. Kompozisyonlarındaki çizgi türlerini doğadaki örneklerle ilişkilendirerek açıklamaları istenir (OB1). Süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık bir şekilde ifade etmeleri sağlanır (E3.5, SDB1.2, SDB1.3). Kompozisyonlarında başarılı buldukları ve geliştirilmesi gereken yönlerini, öğretmen rehberliğinde belirlemeleri beklenir (D10.1). Öğrencilerin çalışmalarında tercih ettikleri malzemelerle ilgili olarak beğendikleri yönleri ve geliştirmek istedikleri alanları ifade etmeleri
sağlanır. Gelecek çalışmalarında yapmayı düşündükleri değişiklikleri ve bunların nedenlerini açıklamaları beklenir (SDB1.3, SDB3.3). Sanatsal uygulama sürecinde doğayla estetik bağ kurmalarını sağlamak amacıyla öğrencilere kuş cıvıltısı, su sesi, rüzgâr uğultusu gibi doğal seslerden ve sözsüz ezgilerden oluşan müzikler dinletilir. Sanatsal ürünler tamamlandığında öğrencilerden çalışma ortamını iş birliğiyle temizlemeleri ve düzenli bir alan oluşturmaları istenir. Düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği arttırdığını, sağlığı koruduğunu ve yaşam kalitesini iyileştirdiğini fark etmeleri sağlanır (D18.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler, performans görevi olarak tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden manzaralarına rüzgâr, yağmur, güneş ışığı gibi hava etkilerini eklemeleri ve bu atmosfer etkileriniçizgilerle somutlaştırmaları istenebilir.

Öğrencilerden doğadaki en sevdiği nesneleri seçerek her birini ayrı ayrı çizmeleri istenebilir. Bu süreçte nesnelerin temel çizgisel özelliklerini fark etmeleri için rehberlik sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D10. Mütevazılık, D18. Temizlik

. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin doğa peyzajında yer alan unsurlar hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Doğa peyzajında yer alan unsurlar hakkındaki temel bilgilerini ölçmek için öğrencilere aşağıdakilere benzer kısa cevaplı sorular yönlendirilir:
• Bir doğa peyzajında hangi unsurlar yer almaktadır?
• Doğada gördüğünüz doğal şekillerinden bazılarını sayabilir misiniz?

Öğrencilere kent peyzajında yer alabilecek unsurlar hakkında fikir geliştirmeleri ve kent peyzajı ile doğa peyzajı arasındaki farkları anlayabilmeleri için aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Bir kent manzarası çizecek olsaydınız ağaçlar, nehirler ve çiçekler dışında başka neler çizerdiniz?
• Bir kent manzarasında yollar, köprüler veya parklar çizer miydiniz?
• Kentteki doğa ile kırsaldaki doğa arasındaki farklar neler olabilir?

GS.2.5.1
Öğrencilerden ana, ara renkleri ve farklı çizgi türlerini kullanarak kent peyzajı yapabilmeleri beklenir. Kent peyzajında geçen bir hikâye anlatılarak öğrencilerin bu hikâyeye uygun kent manzarası hayal etmeleri sağlanır. Tüm sınıfın katılımıyla geniş bir yüzey üzerinde büyük grup çalışması yapmaları istenir. Öğrencilerin hikâye doğrultusunda şehre eklemek istedikleri binalar, yollar, ağaçlar gibi unsurları hayal ederek çizmeleri sağlanır (KB2.11, SDB2.2). Her öğrenciden grup çalışmasında eklediği bölümleri açıklayarak katkısını ifade etmesi beklenir (E3.5, D3.4, SDB1.3). Oluşturulan kompozisyonu hikâyeyle karşılaştırarak uyumlu kısımları ve eklemek istedikleri ayrıntıları belirlemeleri sağlanır (SDB1.2). Öğrencilere ince, kalın, düz, eğri, kesik ve serbest çizgi türlerinin yer aldığı kartlar dağıtılır. Çektikleri karttaki çizgi türüyle yaptıkları çalışmadaki kent dokusunu ilişkilendirerek açıklamaları istenir. Ana, ara renkleri ve farklı çizgi türlerini kullanarak binaları ve doğa unsurlarını içeren kent peyzajı tasarlamaları için (a) kent ve doğa peyzajına ilişkin dijital veya basılı eser görsellerini incelemeleri sağlanır (OB2). Bu amaçla Hoca Ali Rıza’nın "Boğaz İçinde Yokuşlu Yol", “Çengelköy Kuleli Yolu”, “Beykoz Çayırında”; Nazmi Ziya Güran’ın “Tophane Nusretiye Camii”; İbrahim Çallı’nın "Türbeler" ve "Emirgan Çay Bahçesi" veya Mehmet Ali Laga’nın "Peyzaj" isimli eserleri kullanılır (OB5). Öğrencilerden kent ve doğa peyzajları arasındaki benzerlik ve farklılıkları
ifade etmeleri beklenir (KB2.7). Görsellerdeki kent unsurlarını geometrik şekillerle ilişkilendirerek açıklamaları sağlanır. Öğrencilerin gözlemlerini ve hayal güçlerini birleştirerek yaşadıkları mahalleyi veya hayallerindeki şehri  canlandırmaları istenir (E3.3). Bu süreçte ana ve ara renklerden oluşan binalar, yollar, parklar, ağaçlar gibi unsurların yerleşimlerini tasarlamaları beklenir. Ana, ara renkleri ve farklı çizgi türlerini kullanarak binaları ve doğa unsurlarını içeren kent peyzajı oluşturmaları için (b) öğrencilerden farklı doğa unsurlarını
ve şehir yapılarıyla ilgili tasarımlarını yüzeye aktarmaları istenir. Renkleri kaynaştırmaları ve farklı çizgi türlerinin oluşturduğu izlenimleri keşfetmeleri sağlanır. Öğrencilerden kentteki doğa ile insan yapımı unsurları bir araya getirmeleri beklenir (KB2.20). Sulu boya temel teknik ve malzeme olarak tanıtılarak öğrencilerden konuya uygun anlatım araçlarını seçmeleri istenir (SDB1.2). Yardımcı malzemelerin ve boyaların kullanım şekli uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilere fırçayı bastırmadan nazikçe kullanmaları gerektiği, ince ve kalın çizgileri fırçanın farklı açılarıyla oluşturabilecekleri uygulamalı olarak gösterilir. Ana ve ara renkleri palet üzerinde karıştırmaları, su miktarını doğru kullanmaları ve boyanın kâğıt üzerindeki dağılımı hakkında rehberlik yapılır. Öğrencilerin fırçalarını her renk değişiminden sonra suyla temizlemeleri sağlanır. Temiz bir çalışma alanının boyama sürecini kolaylaştırdığı ve düzenin  hayatımızdaki önemi vurgulanır. Öğrencilere öğrenme eksikleri hakkında geri bildirim verilerek düzeltme yapmaları sağlanır. Öğrencilerden  kompozisyonlarındaki çizgi türleri ve renkleri, kent peyzajındaki gözlemleriyle ilişkilendirerek açıklamaları istenir (SDB3.3, OB1). Kompozisyonlarını değerlendirirken başarılı buldukları ve geliştirilmesi gereken yönlerini
öğretmen rehberliğinde belirtmeleri sağlanır (D10.1, SDB1.2). Öğrencilerden süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık fikirlilikle ifade etmeleri beklenir (E3.5, SDB1.1). Sanatsal uygulama sürecinde öğrencilere kent atmosferini yansıtan sözsüz müzikler dinletilir. Düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği artırdığı ve disiplin sağladığı vurgulanarak öğrencilerin çalışma ortamını iş birliği içinde temizlemeleri sağlanır (D18.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir (OB2). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin fırça izleriyle farklı dokular oluşturmaları, sünger, pamuk ve tarak gibi alternatif araçlarla yüzey üzerinde çeşitli doku etkilerini denemeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden yalnızca tek bir renk kullanarak bir daire içerisinde renk geçişleri yapmaları istenebilir. Önceden hazırlanmış renk kartlarını inceleyerek iki rengin karışımıyla oluşabilecek ara renkleri tahmin etmeleri ve bu tahminlerini daire üzerinde uygulamaları sağlanabilir.

Öğrencilerin çevreyi korumanın önemine ilişkin farkındalıklarının olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere çevreyi korumanın önemiyle ilgili aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Ağaçları ve ormanları korumak için neler yapabiliriz?
• Okulunuzun bahçesini, parkları, sokakları, gölleri ve denizleri korumak için neler yapabilirsiniz?

Öğrencilere çevre ve doğa bilinci ile vatan sevgisi arasında bağlantı kurmaları için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Denizleri ve denizlerde yaşayan canlıları korumak sizce vatanı sevmek anlamına gelir mi? Neden?
• En değerli hazinelerden olan ağaçları ve ormanları korumak sizce ülkenin geleceğine nasıl bir armağan olur?

GS.2.6.1
Öğrencilerden doğa ve vatan sevgisini ilişkilendirerek sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Doğa ve vatan sevgisini ilişkilendirerek kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerin çevreye yönelik düşünme becerilerini geliştirmeleri istenir. "Çevreniz eskiden nasıldı, şimdi nasıl, çevrenizin gelecekte nasıl olmasını istersiniz?" sorusundan hareketle doğayla barışık bir vatanın
geçmişi, bugünü ve geleceği üzerine düşünmeleri sağlanır. Öğrencilerden düşüncelerini kendi cümleleriyle ifade etmeleri beklenir (KB2.16, SDB1.2). Öğrencilerin çevre duyarlılığını anlatan fotoğraf, kısa film, belgesel, animasyon, video veya bilgi görsellerini incelemeleri sağlanır (OB2). Bu süreçte doğa sevgisi, çevre bilinci ve vatan sevgisi arasındaki ilişkiye dikkat çekilir. Mustafa Kemal Atatürk’ün çevreye ve doğaya verdiği önem örneklerle paylaşılır.
Tek bir ağacı korumak Yalova’daki Yürüyen Köşk’ü taşıttığı öğrencilere hatırlatılarak çevreyi korumanın değerli bir davranış olduğu vurgulanır. Ayrıca öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları çevre sorunları ve çözüm yolları üzerinde durulur (OB5, D5.2, D9.3). Sağlıklı bir toplumun ve güçlü bir vatanın temel unsurlarından birinin yaşanabilir çevre olduğuna dikkat çekilir. Öğrencilerden çevrelerine yönelik gözlemlerini açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlarla yorumlamaları istenir (KB2.11, SDB2.3). Öğrencilerin doğaya karşı sorumlu davranmanın vatan sevgisinin bir göstergesi olduğunu fark etmeleri ve "yeşil vatan", "mavi vatan", "temiz çevre", "doğayla uyumlu yaşam" kavramlarını günlük yaşantılarında uygulamaya aktarabileceklerini düşünmeleri sağlanır (D15.2, SDB3.2). Öğrencilerden doğa ile uyumlu ve yaşanabilir güzel bir okul bahçesi, köy, mahalle veya şehir hayal etmeleri istenir. Bu hayallerini bireysel
olarak veya grup hâlinde görselleştirmelerine imkân tanınır (OB8). Doğa ve vatan sevgisini ilişkilendirerek kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden seçimlerine göre kolaj panosu veya imgesel resim yapmaları beklenir. Çalışmalarda pastel boya, sulu boya, renkli kuru kalemler, kolaj ve baskı teknikleri seçenek olarak sunulur. Öğrencilerden görsel sanat çalışmasına uygun
anlatım araçlarını belirlemeleri beklenir. Seçtikleri malzemelerin kullanım şekli uygulamalı olarak gösterilerek öğrencilere süreçte rehberlik edilir. Öğrencilerden çevre bilincini ve vatan sevgisini yansıtan pano çalışmalarında sürdürülebilir ve çevre dostu malzemeler kullanmaları
beklenir. Bu kapsamda ağaç, yaprak, tohum, güneş, fidan, kuş, dağ, su gibi doğayı simgeleyen; Türk bayrağı, Türkiye haritası, çınar ağacı gibi vatan sevgisini temsil eden sembollere yer vermeleri sağlanır (OB8, D4.1, D5.2, D17.3). Ayrıca karton, gazete, dergi, plastik şişe kapakları, artan kumaş parçaları, eski ambalaj kâğıtları ile doğadan toplanan ağaç dalları, yapraklar gibi sürdürülebilir malzemeleri yaratıcı biçimde kullanmaları istenir (SDB3.2). Öğrencilerin çalışmalarında daha önce öğrendikleri farklı teknikleri kullanmaları desteklenir ve öğrencilerden hazır bulundurmaları gereken araçları kendilerinin seçmeleri beklenir (SDB1.1, SDB1.2, D11.2). Grup çalışması seçen öğrencilerin iş birliği yapabilecekleri arkadaşlarını belirlemeleri, görev paylaşımı yapmaları ve karşılık beklemeden yardımlaşmaları sağlanır (E2.2, SDB2.2, D20.4). Bireysel çalışan öğrencilerin ise hayallerini özgün biçimde yansıtmaları teşvik edilir. Bu süreçte
öğrencilerden ekip arkadaşlarının katkılarına güven duymaları ve birlikte başarma inancı geliştirmeleri beklenir (E2.4). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi, öz değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu ile  değerlendirilebilir.

Öğrencilerden sürdürülebilir malzemelerle gelecekteki çevreyi anlatan üç boyutlu maketler hazırlamaları, dijital araçları kullanarak "yeşil vatan" veya "mavi vatan" kavramını görsel olarak yansıtan kolaj panosu hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerin Mustafa Kemal Atatürk’ün bir ağacı yaşatmak adına köşkü taşıttığı anı resimlerinde canlandırmaları sağlanabilir. Öğrencilerden sürdürülebilir malzemelerle kuş evi, kalemlik gibi çevre dostu ürünler oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerin oyun hamuruyla ağaç, kuş, çiçek gibi çevreye ilişkin nesneler yapmaları sağlanabilir. Öğrencilere pano çalışmalarında büyük bir ağaç figürünü boyama veya yapıştırma görevleri verilebilir ve onlardan ağacın dallarına Atatürk’ün çevreye ilişkin sözlerini eklemeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin doğal ve yapay objeler arasındaki farkları ayırt edebildikleri, müze deneyimlerine sahip oldukları ve müzelerin işlevleri ile kurallarını temel düzeyde bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin doğal ve yapay objeleri ayırt etme, müze deneyimlerini yorumlama ve müzelerin işlev ile kurallarını kavrama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:

• Ağaç, taş, kalem gibi nesnelerden hangileri doğada kendiliğinden oluşur?

• Daha önce gittiğiniz bir müzede hangi objeleri veya eserleri görmüştünüz?

• Müzede sergilenen bu objelerin orada olmasının sebebi ne olabilir?

• Müzede uymanız gereken kurallardan hatırladıklarınız nelerdir?

Müze ve obje türleri arasındaki farkları belirlemeleri, doğal ve yapay unsurların hayatlarına kattığı değerleri düşünmeleri amacıyla öğrencilere günlük yaşamdan aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:

• Doğadaki bir taş ile plastik bir oyuncak arasındaki fark nedir?

• En sevdiğiniz oyuncağınızı nasıl saklar ve sergilersiniz?

GS.2.7.1

 Öğrencilerden oyuncak müzesi koleksiyonunu sınıflandırabilmeleri beklenir. Öğrencilere küçük yaşlardan itibaren kullandıkları oyuncaklar sorularak öğrencilerden sevdikleri oyuncakları sınıfa getirmeleri istenir (SDB1.1). Her öğrenciden getirdiği oyuncağın renk, şekil, doku gibi fiziksel özelliklerini belirlemesi (a) beklenir. Anadolu kültürüyle bütünleşerek özgünleşmiş topaç, uçurtma, bez bebek, ahşap at gibi oyuncaklar ile beştaş, ip atlama, mendil kapmaca gibi çocuk oyunları tanıtılır. Görsellerden veya gerçek modellerden yararlanılarak bu oyuncakların kültürel önemi vurgulanır ve millî kültürün devamlılığı için korunmaları gerektiği ifade edilir (OB5, D19.1). Öğrencilerden bu oyuncakların özelliklerini kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (KB2.14, OB1). Farklı kültürlere ait oyuncaklar da tanıtılarak öğrencilerin günümüz oyuncakları ile eski oyuncaklar arasındaki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırmaları sağlanır (SDB2.3, OB5, KB2.7). Öğrencilerden sınıfa getirilen veya görsellerde yer alan oyuncakları tarihlerine, kültürel kökenlerine veya kullanım amaçlarına göre ayrıştırmaları (b) beklenir. Oyuncak müzelerinin eğitici ve kültürel bir bilgi kaynağı olduğu vurgulanır. Öğrencilerden oyuncakları malzemelerine göre tasnif etmeleri (c) beklenir. Ahşap, metal, bez, kumaş, plastik gibi malzemelerle oyuncakların zaman içinde geçirdiği dönüşümü ilişkilendirmeleri sağlanır. Eski oyuncakların el yapımı olduğu belirtilerek bu oyuncakların zanaatkarın duygularını ve yaratıcılığını yansıttığı, sabır ve özenle üretildiği, bu nedenle kültürel bir miras taşıdığı anlatılır. Çalışmalarda azim ve sebatın önemi vurgulanarak öğrencilerin emeğe ve başarıya değer vermeleri beklenir (E1.3, D3.1, D12.3). Öğrencilerden seçtikleri bir oyuncak için adı, üretim tarihi, malzemesi ve kullanım amacını açıklayan bir etiket hazırlamaları (ç) istenir (SDB1.2). Ayrıca oyuncaklarının kültürel kökeni yazmaları istenebilir. Bu süreçte dijital kaynaklardan ve sanal müze uygulamalarından faydalanmaları sağlanır (OB2). Çalışmalar gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

GS.2.7.2

Öğrencilerden okulunda oyuncak müzesi yapabilmeleri beklenir. Müzelerin toplama, arşivleme ve belgeleme işlevlerinden bahsedilerek toplumsal hafızayı korumadaki önemi vurgulanır. Oyuncak müzesinin koleksiyonunu tasarlamaları için (a) öğrencilerden değer verdikleri eski oyuncaklarını seçmeleri ve koleksiyona dâhil etmek istedikleri oyuncakları belirlemeleri istenir (SDB1.2). Seçtiklerioyuncakları fiziksel özellikleri açısından inceleyerek bozuk veya eksik parçaları olan oyun cakları tamir etmeleri sağlanır. Tamir edilemeyen parçaları, başka oyuncakları tamamlamak veya yeni bir oyuncak oluşturmak için kullanmaları beklenir. Bu süreçte öğrencilerin karşılaştıkları sorunlara yaratıcı ve esnek çözümler geliştirmeleri sağlanır (E3.6, SDB3.2). Öğrencilerden sergilenecek oyuncaklar hakkında hikâyeler yazmaları veya anlatmaları istenir (SDB1.2, SDB2.1). Oyuncaklarıyla oynadıkları anılar üzerine düşünmeleri ve bu bağlamı, hayal gücünde imgelere dönüştürmeleri sağlanır. Oyuncak müzesi koleksiyonuna uygun nesnelerle müze oluşturmaları için (b) öğrencilerden iş birliği içinde çalışarak tüm oyuncakları bir araya getirmeleri beklenir. Koleksiyondaki oyuncakları tarih, kültürel köken veya kullanım amaçlarına göre gruplandırmaları ve malzemelerine göre tasnif etmeleri sağlanır. Her oyuncak için etiket veya bilgilendirme kartı hazırlamaları istenir (KB2.5). Öğrencilerden bu etiketlerde oyuncağın adına, yapıldığı tarihe, malzemesine ve kısa hikâyesine yer vermesi beklenir (OB1). Sergilenecek oyuncakların düzenine öğrencilerle birlikte karar verilerek müze planı yapılır (SDB1.2, KB3.1). Sergi alanının daha düzenli görünmesi için "Oyuncaklar müzede nasıl yerleştirilirse herkes onları kolayca görebilir?" sorusuyla öğrencilerin estetik bakış açılarının geliştirilmesi sağlanır (E3.3, SDB2.1). Oyuncakları tematik, renk ve biçimsel özelliklerine göre gruplandırarak düzenli ve uyumlu bir sergi oluşturmaları beklenir (KB2.20). Okul koridorlarında tasarıma uygun alanlar belirlenir. Teşhir kutuları, açıklama kartları ve etiketler öğrencilerle birlikte hazırlanarak okul müzesine dönüştürülür. Bu alanlarda raflar, stantlar ve eski oyuncaklar için güvenli vitrinler kullanılabilir. Müze deneyimini zenginleştirmek için öğrencilere oyuncaklarla ilgili boyama veya tasarım çalışmaları yapabilecekleri bir alan hazırlanır (SDB1.2). Sergi alanının çevre düzenlemesi ve aydınlatmasıyla küçük bir müzeyi anımsatması sağlanır. Müze kurallarını öğrenmeleri için öğrencilere kısa bir animasyon veya video izletilir. Ardından kural kartlarını kullanarak hafıza oyunu oynamaları, eşleştirme çalışmaları yapmaları veya kısa bir soru-cevap etkinliğine katılmaları sağlanır (E2.5). Öğrencilerden öğrendikleri kuralları ifade etmeleri ve bu kurallara uygun şekilde hareket etmeleri beklenir (D16.2). "Oyuncağınız konuşabilseydi sizden onu nasıl korumanızı isterdi?" sorusuyla empati kurmaları sağlanır (E2.1, SDB2.3, KB2.8). Öğrencilerden okul müzesinde kendi oyuncaklarının yanında rehberlik yapmaları ve bu oyuncakların hikâyesini paylaşmaları istenir (E1.5, SDB1.1, SDB2.3). Böylece öğrencilerin oyuncakların kişisel öneminin olduğunu ve bu nesnelere değer verilmesi gerektiğini fark etmeleri sağlanır. Sergilenen oyuncaklardan biriyle kendi oyuncağı arasındaki benzerlik ve farklılıkları belirleyerek yazılı veya sözlü bir sunum hazırlamaları istenir (KB2.7). Müzeler Haftası (18-24 Mayıs) kapsamında fiziksel veya sanal ortamda, oyuncak müzesi ziyaretleri gerçekleştirmeleri sağlanır. Ziyaret sırasında eser bulma oyunu, müze sözlüğü hazırlama gibi etkinlikler düzenlenir (E2.5). Müze deneyimi sonrası, öğrencilerden gördükleri bir eseri veya karakteri canlandırmaları istenir (SDB2.2, SDB3.1, E2.1). Ürünler performans görevi olarak tanımlanarak çalışma kâğıdı, dereceli puanlama anahtarı veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden okullarında oluşturdukları oyuncak müzesinde, müze rehberi rolü üstlenmeleri istenebilir. Anadolu kültürüne ait geleneksel oyuncakları araştırmaları ve bu oyuncakları yeniden tasarlamaları sağlanabilir. Geleneksel oyuncakların modern türlerini hazırlamaları ve bu oyuncaklara yeni işlevler veya oyun kuralları eklemeleri istenebilir.

Öğrencilerden somut ve kolay adımlarla oyuncak müzesi oluşturma kılavuzu hazırlamaları istenebilir. Oyuncakları renk, boyut veya materyaline göre sınıflandırarak listelemeleri sağlanabilir. Oyuncaklarla ilgili kısa hikâyeler, masallar veya tekerlemeler yazmaları istenebilir. Oyuncak müzesiyle ilgili kısa animasyonlar, çizgi filmler veya videolar izlemeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin ana ve ara renkleri bildiği, doğada veya tasarımda tekrar eden unsurların bütünlük ve uyum oluşturduğunu fark ettikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin ana ve ara renklerle ilgili bilgileri, tekrar eden unsurların uyum ve düzen üzerindekietkisine yönelik farkındalık düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Ara renklerden biri olan yeşili elde etmek için hangi iki ana rengi karıştırmak gerekmektedir?
• Çevrenizde ara renklere sahip nesneleri gösterir misiniz?
• Çevrenizde tekrar eden şekil veya renklere sahip nesneleri gösterir misiniz?

Öğrencilere sıcak ve soğuk renklerle ilgili fikir sahibi olması için aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Çevrenizde gördüğünüz renklerde sıcak ve soğuğu hissediyor musunuz?
• Hangi renklerden sıcak, hangi renklerden soğuk hissi alıyorsunuz?
• Bir yerin sıcak veya soğuk olduğunu renklerle ifade etmek isteseniz hangi renkleri kullanırdınız?

GS.3.1.1
Öğrencilerden doğadaki ve sanat eserlerindeki sıcak ve soğuk renk uyumlarını algılayabilmeleri beklenir. Kelvin renk sıcaklık tablosu tanıtılarak sıcak renklerin daha yüksek enerji ve ısı hissi verdiği, soğuk renklerin ise sakinlik ve serinlik çağrışımı yaptığı açıklanır. Renk ve sıcaklık ilişkisini gösteren kart görselleriyle eşleştirme yapmaları sağlanır. Öğrencilerden sıcak renkler için kırmızı, turuncu ve sarı; soğuk renkler için mavi, mor ve yeşil kartları ateş, buz, gökyüzü gibi görsellerin bulunduğu kartlarla eşleştirmeleri istenir. Eşleştirme sırasında doğadaki bu renklerle ilişkili unsurları düşünmeleri ve paylaşmaları beklenir. Doğadaki ve sanat eserlerindeki sıcak ve soğuk renkleri gözlemlemeleri için (a) öğrencilerin bu renklerin günlük yaşamdaki ve eserlerdeki örneklerini keşfetmeleri sağlanır (E1.1). İncelemelerini yaparken renklerin sıcaklıkla ilişkisini ve hissettirdiklerini birbirleriyle fikir alışverişinde bulunarak ifade etmeleri beklenir (KB2.14, SDB1.1). Sıcak ve soğuk renkleri
somutlaştırmaları için bu kavramların çevredeki nesneler, iklim, mevsimler ve duygusal etkilerle bağlantısını kurmaları sağlanır. Gözlemledikleri nesneleri renk özelliklerine göre gruplandırmaları beklenir (KB2.5, OB1). Doğadaki ve sanat eserlerindeki sıcak ve soğuk renklerin estetik etkilerini karşılaştırmaları için (b) eser görsellerini veya fotoğraf örneklerini dijital veya basılı olarak incelemeleri sağlanır (OB4). Türk ve Batı resim sanatından peyzaj, natürmort ve figüratif eserlerdeki renk uyumlarını çözümlemeleri beklenir (OB9, SAB3.2). Eserlerdeki renklerin kültürel farklılıklarla ilişkisini ve farklı kültürlerdeki anlamlarını keşfetmeleri istenir (SDB2.3, OB5). Sıcak ve soğuk renklerin eser üzerindeki duygusal etkilerini konuşma halkası tekniğiyle tartışmaları ve bu renklerin estetik algıya katkısını fark etmeleri beklenir (E3.5, SDB2.1, D7.1). Süreç çıkış kartları veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Doğadaki ve sanat eserlerindeki sıcak ve soğuk renkleri gözlemlemeleri için (a) öğrencilerin bu renklerin günlük yaşamdaki ve eserlerdeki örneklerini keşfetmeleri sağlanır (E1.1). İncelemelerini yaparken renklerin sıcaklıkla ilişkisini ve hissettirdiklerini birbirleriyle fikir
alışverişinde bulunarak ifade etmeleri beklenir (KB2.14, SDB1.1). Sıcak ve soğuk renkleri somutlaştırmaları için bu kavramların çevredeki nesneler, iklim, mevsimler ve duygusal etkilerle bağlantısını kurmaları sağlanır. Gözlemledikleri nesneleri renk özelliklerine göre gruplandırmaları beklenir (KB2.5, OB1). Doğadaki ve sanat eserlerindeki sıcak ve soğuk renklerin estetik etkilerini karşılaştırmaları için (b) eser görsellerini veya fotoğraf örneklerini dijital veya basılı olarak incelemeleri sağlanır (OB4). Türk ve Batı resim sanatından peyzaj, natürmort ve figüratif eserlerdeki renk uyumlarını çözümlemeleri beklenir (OB9, SAB3.2). Eserlerdeki renklerin kültürel farklılıklarla ilişkisini ve farklı kültürlerdeki anlamlarını keşfetmeleri istenir (SDB2.3, OB5). Sıcak ve soğuk renklerin eser üzerindeki duygusal etkilerini konuşma halkası tekniğiyle tartışmaları ve bu renklerin estetik algıya katkısını fark etmeleri beklenir (E3.5, SDB2.1, D7.1). Süreç çıkış kartları veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

GS.3.1.2
Öğrencilerden sıcak veya soğuk renk uyumunu kullanarak Türkiye’deki tarihî mekânlara ve doğal güzelliklere ilişkin izlenimlerini yansıtan resim yapabilmeleri beklenir. Bu doğrultuda yaşadıkları coğrafyadaki tarihî mekânlar ve doğal güzellikler hakkında bilgi toplamaları istenir (OB5, KB2.6). Bilgi toplama sürecinde gözlem, görüşme, genel ağ araştırması veya basılı kaynaklardan yararlanmaları sağlanır. Topladıkları bilgileri defterlerine veya dijital ortama düzenli bir şekilde kaydetmeleri istenir (OB1). Sıcak veya soğuk renk uyumunu
kullanarak izlenimlerini yansıtan kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerden tarihî mekânlara ve doğal güzelliklere ilişkin özgün fikirler geliştirmeleri beklenir. Renk çemberi ve eser görselleriyle sıcak ve soğuk renklerin uyumunu fark etmeleri sağlanır. Tasarımlarında bu renk gruplarından birini seçerek estetik bir kompozisyon planlamaları istenir (SDB1.2). Sıcak veya soğuk renk uyumunu kullanarak izlenimlerini yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) tasarımlarına uygun özgün resimler yapmaları sağlanır (KB2.20, OB4). Soru-cevap tekniği ile renklerin mekâna uygun estetik bir atmosfer oluşturmadaki etkisi üzerine düşünmeleri istenir. Öğrencilerden renklerle tarihî ve kültürel dokuyu ifade etmelerinin yanı sıra resimlerinde kendi bakış açılarını yansıtmaları beklenir. Pastel boya, sulu boya ve renkli kuru kalemler temel teknik ve malzeme olarak sunulur. Öğrencilerin fikir alışverişinde bulunarak kendi anlatım araçlarını belirlemeleri sağlanır (SDB1.2, E1.2,
D16.1). Boyaların kullanım şekli ve teknikleri uygulamalı olarak gösterilir. Sıcak veya soğuk renklerin bir arada kullanılmasının resimde birlik ve bütünlük oluşturduğu belirtilir. Görsel sanatların kültürel değerlerin aktarımındaki rolü vurgulanarak öğrencilerin millî duyarlılık geliştirmesi beklenir (OB5, D19.3). Öğrencilere eserlerinde kendi yorumlarını ve kültürel değerlerini ifade etmeleri için rehberlik yapılır. Çalışmalar sırasında gönüllü olarak yardımlaşmaları ve iş birliği yapmaları sağlanır (SDB2.2, D20.4). Sanatsal ürünler tamamlandıktan sonra öğrencilerin çalışma alanlarını görev paylaşımyla temizlemeleri ve düzenlemeleri
istenir (D18.2). Tamamlanan sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Öğrencilerden süreçteki deneyimlerini açık fikirlilikle değerlendirip birbirlerinin çalışmalarını takdir etmeleri beklenir (E3.5, D14.1). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden yaşadıkları çevrede yer alan tarihî, kültürel ve doğal unsurları tanıtan; özgün bir slogan içeren afiş hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden yaşadıkları çevrede yer alan tarihî mekânlar ve doğal güzellikler hakkında gözlem yaparak fotoğraf albümü oluşturmaları istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D11. Özgürlük, D12. Sabır, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin Anadolu ve Türk kültürüne ait millî motifleri ve işaretleri tanıdıkları, bu semboller hakkında temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin Anadolu ve Türk kültürüne ait motifler ve işaretlerle ilgili bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Çevrenizde karanfil, kurt gibi motifleri nerelerde görüyorsunuz? Bu motifler size neyi çağrıştırıyor?
• Üç tane yeşil okla çizilmiş ve kendi etrafında halka gibi dönen işareti daha önce gördünüz mü? Bu işareti gördüğünüzde ne anlıyorsunuz?
• Anadolu ve Türk kültüründe kullanılan kartal, lale gibi figürler size hangi anlamları çağrıştırıyor?

Öğrencilere masallardaki, hikâyelerdeki veya oyunlardaki karakterleri düşünerek bu karakterlerin sembolik mesajlarıyla olan ilişkilerini fark etmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Masallardaki veya hikâyelerdeki hangi karakter ve semboller zihninizde nasıl görüntüler oluşturmaktadır? Bu görüntülerde hangi renkler yer almaktadır?
• Masal veya oyun karakteri olsaydınız hangi olağanüstü özelliklere sahip olmak isterdiniz? Nasıl bir görünümünüz olsun isterdiniz?

GS.3.2.1
Öğrencilerden Anadolu halk kültüründeki sembol ve karakterlerin görsel mesajlarını okuyabilmeleri beklenir. Anadolu halk kültürüne ait mitolojik, fantastik veya mizahî karakterlerin görsel mesajlarını algılamaları için (a) karakterlerin fiziksel ve görsel özelliklerini tanımlamaları ve kültürel unsurlarını fark etmeleri istenir (OB4, OB5).Bu amaçla devler, peri kızları, Tulpar (kanatlı at), Anka, tavus kuşu, Şahmeran, hayat ağacı, kurt, kartal, boğa, güvercin, Nasreddin Hoca, Keloğlan, Hacivat ile Karagöz gibi Anadolu halk kültürüne ait karakterlerin görselleri dijital veya fiziksel ortamda sunulur. Kültürel mirasın önemi vurgulanarak öğrencilerin karakterlerin fiziksel özelliklerini ve görsellerdeki kültürel detayları inceleyerek merak ettiklerini keşfetmeleri sağlanır (E1.1, OB5, KB2.8). Öğrencilerden karakterlerin sembolik anlamları hakkında fikir üretmeleri, birbirlerine sorular sormaları ve aktif dinleme becerilerini geliştirmeleri beklenir (E3.8, SDB2.1, D14.1). Fikir balonlarında yer alan kısa açıklamaları kullanarak karakterlere uygun görsellerle eşleştirme yapmaları ve karakterlerin nesnel özelliklerini ifade etmeleri sağlanır (E2.5, OB1). Öğrencilerden eşleştirmelere ilişkin kararları gerekçeleriyle birlikte paylaşmaları istenir (E2.3, SDB3.3, KB3.1). Yanlış eşleştirmelerde görüş değişikliklerini hoşgörü ile karşılamaları, farklı fikirlere açık olmaları, birbirlerinin görüşlerine saygı duymaları beklenir (SDB2.3). Anadolu halk kültürüne ait mitolojik, fantastik veya mizahî karakterlerin görsel mesajlarını anlamlandırmaları için (b) öğrencilere kültürel karakterlere ait hikâyelerin yer aldığı kısa metin veya kartlar dağıtılır. Öğrencilerden kendilerine sunulan hikâyeleri tamamlamaları beklenir (E3.3). Buradaki kültürel karakterlerin hikâyeleri ve mesajları üzerinden çıkarımlar yaparak toplumdaki işlevlerini belirlemeleri istenir (KB2.10, SDB3.3). Karakterin fiziksel özelliklerini, temsil ettiği değerleri ve toplumsal rolü arasındaki ilişkiyi karşılaştırarak analiz etmeleri
sağlanır. Drama ile canlandırma yaparak öğrencilerin cesaret, bilgelik, mizah, iyilik gibi erdemleri içselleştirmeleri sağlanır (D11.1, D20). Ayrıca toplumsal değerler konusunda açık uçlu sorular yönlendirilerek öğrencilerin düşünmeleri istenir (E2.1, SDB2.1, SDB3.1). Öğrencilerden halk hikâyeleri ile mitolojik veya geleneksel anlatılarda yer alan karakterlerin temsil ettiği değerleri, toplumsal rollerini ve kültürel aktarıma katkılarını sözlü veya yazılı biçimde ifade etmeleri beklenir (D19.3, OB5). Süreç kontrol listesi ile  değerlendirilebilir.
GS.3.2.2
Öğrencilerden Anadolu halk kültüründeki sembolleri ve karakterleri kullanarak mozaik çalışması yapabilmeleri beklenir. Mitolojik, fantastik veya mizahî hikâyeleri inceleyerek kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilere Nasreddin Hoca, Keloğlan, Şahmeran, Anka Kuşu gibi karakterlerin yer aldığı kısa hikâyeler okunur veya dijital ortamda izletilir. Ana karakterlerin temsil ettiği değerleri fark etmeleri sağlanır. Hikâyelerden esinlenerek
semboller seçmeleri ve bu sembolleri nasıl kullanacaklarına karar vermeleri beklenir (KB3.1). Öğrencilerden metinlerdeki ana olay veya mesaj üzerinden bireysel veya grup hâlinde tasarımlarını planlamaları ve bu süreçte aktif bir şekilde sorumluluk üstlenmeleri beklenir (SDB1.2). Öğrencilerin kendilerine uygun görevleri almaya ve yardımlaşmaya istekli olmaları sağlanır (E2.2, D3.4). Anadolu halk kültürüne ait sembolleri ve karakterleri kullanarak kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını renkli mozaik  çalışmasına dönüştürmesi beklenir (KB2.20). Her grubun tasarımlarını özgün bir bakış açısıyla sanatsal ürüne dönüştürmesi sağlanır. Bu aşamada hikâyelerin yer aldığı resimli kitapları inceleyerek karakterlerin tasvir biçimlerini ve hikâyenin atmosferini analiz etmeleri beklenir (OB4, KB2.4). Resimlerde kullanılan unsurlar ve kullanılma sebeplerine ilişkin fikir alışverişinde bulunmaları istenir (SDB3.3). Fikir ayrılıklarında çözüm odaklı düşünmeleri ve iş birliği içinde hareket etmeleri beklenir (D12.1). Mozaik çalışması için renkli mozaik taşları, renkli kâğıt parçaları, el işi kâğıtları, plastik parçalar, renklendirilmiş taşlar, desenli kâğıtlar veya kesilmiş karton parçaları tanıtılarak yapıştırma teknikleri gösterilir. Öğrencilerin düşüncelerini görselleştirecekleri araçlara ilişkin kararlarını bireysel veya gruplar hâlinde fikir alışverişi yaparak kendilerinin alması sağlanır (E1.2, SDB2.2, D4.2). Öğrencilerden seçtikleri malzemelerin boyutlarını, renklerini ve yüzey dokularını incelemeleri ve kompozisyonlarına uygun şekilde düzenlemeleri beklenir. Malzeme seçimlerini bireysel tercihlerine veya grup kararlarına göre yapmaları sağlanır (SDB1.2, SDB2.2). Yapıştırma işlemi sırasında malzemeleri yan yana ve düzenli bir şekilde yerleştirmeleri, boşluk bırakmamaları ve renk geçişlerini dengeli bir şekilde yapmaları gerektiği vurgulanır. Sanatsal üretim sürecinde nefesli çalgılarla oluşturulmuş fon müzikleri, halk ezgilerinin
modern yaylılar veya piyano ile yeniden düzenlenmiş hâlleri ile mistik ve epik bir atmosfer oluşturan sözsüz dombra ezgileri dinletilir. Süreç boyunca öğrencilerden sabırlı ve özenli çalışmaları, dikkatli planlama yapmaları ve iş birliği ile estetik bir sonuca ulaşmaları beklenir (D12.3, E1.3). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak öz değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Anadolu halk kültürüne ait mitolojik, fantastik veya mizahî hikâyelerden esinlenerek karakterler, olaylar ve sembolleri içeren resimli hikâye kitapları hazırlamaları istenebilir. Hikâye kitaplarının hazırlanmasında resim, kolaj gibi farklı tekniklerden veya dijital araçlardan faydalanmaları sağlanabilir.

Öğrencilerin Anadolu halk kültürüne ait mitolojik, fantastik veya mizahî karakterlerle ilgili çizgi film veya belgeseller izlemeleri sağlanabilir. İzledikleri hikâyelerdeki sembollerin anlamlarını resimle ifade etmeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D11. Özgürlük, D18. Temizlik

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin nesnelerin veya figürlerin kendi içlerindeki oranlarını ve aralarındaki boyut farklılıklarını algılayabildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin nesneler arasındaki boyut farklılıklarını algılama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla değerlendirilir:
• Bir tren mi yoksa otobüs mü daha uzundur?
• Bir kelebek mi yoksa kuş mu daha büyüktür?
• Bir ağacın dalları mı yoksa gövdesi mi daha geniştir?

Öğrencilere çevrelerinde gördükleri nesne ve figürlerin bir sanat eserinin parçası olabileceğini ve günlük yaşam ile sanat arasındaki bağlantıyı fark etmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• En sevdiğiniz eşyanızı ve arkadaşınızın resmini yapsaydınız onları nerede ve nasıl göstermek istersiniz?
• Bir resim yapacak olsanız bu resme çevrenizdeki hangi figürleri eklemek isterdiniz?

GS.3.3.1
Öğrencilerden çağdaş Türk resim sanatındaki figüratif resimleri inceleyebilmeleri beklenir. Çağdaş Türk resim sanatında kültürün önemine vurgu yapılarak figüratif temalı eser görselleri, dijital veya basılı ortamda paylaşılır. Şeref Akdik’in "Mektebe Kayıt", Nuri İyem’in "Köylü Kadınlar", Turgut Zaim’in "Keçili Kız" ve Neşet Günal’ın "Başakçı Kadın" isimli eserleri sunulur. İncelenecek eserleri sınıf içinde yapılacak demokratik oylamayla belirlemeleri sağlanır (OB5, OB9, D3.4, SDB2.2). Eser seçim sürecinde öğrencilerden tercih sebeplerini açıklamaları istenir (SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerin kendi ilgi ve değerleri doğrultusunda bilinçli seçimler yapmaları ve bu tercihleri gerekçelendirmeleri istenir (E1.6). Eserlerdeki manzaralar karşısında hissettiklerini ifade etmeleri ve kendilerini, bu manzaraların içinde hayal etmeleri beklenir (SDB1.1). Figüratif resmi sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) öğrencilerden eserin türü, yapım tekniği, yapım yılı gibi özelliklerini tahmin etmeleri istenir. Bu amaçla her gruba eserle ilgili ipuçları içeren bilgi kartları dağıtılır ve gruplardan bu ipuçlarını birleştirerek eserin künye özelliklerini belirlemeleri beklenir (OB4, KB2.10). Resimdeki
insanlar, nesneler, hayvanlar gibi bilgi objelerini detaylı şekilde betimlemeleri ve ulaştıkları sonuçları sınıfa sunmaları sağlanır (D3.4, SDB2.1, SDB2.2). Figüratif resmi sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) öğrencilerden eserin konusuna ilişkin fikir yürütmeleri ve figürlerin yaptıklarını, bulundukları ortamı, aralarındaki mesafeleri ve kullanılan renkleri açıklamaları beklenir (OB4). Sanat elemanlarından renk ve biçim; tasarım ilkelerinden tekrar, zıtlık ve oran-orantı üzerinde durulur (KB2.4, D7.1). Ana ve ara renkleri, sıcak ve soğuk renkleri, tekrar eden biçimleri; boyut, yön ve biçim zıtlıklarını tespit etmeleri sağlanır. Figürlerin yerleşimini ve yön ilişkilerini
tartışarak renklerin sıcak ve soğuk etkilerini açıklamaları beklenir (KB2.18). Eserin odak noktasındaki figür veya figürleri tespit etmeleri sağlanır. Figüratif resmi sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) eserin konusu ile sanat elemanları ve tasarım ilkeleri arasında ilişki kurmaları beklenir. Öğrencilerden eserle ilgili "Bu resim bana ... hatırlatıyor." şeklinde bir cümle kurarak hissettikleri anlam ve duyguyu ifade etmeleri istenir (SDB1.1). Eseri Anadolu’nun kültürel ve toplumsal göstergeleri açısından incelemeleri ve sanatçının mesajına ilişkin fikir yürütmeleri beklenir (SAB2.2, OB5). Figüratif resim hakkında sanatsal yargıda bulunmaları için (ç) eseri,
sanatın yansıtmacı ve anlatımcı kuramlarına göre öğretmen rehberliğinde değerlendirmeleri sağlanır. Resimdeki olayların gerçek yaşamla ilişkisini ve eserdeki unsurların gerçek dünyadaki karşılığını değerlendirmeleri istenir. Grupların eserle ilgili fikirlerini bu ölçütlerle değerlendirerek bir cümleyle paylaşmaları beklenir (KB2.17, E3.5, D11.2). Öğrencilerin esere ilişkin beğenilerini duygusal deneyimleri ve içsel değerlendirmeleri doğrultusunda açıklamalarına imkân verilir (SDB3.3). Süreç gözlem formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
GS.3.3.2
Öğrencilerden günlük yaşam sahnelerini yansıtan figüratif resim yapabilmeleri beklenir. Oran-orantı, yön ve uzaklık ilişkilerini kurarak figüratif kompozisyon tasarlamaları için (a) kendi yaşamlarından anlamlı bir sahne seçmeleri istenir. Bu sahne öğrencinin değerlerine, duygusal bağ kurabileceği anılara veya sosyal çevresindeki olumlu deneyimlere dayandırılabilir. Anadolu kültürüne ilişkin farkındalık kazanmaları amacıyla düğün, bayram, köy hayatı, oyun, pazar sahneleri gibi temalar belirlemeleri sağlanır. Seçtikleri sahnenin detaylarını düşünmeleri ve kompozisyona kültürel unsurları eklemeleri için öğrencilere açık uçlu sorular yönlendirilir. Bu unsurları listelemeleri beklenir (OB5, SDB1.2). Oran-orantı, yön ve uzaklık ilişkilerini kurarak figüratif kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını özgün resimlere dönüştürmeleri istenir (KB2.20, OB4). Pastel boya, sulu boya ve renkli kuru kalemler temel malzeme olarak sunulur. Her öğrencinin anlatım
araçlarını fikir alışverişi yaparak özgürce seçmesi sağlanır (SDB1.2, E1.2). Malzeme ve teknik kullanımı uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilerden figürlerin boyutlarına, nesneler arasındaki mesafeye ve mekânsal derinliğe dikkat ederek kompozisyonlarını oluşturmaları beklenir. Çizimlerinde geçmiş yaşantılarına, kültürel bağlamlarına ve sosyal çevrelerine ilişkin unsurları yansıtmaları istenir (OB5, SDB1.1). İnsan figürünün oranlarını anlamaları için geometrik çizim odaklı çalışmalar yapmaları sağlanır. Perspektif kurallarına uygun
olarak yakın nesneleri büyük, uzak nesneleri ise küçük çizmeleri gerektiği vurgulanır. Geometrik şekillerle figür çizimi ve oran-orantı konularında öğrencilerle dijital içerikler ve kısa videolar paylaşılabilir. Bu süreçte öğrencilerin hayal gücünü kullanarak fikirlerini geliştirmeleri sağlanır (E1.4, E1.5). Çalışmalar tamamlandığında öğrencilerden resimlerini betimlemeleri ve duygularını açıklamaları beklenir (OB5, OB9, SDB1.1). Sunum sırasında resmettikleri sahnelerin anlamını, kompozisyona ekledikleri kültürel detayları ve resimlerin  oluşturulma sürecini açıklamaları istenir (SDB1.2). Öğrencilerin çalışma ortamını iş birliği içinde temizlemeleri ve düzenlemeleri sağlanır (D18.2, E2.2, SDB2.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak rubrik ve öz değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden figüratif resim koleksiyonlarına sahip sanat müzeleri hakkında araştırma yapmaları istenebilir. Bu amaçla sanal müze ziyareti gerçekleştirmeleri veya imkânlar dâhilinde aile büyükleriyle bir müzeyi ziyaret etmeleri istenebilir. Ziyaret sırasında edindikleri deneyimlerini ve gözlemlerini arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanabilir.

Öğrencilerden çağdaş Türk figüratif resim sanatına ait örneklerin bulunduğu kartlarla eşleştirme oyunu oynamaları istenebilir. Öğrencilerin geometrik şekilleri temel alarak insan ve hayvan figürleri çizmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D1. Adalet, D2. Aile Bütünlüğü, D10. Mütevazılık, D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin çizgi, şekil, boyut, kompozisyon gibi temel çizim bileşenlerine ilişkin farkındalıklarını olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin çizgi, şekil, boyut, kompozisyon gibi temel çizim bileşenlerine ilişkin farkındalıkları aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Çizim yaparken kâğıdınızda boş alanlar mı yoksa dolu alanlar mı daha fazla olmalıdır?
• Çizim yaparken çizgilerinizin kalınlığını veya inceliğini nasıl kontrol edersiniz?
• Çizimlerinizde nesnelerin boyutlarını doğru göstermek için neler yaparsınız?

Radyo tiyatrosuna ilişkin farkındalıklarını geliştirmek için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir tiyatro oyununu, sahne ve kostüm olmadan yalnızca dinlemek nasıl bir deneyim olur?
• Seslerle anlatılan bir tiyatro oyununda oyuncuların yüz ifadeleri ve beden hareketlerinin yerine neler kullanılabilir?

GS.3.4.1
Öğrencilerden hikâyeden hareketle imgesel çizim yapabilmeleri beklenir. Öğrencilere macera veya komedi temalı kısa bir radyo tiyatrosu dinletilir. Öğrencilerin yaşadıkları deneyime ilişkin hissettikleri ve hayal ettikleri hakkında fikirlerini ifade etmeleri sağlanır (SDB1.1). Televizyonun yaygınlaşmasından önceki dönemlerde radyo tiyatrosunun halkın eğlence, eğitim ve kültürel birikimini destekleyen önemli bir araç olduğu açıklanır. Aile bireylerinin bir araya gelerek dinledikleri, paylaşımlarda bulundukları ve toplumsal değerlerin  aktarılmasında rol oynadığı vurgulanır (OB5). Bu bağlamda öğrencilerde aile içi iletişim ve etkileşim konusunda farkındalık geliştirmeleri sağlanır (D2.3). Radyo tiyatrosunda anlatılan hikâyeyi hayal gücüyle tasarlamaları için (a) öğrencilere tek oturumluk tiyatro oyunları dinletilir. Türk edebiyatına ait eserler, geleneksel hikâyeler ve halk masalları örnek olarak seçilir (OB5). Öğrencilerden hikâyede geçen karakterler, olaylar ve temalar üzerine düşünmeleri istenir. Hikâyede dikkat çeken detayları not almaları, hikâyeyle ilgili imgelerini zihinlerinde canlandırmaları sağlanır (E3.2, KB2.4). Aynı hikâyenin, her bireyde farklı sahneler ve karakterler çağrıştırabileceği ifade edilir (E2.1). Böylece bireysel farklılıkların ve üretkenliğin zenginlik olduğunu anlamaları beklenir (D1.2). Hikâyeyi gruplar hâlinde canlandırarak karakterlerin duygularını ve olayların atmosferini daha iyi anlamaları sağlanır (SDB2.3). Tasarladığı hikâye ve karakterleri yansıtan desen oluşturmaları için (b) öğrencilerden imgelerini grafit kalem veya siyah ve gri tonlardaki boyama kalemlerini kullanarak çizim yoluyla ifade etmeleri istenir (KB2.20). Farklı sertlikteki kalemlerin (HB, 2B, 4B) özelliklerini
deneyimlemeleri sağlanır (OB4, SDB1.2). Sert kalemlerin net hatlar ve detaylarda, yumuşak kalemlerin ise geniş alanların tonlamasında kullanıldığı anlatılır. Öğrencilerden yüzeyde boşluk ve doluluk dengesine dikkat ederek çizim yapmaları beklenir. Vurgulamak istedikleri detayları daha koyu veya belirgin çizmeleri önerilir. Öğrencilere çalışmalarında öz güven kazanmaları için rehberlik edilir. Sabırlı ve özenli çalışmaları konusunda istekli olmaları sağlanır. Çalışmanın tamamlanması için ayrıntılara dikkat ederek sebat etmeleri gerektiği vurgulanır (E1.3, D12.3). Tamamlanan desenler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir (OB2). Çalışmalarındaki
başarılı yönleri ve geliştirmeleri gereken noktaları fark etmeleri sağlanır. Her öğrencinin kompozisyonundaki hikâye kurgusunu açıklayarak süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık fikirlilikle değerlendirmesi istenir (E3.5, D10.1, SDB1.2, SDB1.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanır ve kontrol listesi ile öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden paylaşılan bir hikâyedeki her sahneyi açık, orta ve koyu tonları kullanarak seri çizim ya da hikâye panosu şeklinde görselleştirmeleri istenebilir. Radyo tiyatrosunun mevcut hikâyesini yeniden yorumlamaları veya hikâyeye alternatif bir son yazmaları sağlanabilir.

Öğrencilerden hikâyenin tamamı yerine yalnızca karaktere, bir nesneye veya bir mekâna odaklanmaları istenebilir. Belirledikleri bölümü birkaç cümleyle yazarak kendi cümleleriyle özetlemeleri ve bu bölümü çizim yoluyla ifade etmeleri sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Öğrencilerin renkler arasındaki zıtlık ilişkilerini algılayabildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin renkler arasındaki zıtlık ilişkilerini algılama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Sıcak bir renk ile soğuk bir rengi yan yana kullandığınızda hangisi daha çok dikkat çeker?
• Bir resimdeki sarı mı yoksa mavi mi daha dikkat çekicidir?

Arkası yarın hikâye anlatım tekniğini anlamalarını sağlamak ve zıt renklere ilişkin  farkındalıklarını geliştirmek için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Gözlerinizi kapatıp sadece bir sesi dinleyerek hayal kurmak nasıl olurdu?
• Bir hikâye dinlerken hikâyenin en heyecan verici kısmı yarıda kesilirse ne hissedersiniz?
• Bir hikâyeyi tek seferde dinlemek mi yoksa bölümler hâlinde dinlemek mi daha  eğlencelidir?
• Sarı bir nesneyi daha belirgin hâle getirmek için arka planda nasıl bir renk kullanırdınız?

GS.3.5.1
Öğrencilerden zıt renkleri kullanarak imgesel resim yapabilmeleri beklenir. Kırmızı ve yeşil, mavi ve turuncu, sarı, mor gibi zıt renk çiftlerini içeren görselleri ve tabloları dijital veya fiziksel ortamda incelemeleri sağlanır (OB2, OB4). Bilgilerini pekiştirmek amacıyla renk çemberi yarışması düzenlenir. Öğrenciler iki gruba ayrılarak grupların öğretmen tarafından seçilen rengin zıttını, doğru bir şekilde bulmaları istenir. Gruplara belirli bir süre tanınarak verdikleri her doğru cevap için puan verilir. Her turda farklı bir renk seçilerek süreç boyunca tüm öğrencilerden grubuna katkı sağlaması beklenir (D3.4, E2.5). Yarışmanın sonunda gruplardan birbirini tebrik etmeleri ve zıt renklerin görsel etkisi üzerine kısa bir değerlendirme yapmaları beklenir (SDB1.2, SDB2.1, KB2.17). Öğrencilere tarihî ve kültürel içerikli olayların yanı sıra ahlaki dersler içeren kısa hikâyeler anlatılır. Bu hikâyelerde zıt renk ilişkileriyle oluşturulmuş tasvirlerin yer almasına özen gösterilir (OB5). Öğrencilerin arkası yarın tekniği ile anlatılan hikâyenin devamını hayal gücüyle tasarlamaları için (a) hikâye merak uyandıran bir noktada kesilir. Öğrencilerin hikâyenin devamını düşünerek kendi kurgularını ve karakterlerini tasarlamaları sağlanır (KB2.11, E3.3). Hikâye akışını, karakterleri ve olayları zıt renklerle yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını görsel olarak ifade etmeleri beklenir. Yağlı pastel boya veya renkli kuru kalemler görsel anlatım araçları olarak sunulur
ve malzeme seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları sağlanır (E1.2, D11.2,
KB2.13). Boyaların kullanım şekli ve uygulama teknikleri gösterilir. Renklerin yüzeye daha canlı ve yoğun bir biçimde aktarılabilmesi için yağlı pastelin bastırarak uygulanması gerektiği öğrencilere belirtilir. Zıt renklerin birbirine karıştırılmadan, yan yana sürülerek uygulanması beklenir. Bir rengin öne çıkması için diğer rengin yoğunluğunun azaltılması gerektiği açıklanır. Öğrencilere rehberlik edilerek renk kullanımı ve kompozisyon tasarımı hakkında geri bildirim verilir. Sıcak renkleri hareketli ve enerjik sahnelerde, soğuk renkleri ise sakinlik veya huzur veren sahneler için tercih etmeleri sağlanır. Öğrencilerden  kullandıkları renk çiftlerini ve bu renklerin hikâye ile uyumunu açıklamaları beklenir. Sabırlı ve özenli çalışmaları konusunda istekli olmaları sağlanır (E1.3, E3.2, SDB1.2). Çalışmanın tamamlanması için ayrıntılara dikkat ederek sebat etmeleri gerektiği vurgulanır (D12.3). Tamamlanan desenler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir.
Öğrencilerden süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık
fikirlilikle değerlendirmeleri istenir (E3.5, SDB1.2). Kullandıkları renk çiftlerini ve bu renklerin hikâye ile olan uyumunu açıklamaları beklenir. Çalışmalarındaki başarılı yönleri ve geliştirmeleri gereken noktaları fark etmeleri sağlanır (E3.8, D10.1, SDB1.3, SDB3.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi veya öz  değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden paylaşılan hikâyede yer alan her sahne için ayrı bir resim yapmaları ve her  sahnede farklı zıt renk çiftini kullanmaları istenebilir.

Zıt renk çiftlerinin yer aldığı kartlar kullanılarak eşleştirme etkinliği yapılabilir. Öğrencilerin  tek bir sahne üzerinde çalışmaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D4. Dostluk, D14. Saygı, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin sanatın insan hayatındaki önemine, günlük yaşamdaki yerine ve Cumhuriyet’e
ilişkin ön bilgilerinin olduğu kabul edilmektedir.

Sanatın günlük yaşamdaki yerine ve Cumhuriyet’le ilişkisine yönelik farkındalık düzeylerini
belirlemek amacıyla öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Günlük hayatınızda resim, fotoğraf gibi sanat eserleriyle nerelerde karşılaşıyorsunuz?
• Sanatın insanların duygularını ifade etmelerine yardımcı olduğunu düşünüyor musunuz?
• Cumhuriyet’i anlatan bir resim yapsaydınız resminizde neleri çizerdiniz?

Öğrencilere geçmişten günümüze görsel sanatların önemini fark edebilmeleri için  aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Sizce resimler geçmişteki insanlarla aramızda nasıl bir bağ kurar?
• Bugün karşılaştığınız güzel resimler, geçmişte resim yapmayı öğreten sanat okullarının
katkısıyla ortaya çıkmış olabilir mi?

GS.3.6.1
Öğrencilerden Cumhuriyet’in ilk yıllarında görsel sanatların önemini yansıtan sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Öğrencilerin sanat kavramına ilişkin düşüncelerini ifade etmeleri için yönlendirmeler yapılır (OB9). Öğrencilere günlük yaşamdan örneklerle resim, müzik, edebiyat, tiyatro ve dans gibi sanat türleri tanıtılır. Sanatın insanların duygu ve düşüncelerini ifade etmede önemli bir araç olduğu vurgulanır. Görsel sanatların görmeye dayalı sanatlar olduğu fark ettirilir. Resim, heykel, mimari, el sanatları gibi örneklerle görsel sanatların kapsamı somutlaştırılır. Sanatın Cumhuriyet’in kuruluş  yıllarında değişim sürecinde önemli bir rol oynadığı vurgulanır. Ardından Mustafa Kemal Atatürk’ün resim ve heykel gibi sanat alanlarına verdiği destek, sanat okullarının açılması ve kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalar  öğrencilere kısa animasyon, çizgi film tarzı belgesel veya görsel materyaller aracılığıyla sunulur (OB1). Cumhuriyet öncesinde açılan sanat okullarıyla başlayan resim eğitiminin, Cumhuriyet Dönemi’nde yaygınlaştırıldığı ve kurumsal olarak güçlendirildiğine kısaca değinilerek öğrencilerden bu süreçler arasında tarihî köprü kurması beklenir. Öğrencilerden konu hakkındaki görüşlerini paylaşmaları istenir (SDB2.1, KB2.14). Bu süreçte birbirlerini saygıyla dinlemeleri ve farklı düşünceleri hoşgörüyle karşılamaları beklenir (D14.1). 1923- 1945 yılları arasında görsel sanatlara verilen önemi yansıtan kompozisyon tasarlamaları için
(a) öğrencilerin konuyu anlatan sembolleri ve görselleri bir araya getirmeleri sağlanır. Bu
aşamada öğrencilere Mustafa Kemal Atatürk’ün sanat hakkındaki kısa ve anlaşılır sözlerinin yer aldığı kartlar dağıtılır. Aynı kartları alan öğrencilerden vızıltı grupları oluşturarak sözlerin anlamını tartışmaları ve ulaştıkları fikirleri grup temsilcileri aracılığıyla paylaşmaları istenir (KB2.18, E3.5, SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden fikirlerini açık, anlaşılır ve saygılı bir şekilde ifade etmeleri beklenir (E2.3). Grupların karşılıklı fikir alışverişi yaparak farklı bakış açıları geliştirmelerine rehberlik edilir (D4.2). 1923-1945 yılları arasında görsel sanatlara verilen önemi yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarladıkları imgeleri birleştirerek sanata verilen önemi, seçtikleri semboller ve görseller aracılığıyla resim veya kolaj çalışmasına dönüştürmeleri beklenir. Resim çalışmaları için yağlı pastel boya, sulu boya, renkli kuru kalemler; kolaj için renkli kâğıtlar, dergi parçaları, karton gibi malzemeler önerilir. Öğrencilerin uygulamalarda palet, fırça gibi sanat temalı sembollerle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi binası, mecliste toplanan milletvekilleri, "Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir." yazısı, Türk bayrağı, hilal ve yıldız, Türk bayraklarıyla süslenmiş sokaklar ve meydanlar, el ele tutuşan çocuklar, fener alayı ve 29 Ekim pankartları gibi Cumhuriyet’i temsil eden imgelerden
yararlanmaları sağlanır (D19.1, OB4). Bu aşamada sürdürülebilir malzemelerden faydalanmaları tavsiye edilir (OB8, D17.3, D18.3). Öğrencilerin çalışmalarında daha önce öğrendikleri farklı resim tekniklerini kullanmaları desteklenir (SDB1.1). Yaptıkları çalışmada anlatmak istedikleri konuya uygun ögeleri bir araya getirmeleri beklenir. Uygulamalarda öğrencilerin iş birliği yapmaları, fikir alışverişinde bulunmaları ve uzlaşmacı bir tutum geliştirmeleri sağlanır. Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir (OB2). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden resim yapmanın önemini ve resmin yaşamla ilişkisini yansıtan bilgi görseli
hazırlamaları istenebilir. Günlük hayatta karşılaştıkları resim, fotoğraf, heykel gibi örnekleri
bir araya getirerek görsel sanatların önemini vurgulayan kolaj çalışması yapmaları  sağlanabilir. Ayrıca öğrencilerden Cumhuriyet’in ilk yıllarında bestelenen marşlardan kısa
bir bölüm dinlemeleri ve marş sözlerinin zihinlerinde oluşturduğu imgeleri resmetmeleri
istenebilir.

Öğrencilere sanatla ilgili temel bilgileri pekiştirmek amacıyla kart oyunları veya hafıza
eşleştirme oyunları oynatılabilir. Öğrencilerden Atatürk’ün sanatla ilgili bilinen sözlerini
kullanarak "Cumhuriyet ve Sanat Panosu" hazırlamaları istenebilir. Panoda palet, nota,
tiyatro maskesi, sahne perdesi, bale pabuçları, fırça gibi sembollerin yanı sıra 29 Ekim
kutlamalarına ait görsellere de yer vermeleri sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin bilim insanlarının bilime katkılarını ve bilim ile teknolojinin hayata sağladığı olumlu etkileri bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin bilim insanlarının başarılarına ve günlük yaşamda kullanılan teknolojik araçlara ilişkin farkındalık düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Alper Gezeravcı, Cahit Arf, Albert Einstein (Albırt Aynştayn), Thomas Edison (Tamıs Edison) gibi bilim insanlarının neler yaptığını açıklar mısınız?
• Günlük yaşamınızda kullandığınız veya çevrenizdeki insanların kullandığı teknolojik araçlar nelerdir?

Bilim ve teknoloji müzesindeki eserleri anlamlandırabilmeleri, müzelerin koruma ve sergileme işlevlerini fark edebilmeleri için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir müzede yeni icatları veya eski buluşları aynı anda görebilseydiniz hangisi daha çok dikkatinizi çekerdi?
• Teknolojik veya bilimsel bir ürünü korumak için sizce hangi önlemler alınmalıdır?
• Sizce bazı eşyaların müzelerde saklanmasının ve sergilenmesinin temel nedeni nedir?
• Gelecekte bir müzede sergilenecek ne tür icatlar görmek istersiniz?

GS.3.7.1
Öğrencilerden geçmiş ve günümüz teknolojilerini estetik ve işlevsel açıdan karşılaştırabilmeleri beklenir. İletişim, gözlem, araştırma, bilgi depolama, yazı, medya, haritalama gibi alanlarda geçmişte kullanılan teknolojik araçların görselleri veya modellerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB2). Öğrencilerden ilgilerini çeken araçlar hakkında merak ettiklerini sormaları ve bu araçların günlük yaşamdaki yerini açıklamaları beklenir (KB2.8, E3.8). Geçmişteki teknolojik araçların günümüzdeki karşılıklarına ilişkin fikirlerini konuşma halkası, fikir taraması veya kavram haritası yoluyla paylaşmaları sağlanır (E3.5, SDB2.1). Bu süreçte öğrencilerden bireysel ve grup çalışmalarında sorumluluk alması beklenir (E2.2, D3.4). Geçmiş ve günümüz teknolojilerinin estetik ve işlevsel özelliklerini belirlemeleri için (a) öğrencilerden ilgi duydukları araçların eski ve yeni sürümlerine ilişkin dijital veya basılı kaynaklardan bilgi toplamaları ve bunları kaydetmeleri istenir (KB2.6, E3.2, D3.3, OB1, OB2). Kaynak kullanırken güvenilir bilgiye erişme yollarını öğrenmeleri ve elde edilen bilgileri malzeme, boyut, kullanım amacı ve estetik özellikler temelinde değerlendirerek benzerlikler ve farklılıklar tablosu oluşturmaları sağlanır (OB2). Öğrencilere eski teknolojilerin günlük yaşama etkilerini anlatan hikâyeler veya kısa videolar izletilir. Bu araçları kullanan insanların yaşamlarını hayal ederek bilimsel gelişmelerin, teknoloji ve günlük hayata etkilerini açıklamaları beklenir (SDB2.3). Elde ettikleri bilgilerden yola çıkarak teknolojideki değişimlere ilişkin sebep ve sonuç ilişkileri kurmaları sağlanır (E3.6, OB1). Süreç gözlem formu veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

GS.3.7.2
Öğrencilerden okulunda bilim ve teknoloji müzesi yapabilmeleri beklenir. Müzelerin koruma ve sergileme işlevleri hakkında sorular yönlendirilerek müzelerin kültürel ve bilimsel mirası gelecek nesillere aktarmadaki önemini fark etmeleri sağlanır. Öğrencilerden bilim ve teknoloji müzesine uygun araçları araştırarak sınıfa getirmeleri istenir (KB2.8, SDB1.2). Müzeler Haftası (18-24 Mayıs) kapsamında fiziksel veya sanal ortamda bilim ve teknoloji müzesini ziyaret etmeleri sağlanır. Ziyarette eserlerin malzeme, boyut, kullanım amacı ve estetik özelliklerini incelemeleri beklenir. Ayrıca öğrencilerin müzede görgü kurallarına uygun davranmaları sağlanır (D14.1). Bilim ve teknoloji müzesi koleksiyonuna uygun eser tasarlamaları için (a) öğrencilerden telefon, otomobil gibi teknolojik araçları estetik bir gözle incelemeleri istenir. Bu araçların işlevsel özelliklerinin yanı sıra tasarım değerini de fark etmeleri sağlanır. Gelecek teknolojilerine dair videolar izletilerek gelecekteki olası tasarımlar üzerine beyin fırtınası yapmaları istenir. Grup tartışmaları, fikir kartları veya kavram haritaları ile öğrencilerin yaratıcı düşünmeleri sağlanır (KB2.18). Tartışma sırasında oluşan muhtemel fikir ayrılıklarında çözüm odaklı yaklaşımlar geliştirmeleri beklenir (D12.1). Öğrencilerden tasarlamak istedikleri araçların geçmişi, bugünü ve geleceği hakkında fikir yürüterek tasarımlarını imgeleştirmeleri istenir (OB4, KB2.8, SDB3.2). Açık uçlu sorularla seçtikleri aracın gelecekteki görünümlerini hayal etmeleri ve fikirlerini özgürce ifade etmeleri sağlanır (E3.3, E3.5, SDB2.1). Modelleme öncesinde taslak çizimler hazırlamaları önerilir. Bilim ve teknoloji müzesi koleksiyonuna uygun eserlerle müze oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını kullanım ömrünü tamamlamış sürdürülebilir malzemelerle üç boyutlu modellere dönüştürmeleri beklenir (KB2.20, OB8, D17.3, E3.3). Malzemeleri fikir alışverişi yaparak belirlemeleri ve uygun maliyetli malzemeler tercih ederek kaynakları verimli kullanmaları sağlanır (SDB1.2, D16.1, D17.3). Üç boyutlu özgün ürünleri fiziksel ve işlevsel özelliklerine göre tanımlamaları istenir. Tamamladıkları teknolojik araçları malzeme, boyut ve kullanım amaçlarına göre ayrıştırarak tasnif etmeleri sağlanır. Eserlerine tasarım adı, üretim tarihi, malzeme ve kullanım amaçlarının yer aldığı etiketler
hazırlamaları beklenir (KB2.5). Öğrencilerden tasarımlarını icat olarak tanımlayan kısa bir açıklama yazmaları istenir. İcat ve yenilikleri başkalarıyla paylaşmadan önce korumaya
almaları gerektiği hatırlatılır (OB1). Öğrencilerin sergileme düzeniyle ilgili fikir alışverişinde bulunarak eserleri tematik bölümlere göre iş birliği içinde gruplandırmaları istenir (SDB2.2). Koleksiyon öğretmen rehberliğinde okul müzesine dönüştürülür. Okul koridorlarında tasarıma uygun alanlar öğrencilerle birlikte seçilerek raflar, stantlar ve vitrinlerle düzenlenir (E3.7). Sergi alanı küçük bir müzeyi andıracak şekilde hazırlanır ve tasarımların estetik görünümünde arka planın önemine dikkat çekilir. Ürünler performans görevi olarak tanımlanarak gözlem formu veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden okulda açılacak bilim ve teknoloji müzesine, tanıtım afişi hazırlamaları istenebilir. Röportajlar, bulmacalar ve haberler içeren bilim ve teknoloji gazetesi hazırlamaları sağlanabilir. Telefonun son elli yılda kullanılan modellerine ait görselleri bulmaları ve bu görselleri kullanarak "Telefonun Tarihi" başlıklı bir tarih şeridi oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerden geçmişte teknolojik bir aracı çizmeleri ve bu aracın işlevini anlatmaları istenebilir. Sürdürülebilir malzemelerle kendi teknolojik araçlarını üç boyutlu tasarımlara  dönüştürmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin ışık, renk ve nesne arasındaki ilişkiyi algıladıkları ve açık ile koyu kavramlarını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin ışık ve renk ilişkisine dair farkındalık düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Çevrenizdeki açık ve koyu tonlardaki nesneleri gösterebilir misiniz?
• Karanlık bir odadayken renkleri görebiliyor musunuz?

Işığın renkler ve ton dağılımları üzerindeki etkisini fark etmeleri amacıyla öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Işık açıldığında, kısıldığında veya kapatıldığında çevrenizdeki nesnelerin renklerinde değişiklik fark ediyor musunuz?
• Bulutlu ve güneşli bir günde dışarıdaki nesnelerin renklerinde ne gibi farklılıklar gözlemliyorsunuz?

GS.4.1.1
Öğrencilerden doğadaki ve sanat eserlerindeki ton dağılımını algılayabilmeleri beklenir. Açık, orta ve koyu ton dağılımını gözlemlemeleri için (a) doğal ve yapay ışık kaynakları altında inceleme yapmaları sağlanır. Öğrencilerden nesneleri pencereden gelen doğal ışık, masa lambası gibi yapay ışık kaynakları altında gözlemleyerek ton farklılıklarını ayırt etmeleri istenir (E1.1, KB2.2). Doğadaki ve sanat eserlerindeki ton dağılımını karşılaştırmaları için (b) öğrencilerin ışık ve gölge kullanımının belirgin olduğu resimleri ve fotoğrafları incelemeleri sağlanır (OB4, OB5). Bu süreçte Neşet Günal’ın "Toprağa Öykü", "Başakçı Kadın II" isimli tabloları ve Rembrandt van Rijn’in (Rembrant van Reyn) "Yol Kenarında Üç Çiftlikli Manzara" (Fl. Landschap met drie boerderijen langs een weg, "Lantskap met dri burdereyen langs ın veh") isimli eserleri paylaşılır. Öğrencilerden inceledikleri eserlerde yer alan açık, orta ve koyu tonları belirlemeleri ve bu tonları uygun biçimde işaretlemeleri beklenir (OB9). Öğrencilerden siyah, beyaz ve gri tonlardaki kartları kullanarak açık, orta ve koyu tonlar arasındaki farklılıkları açıklamaları beklenir. Sanatçıların eserlerindeki ton dağılımını, izleyiciyi yönlendirmek için nasıl kullandığını fark etmeleri sağlanır. Tonlamanın iki boyutlu yüzeylerde hacim etkisi oluşturduğunu anlamaları beklenir. Eserlerdeki ton dengesi hakkındaki bilgilerini ve gözlemlerini öğrenme galerisi yöntemiyle paylaşmaları sağlanır (SDB1.2). Süreç gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.4.1.2
Öğrencilerden canlıların korunmasına ilişkin düşüncelerine yönelik sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Bu kapsamda 4 Ekim Dünya Hayvanlar Günü’nün önemi hakkında fikir taraması yapılır. Konuyla ilgili bilgilendirici belgeseller veya kısa filmler izletilerek öğrencilerin farkındalık kazanmaları sağlanır. Öğrencilerden hayvanlarla ilgili yaşadıkları anıları paylaşmaları istenir. Bu süreçte kendilerini hayvanların yerine koyarak onların duygularını anlamaları ve empati geliştirmeleri sağlanır (SDB1.1, E2.1). Böylece çevreye ve çevrede yaşayan diğer canlılara karşı saygılı, duyarlı ve sorumlu bir tutum geliştirmeleri; onlara değer verme konusunda farkındalık kazanmaları beklenir (D5.2, D9.3). Öğrencilerden doğal yaşam alanları ve doğayı koruma yolları üzerine dijital veya basılı kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (OB1). Canlıların korunmasına ilişkin düşüncelerini yansıtan kompozisyon tasarlamaları için (a) doğanın ve canlıların korunmaması durumunda ortaya çıkabilecek olası sonuçları altı şapkalı düşünme tekniği ile belirlemeleri sağlanır (E3.6, E3.10, OB8, SDB3.3). Grup tartışmalarında elde ettikleri bilgileri, balık kılçığı diyagramı ile görselleştirerek analiz etmeleri beklenir. Yaratıcı ve eleştirel düşünmeyi destekleyen bir ortamda, hayvan haklarına ilişkin çözüm önerileri geliştirmeleri istenir (SDB3.2, E3.10). Öğrenciler altı şapkalı düşünme tekniğine uygun olarak altı gruba ayrılır. Her gruptan şapkaların temsil ettiği düşünce türüne uygun bir tasarım fikri geliştirmeleri beklenir (SDB2.2). Düşüncelerini belirli tonlar veya renk gruplarına odaklanarak imgeleştirmeleri istenir. Farklı tonları kullanarak canlıların korunmasına ilişkin düşüncelerini yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) gruplardan poster, broşür, resim veya kolaj gibi sanatsal ürünler hazırlamaları beklenir. Örneğin beyaz şapka grubundan bilgi odaklı bir poster, kırmızı şapka grubundan konunun duygusal yönünü vurgulayan bir resim, siyah şapka grubundan ise riskleri gösteren bir broşür hazırlaması istenebilir. Uygulamalar için öğrencilere siyah, beyaz ve gri tonlardaki fon kartonları; gazete ve dergilerden kesilmiş görseller; yağlı pastel boya, sulu boya, guaj boya ve renkli kuru kalemler seçenek olarak sunulur. Malzeme seçimlerini, grup hâlinde fikir alışverişi yaparak belirlemeleri sağlanır (D16.1, SDB1.2, SDB2.2). Öğrencilerden sanatsal ürünlerde açık, orta ve koyu değerleri kullanarak ton dengesine dikkat etmeleri beklenir. Grup çalışmalarında akranları ile iş birliği yapmaları sağlanır (SDB2.2, D3.4, D20.4). İş birliği sürecinde sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri, karşılık beklemeden yardımlaşmaları ve grup üyelerinin katkılarına güven duyarak ortak hedefe ulaşma inancı geliştirmeleri istenir (E2.1, E2.4, E3.5). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Öğrencilerden süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını değerlendirerek doğa ve canlılara yönelik davranışları konusunda kararlar almaları beklenir (KB2.17, SDB3.3). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak rubrik veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden hayvan hakları, çevresel tehditler, tehdit altındaki canlıların korunması ve doğal yaşam alanları konularında kısa bir video hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerin sürdürülebilir malzemeler kullanarak hayvan figürlerini veya doğal yaşam alanlarını temsil eden küçük heykeller yapmaları sağlanabilir.

Öğrencilerin açık, orta ve koyu tonların ayırt edilmesine olanak tanıyan temel düzey görsellerden yararlanılabilir. Öğrencilerden beyaz nesneler için açık, siyah nesneler için koyu tonları temsil edecek şekilde nesneleri tonlarına göre gruplandırmaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerin çevrelerindeki doğal güzellikleri ve canlıları fotoğraflayarak ton farklılıklarını keşfetmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D14. Saygı, D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin millî kültüre ve Anadolu halk kültürüne ait motifler hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Millî kültür ve Anadolu halk kültürüne ait motifler hakkında farkındalıklarını değerlendirmek amacıyla öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Kıyafetlerde, takılarda veya günlük eşyalarda Türk kültürüne özgü sembollerden hangilerini  gördünüz?
• Anadolu halk kültüründeki mitolojik, masalsı veya fantastik karakterlerden hangilerini  hatırlıyorsunuz?

Öğrencilere millî kültür ve Anadolu halk kültürüne ait motiflerle sanat eserlerinde karşılaşabileceklerini
fark ettirmek için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Evinizdeki halı ve kilimlerde yerel kültüre ait hangi sembolleri fark ediyorsunuz?
• Kilim veya halılarda gördüğünüz bir motif, resimde veya heykelde karşınıza çıksa sizce ne anlam taşırdı?

GS.4.2.1
Öğrencilerden sanat eserlerinde yer alan kültürel ve yerel göstergelerin mesajlarını okuyabilmeleri
beklenir (OB1). Bu amaçla öğrencilerin Türk resim sanatından yerel kültüre ait kilim motifleri, Şahmeran, Tulpar, Nasreddin Hoca, Hacivat ile Karagöz gibi kültürel motif veya karakterlerin bulunduğu eserleri dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB5). Nuri Abaç’ın kültürel semboller içeren eserleri ile Nazan Erkmen’in Anadolu halk kültürünü yansıtan çalışmaları arasından örnekler özenle seçilir. Demokratik bir ortam oluşturularak incelenecek eserlere öğrencilerle birlikte karar verilir. Eserleri gördüklerinde hissettikleri duyguları ve tanıdıkları motifleri açıklamaları istenir (SDB1.1, SDB1.3). "Motifi bul!" etkinliği ile dikkat çeken görsel göstergeleri ve sembolleri belirlemeleri sağlanır. Öğrencilerden sanat eserlerindeki sembolleri nesnel bir tavırla betimlemeleri beklenir (E3.4, OB9, SAB3.1). Sembollerin nesnel özellikleri ve anlamları tartışılırken açık, orta, koyu değerler üzerine rehberlik edilir. Süreç boyunca öğrencilerin farklı fikirlere açık olmaları ve birbirlerinin düşüncelerine saygı göstermeleri desteklenir (D14.1, SDB2.3). Sanat eserlerinde yer alan
kültürel ve yerel sembollerdeki mesajları anlamlandırmaları için (b) öğrencilerden sembollerin
iletmek istediği mesajları analiz etmeleri beklenir (OB4). Sanat eserinin konusu, biçimi ve eserlerdeki sembollerin işlevleri arasında bağlantı kurmaları sağlanır. Venn diyagramı veya tersine beyin fırtınası tekniklerini kullanarak sembollerin toplumsal, kişisel ve kültürel bağlamdaki anlamlarını  karşılaştırmaları istenir (OB5, OB7, KB2.7, KB2.8, SDB2.3). Öğrencilerin sembollerin çok katmanlı anlamlarını keşfetmeleri ve bu anlamları kendi hayatlarıyla ilişkilendirmeleri sağlanır. Süreç çalışma yaprağı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. 

GS.4.2.2
Öğrencilerden kültürel ve yerel motiflerle resim yapabilmeleri beklenir. Sanatsal ürünlerinde
simetrik dengeyi tanımaları için dijital veya basılı kaynaklardan bilgi toplamaları ve bu bilgileri
kaydetmeleri sağlanır (OB1, OB2). Simetriyi kavramaları amacıyla ip baskısı uygulamaları yapmaları
ve bu kavramı açıklamaları istenir ve aynı zamanda doğadaki simetrik canlılardan örnekler vermeleri istenir (OB9). Kültürel ve yerel motiflerle simetrik kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerin Anadolu ve Türk kültürüne ait halı, kilim, çini ve mimari süslemelerdeki motifleri dijital veya basılı kaynaklardan inceleyerek bu motiflerdeki simetrik düzenlemeleri fark etmeleri sağlanır. Ardından öğrencilerden motiflere ilişkin merak ettiklerini sormaları ve motiflerin simetrisine ilişkin çıkarımlarını paylaşmaları beklenir (D7.1, E3.8, SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerin millî kimliklerini tanımaları, bu motiflerin geçmişle olan bağlarını fark ederek kendi tarihini araştırmaya ve öğrenmeye istekli olmaları sağlanır (D19.2). Tasarım sürecinde öğrencilerin seçtikleri motifin birim tekrarları ve simetrik özelliklerini planlamaları için rehberlik edilir. Öğrencilerden motifin büyüklüğü, yönü ve renklerine karar vermeleri beklenir (KB3.1). Kültürel ve yerel motiflerle simetrik kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden seçtikleri kültürel motiflerin görsellerini kâğıtlarının merkezine yapıştırarak bu desenleri simetrik şekilde genişletmeleri istenir. Yağlı pastel boya, renkli kuru kalemler, sulu boya gibi malzemeler arasından seçim yaparak çalışmalarını bu malzemelerle tamamlamaları sağlanır (E1.2, KB2.20). Uygulama öncesinde seçtikleri malzemeleri hazırlamaları, bu malzemeleri dikkatli ve özenli bir şekilde kullanmaları beklenir (D17.3, SDB1.2). Kompozisyonlarının estetik bir bütünlüğe sahip olması için kâğıt yüzeyini verimli kullanmaları, desenlerin devamlılığına ve renk uyumuna dikkat etmeleri gerektiği vurgulanır. Bu çalışmayla öğrencilerin Türk kültürünün sürdürülmesi için çaba
göstermeleri sağlanır (D19.1). Süreçte, öğrencilerin karşılaştıkları zorlukları fark ederek alternatif
çözüm üretmeleri desteklenir (E3.6, E3.7, SDB3.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir (OB2). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden sanat eserlerinde kullanılan sembollerin farklı coğrafyalardaki anlamlarını araştırmaları, bu araştırmalarını poster hâline getirmeleri, bu sembolleri kullanarak dijital hikâye veya animasyon hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerin sanat eserlerindeki sembollerden birini seçerek dokunsal bir model hazırlamaları,  seçtikleri sembolün nesnel anlamını ifade eden bir çizim yapmaları veya bir etkinlik şablonunu doldurarak sembolle ilgili düşüncelerini paylaşmaları sağlanabilir.

DB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D9. Merhamet, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin en, boy, derinlik ve figür kavramlarına ilişkin temel bilgilerinin olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin üç boyut ve figür kavramlarına yönelik ön bilgileri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Heykel üç boyutlu mu yoksa iki boyutlu mudur?
• Bir kutunun enini, boyunu ve derinliğini gösterebilir misiniz?
• İnsan, hayvan veya doğada gördüğünüz nesneler figür müdür?

Heykelin üç boyutlu yapısını fark etmeleri için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir resme farklı açılardan bakarsanız arkasını görebilir misiniz?
• Bir heykelin etrafında dolaştığınızda heykeli her açıdan aynı mı görürsünüz?

GS.4.3.1
Öğrencilerden çağdaş Türk heykel sanatındaki figüratif eserleri inceleyebilmeleri  beklenir. İncelenecek heykeller tarihî olayları ve ulusal kahramanları yansıtan anıtsal nitelikteki eserler arasından özenle belirlenir. Öğrencilerin yaş düzeyine uygun estetik unsurlar taşıyan, gerçekçi biçimde insan veya hayvan figürünü betimleyen ve millî değerleri konu alan heykellerin görselleri dijital veya basılı ortamda sunulur. Bu kapsamda öğrencilerin Cumhuriyet Dönemi Türk heykel sanatındaki Atatürk, Kurtuluş Savaşı, Anıtkabir’de bulunan İstiklal ve Hürriyet Kuleleri" ile Aslanlı Yol’daki heykelleri incelemeleri sağlanabilir. Eser seçim süreci öğrencilerin katılımıyla yürütülür ve öğrencilerden seçtikleri eserlere ilişkin tercih nedenlerini açıklamaları beklenir (OB5, OB9, KB3.1, SDB1.1, SDB3.3). Böylece öğrencilerin kendi ilgi ve değerlerine uygun bilinçli tercihler yapmaları, seçimlerine yönelik gerekçeler sunmaları ve bu kararların sorumluluğunu üstlenmeleri teşvik edilir (E1.6). Figüratif heykeli sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) öğrencilerden eserin türü, yapım tekniği (taş, bronz, ahşap) ve yapım yılı hakkında tahmin yürütmeleri istenir (OB1). Heykelde yer alan figürleri ve unsurları inceleyerek gözlemlerini açıklamaları sağlanır (SDB2.1). Figüratif heykeli
sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) öğrencilerin eserin konusu ile görsel bileşenler arasındaki ilişkiyi anlamaları sağlanır. Öğrencilerden figürlerin duruşları, hareket yönleri, yüz ifadeleri üzerine düşünmeleri ve eserin konusunu belirlemeleri beklenir. Eserde sanat elemanları ve tasarım ilkeleri arasındaki ilişkileri tespit edebilmeleri için heykelin farklı açılardan fotoğraflarını incelemeleri istenir (OB4). Bu amaçla sanat elemanlarından şekil ve form; tasarım ilkelerinden ise tekrar, zıtlık, oran-orantı, hiyerarşi ve mekân üzerinde durulur (D7.1). Aynı zamanda bu kavramların tanımlarına değinilerek öğrencilerden kavramları açıklamaları istenir (OB9). Figüratif heykeli sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) seçecekleri bir heykelin tarihî arka planını araştırmaları ve anıtsallaştırılan kişi veya figürlerin toplumda bıraktığı etkiyi incelemeleri beklenir (KB2.6, SDB2.3). Heykellerin mekâna kattığı estetik değeri fark ederek çevreyle ilişkisini değerlendirmeleri sağlanır (D7.1). Öğrencilerden Türk heykel sanatına katkı sunan sanatçıları ve eserlerini saygı ve vefa ile anmaları beklenir (D15.2). Figüratif heykel hakkında sanatsal yargıda bulunmaları için (ç) sanat kuramlarına dayalı bir süreç izleyerek eseri, yansıtmacı ve anlatımcı anlayışa göre değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerin
heykelin gerçek yaşamı yansıtıp yansıtmadığını ve içerdiği sanatsal anlatımı, öğretmen rehberliğinde
belirlemeleri istenir (E3.7). Öğrencilerden sanatçının heykeli oluştururken hissettikleri üzerine düşünmeleri ve bu süreçteki duygu ve düşüncelerini tahmin etmeleri beklenir (E2.1, SDB2.3). Öğrencilerin esere yönelik beğenilerini, kişisel duyguları ve içsel algıları doğrultusunda ifade etmeleri sağlanır (SDB1.1). Eser inceleme sürecinde çalışma yapraklarından faydalanılabilir. Süreç gözlem formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

GS.4.3.2
Öğrencilerden Türkiye’ye özgü bitki ve hayvan türlerini yansıtan üç boyutlu figüratif heykel  yapabilmeleri beklenir. Öğrencilerin yaşadıkları veya ilgi duydukları coğrafi bölgelere özgü bitki ve hayvan türleri hakkında belgeseller, kitaplar, dijital kaynaklardan yararlanarak bilgi toplamaları sağlanır (OB1, KB2.6). Topladıkları bilgileri derleyerek seçtikleri bitki veya hayvanların görsellerini ve temel özelliklerini içeren fikir panosu oluşturmaları beklenir (OB1, OB7, SDB1.2). Öğrencilerin doğal yaşamı koruma bilinci ve sorumluluk duygusu geliştirmeleri amacıyla doğa sevgisi, canlılara saygı, çevreyi koruma gibi değerler üzerinde durulur (D9.3, D16.2). Oran-orantı, yön ve mekân ilişkilerini kullanarak Türkiye’ye özgü bitki ve hayvan türlerini yansıtan üç boyutlu figüratif kompozisyon tasarlamaları için (a) seçtikleri bitki veya hayvanın gövde, baş, kanat, bacak gibi bölümlerinin oranlarını belirlemeleri sağlanır. Canlının pozisyonu, hareket yönü ve mekân içindeki konumunu planlamaları beklenir. Oran-orantı, yön ve mekân ilişkilerini kullanarak üç boyutlu figüratif kompozisyon oluşturmaları için (b) tasarladıkları figürleri kil, tel, karton, kâğıt hamuru veya sürdürülebilir malzemelerle şekillendirmeleri beklenir (OB8). Bu aşamada plastilin, oyun hamuru, tuz seramiği, modelleme kili gibi kolay şekillendirilebilen malzemeler de önerilebilir. Öğrencilerin çalışacakları malzemeleri seçmeleri, bunları özenli ve verimli bir şekilde kullanmaları beklenir (SDB1.2, D17.3). Figürün doğal ortamına uygun, oran-orantıları ve hareketli parçaları temel düzeyde
uygulanmasına yönelik rehberlik edilir. Çalışmalarında kullandıkları tasarım ilkelerini, figürü seçme sebeplerini, kültürel detayları ve üç boyutlu üretim süreçlerini anlatmaları sağlanır (SDB1.2). Çalışma ortamının düzenli tutulması gerektiği hatırlatılır ve öğrencilerin çalışma alanlarını iş birliği içinde temizlemeleri sağlanır (D18.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Öğrencilerin birbirlerinin çalışmalarını dikkatle inceleyerek emeklerini takdir etmeleri beklenir (E3.5, D14.1). Ürünler performans görevi olarak tanımlanır ve rubrik, kontrol listesi veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin ilgi duydukları heykel sanatçılarını araştırmaları, kâğıt hamuru, kil gibi malzemelerle
dekoratif amaçlı küçük boyutlu rölyef çalışmaları yapmaları, tasarladıkları üç boyutlu figürleri 3D yazıcılar veya kalemlerle modellemeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden alüminyum folyo, kâğıt veya doğal malzemelerle temel düzeyde hayvan ve bitki figürleri yapmaları; esnek tel, kumaş, karton bardak gibi sürdürülebilir malzemelerin parçalarını birleştirerek üç boyutlu figürler oluşturmaları sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D10. Mütevazılık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrencilerin açık, orta ve koyu değerleri algılayabildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin açık, orta ve koyu değerleri algılama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:

• Koyu tonlardaki nesnelerin bulunduğu ortamların ışık düzeyi nasıldır?

• Karanlık bir alanda bir nesneyi daha görünür hâle getirmek için hangi tonları kullanırsınız?

Açık, orta ve koyu değerler ile ton geçişlerini nesneler üzerinde düşünmelerini sağlamak için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:

• Bir futbol topunun yüzeyinde ışık kaynağına yakın alanlar ve uzak alanlar arasında nasıl bir ton farkı oluşur?

• Bir nesne üzerinde açık, orta ve koyu tonlar olmadan ışık-gölge etkisi oluşturabilir misiniz?

GS.4.4.1 Öğrencilerden açık, orta ve koyu değerlerle desen yapabilmeleri beklenir. Ton kavramı ile açık, orta ve koyu değerlerin resimlerde hacim oluşturmadaki rolü örneklerle açıklanır. Ton çubuğu görselleri, dijital veya basılı ortamda gösterilir. Kademeli geçişler, ton dağılımı ve yumuşak geçişlerin önemi örneklerle açıklanır. Öğrencilere küp, küre, üçgen prizma gibi temel geometrik formlardan oluşan modeller sunulur. Bu formlarla kompozisyon tasarlamaları için (a) bu nesnelerin ışık altındaki görünümünü gözlemlemeleri istenir (OB1, SAB1.2, KB2.2). Sınıftaki nesneleri inceleyerek açık ve koyu alanları belirlemeleri ve gözlemleri üzerine kısa bir fikir alışverişi yapmaları sağlanır (SDB2.1). Öğrencilere ışığın geliş yönünü dikkate alarak tonal dağılımı planlamaları ve desenlerini tasarlamaları için rehberlik edilir (SDB1.2). Öğrencilerden açık, orta ve koyu değerleri kullanarak desen oluşturmaları (b) istenir (E3.3). Siyah ve beyaz yağlı pasteller, temel teknik ve malzeme olarak tanıtılır. Koyu tonların siyah pastel, açık tonların beyaz pastel, orta tonların ise bu iki tonun üst üste sürülerek kaynaştırılmasıyla elde edilebileceğini deneyimlemeleri sağlanır (E3.7). Bu malzemelerle ton geçişlerini yumuşatmak ve kademeli hâle getirmek için kullanılacak yardımcı malzemeler uygulamalı olarak gösterilir. Işığın geliş yönüne dikkat çekilerek tonlamaları doğru yapmaları sağlanır (KB2.13). Öğrencilere rehberlik edilerek öğrenme eksikleri hakkında geri bildirim verilir. Tonlama sırasında sabırlı olmaları ve ayrıntılara dikkat ederek sebat etmeleri gerektiği vurgulanır (D12.3, E1.3). Öğrencilerin başarılı oldukları ve geliştirmeleri gereken yönlerini fark etmeleri sağlanır (D10.1, SDB1.3, SDB3.3). Her öğrencinin kendi kompozisyonundaki ton uygulamalarını, açık fikirlilikle değerlendirmeleri beklenir (E3.5, SDB1.2). Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanır ve kontrol listesi ile öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden siyah zemin üzerine beyaz kalem, tozsuz beyaz tebeşir veya beyaz pastel boya ile yalnızca ışıklı alanlara odaklanarak çizim yapmaları; giriş düzeyinde renkli natürmort resmini, siyah beyaz veya tek bir ton kullanarak ifade etmeleri istenebilir.

Öğrencilerden lambayla nesnelerin üzerine ışık tutarak açık ve koyu alanları fark etmeleri, temel geometrik formlardan oluşan bir düzenlemeyi veya tek bir geometrik formu tonlamaları istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin kademeli ton geçişlerinin nesnelere hacim kazandırdığını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin kademeli ton geçişlerinin hacim etkisi üzerindeki etkisine ilişkin mevcut bilgileri, aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Açık, orta ve koyu tonları daha çok hacimli cisimlerde mi yoksa düz yüzeylerde mi gözlemleyebilirsiniz?
• Bir nesneye ton geçişleri eklediğinizde hacim kazandırıp kazandırmadığını nasıl anlarsınız?

Tonlama, ışık-gölge ve üç boyut etkisi arasındaki ilişkiyi düşünerek kademeli ton geçişlerine ilişkin farkındalık kazanmaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Düz bir yüzeyi açık, orta ve koyu tonları kullanarak üç boyutlu gösterebilir misiniz?
• Kendi resminizde bir nesnenin üç boyutlu görünmesini nasıl sağlarsınız?

• Açık ve koyu tonlarla bir yüzeyi nasıl hacimli hâle getirebilirsiniz?

GS.4.5.1 Öğrencilerden nesnelerdeki kademeli ton geçişlerini yansıtan tek renkli natürmort yapabilmeleri beklenir. Küp, küre, üçgen prizma gibi temel geometrik formlara benzeyen nesneleri belirlemeleri ve bu nesnelerin günlük hayattaki kullanım alanlarını vızıltı gruplarında tartışmaları beklenir (OB1, E3.5, KB2.8, KB2.18, SDB2.1). Temel geometrik formlarla benzerlik gösteren nesnelerden oluşan kompozisyon tasarlamaları için (a) seçtikleri nesneleri sınıfa getirmeleri ve küçük gruplar hâlinde, fikir birliğiyle kompozisyonlarını hazırlamaları istenir (E3.3, D3.4, SDB1.2, SDB2.2). Grupların düzenlemeleri grafit kalem kullanarak taslak çizimlere dönüştürmeleri teşvik edilir (KB2.20). Taslaklarda öğrencilerin açık, orta ve koyu tonların yerlerini belirtmeleri ve ton çubuğu üzerinde bu değerleri göstermeleri sağlanır. Ton geçişlerinin ve çeşitliliğinin nesnelerin hacim algısını artırmasındaki rolünü eser örneklerinden hareketle kavramaları beklenir. Kademeli ton geçişlerini kullanarak üç boyut etkisi taşıyan tek renkli natürmort oluşturmaları için (b) gruplardan hazırladıkları kompozisyonları lavi tekniğiyle çalışmaları istenir (OB9). Renkli mürekkep veya sulu boya, temel teknik ve malzeme olarak tanıtılır. Sulu boya kullanacak öğrencilerden siyah, mavi, kahverengi ve yeşil arasından seçim yaparak çalışmalarını bu renk doğrultusunda yapmaları istenir. Mürekkep kullanacak öğrencilere ise siyah, kahverengi, sıcak kahverengi (sepya) veya mavi-siyah (indigo) mürekkeple çalışmaları önerilir. Öğrencilerin renkleri birbirine karıştırmadan, boyaları su ile seyrelterek farklı tonlar elde etmeleri sağlanır (E3.7). Fırça kullanımı ve yumuşak renk geçişlerinin oluşturulma şekli uygulamalı olarak gösterilerek süreçte rehberlik yapılır. Öğrencilerden gölgeli alanları koyu tonlarla vurgulamaları, aydınlık alanları açık tonlarla belirginleştirmeleri ve orta tonları iki ton arasındaki geçişi yumuşatacak şekilde uygulamaları beklenir. Ton geçişlerini oluşturmaları için öğrencilerin sulu boyaların üzerine şeker veya tuz serperek görsel etkiler elde etmeleri sağlanır (E3.3, SDB3.1). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında geri bildirim verilir. Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Gruplardan süreçte edindikleri deneyimleri ve kompozisyonlarının estetik özelliklerini açıklamaları istenir (D7.1, OB4, OB9, SDB1.2). Grup üyelerinin ölçütleri öğretmen rehberliğinde belirleyerek birbirlerinin çalışmalarını yapıcı şekilde ve açık fikirlilikle değerlendirmeleri sağlanır (E3.5, SDB2.2, SDB2.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanır. Değerlendirmede rubrik, öz değerlendirme formu ve akran değerlendirme formu kullanılabilir.

Öğrencilerin natürmort çalışmalarını birden fazla rengin ton geçişlerini birleştirerek yapmaları, lavi tekniğiyle oluşturdukları çalışmalarda bazı detayları grafit kalemle vurgulayarak karma teknik kullanmaları sağlanabilir. Ünlü Türk ressamların natürmort çalışmalarını ton geçişleri ile ışık ve gölge ilişkisi açısından analiz etmeleri, natürmort çalışmalarını dijital araçlar kullanarak oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerden karmaşık kompozisyonlar yerine tek bir nesne üzerinde çalışmaları; açık, orta ve koyu ton geçişlerini fırça yerine parmak, sünger gibi daha kolay kontrol edilebilen araçlarla oluşturmaları ve tonlama çalışmaları için yağlı pastel gibi kolay uygulanabilir malzemelerle çalışmaları istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D4. Dostluk, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D15. Sevgi, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin kültürel sembol ve motifler hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin kültürel sembol ve motiflerle ilgili mevcut bilgileri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Sizce bayrak, meclis binası, hilal ve yıldız millî bir motif midir?
• Yaşadığınız bölgeyi veya şehri anlatmak için hangi sembolleri veya motifleri seçerdiniz?

Öğrencilere posta sanatı ürünleri ile kültürel semboller arasında bağ kurmaları, mektupların ve posta ürünlerinin geçmiş dönemlerde haberleşmedeki rolünü fark etmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Eğer dünyanın farklı bir yerindeki bir çocuğa mektup yazsaydınız mektup zarfında ülkenizi anlatmak için hangi millî sembollere ve kültürel motiflere yer verirdiniz?
• Başka bir arkadaşınızdan gelen mektupta onun kültürünü anlatan sembol ve motifleri görmek ister miydiniz?

GS.4.6.1 Öğrencilerden posta pullarındaki sembol ve motiflerden hareketle posta sanatı yapabilmeleri beklenir. Öğrencilere posta sanatı ile ilgili bilgi verilerek bu iletişim yönteminin tarihî önemi açıklanır. Posta sayesinde geçmişte insanların duygularını, sevinçlerini ve özel günlerini yazıyla paylaşabildikleri belirtilir. Böylece öğrencilerin postanın haberleşmenin yanı sıra insanlar arasındaki ortak duyguları aktaran bir araç olduğu fark etmeleri sağlanır. Öğrencilerin posta pullarında yer alan sembol ve motifleri inceleyerek kompozisyon tasarlamaları için (a) Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında basılan posta pullarında yer alan Cumhuriyet’i simgeleyen sembolleri, kültürel ve millî motifleri incelemeleri sağlanır (OB2, OB5). Öğrencilerden bu görselleri soru-cevap yöntemiyle ele almaları istenir (E3.5, E3.10). Bu süreçte öğrencilere mektup ve dijital iletişimin hız ve anlam açısından farklılıkları iki ayrı görüş olarak sunulur. Öğrencilerden görüşlerini gerekçelendirerek açıklamaları ve düşüncelerini açıklarken günlük yaşamdan örnekler vermeleri istenir (KB2.13, SDB2.1, SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerin konuyu farklı bakış açılarından değerlendirmeleri, görüşlerini temellendirme becerilerini geliştirmeleri ve çok yönlü düşünme alışkanlığı kazanmaları sağlanır (E3.6, KB2.14). Ayrıca öğrencilerden her fikre açık olmaları, birbirlerini kesintisiz dinlemeleri, birbirlerinin görüşlerine saygıyla yaklaşmaları (D4.2, D10.1, D14.1), fikirler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları değerlendirmeleri beklenir (KB2.7). Öğrencilerin sınıftaki tartışma ortamı sayesinde demokrasinin uzlaşma kültürüne dayalı bir değer olduğunu deneyimlemeleri sağlanır (OB5, SDB3.1). Bu noktada 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın bir kutlama günü olmasının yanı sıra çocukların eşit haklara sahip bireyler olarak demokrasiye katılımını simgeleyen özel bir gün olduğu vurgulanır (D1.1, SDB2.3). Mektubun yavaş ulaşmasına rağmen el yazısıyla emek verilerek hazırlandığı için daha değerli olduğu, dijital iletişimin ise çok hızlı ama emek harcanmadan gerçekleştiği ifade edilir. Posta pullarında yer alanTürkiye Büyük Millet Meclisi binası, seçim sandığı, oy pusulası gibi demokrasiye özgü sembollere dikkat çekilir (OB5, D19.1). Öğrencilerden 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı, ulusal egemenlik ilkesini, millî sembol ve motiflerle kartpostal, mektup zarfı ve posta pulu tasarlamaları istenir (OB9, KB2.20, SDB1.2). Kültürel sembol ve motifleri kullanarak posta sanatı ürünü oluşturmaları için (b) öğrencilerin farklı malzeme ve tekniklerle ürün geliştirmeleri beklenir (OB4). Çalışmalarında daha önce öğrendikleri teknikleri uygulamaları ve bu tekniklere uygun malzemeleri kendilerinin seçmeleri sağlanır (E1.2, SDB1.2). Kartpostallarında Atatürk’ün çocuklara armağan ettiği 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın anlamına gönderme yapan ifadelere, çocukların eğitim ve oyun hakkını simgeleyen kısa metinlere yer vermeleri beklenir (D15.2). Ayrıca kültürel motifler arasında cami, kandil süslemeleri, hilal, yıldız gibi dinî ve kültürel içerikli ögelere yer vermeleri sağlanır. Süreç boyunca mektuplaşmanın insanlar arasında haberleşmeyi kolaylaştırdığı, arkadaşlıkları ve dostlukları güçlendirdiği, duyguların paylaşılmasına yardımcı olduğu vurgulanır. Hazırlanan posta sanatı ürünleri sınıf içinde sergilenebilir. Farklı sınıflar veya şehirlerdeki okullarla posta değişim ağı kurularak geçmişin değerleri öğrencilere hatırlatılır ve öğrencilerin geçmişin değerlerini, sanat aracılığıyla koruyarak geleceğe aktarmaları sağlanır (OB5). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu veya grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Cumhuriyet’in ilk yıllarında basılan posta pullarını modern dille yeniden yorumlamaları, farklı ülkelerin posta pullarında yer alan sembol ve motifleri inceleyerek karma motiflerle posta pulları hazırlamaları, dijital tasarım araçlarını kullanarak kendi posta pullarını veya kartpostallarını oluşturmaları, millî veya dinî bayramların anlamlarını yansıtan “Bayram Pulları Serisi” hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerin renkli pullar ve motifler kullanarak zarflarını süslemeleri, kolaj çalışması için önceden hazırlanmış Türk bayrağı, Türkiye Büyük Millet Meclisi binası, Atatürk portresi, hilal ve yıldız, eli belinde, hayat ağacı gibi sembolleri kullanarak kartpostallarını tamamlamaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin müzeleri geçmişe dair bilgi edinmek amacıyla oluşturulan mekânlar olarak tanıdıkları ve yakın çevrelerindeki ortak miras ögeleri hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin müzelerin geçmişle bağlantıları hakkındaki bilgileri ve çevrelerindeki ortak miras ögelerine ilişkin farkındalık düzeyleri aşağıdakilere benzer sorularla ölçülür:
• Müzelerde sergilenen eski eşyalar geçmişte yaşayan insanların hayatı hakkında hangi bilgileri verir?
• Yakın çevrenizde eski bir bina, çeşme, heykel gibi yapılar var mı? Bu yapılar hakkında neler biliyorsunuz?

Öğrencilere etnografya müzesinin koleksiyonunda yer alan nesnelerin, toplumun geçmiş yaşantılarını
ve kültürel değerlerini yansıttığını sezdirebilmek için günlük yaşamdan aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Kına gecelerinde veya düğünlerde kullanılan süslemeler ile kıyafetler ve takılar, geçmişteki toplumsal değerler ve gelenekler hakkında hangi bilgileri verebilir?
• Gelecek nesiller bir toplumun yaşam tarzı ve geleneklerine ilişkin bilgilere, o topluma ait hangi eşyalardan yola çıkarak ulaşabilir?

GS.4.7.1
Öğrencilerden Anadolu coğrafyasının etnografik çeşitliliği hakkında genelleme yapabilmeleri beklenir. Anadolu’nun farklı bölgelerine özgü kültürel çeşitliliği videolar, belgeseller ve görseller aracılığıyla tanımaları sağlanır (OB5). Bu süreçte etnografinin geçmişte insanların günlük yaşamlarını, geleneklerini ve kullandıkları eşyaları inceleyerek toplumların kültürünü tanımaya yönelik bir alan olduğu vurgulanır. Etnografik çeşitlilik kavramının ise Anadolu’nun farklı bölgelerinde görülen farklı gelenekleri, yaşam biçimlerini ve sanat ürünlerini temsil ettiği öğrencilere sezdirilir. Öğrencilerden beyin fırtınası veya fikir tarama teknikleriyle Türkiye’nin kültürel zenginliği hakkında merak ettikleri konuları belirlemeleri istenir (E1.1, SDB1.1). 5N1K tekniği kullanılarak sorular yöneltilir ve öğrencilerin kültürel unsurların toplumların kimliğini şekillendirmedeki rolünü anlamaları sağlanır (KB2.8). Toplumların sanat yoluyla kendi değerlerini ifade ettiği ve eserlerin, günlük yaşamı yansıttığı vurgulanır (OB9). Öğrencilerden kavram haritası ile etnografik unsurları sistematik olarak ayrıştırmaları beklenir (OB7, KB2.5). Anadolu’nun günlük yaşam, el sanatları ve zanaat alanlarındaki kültürel
çeşitliliğini tanımaları amacıyla önerilen kaynaklardan bilgi toplamaları (a) istenir (E3.7, OB1,
KB2.6). Böylece öğrencilerin kendi coğrafyalarına ait kültürel unsurları fark etmeleri ve Türk
kültürünün devamlılığı için bilinç kazanmaları sağlanır (D19.1, OB5). Bu aşamada öğrencilerden dijital kaynaklardan faydalanmaları ve güvenilir bilgiye ulaşma yolları hakkında farkındalık geliştirmeleri beklenir (E3.2, OB2, D3.3). Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla 1925’te Ankara’da kurulan Etnografya Müzesi, geleneksel Türk kültürünün zenginliğini belgeleyen ilk kurumsal müze olarak öğrencilere tanıtılır. Öğrencilerden Müzeler Haftası (18-24 Mayıs) kapsamında fiziksel veya sanal ortamda etnografya müzesi ziyaretleri gerçekleştirmeleri beklenir. Ziyaret öncesinde öğrencilerin müze koleksiyonundaki eserleri bilinçli bir şekilde inceleyebilmeleri için odaklanmaları gereken unsurlarla ilgili etkinlikler düzenlenir. Eserlerde kullanılan yerel motifler, doğal malzemeler, el işçiliği gibi özellikleri belirlemeleri sağlanır. Öğrencilerden eserlerin ortak (b) ve farklı yönlerini (c) soru-cevap yöntemiyle karşılaştırmaları beklenir (KB2.7, SAB1.2). Öğrencilerin Anadolu’daki farklı bölgelerin kültürel miraslarında görülen benzerlik ve farklılıkların çevresel şartlarla ilişkisini rulman tekniğiyle tartışmaları sağlanır (KB2.18, SDB3.3). Tartışmalarda Anadolu’nun farklı bölgeleri arasındaki etnografik
geçişkenlik ve kültürel etkileşim ele alınır. Çevresel şartların motifler, malzemeler ve renkler üzerindeki etkisini anlamaları sağlanır (OB5). Öğrencilerden ortak etnografik unsurları dikkate alarak farklı coğrafyalarda bir arada yaşayan kültürlerin birbirlerini nasıl etkilediğine ilişkin çıkarımda bulunmaları (ç) beklenir. Öğrencilerin farklı kültürlerden insanların birlikte yaşarken birbirlerinden öğrendiklerini ve bu çeşitliliğin topluma zenginlik kattığını fark etmeleri sağlanır (D14.3, OB5, SDB2.3). Sürecin değerlendirilmesinde kontrol listesi kullanılabilir. 

GS.4.7.2
Öğrencilerden okullarında etnografya müzesi yapabilmeleri beklenir. Bu amaçla öğrencilerin halı, kilim, takı gibi kültürel eserlerin görsellerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerden bu eserlerin motif, renk, şekil, simetri gibi sanatsal özelliklerini algılamaları beklenir (SAB1.1). Etnografya müzesi tasarlamaları için (a) öğrencilerden grup hâlinde çalışmaları istenir. Her gruptan farklı bir etnografik kategoriye odaklanarak Anadolu’ya ait veya yaşadıkları bölgenin günlük yaşamını, el sanatlarını ve zanaatlarını yansıtan kıyafet, aksesuar, müzik aleti, el sanatı ürünleri gibi geleneksel nesneleri araştırmaları istenir (KB2.6, SDB2.2). Gruplardan belirledikleri temaya uygun nesneleri sınıfa getirmeleri veya doğrudan nesne üzerinden çalışarak veya yeniden tasarlayarak tasarım fikri geliştirmeleri beklenir (SDB1.2). Bu süreçte yönlendirici sorularla nesnelerin bağlamını kavramaları ve kültürel mirası sanatsal açıdan yorumlayan tasarımlar geliştirmeleri sağlanır (OB9).
Etnografya müzesi koleksiyonuna uygun eserlerle müze oluşturmaları için (b) öğrencilerden
tasarımlarını üç boyutlu ürünlere dönüştürmeleri beklenir. Geleneksel motifleri günlük eşyalar üzerine aktarmaları, yeniden yorumlamaları, el sanatı ürünleri veya üç boyutlu kıyafetler hazırlamaları istenir. Bu süreçte öğrencilerin etnografik tasarımlarını renkli kartonlar, selofan kâğıtlar, kumaşlar veya sürdürülebilir malzemelerle çalışmaları önerilebilir. Nesnelere uygun malzeme ve araçları, fikir alışverişi yaparak belirlemeleri sağlanır (KB3.1, SDB2.1, D16.1). Öğrencilerin tamamlanan kültürel nesneleri malzeme, kullanım amacı veya kökenlerine göre sınıflandırmaları beklenir (KB2.5). Hazırlanan koleksiyon öğretmen rehberliğinde okul müzesine dönüştürülür. Gruplardaki öğrencilere etiketleme, alan düzenleme, rehberlik gibi farklı roller verilerek iş bölümü yapmaları sağlanır. Öğrencilerden sergilenecek her ürün için nesnenin kültürel önemini anlatan kısa açıklamalar yazmaları ve etiket
hazırlamaları istenir. Etiketlerde eserlerin isimlerine, ait oldukları kültürlere, kullanılan malzemelere ve işlevlerine yer vermeleri beklenir. Öğrencilerin sergi düzeni konusunda fikir alışverişinde bulunmaları, öğrencilere sunulan seçenekler arasından en uygun olanı seçmeleri sağlanır (SDB2.1, SDB2.2). Sergi alanlarının aydınlatma düzeni ve görsel sunumunu, müze atmosferini yansıtacak şekilde düzenlemeleri istenir. Etnografik ürünler sergi alanında, kostümler ise defileyle sunularak öğrencilerin kültürel miraslarını tanımaları ve gelecek nesillere aktarmaları sağlanır (OB5, D19.3). Sanatsal üretim ve sergileme sürecinde öğrencilere Doğu, Karadeniz, Ege, Akdeniz veya Orta Anadolu motiflerini içeren bağlama, ney ve kaval gibi geleneksel çalgılarla icra edilmiş sözsüz halk ezgileri dinletilir.
Ürünler performans görevi olarak tanımlanarak gözlem formu, öz değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden farklı kültürlerin etnografik unsurlarını araştırarak rapor hazırlamaları, etnografik
nesnelerin bağlamını yansıtan çizimler yapmaları ve bu çizimleri hikâyelerle destekleyerek kitapçık oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerden kültürel nesneleri deneyimlemeleri amacıyla çömlek, tabak, tepsi gibi nesnelere
benzer üç boyutlu çalışmalar yapmaları istenebilir. Nesnelerin işlevleri ile etnografiyi ilişkilendirmeleri için dijital oyunlar oynatılabilir. Öğrencilerin kültürel nesnelerle bağlantı kurmasını sağlamak için etnografik nesnelerin kısa hikâyelerini içeren görsel ve işitsel materyaller kullanılabilir. Geleneksel kıyafet parçaları, halı desenleri veya kültürel ögelerden oluşan görsellerle kolaj hazırlamaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D15. Sevgi, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin edebî metinlerde anlatılan hikâyeleri veya betimlemeleri görselleştirme konusunda temel farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin metinleri görselleştirme konusundaki farkındalık düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Bir hikâyeyi sadece kelimelerle anlatmak yerine resimle ifade etmek etkili olur mu? Neden?
• Okuduğunuz hangi hikâyenin, hangi sahnesini resmetmek isterdiniz?

Öğrencilere yazının biçimsel özelliklerinin görsel anlamı destekleyebileceğini, harflerin görsel bir ifade aracı olarak resimler içinde anlatımı güçlendirmek ve hareket sağlamak için kullanılabileceğini
düşündürmek amacıyla aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir resimde kullanılan yazılar resimdeki kompozisyona nasıl bir katkı sunabilir?
• Resimde kullanılan yazılar o resmin iletmek istediği mesajı nasıl destekler?
• Yazılar bir resmin kompozisyonundaki hareket hissini nasıl kazandırabilir?

GS.5.1.1
Öğrencilerden edebî metinlerden ve yazı düzeninden faydalanarak çevre duyarlılığını yansıtan
resimleme yapabilmeleri beklenir. Bu doğrultuda öğrencilerin kitap kapağı, dergi sayfası reklam panosu, broşür gibi resimleme (illüstrasyon) örneklerini incelemeleri sağlanır (OB4). Resimlemelerin hikâye anlatımının yanı sıra bilgi vermek, yönlendirmek veya mesaj iletmek için kullanıldığına dikkat çekilir. Öğrencilerin örnek resimlemelerde yer alan görsel mesajlara yönelik tahminlerini paylaşmaları istenir (OB1). Doğa temalı edebî metinlerden faydalanarak çevre duyarlılığını yansıtan resimleme tasarlamaları için (a) öğrencilerin doğa temalı edebî metinler arasından seçim yapmaları sağlanır (OB8). Seçim süreci öğrencilerin aktif katılımıyla yürütülerek öğrencilerden tercih nedenlerini açıklamaları beklenir (KB3.1, SDB1.1). Böylece öğrencilerin kendi ilgi, değer ve amaçları doğrultusunda bilinçli kararlar almaları, bunları gerekçelendirmeleri ve sonuçlarının sorumluluğunu üstlenmeleri sağlanır (E1.6). Öğrencilerden konuşma halkası tekniğiyle metindeki karakterlerin fiziksel özelliklerini,
doğayla ilişkilerini, olayların geçtiği zamanı, mekânı ve ana fikri belirlemeleri istenir (E3.10, OB1). Bu aşamada öğrencilerden konuyu vurgulayan metinler veya sloganlar geliştirmesi beklenir (OB9, E3.3). Öğrencilerin konunun temel görsel unsurlarını belirleyerek kompozisyonlarını ve yazı düzenlerini tasarlamaları sağlanır (SDB1.2). Öğrencilerden çevre duyarlılığı ile estetik bakış açısını “yeşil vatan” teması çerçevesinde birleştiren görsel imgeler belirlemeleri beklenir. Tasarladıkları imgeleri, sade ve anlaşılır taslaklar hâlinde düzenlemeleri istenir (KB1). Bu imgeleri yazı düzeniyle birleştirerek çevre duyarlılığını yansıtan resimleme oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını kitap kapağı, dergi sayfası veya broşür şeklinde düzenlemeleri beklenir. Öğrencilere sulu boya, yağlı pastel boya, renkli
kuru kalem gibi temel teknik ve malzemeler sunularak konuya uygun olanları belirlemeleri için rehberlik edilir. Öğrencilerin çalışacakları malzemeleri ilgi ve yetenekleri doğrultusunda seçmeleri, bunları özenli ve verimli bir şekilde kullanmaları beklenir (SDB1.2, D17.3). Öğrencilerden  resimlemelerinde yazı karakterlerini, harf büyüklüklerini ve yerleşim düzenini kompozisyona uygun şekilde kullanmaları beklenir. Görseller ve yazılar arasında anlam bütünlüğü kurarak mesajın etkisini artırmaları sağlanır (OB4). Resimlemelerde hareket etkisini deneyimlemeleri için yazıları, farklı yönlerde ve boyutlarda kullanmaları sağlanır. Öğrencilere resim, yazı, resim ile yazı içeren afiş örnekleri sunularak öğrencilerden bunları karşılaştırmaları istenir (KB2.7, SAB1). Yazının iletişim aracı olmasının yanı sıra sanatsal kompozisyonun parçası olduğuna ilişkin çıkarım yapmaları sağlanır. Yazıların resimlemeler ve afişlerde mesajı güçlendirmek, temayı vurgulamak ve estetik bütünlüğü sağlamak amacıyla kullanıldığı üzerinde durulur. Sanatsal uygulama sürecinde doğayla estetik bağ
kurmalarını sağlamak amacıyla öğrencilere kuş cıvıltısı, su sesi, rüzgâr uğultusu gibi doğal seslerden ve sözsüz ezgilerden oluşan müzikler dinletilir. Öğrencilerden tamamlanan sanatsal ürünlerini sunmaları ve süreç boyunca edindikleri bilgileri çıkış kartları ile ifade etmeleri beklenir (SDB1.2). Ayrıca öğrencilerden Mevlâna İdris Zengin’in edebiyata ve çevre bilincine katkılarını fark etmeleri, eserlerindeki doğa duyarlılığını anlamlandırmaları ve sanat yoluyla onun anısını yaşatmaları beklenir (D15.2). Birbirlerinin çalışmalarını saygı çerçevesinde değerlendirmeleri istenir (E3.5, SDB2.1). Bu aşamada eleştirilere açık olmaları, farklı görüşlere duyarlılıkla yaklaşarak fikirlerini savunmaları sağlanır (SDB2.3, D10.1). Eleştirilerinde yapıcı bir dil kullanmaları ve arkadaşlarının çalışmalarına saygılı şekilde yorum yapmaları beklenir (D14.1). Ayrıca öğrencilerin kullandıkları araçları, kompozisyonlarındaki
güçlü ve zayıf yönleri, temayı vurgulamak için seçtikleri imgeleri açıklayarak öz değerlendirme
yapmaları istenir (E3.5, SDB1.2, SDB1.3). Süreç boyunca çalışma ortamlarını düzenli tutmaları ve iş birliğiyle temizlemeleri sağlanır (D18.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi, öz değerlendirme formu veya grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerden çevreyle ilgili bireysel deneyimlerini, gözlemlerini ve doğa temalı edebî metinlerden
edindikleri izlenimleri resimli hikâye kitaplarına veya dijital resimleme serilerine dönüştürmeleri istenebilir. Bu süreçte öğrenciler “Yeşil Vatan” kavramını merkeze alarak doğanın korunması, doğal hayatta sürdürülebilirlik, çevre sorunlarına karşı duyarlılık gibi temaları sanatsal yollarla somutlaştırabilir. Öğrencilerden resimlemelerini sosyal medya gibi farklı mecralara uygun biçimde düzenlemeleri istenebilir.

Öğrencilerden doğanın yalnızca bir bölümünü içeren görselleri tamamlamaları ve görsele uygun bir cümle yazmaları istenebilir. Görsel seçiminde anlamlı ilişkiler kurabilmeleri amacıyla dergi, broşür ve kataloglardan seçilen hazır doğa görsellerini kullanarak “Yeşil Vatan” temalı kolaj oluşturmaları sağlanabilir. Öğrencilere hazır bir afiş görseli verilerek görselin temasıyla örtüşen “Doğa konuşmaz ama duyar” gibi çevre duyarlılığı içeren bir mesaj veya slogan geliştirmeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik

D7. Estetik, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türk kültürüne ait bazı motiflerin Türk-İslam inancının etkisiyle biçim ve anlam bakımından zenginleştiği ve zamanla değişime uğradığına ilişkin temel bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilere Türk kültürüne ait motiflerin Türk-İslam inancıyla geçirdiği anlam ve biçim değişimlerine
ilişkin bilgilerini ölçmek için aşağıdakilere benzer kısa cevaplı sorular yönlendirilir:
• Türk kültüründe kullanılan geleneksel motiflerden bazılarını sayabilir misiniz?
• Türk sanatında sıkça kullanılan geometrik biçimler nelerdir?
• Türk motiflerinin, İslam sanatının etkisiyle hangi yönlerden değiştiğini düşünüyorsunuz?

Öğrencilere yakın çevrelerindeki tarihî ve mimari yapılarda Türk-İslam kültürüne ait motifleri fark etmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Yakın çevrenizde bulunan cami, medrese, türbe, çeşme gibi mimari yapılarda hangi süsleme motiflerini görüyorsunuz?
• Bu yapıların süslemelerinde hangi geometrik veya bitkisel motifler kullanılmış olabilir?
• Bu motiflerin yalnızca süsleme amaçlı mı yoksa belirli bir mesaj iletmek için mi kullanıldığını  düşünüyorsunuz?

GS.5.2.1
Öğrencilerden Anadolu Türk kültürüne ait motiflerdeki görsel mesajları okuyabilmeleri beklenir. Bu kapsamda Selçuklu ve Osmanlı sanatında sıkça kullanılan rumi, penç, geometrik desenler ve bitkisel motifler tanıtılır (OB5). Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait motiflerdeki mesajları algılamaları için (a) öğrencilere bu sanatlara ait motif örnekleri basılı veya dijital kaynaklardan sunulur. Mimar Sinan’ın eserlerindeki süslemeler, kubbe süslemeleri, kümbet motifleri, Topkapı Sarayı çini panoları, Nizamiye Medresesi çinileri, minyatür detayları, lale, gül gibi bitkisel motifleri incelemeleri sağlanır. Süreç sanal müze ziyaretleriyle de desteklenir (OB2). Öğrencilerin farklı dönemlere ait motifleri gruplar hâlinde karşılaştırmaları sağlanır (SDB2.2). Gruplardan belirlenen motifler üzerinde çalışarak desen tekrarlarını, simetriyi, renk kullanımını ve kompozisyon dengesini incelemeleri beklenir (OB4, E3.2). Grup çalışmaları sırasında çalışma kâğıtları aracılığıyla her öğrencinin kendi fikirlerini paylaşmaları,
iki dönem arasındaki biçimsel benzerlik ve farklılıkları belirleyip ortak bir liste oluşturmaları istenir (KB2.7). Elde ettikleri bulguları görsel haritalar aracılığıyla ifade etmeleri ve çalışmalarını sınıf ortamında sunarak sonuçlarını paylaşmaları beklenir (KB2.7, SDB2.2, OB7). Bu aşamada farklı görüşleri karşılaştırmaları ve ortak çıkarımlar yapmaları sağlanır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait motiflerdeki mesajları anlamlandırmaları için (b) öğrencilerin öğretmen rehberliğinde motiflerin taşıdığı sembolik anlamları keşfetmeleri sağlanır. Motiflerin süslemenin yanı sıra anlam ve mesaj taşıyan görsel ögeler olduğunu fark etmeleri beklenir (D7.1, D19.3). Öğrencilerden bu motiflerin kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri ifade etmeleri istenir (SDB1.1). Süreçte öğrencilerin farklı görüşleri dinlemeleri, düşüncelerini kontrollü şekilde, saygılı ve sırası geldiğinde paylaşmaları beklenir. Osmanlı çinilerinde sıkça görülen lale motifinin zarafet ve tevazuyu, Selçuklu yıldız motifinin ise ilim ve düzeni temsil ettiği açıklanır. Öğrencilerden motiflerin düz (nesnel) anlamları ile derin (öznel) anlamları arasında bağlantı kurarak kendi cümleleriyle ifade etmeleri beklenir (OB1, KB2.14). Kültürel mirasın korunmasının önemi vurgulanarak geçmişe vefa ve saygı duyma bilinci kazanmaları
sağlanır (D19.2, D15.2). Sürecin değerlendirilmesinde gözlem formu kullanılabilir.

GS.5.2.2
Öğrencilerin Anadolu Türk kültürüne ait estetik motiflerle asimetrik denge temelinde sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait motiflerle asimetrik denge temelinde kompozisyon tasarlamaları için (a) Mimar Sinan’ın eserlerindeki süslemeler, çini panolar, minyatür detaylar gibi geleneksel motifleri çağdaş bir bakışla düşünmeleri sağlanır. Bu amaçla geleneksel motiflerin geçmişte mimari, dekoratif sanatlar ve el sanatlarında; günümüzde ise moda, iç mimari ve tasarım alanlarındaki dönüşümünü karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Aynı zamanda öğrencilere Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun Anadolu motiflerini modern sanatla buluşturan "Kemençeci", "Yörük Kadını" adlı eserleri ile Henri Matisse’in (Anri Matis) "Mimoza" (Fr. Mimosa, "Mimoza"), "Kodomalar" (Fr. Les Codomas, "Les Kodomas") isimli kolaj çalışmaları örnek olarak gösterilir. Asimetri ve simetri ilişkisini tartışmaları sağlanarak doğadaki yapıların genellikle asimetrik olduğu ancak motiflerin simetrik düzen taşıdığına dikkat çekilir (KB2.18). Öğrencilerden bir veya birden fazla motif seçmeleri, bunların asimetrik düzendeki yorumu üzerine fikir alışverişinde bulunmaları istenir (E3.3). Bu aşamada öğrencilerin motiflerin büyüklüğü, yönü, katmanları ve renk kullanımına ilişkin kararlar almaları sağlanır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait motiflerle asimetrik denge temelinde kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden bu motiflerle geleneksel veya dijital teknikleri kullanarak kolaj yapmaları istenir (KB2.20). Dijital ortamda çalışacak öğrenciler için dijital kolaj veya karışık medya teknikleri tanıtılarak uygulamalarda kullanılabilecek tasarım programları ve dijital çizim araçları önerilir (OB2). Öğrencilere kolaj çalışması için kumaş parçaları, kartonlar, örgü ipleri, tüller, renkli fon kartonları, el işi kâğıtları, gazete, dergi parçaları gibi malzemeler sunulur. Anadolu dokuma kültüründe kullanılan yün ipler, keçeler ve geleneksel desenleri de çalışmalara dâhil etmeleri beklenir. Malzeme seçimlerini kendi sanatsal tercihlerine göre yapmaları sağlanır (D16.1, SDB1.2, SDB2.2). Geleneksel
ve dijital çalışmalarda uygulama öncesinde seçtikleri malzemeleri veya dijital dosyalarını eksiksiz olarak hazır bulundurmaları beklenir (D16.3, SDB1.2). Öğrencilerin motifleri üst üste yerleştirerek katmanlar oluşturmaları, derinlik algısı yaratmaları ve mekân ilişkisi kurmaları sağlanır. Boyama, ip ekleme veya kâğıt kesme teknikleriyle yüzeydeki doku etkisini zenginleştirmeleri sağlanır. Dijital çalışmalarda, doku efektleri, katman kullanımı gibi sanal malzeme tekniklerini keşfetmeleri beklenir. Bu süreçte öğrencilerin karşılaştıkları zorlukları fark etmeleri ve alternatif çözümler geliştirmeleri desteklenir (SDB3.2, E1.3). Sanatsal üretim sürecinde öğrencilere Anadolu kültürünü yansıtan, yaş ve gelişim düzeylerine uygun sözlü veya sözsüz türküler dinletilir. Tamamlanan çalışmaları sınıf ortamında paylaşarak güzelliğin bireysel ve toplumsal duygular üzerindeki etkisi üzerine değerlendirme yapmaları sağlanır (D7.2). Öğrencilerden güzelliği bir kavrama veya doğadaki
bir varlığa benzeterek duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri beklenir. Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden dijital ortamda hazırladıkları motifleri kolaj veya baskı tekniklerini kullanarak farklı dokularla birleştirmeleri ve melez bir ürün oluşturmaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerin geleneksel motifleri sadeleştirerek modern tasarım anlayışıyla yalın bir kompozisyon hazırlamaları sağlanabilir.

Öğrencilerden asimetrik dengeyi fark etmeleri için hazır motif görsellerini kesip üst üste yapıştırarak katmanlı bir yüzey oluşturmaları veya yarım bırakılmış motifleri tamamlamaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D12. Sabır, D15. Sevgi, D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin nesneler arasındaki yakın-uzak ilişkisini ve ışık-gölgenin nesneler üzerindeki etkilerini algılayabildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin nesneler arasındaki yakın-uzak ilişkisini ve nesneler üzerindeki ışık-gölge etkilerini algılama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Yakındaki ve uzaktaki bir nesnenin ayrıntıları arasındaki farkları açıklayabilir misiniz?
• Bir kâğıt üzerinde nesnelerin hacimli görünmesini nasıl sağlayabilirsiniz?

Öğrencilere minyatürün yapısal özellikleriyle günlük hayat arasında ilişki kurmaları, mekân ve nesne ilişkisi üzerine düşünmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Resimde tüm nesneleri aynı boyutta mı yoksa bazılarını daha büyük veya küçük mü yaparsınız?
• Bir kompozisyonda bir kişinin veya nesnenin daha önemli olduğunu nasıl gösterirsiniz?
• Çok detaylı bir resimde ilk olarak nereye bakarsınız?
• Bir resim veya heykelde derinlik hissi oluşturmak için hangi teknikleri kullanabilirsiniz?

GS.5.3.1
Öğrencilerden geleneksel minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş sanat eserlerini karşılaştırmalı olarak inceleyebilmeleri beklenir. Nusret Çolpan’ın "İstanbul Minyatürleri" serisi, "Topkapı Sarayı", "Ayasofya" isimli eserleri; Cahide Keskiner’in "Masal Minyatürleri" ve "Doğanın Renkleri" serileri çağdaş minyatürlere örnek gösterilir (OB5). Geleneksel ve minyatür özelliği gösteren güncel eser çiftlerini, karşılaştırmalı olarak dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (KB2.7, OB4). Bu doğrultuda Nazan Erkmen’in "Bir Bennudur İstanbul" isimli resimlemesi ile Levni’nin "Haliç’te Gösteriler" isimli minyatürü veya Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun "İstanbul" isimli eseri ile Matrakçı Nasuh’un "İstanbul" minyatürü arasından seçim yapmaları istenir (E1.2). Eser seçim süreci öğrencilerle yürütülerek tercih nedenlerini açıklamaları beklenir (KB3.1, SDB1.1). Bu süreçte öğrencilerin kendi duygu, düşünce ve değerleri doğrultusunda bilinçli tercihler yapmaları, tercihlerini gerekçelendirmeleri ve yaptıkları seçimlerin sorumluluğunu üstlenmeleri sağlanır (E1.6). Geleneksel
minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş sanat eserlerini sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) öğrencilerden seçilen eserlerin sanatçısı, türü, yapım tekniği, boyutları ve yapım yılı hakkında tahmin yürütmeleri istenir (OB1). Tahminlerini destekleyen görsel unsurları belirleyip bunlara dayanarak ulaştıkları sonuçları açıklamaları beklenir (SDB3.3). Tahminlerinin doğruluğunu eser künyeleriyle karşılaştırarak değerlendirmeleri sağlanır. Eserlerdeki bilgi objelerini listeleyerek tüm detayları açıklamaları beklenir (E3.4). Bu eserleri sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) öğrencilerin eserlerin konusu ile görsel bileşenleri arasındaki ilişkiyi anlamaları sağlanır (KB2.4, OB4). Sanat elemanlarından espas; tasarım ilkelerinden ise oran-orantı, zıtlık ve vurgu üzerinde durulur. Minyatürlerde negatif ve pozitif alan kullanımını, arka plan ve figürler arasındaki ilişkiler üzerinden incelemeleri sağlanır. Aynı zamanda bu kavramların tanımlarına da değinilir (OB9). Geleneksel minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş sanat eserlerini sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) öğrencilerin eserdeki figürleri, renkleri ve görsel bileşenlerin konuyla bağlantısını analiz etmeleri sağlanır (E3.6). Bu aşamada minyatür sanatının temel özelliklerini, önemli sanatçılarını ve eserlerini araştırmaları istenir. Elde ettikleri bilgileri görsellerle destekleyerek dijital panoda paylaşmaları ve minyatürün temel özelliklerini kendi cümleleriyle özetlemeleri beklenir (KB2.3, OB2). Minyatürlerin dönemin sosyal yaşamını, kültürel kodlarını ve toplumsal olaylarını yansıtan bir araç olduğunu fark etmeleri sağlanır (OB9). Geleneksel
anlatım dili ile çağdaş yorumlar arasındaki farkları belirleyerek görsel unsurlar üzerinden sanatçıların mesajlarına ilişkin çıkarımda bulunmaları istenir (SAB2.1, SDB2.3). Geleneksel minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş sanat eseri hakkında sanatsal yargıda bulunmaları için (ç) öğrencilerden seçtikleri eserleri sanatın yansıtmacı ve anlatımcı kuramları çerçevesinde değerlendirmeleri beklenir. Her öğrenciden görüşünü, belirlenen ölçütlerle karşılaştırarak karar vermesi ve estetik yargısını ifade etmesi istenir (KB2.17, E3.5). Bireysel yorumlarını ifade ederek esere ilişkin beğenilerini paylaşmaları
sağlanır (SDB1.1). Ayrıca sanatçıların sanata kattığı değerler vurgulanarak eser sahiplerini saygı ve vefa ile anmaları beklenir (D15.2). Süreç gözlem formu ile değerlendirilebilir.

GS.5.3.2
Öğrencilerden tarihî ve mitolojik konularda minyatür özelliği gösteren sanatsal üretim yapabilmeleri
beklenir. Bu doğrultuda Henri Matisse’in (Anri Matis) "Kırmızıdaki Armoni" (Fr. Harmonie en Rouge, "Armöni an Ruj") veya "Patlıcanlı Natürmort" (Fr. Intérieur aux Aubergines, "Anteriyör o Obergin") isimli eserlerini incelemeleri ve sanatçının resimlerindeki renk, süsleme ve yüzey estetiği anlayışını minyatürlerle karşılaştırmaları sağlanır (OB9). Matisse’in eserlerindeki İslam sanatı ve Doğu’nun dekoratif geleneklerinin etkileri vurgulanır. Aynı zamanda minyatür sanatının İran, Türk ve Çin sanatlarıyla bağlantısı ele alınarak öğrencilerin farklı kültürleri keşfetmeleri sağlanır. Selçuklu ve Osmanlı’da minyatür sanatının gelişimi ve sanattaki yeri üzerinde durularak öğrencilerin kendi kültürel mirasını anlamaları sağlanır (OB5).Espası, vurguyu ve hiyerarşiyi kullanarak minyatür özelliği gösteren
kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilere Türk tarihi veya mitolojisine ait hikâyeler veya eğitici videolar izletilir. Oğuz Kağan Destanı, Manas Destanı, Dede Korkut Hikâyeleri, Malazgirt Savaşı gibi kahramanlık anlatılarından sahneler seçmeleri sağlanır. Öğrencilerden seçtikleri hikâyenin ana karakterleri, sembolleri ve olayların gerçekleştiği mekânlar üzerine düşünerek iletmek istedikleri mesajları belirlemeleri istenir (E3.3, SDB1.2). Ana figürlerin yerleşimini, arka plan detaylarını ve renk kullanımını tasarlamaları beklenir. Öğrencilerin kompozisyonlarının taslak çizimlerini yapmaları sağlanır (KB1). Türk-İslam estetik anlayışını ve zarafetini, çalışmalarına yansıtmaları istenir. Öğrencilerin espası, vurguyu ve hiyerarşiyi kullanarak minyatür özelliği gösteren kompozisyon oluşturmaları için (b)
öğrencilerden tasarımlarını, resim veya kolaj çalışması şeklinde düzenleyerek görselleştirmeleri  beklenir. Resim için öğrencilere pastel boya, sulu boya, guaj boya ve renkli kuru kalemler önerilir. Kolaj için renkli kâğıtlar, tekstil malzemeleri, gazete ve dergi görselleri kullanmaları sağlanabilir. Öğrencilerin dijital çizim programlarıyla minyatür etkisi oluşturan çalışmalar yapmalarına da imkân tanınır (OB2). Uygulama öncesinde öğrencilerin hazır bulundurmaları gereken araçları kendilerinin seçmeleri sağlanır. Öğrencilerden bu malzemeleri özenli ve verimli şekilde kullanmaları beklenir (SDB1.2, D17.3). Öğrencilerin figürleri mekân derinliği yerine üst üste bindirme ve katmanlama tekniği ile düzenlemeleri sağlanır. Öğrencilerden ana karakterleri ise boyut veya renk yoğunluğu ile ön plana çıkarmaları beklenir (E3.7). Öğrencilerin çalışmalarında sabır, disiplin ve ince işçilik becerilerini
geliştirmeleri sağlanır (D12.3, SDB1.2). Öğrencilerden minyatürlerdeki geleneksel desen ve süsleme tekniklerini kullanarak kültürel mirasın korunmasına katkı sağlamaları beklenir (D19.1). Sanatsal üretim sürecinde odaklanmalarını ve güdülenmelerini sağlamak amacıyla öğrencilere tarihî bağlama uygun sözsüz müzikler dinletilir. Süreç sonunda çalışma ortamlarını iş birliği içinde temizlemeleri istenir (SDB2.2). Üretilen çalışmalar dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesiyle değerlendirilebilir.

Öğrencilerden özgün minyatür tasarımlarını dijital ortama aktararak animasyona dönüştürmeleri  istenebilir. Öğrencilerin Doğu ve İslam sanatının Batı sanatına etkilerini araştırarak bu etkileşimi yansıtan sanatçılar hakkında bilgi toplamaları, elde ettikleri bilgileri görseller ve metinlerle destekleyerek bilgi görseli veya dijital sunum biçiminde paylaşmaları sağlanabilir.

Öğrencilerden günlük yaşamlarından bir anıyı veya çevrelerinde gördükleri ağaç, ev, insan figürü gibi nesneleri minyatür tarzında resmetmeleri; tarihî minyatür eserlerinden seçilen görsellerde eksik bırakılan bölümleri tamamlamaları istenebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim

D7. Estetik, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin doğal ve yapay nesneleri ayırt edebildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin doğal ve yapay nesnelere ilişkin bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Çevrenizdeki doğal nesnelere örnekler verir misiniz?
• Taş, yapay bir malzeme midir?

Doğal nesnelerin dokularının ışık ve gölge etkisiyle belirginleştiğini ve bunları resim teknikleriyle
iki boyutlu yüzeye aktarılabileceğini anlamaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Yumuşak bir yüzeyde ışık etkisi pürüzlü bir yüzeyden farklı mı görünür?
• Bir yaprağın damarlarını kâğıt üzerinde nasıl daha belirgin hâle getirebilirsiniz?

GS.5.4.1
Öğrencilerden doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilmeleri beklenir. Doğal nesnelerin doku özelliklerine uygun kompozisyon tasarlamaları için (a) farklı dokuları estetik bir şekilde birleştirecek fikirler üretmeleri istenir. Bu doğrultuda çevrelerindeki pürüzlü, pürüzsüz, sert, yumuşak, gözenekli, damarlı veya pullu dokuları ışık altında gözlemlemeleri sağlanır (SAB1.2, KB2.2, OB1). Dokuların belirgin özelliklerini yazılı veya görsel notlarla kaydetmeleri istenir (OB1). Sınıfa getirdikleri nesneleri arkadaşlarıyla paylaşarak bu nesnelerin görsel özelliklerini karşılaştırmaları sağlanır (KB2.7, OB4, SDB2.1). Bu süreçte öğrencilerden doğadaki doku çeşitliliğini fark etmeleri, dokuların uyumu ve estetik değerlerini takdir etmeleri beklenir (D7.1). Farklı yüzey özelliklerine sahip nesnelerin, ışığın geliş yönüne göre değişen görünümünü uygulamalarla keşfetmeleri sağlanır
(E3.7). Ayrıca bir nesnenin ışık kaynağına olan uzaklığının açık, orta ve koyu tonların oluşumu üzerindeki etkisini analiz etmeleri beklenir (KB2.4). Doğal ve yapay ışık kaynaklarının dokular üzerindeki etkisi, eser örnekleri ve uygulamalar aracılığıyla açıklanır. Öğrencilerden seçtikleri dokuları sanatsal açıdan karşılaştırmaları ve kompozisyonlarını bu doğrultuda planlamaları istenir (SDB1.2). Farklı dokular arasındaki ilişkileri düşünerek iki veya daha fazla doğal doku belirlemeleri ve yüzey üzerinde düzenleme yapmaları sağlanır. Tonlama ve gölgelendirme tekniklerini kullanarak doğal dokularla desen oluşturmaları için (b) hazırladıkları kompozisyonları yüzeye aktarmaları beklenir. Bu süreçte grafit veya sepya kalemler temel araç olarak tanıtılır. Farklı sertlik derecelerine sahip kalemlerin (F, B, 2B, 3B, 4B) tonlama üzerindeki etkilerini dijital, basılı veya uygulamalı örneklerle incelemeleri sağlanır. Öğrencilerden silgiyi ton değerlerini açığa çıkarmada, ışık etkilerini belirginleştirmede ve doku farklılıklarını yansıtmada kullanmaları beklenir. Çizim kâğıdının yüzey özelliklerinin tonlamaya etkisi anlatılarak pürüzsüz yüzeylerin doku detaylarını yansıtmada daha başarılı olduğu açıklanır. Öğrencilerden ışık kaynağını dikkate alarak dokuların aydınlık ve gölgeli alanlarını tonlama teknikleriyle kompozisyona aktarmaları beklenir (KB1). Dokuların uyumunu ve estetik etkisini dikkate alarak kompozisyonlarını oluşturmaları için öğrencilere rehberlik edilir. Çalışmaları sırasında sabırlı olmaları, ayrıntılara özen göstermeleri ve dikkatli gözlem yapmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında bireysel geri bildirimler verilerek sürecin geliştirilmesi sağlanır. Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Öğrencilerden süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık fikirlilikle değerlendirmeleri istenir (E3.5, SDB1.2). Değerlendirme sürecinde sonraki çalışmalarını nasıl geliştirebileceklerini düşünmeleri için yönlendirici sorularla öğrencilerin bireysel farkındalık  kazanmaları sağlanır (SDB1.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanır ve kontrol listesi veya öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden kömür kalem veya füzenle doku etütleri gerçekleştirmeleri, dokuları bir başka nesneye dönüştürerek yeniden yorumlamaları, farklı yüzey özelliklerine sahip doğal ve yapay nesnelerle natürmort oluşturarak etüt çalışması yapmaları istenebilir.

Öğrencilerden doğal materyalleri doğrudan veya baskı tekniğini kullanarak doku etkisine sahip kolaj yapmaları istenebilir. Dokuların temel özelliklerini fark etmelerini sağlamak için öğrencilere dokunarak hissedebilecekleri örnekler sunulur. Dokulu yüzeylerin fotoğrafları veya örnek çizimleri gösterilerek öğrencilerden bu yüzeylerin görsel özelliklerini açıklamaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D7. Estetik, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin nesnelerin yüzey özelliklerini tanıdıkları kabul edilmektedir.

Nesnelerin yüzey özelliklerini tanıma düzeylerini belirlemek için öğrencilere aşağıdakilere benzer kısa cevaplı sorular sorulur:
• Günlük hayatta sıkça karşılaştığınız pürüzsüz yüzeylere örnek verebilir misiniz?
• Pürüzlü bir yüzeye dokunduğunuzda nasıl bir his oluşur?

Öğrencilere doğal ve yapay nesnelerin üzerindeki kırılma ve yansımaların, yüzeylerin ışıkla olan etkileşimi sonucunda gerçekleştiğini fark edebilmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir damla su cam yüzeyinde mi yoksa ahşap yüzeyde mi daha hızlı hareket eder?
• Metal, kumaş gibi yüzeylerde ışık nasıl yansır?

GS.5.5.1
Öğrencilerden doğal ve yapay nesnelerin doku özelliklerini yansıtan iki renkli natürmort yapabilmeleri
beklenir. Bu doğrultuda öğrencilerin çevrelerindeki farklı tür ve dokulara sahip nesneleri belirleyerek sınıfa getirmeleri istenir (SDB1.1). Doğal ve yapay dokuları farklı ışık kaynakları altında gözlemleyerek dokuların ışığa göre değişimini analiz etmeleri ve bu gözlemlerini çizimler veya fotoğraf çekimleriyle kaydetmeleri sağlanır (KB2.2, OB1). Işığın geliş açısının, yoğunluğunun ve renginin nesnelerin dokusal görünümlerine etkisini fark etmeleri ve açıklamaları beklenir (SDB2.1). Bu süreçte öğrencilerin dikkat, detay algısı ve sabırla gözlem yapabilme becerilerini geliştirmeleri amaçlanır (D12.3, E3.2). Doğal ve yapay dokuları, yüzey özellikleri ve malzeme açısından karşılaştırmaları sağlanır (KB2.7). Aynı zamanda
sürdürülebilir çevre açısından bu nesnelerin ekolojik etkilerini araştırmaları istenir (OB8). Farklı yüzey özelliklerine sahip doğal ve yapay nesnelerden oluşan kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerden küçük gruplar hâlinde farklı dokuları estetik bir şekilde birleştirecek fikirler üretmeleri beklenir (D7.2, SDB2.2, E3.3). Seçtikleri nesneleri ışık-gölge ilişkisi ve renk uyumu açısından değerlendirmeleri için rehberlik edilir. Kompozisyonlarını taslak çalışmaları ile planlamaları önerilir (KB1, SDB1.2). Sanatta dokunun rolünü anlamaları için öğrencilerin Türk ve Batı resim sanatında farklı doku özelliklerini yansıtan natürmort örneklerini incelemeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerden Türk ressamlardan Süleyman Seyyid’in "Portakallı Natürmort", Şeker Ahmet Paşa’nın "Sepetli Natürmort", Şevket Dağ’ın "Natürmort", Feyhaman Duran’ın "Balıklı Natürmort" veya Ali Sami Yetik’in "Güller" isimli eserlerini analiz etmeleri beklenir (SAB3.1, SAB3.2). Batı sanatından ise Jean-Baptiste-Siméon Chardin’ın (Jan-Batist- Siméon Şarden) "Meyveler, Bardak ve Testi" (Fr. Fruits, gobelet et verre, "Fru ü goble ö ver"), Juan van der Hamen’in (Huan van der Hamen) "Gümüş Tabakta Armutlar" (Es. Peras en una fuente de plata, "Peras en una fvente de plata") ve Alfred Sisley’in (Alfred Sisley) "Üzümler
ve Cevizler" (Fr. Raisins et noix, "Rezeng e nua") isimli natürmortları dijital veya basılı ortamda gösterilir (OB9). Öğrencilerden bu eserlerdeki kompozisyon düzenini, renk uyumunu ve
sanatçıların dokuları yansıtmadaki başarısını gözlemlemeleri beklenir (SAB2.1). Tonlama ve
gölgelendirme tekniklerini kullanarak doğal ve yapay dokularla iki renkli natürmort oluşturmaları
için (b) öğrencilerden hazırladıkları kompozisyonlar arasından seçim yaparak kompozisyonlarını
yüzeye aktarmaları istenir (KB2.20, SDB1.2). Guaj boya temel teknik ve malzeme olarak tanıtılır. Öğrencilere fırça kullanımı, renk geçişleri ve yardımcı araçlarla doku oluşturma yöntemleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilerden nesnelerin dokusal detaylarını vurgulamaları ve bu detayları estetik bir bütünlük içinde sunmaları beklenir. Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında geri bildirim verilir. Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Gruplardan süreçte edindikleri deneyimleri ve kompozisyonlarının estetik özelliklerini açıklamaları istenir (D7.1). Grup üyelerinin birbirlerinin çalışmalarını saygı, açık fikirlilik ve yapıcı geri bildirimlerle değerlendirmeleri sağlanır (E3.5, SDB2.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanır. Değerlendirmede dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu kullanılabilir.

Öğrencilerden natürmort çalışmalarını tüm renkleri veya yalnızca zıt renkleri kullanarak yapmaları istenebilir. Ayrıca bu çalışmayı dijital araçlarla oluşturmaları sağlanabilir.

Öğrencilerin karmaşık kompozisyonlar yerine geometrik şekillere sahip nesnelerle çalışmaları,  çalışacakları nesnelere dokunarak yüzey özelliklerini hissetmeleri ve natürmort çalışmalarını tek renk kullanarak oluşturmaları sağlanabilir.

Öğrencilerin millî bayramlar, bu bayramlarda öne çıkan birlik, beraberlik, dayanışma gibi değerler ile Türk toplum hayatındaki geleneksel çocuk oyunlarına ilişkin temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Millî bayramlar, bu bayramlarda vurgulanan birlik, beraberlik, dayanışma gibi değerler ile Türk toplum hayatındaki geleneksel çocuk oyunlarına yönelik ön bilgilerini ölçmek amacıyla öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Millî bayramlardan hangilerini biliyorsunuz?
• Sek sek, körebe, mendil kapmaca gibi geleneksel oyunları oynadınız mı?
• Birlik, beraberlik ve dayanışma dendiğinde aklınıza neler geliyor?

Millî bayramlarda vurgulanan birlik, beraberlik, dayanışma gibi değerler ile geleneksel çocuk oyunları arasındaki benzerlikleri fark etmeleri; bu değerlerin dinî bayramlarda ve toplum hayatındaki diğer önemli günlerde de yaşatıldığını hatırlamaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Geleneksel çocuk oyunları da tıpkı millî bayramlar gibi insanları bir araya getiriyor olabilir mi? Neden?
• Geleneksel çocuk oyunlarıyla birlik, beraberlik, dayanışma gibi değerler arasında nasıl bir ilişki olabilir?
• Sizce bugün oynadığınız oyunlardan hangileri geçmişten bugüne ulaşmıştır?
• İnsanları bir araya getiren başka hangi bayramlar var?

GS.5.6.1
Öğrencilerden millî bayramlarla ilgili değerleri geleneksel çocuk oyunlarıyla ilişkilendirerek sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Sek sek, misket, mendil kapmaca, körebe gibi geleneksel çocuk oyunlarını araştırmaları ve bu oyunların eğitim ortamında yaşatılması üzerine küçük grup tartışmaları yapmaları sağlanır (KB2.6, KB2.18, OB5). Oyunların birlikte hareket etme, kurallara uyma, paylaşma, dayanışma gibi değerleri pekiştirdiği; aynı değerlerin toplum tarafından millî bayramlarda da yaşatıldığı vurgulanır. Benzer şekilde bu değerlerin Kurban Bayramı, Ramazan Bayramı gibi dinî bayramlarda ve 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı gibi toplum hayatındaki önemli günlerde; Kızılay ve Yeşilay gibi kurumların faaliyetlerinde de
sürdürüldüğü hatırlatılır. Böylece öğrencilerin farklı bayram türlerinin ve millî kurumların aynı değerleri desteklediğini fark etmeleri, oyunlar aracılığıyla birlik, beraberlik ve dayanışma duygusunu somut olarak deneyimlemeleri sağlanır (D19.2, D20.2). Sınıfta canlandırılan oyunlarla öğrencilerden sosyal gelişimlerine katkı sağlamaları, dayanışma ruhunu yaşamaları ve bu anlayışı destekleyen ortamların oluşumundaki bireysel rollerini fark etmeleri beklenir (D1.1, D4.1, D20.1). Oyunlarda üstlendikleri görevleri değiştirerek farklı sorumluluklara uyum sağlamaları istenir (SDB3.1, SDB3.2, E2.1). Böylece birlikte hareket etmenin, kurallara uymanın ve dayanışmanın önemini kavrayarak 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın temel değerlerini içselleştirmeleri sağlanır (D19.2). Millî bayramlarla ilgili değerleri geleneksel çocuk oyunlarıyla ilişkilendirerek sanatsal ürün tasarlamaları için (a) öğrencilerden bayram gününü temsil eden "bayram yeri sahnesi" hayal etmeleri ve bu bağlamda geleneksel çocuk oyunları oynayan çocukları düşünmeleri istenir. Öğrencilerin Malik Aksel’in "Çocuklar" ve "Bayram Hazırlığı" isimli eserlerini incelemeleri sağlanır (SAB3, OB4). Öğrencilerden eserdeki çocuk figürlerinin yüz ifadelerini, kıyafetlerini, oyun alanlarını, bayram hazırlıklarına ait
detayları birlikte incelemeleri ve bu görsellerin esere kattığı anlamı analiz etmeleri beklenir (KB2.4, SDB2.2). Öğrencilerin eserlerdeki görsel unsurları yorumlayarak fikirlerini açık ve kanıta dayalı şekilde paylaşmaları sağlanır (SDB3.3, E3.7). Ayrıca öğrencilerden eserden hareketle geçmiş ve günümüz okul ortamlarını görsel açıdan karşılaştırmaları; okul eşyaları, kıyafetler, sınıf düzeni gibi detayları inceleyerek eserlerdeki figür ve sembolleri dönemlerine özgü görsel ipuçlarıyla ilişkilendirmeleri beklenir (KB2.7). Görsel ipuçlarından yararlanarak eserlerin ait olduğu dönemi tahmin etmeleri istenir. Geleneksel çocuk oyunlarını millî bayram atmosferini yansıtan Türk bayrağı, balon, bayram süsü gibi sembollerle ilişkilendirerek bütünlük içinde kurgulamaları sağlanır (KB2.14). Millî bayramlarla ilgili değerleri geleneksel çocuk oyunlarıyla ilişkilendirerek sanatsal ürün oluşturmaları için (b) öğrencilerden hayal ettikleri bayram yeri sahnesini resim veya dijital düzenleme teknikleriyle görselleştirmeleri beklenir (OB2, OB4). Bu süreçte pastel boya, sulu boya, guaj boya gibi teknikler ile dijital tasarım araçları öğrencilere seçenek olarak sunulur. Belirledikleri tekniğe uygun araç ve
malzemeleri hazır bulundurmaları istenir (SDB1.2). Öğrencilerden renk, doku gibi görsel unsurları
kullanarak tarihî ve kültürel sürekliliği yaşatmaları sağlanır (D19.3). Figürlerin ve oyun alanlarının kompozisyon içindeki yerleşimini belirleyerek tasarımlarını sanatsal ürünlere dönüştürmeleri beklenir (KB2.20). Sanatsal üretim sürecinde yaş ve gelişim düzeyleri dikkate alınarak öğrencilere millî kimliği yansıtan sözsüz müzikler dinletilir. Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Çalışmaların değerlendirilmesi için öğrencilerin sanatsal ürünlerini açıklayan kısa sunumlar yapmaları ve bu çalışmalardan edindiklerini öz değerlendirme yazısıyla yansıtmaları istenir (E2.2, SDB1.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Cumhuriyet Dönemi’ndeki önemli gelişmeleri kronolojik sırayla yansıtan görsel tarih şeridi oluşturmaları, Cumhuriyet’in getirdiği yenilikleri ele alan bir öykü veya şiirden hareketle ilgili temaları görselleştirmeleri, bu görselleri edebî metinle bütünlük sağlayacak şekilde yorumlamaları istenebilir. Öğrencilerin Türk toplumsal hayatındaki geleneksel çocuk oyunlarını araştırmaları, bu oyunları sınıfta canlandırmaları, en beğendikleri oyunu millî bayram atmosferinde hayal ederek resmetmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden geçmiş ve bugünkü okul yaşamına ait okul binaları, sınıf düzenlemeleri ve öğrenci etkinliklerini yansıtan görselleri kullanarak pano veya bireysel kolaj çalışması oluşturmaları istenebilir. Türk toplumsal hayatındaki geleneksel çocuk oyunlarını örnekleyen görsellerle Cumhuriyet Dönemi’ne ait resmî ve ulusal simgeleri ilişkilendirerek resimlemeler yapmaları sağlanabilir. Öğrencilere geçmişe ait bir okul bahçesi veya bayram alanını gösteren bir görsel sunularak bu görseli Türk Bayrağı, balon, bayram süsü gibi millî bayramı çağrıştıran görselleri ve çocuk oyunları oynayan figürleri çalışmalarına eklemeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin yakın çevrelerindeki somut kültürel miras ögelerini tanıdıkları ve müze deneyimine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin yakın çevrelerindeki somut kültürel miras ögeleri hakkındaki bilgileri ve müze deneyimleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Yakın çevrenizde tarihî bir çeşme, köprü veya anıt var mı?
• Daha önce müzeye gittiniz mi? Gittiyseniz en çok hangi eser dikkatinizi çekti ve neden?
• Bir müzeyi gezerken ilk olarak nelere dikkat edersiniz?

Öğrencilere müzelerin mekânsal çeşitliliğini keşfetmeleri ve arkeolojik koleksiyonların sergilenme  biçimleri hakkında düşünmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Arkeoloji müzesini hiç duydunuz mu veya ziyaret ettiniz mi? Bu müzelerde genellikle hangi tür eserler sergilenir?
• Sizce müzeler yalnızca kapalı mekânlardan mı oluşur yoksa açık hava müzeleri de olabilir mi?
• Taş alet, yazıt, seramik gibi tarihî eserler açık havada mı yoksa kapalı alanda mı daha etkili sergilenirdi?

GS.5.7.1
Öğrencilerden sergileme mekânlarına göre müzeleri karşılaştırabilmeleri beklenir. Müzelerin farklı sergileme alanlarına sahip olma nedenlerini anlamaları için sergileme mekânlarının dikkat çekici özelliklerini keşfetmelerine yönelik fikir taraması yapılır (E2.3, E3.5). Müzelerin sergileme mekânlarını tanımaları için dijital ve basılı kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (KB2.6, OB2). Topladıkları bilgileri güvenilir kaynaklardan seçmeleri ve doğru not alma teknikleriyle düzenlemeleri sağlanır (D3.3, OB1). Müzelerdeki sergileme mekânlarının temel özelliklerini belirlemeleri için (a) öğrencilerin geleneksel kapalı mekân müzeleri, açık hava müzesi ve sanal müze örneklerine ilişkin videolar ve görselleri incelemeleri sağlanır (OB2). Bu doğrultuda kapalı mekân müzelerine Anadolu Medeniyetleri Müzesi; açık hava müzelerine Karatepe-Aslantaş, Nemrut, Bergama ve Kapadokya; ören yerlerine ise Çayönü ve Hacılar örnek verilebilir. Ayrıca Çatalhöyük, Göbeklitepe gibi alanları, sanal müze deneyimiyle keşfetmeleri sağlanabilir. Müzeler Haftası (18-24 Mayıs) kapsamında sanal veya fiziksel müze ziyaretleri gerçekleştirilir ve öğrencilerden gözlem kartları ile önemli noktaları kaydetmeleri istenir (OB1, OB5, E3.7). Öğrencilerin kapalı mekân müzeleri, açık hava müzeleri ve sanal müzeler arasındaki benzerlik (b) ve farklılıkları (c) listeleyerek karşılaştırma yapmaları sağlanır. Bu amaçla müzeleri koleksiyon sunumları, eserlerin sergilenme biçimleri ve ziyaretçi deneyimleri açısından değerlendirmeleri beklenir (SDB1.2, SDB3.1). Müzeleri sergileme mekânlarındaki ışıklandırma, akustik, eser yerleşimi gibi faktörler açısından da incelemeleri istenir. Öğrencilerin sanal müzelerin erişilebilirliği ve herkes için eşit bilgiye ulaşma fırsatı sunması yönüyle avantajlarını tartışarak farklı müze türlerinin sağladığı olanakları karşılaştırmaları sağlanır (KB2.18, D1.3, E3.5). Müzelerin sergileme mekânları farklı olsa da hepsinin ortak amacının kültürel mirası koruma, bilgiyi yayma ve estetik deneyim sunma olduğuna ilişkin çıkarım yapmaları beklenir (KB2.8). Böylece müzelerin toplumsal önemini kavrayarak kültürel mirasın korunmasına yönelik sorumluluk almayı içselleştirmeleri sağlanır (D16.2). Süreç, çıkış kartları ile değerlendirilebilir.

GS.5.7.2
Öğrencilerden okullarında arkeoloji müzesi yapabilmeleri beklenir. Arkeolojik eserlerin bulunma ve korunma süreçlerini anlatan kısa videolar öğrencilere izletilir. Öğrencilerden farklı müze türlerini tanımlayan müze kartlarını incelemeleri ve doğru türlerle eşleştirmeleri istenir (KB2.5, E2.5). Seçtikleri bir arkeoloji müzesini fiziksel veya sanal olarak ziyaret etmeleri; eserlerin tarihini, işlevlerini ve estetik özelliklerini incelemeleri sağlanır (SAB2.1, SDB1.1). Bu süreçte, arkeoloji müzeleri ile anıt müzeleri karşılaştırılarak arkeolojik buluntuların korunma ve sergileme yöntemlerini değerlendirmeleri beklenir (KB2.7). Öğrencilerin yaşadıkları bölgede bulunan anıtlar veya arkeolojik eserler hakkında araştırma yaparak bu yapıların işlevlerini belirlemeleri sağlanır (SDB1.2). Müzelerin sergi alanı olmanın yanı sıra kuşaklar arasındaki kültürel aktarımı sağladığını anlamaları sağlanır (KB2.18). Arkeoloji müzesi koleksiyonuna uygun nesne ve objelerle müze tasarlamaları için (a) öğrencilerden taş aletler, seramikler, heykeller, yazıtlar gibi eserleri incelemeleri beklenir (OB4). Bu eserlerin tarihi, kullanım amacı ve estetik özellikleri hakkında bilgi edinmeleri sağlanır (OB1). Öğrencilere objelerin tarih boyunca kimler tarafından kullanıldığı ve nelere şahit olduğu üzerine düşünmeleri için sorular yönlendirilir. Bu aşamada öğrencilerin seçtikleri bir eserin tarihini ve taşıdığı anlamı içeren "eser günlüğü" hazırlamaları beklenir (SDB1.2). Öğrencilerden seçtikleri objeleri tarihî bağlamlarını koruyarak günlük yaşama uyarlamaları istenir (SDB3.2). Dönemin tarzına, estetik özelliklerine ve özgün anlamına sadık kalarak kültürel mirasın günümüz dünyasıyla ilişkisini kuran tasarımlar oluşturmaları sağlanır. Arkeoloji müzesi koleksiyonuna uygun eserlerle müze oluşturmaları için (b) öğrencilerden arkeolojik eserlerden ilham alarak tasarladıkları ürünleri, üç boyutlu hâle getirmeleri
beklenir (KB2.20). Bu süreçte uygun malzemeleri, fikir alışverişi yaparak belirlemeleri sağlanır (SDB2.1, D16.1). Uygulamalarda seramik hamuru, kil, plastilin, tel, ahşap, mukavva, renkli kâğıtlar ve akrilik boya kullanmaları önerilir. Sanatsal üretim sürecinde ve sergileme aşamasında öğrencilere geçmiş uygarlıklarla estetik bağ kurmalarını ve arkeolojik atmosferi hissetmelerini sağlayacak sözsüz ve geleneksel ezgilerden oluşan müzikler dinletilir. Tasarımları tamamladıktan sonra sergi için pano düzenlemeleri, yazıtlar için dijital ekranlar, heykeller için fiziksel stantlar ve taş aletler için dokunma deneyimine uygun sergileme alanları oluşturmaları sağlanır (SDB1.2). Öğrencilerden arkeoloji müzesi koleksiyonuna uygun ürünlerini sınıflandırarak öğretmen rehberliğinde okul müzesine dönüştürmeleri beklenir (KB2.5). Sergi alanında mobilya, sehpa, vitrin ve raflar kullanılarak sürdürülebilir malzemelerle
desteklenen gerçekçi bir müze atmosferi oluşturulur (D17.3, OB8). Ürünler sergi panoları, dijital ekranlar, maketler ve etkileşimli alanlarda sergilenerek öğrencilerin görsel ve fiziksel deneyimlerle öğrenmeleri sağlanır. Sergi düzeninin oluşturulması sürecinde öğrencilerden fikirlerini paylaşmaları beklenir (SDB2.1). Böylece kültürel mirası tanımaları ve gelecek nesillere aktarmak için sorumluluk almaları sağlanır (D19.3, OB5). Sergi sürecinde estetik bütünlük sağlamak amacıyla fonda geleneksel ezgilerden oluşan sözsüz müzikler çalınır. Değerlendirme sürecinde öğrencilerden dikkat ettikleri noktaları, zorlandıkları aşamaları ve yapacakları değişiklikleri belirlemeleri istenir (SDB1.2). Ürünler performans görevi olarak tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden arkeolojik buluntular ve anıt kavramlarını Stonehenge (Stonhenç), Rosetta (Rozetta) Taşı, Mısır Piramitleri gibi farklı medeniyetlere ait örneklerle karşılaştırmaları, arkeolojik buluntular ve anıtlarla ilgili etkileşimli bölümler içeren dijital bir müze oluşturmaları veya arkeolojik objelerin minyatür temsillerinden oluşan müze maketi hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerin arkeolojik eserlerin günümüzdeki karşılıklarını belirlemeleri; kil, oyun hamuru, kâğıt hamuru, çamur, karton gibi şekillendirilebilir malzemeler kullanarak bu eserlerin giriş düzeyinde modellerini oluşturmaları veya çizim programlarıyla dijital sürümlerini hazırlamaları sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin doğal ve doğal olmayan malzemelerin özellikleri hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin doğal ve yapay malzemeler hakkındaki bilgileri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Ahşap, taş ve kâğıt doğal malzemeler midir?
• Plastik, cam, metal gibi malzemeler doğal mı yoksa yapay mıdır?

Öğrencilere tasarımların doğayla ilişkisi üzerine düşünmeleri amacıyla aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Uçaklarla hangi hayvanları ilişkilendirebilirsiniz?
• Kaplumbağanın şeklinden yola çıkarak ne tasarlamak isterdiniz?

GS.6.1.1
Öğrencilerden doğadaki çözümlerden hareketle biyomimetik yapabilmeleri beklenir. Doğal formların nokta, çizgi, doku etkileri ve ritmik yapılarını analiz ederek biyomimetik tasarlamaları için (a) doğadaki yapıları, form ve sistemleri tasarım süreçlerine aktarmaları sağlanır. Öğrencilerden tasarım sürecini planlayarak aşamalı bir çalışma takvimi oluşturmaları ve süreç boyunca edindikleri deneyimleri, karşılaştıkları zorlukları ve öğrendiklerini yansıtıcı günlüklere kaydetmeleri istenir (E3.7, SDB1.2). Böylece zamanı etkili kullanmaları, görevlerini planlamaları ve kendi öğrenme süreçlerini değerlendirmeleri sağlanır (D3.2). Bu amaçla doğanın kendi içindeki değişim ve dönüşüm süreçlerini gözlemlemeleri, bu süreçlere ilişkin örnekler belirleyerek sınıflandırmaları istenir (KB2.2, KB2.5). Öğrencilere biyomimetiğin doğadaki çözümlerden ilham alınarak yeni tasarımlar geliştirme yaklaşımı
olduğu, başkalaşmanın ise doğadaki canlıların zaman içinde geçirdiği biçimsel ve işlevsel değişim süreçlerini ifade ettiği örneklerle açıklanır. Yaprakların damar yapıları, bal peteğinin altıgen formları, salyangoz kabuğunun sarmal düzeni, dalga hareketleri gibi doğal formları nokta, çizgi, doku etkisi ve ritmik yapılar açısından fark etmeleri sağlanır. İnsan yapımı tasarımlar ile doğadaki benzerlikleri anlamaları için kuş kanatlarından esinlenerek tasarlanan uçaklar, bal peteği yapısından ilham alınan mimari yapılar gibi örnekler üzerinde karşılaştırmalı analiz yapmaları istenir (KB2.7, SAB1). Öğrencilerden belirlenen ölçütler çerçevesinde doğadan fotoğraflar çekmeleri, gazete kupürleri veya görsellerden oluşan bir belgelik hazırlamaları beklenir (E3.3, OB1). Ayrıca doğayla etkileşimlerinin kendilerinde uyandırdığı duyguları, gözlem günlüğüne yazmaları ve elde ettikleri bulguları sınıfla paylaşmaları istenir (SDB1.3, SDB2.1). Türk kültürüne özgü estetik anlayışın doğayla ilişkisi örneklerle açıklanarak öğrencilerin geleneksel motiflerin doğal formlardan esinlenerek oluştuğunu fark etmeleri sağlanır (OB5). Doğadaki düzen ve estetik ilkelerin tasarıma yansımaları üzerinde durularak estetiğin,
sanat ve doğada önemli olduğunu anlamaları beklenir (D7.1). Tasarım planlarını, tasarımdan doğaya veya doğadan tasarıma doğru bağlamından kopmadan dönüştürmeleri beklenir (KB2.16.1, KB2.16.2). Öğrencilerden dönüşüm süreçlerindeki aşamaları taslak çizimler veya yansıtıcı günlüklere kaydederek sistematik çalışmaları istenir (KB1, E3.7, SDB1.2). Doğadaki doğal formların nokta, çizgi, doku etkileri ve ritmik yapılarından yararlanarak biyomimetik oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını geleneksel veya dijital tekniklerle görselleştirmeleri istenir. Bu doğrultuda duraklatılmış hareket (İng. Stop-Motion, "Stop Moşın") videoları, 3D modelleme veya fotoğraflarla ilham panosu (İng. Moodboard, "Mudbord") hazırlamaları beklenir. Tasarımlarına uygun görsel anlatım araçlarını belirlemeleri ve tasarımlarını gerçekleştirmek için gerekli olan malzemeleri hazır bulundurmaları sağlanır (OB2, SDB1.2). Malzemeleri özenli ve verimli kullanmaları istenir (D17.3). Tasarım fikirlerini, tasarımlarının gelişim süreçlerini ve işlevselliğini sunumla açıklamaları beklenir (SDB1.2, SDB1.3). Öğrencilerin tasarımlara ilişkin estetik yargılarını paylaşmaları istenir (OB9, E3.5). Çalışma ortamını iş
birliğiyle temizleyerek düzenli bir alan oluşturmaları sağlanır (SDB2.2). Aynı zamanda düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği arttırdığı, sağlığı koruduğu ve yaşam kalitesini iyileştirdiği üzerinde durulur (D18.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Bu ürünler performans görevi kapsamında ele alınarak gelişim dosyası, öz değerlendirme veya grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden doğal formlardan hareketle üç boyutlu çalışmalar veya mimari tasarımlar yaparak tasarımlarının dönüşüm aşamalarını yansıtan animasyon hazırlamaları, doğadaki yapıları form ve işlevsellik bağlamında değerlendirerek günlük yaşamda kullanılabilir tasarımlara dönüştürmeleri istenebilir.

Öğrencilere doğadaki dönüşüm ve biçimsel değişim süreçlerini anlatan videolar veya animasyonlar
izletilebilir. Öğrencilerin doğadaki temel biçimsel yapıları gözlemleyip sadeleştirmeleri, bu yapılardan yola çıkarak kâğıt katlama teknikleriyle üç boyutlu origami çalışmaları gerçekleştirmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D4. Dostluk, D14. Saygı, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin kullanım ömrünü tamamlamış nesne ve objelerin farklı estetik yaklaşımlarla sürdürülebilir ürünlere dönüştürülebileceğine ilişkin farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir.

Kullanım ömrünü tamamlamış nesne ve objelerin farklı estetik yaklaşımlarla sürdürülebilir ürünlere dönüştürülebileceğine ilişkin farkındalıklarını ölçmek için öğrencilere aşağıdakilere benzer kısa cevaplı sorular yönlendirilir:
• Günlük hayatta geri dönüştürülebilen veya yeniden kullanılabilen malzemeler nelerdir?
• Eskimiş veya işlevini yitirmiş bir eşyayı sanat yoluyla nasıl değerlendirebilirsiniz?

Günlük yaşamda karşılaştıkları nesneler üzerinden ileri dönüşüm ve sanatsal üretim arasında ilişki kurmaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Daha önce bir sanat eserinde geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanıldığını fark ettiniz
mi?
• Bir sanatçı olsaydınız çevrenizdeki sürdürülebilir malzemeleri nasıl bir sanat eserine veya kullanışlı bir ürüne dönüştürürdünüz?
• Eskimiş bir giysi veya çantayı yeniden tasarlayarak farklı bir kullanım alanı oluşturabilir misiniz? Nasıl bir değişiklik yapardınız?

GS.6.2.1
Öğrencilerden farklı kültürlere ait günlük eşyalar, kıyafetler ve mimarideki görsel mesajları  okuyabilmeleri beklenir. Bu kapsamda Anadolu kültürüne ait çini motifleri, halı ve kilim desenleri, Osmanlı kaftanları, Selçuklu kervansaray mimarisindeki süslemeler; dünya kültürlerinden Endülüs seramik motifleri, Hint mandalaları, Japon kimonoları ve Hint saray mimarisindeki bezemeleri yazılı ve dijital kaynaklardan incelemeleri istenir (KB2.6, OB1, OB5). Farklı kültürlere ait görsel göstergelerin sembolik ve estetik özelliklerini algılamaları için (a) öğrencilerden edindikleri bilgileri sınıfta paylaşmaları ve farklı kültürlere ait motifleri desen tekrarı, renk kullanımı, simetri, asimetri gibi yönlerden karşılaştırmaları istenir (KB2.7, OB4). Seçtikleri motifleri inceleyerek kısa notlar almaları ve küçük gruplar hâlinde fikirlerini paylaşmaları beklenir (E3.5, SDB2.1, OB1). Motiflerin kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri paylaşarak görsel göstergelerin bireysel algıyı nasıl şekillendirdiğini
değerlendirmeleri istenir (SDB1.1). Bu süreçte konuşma halkası veya rulman tekniği ile öğrencilerin kendi yorumlarını ifade etmeleri ve birbirlerini dikkatle dinlemeleri sağlanır (D4.2, D14.1). Farklı kültürlere ait görsel göstergelerdeki mesajları, yerel ve evrensel değerler açısından anlamlandırmaları için (b) öğrencilerden motiflerin temsil ettiği anlamlar üzerine düşünmeleri beklenir. Beyin fırtınası tekniği ile motiflerin sembolik ve öznel mesajlarını belirlemeleri istenir. Kültürel bağlamlarına göre motiflerin anlamlarını tartışmaları ve motiflerdeki benzerlikleri değerlendirmeleri beklenir (KB2.18, OB4, SDB2.3). Öğrencilerin kültürel miras, inançlar, coğrafi konum ve yaşam biçimlerinin motifler üzerindeki etkilerini araştırmaları sağlanır. Öğrencilerden sokratik tartışma yöntemiyle belirli motiflerin farklı kültürlerdeki kullanım amaçlarını sorgulamaları beklenir (KB2.8). Farklı coğrafyalarda kullanılan
benzer motiflerin, ortak anlamlar taşıyabileceğini fark etmeleri sağlanır (SDB2.3). Aynı coğrafi bölgelerde yaşayan toplumların motiflerinde ortak unsurlar bulunmasının nedenleri üzerinde durularak kültürel etkileşimlerin sanata yansımalarını analiz etmeleri beklenir. Bu süreçte öğrencilerin farklı kültürlere ait sanatsal unsurlara açık olmaları ve kültürel çeşitliliğin estetik bir zenginlik sunduğunu fark etmeleri sağlanır (D14.3). Öğrencilerden Kültür kavramının temel unsurlarına vurgu yapılarak öğrencilerden motiflerin süsleme unsuru olmasının yanında toplumların değerlerini, kimliklerini ve yaşam biçimlerini yansıtan göstergeler olduğunu anlamaları beklenir (OB5, OB9). Evrensel motiflerin farklı toplumlar arasında ortak değerler oluşturduğuna dikkat çekilir. Öğrencilerden motiflerin hem yerel hem de evrensel bağlamdaki anlamlarını inceleyerek kültürlerarası bağlantılar hakkında çıkarımlar yapmaları istenir (OB4, SDB3.3). Grup tartışmaları ve karşılaştırmalı
analizler aracılığıyla kültürel farkındalık kazanmaları sağlanır. Sürecin değerlendirilmesinde
kontrol listesi kullanılabilir.

GS.6.2.2
Öğrencilerden farklı kültürlere ait estetik motiflerle ileri dönüşüm ürünü yapabilmeleri beklenir. Bu süreçte Anadolu çini motifleri, Osmanlı kaftanları, Japon kimonoları, Endülüs seramik motifleri gibi tasarımların tarihî bağlam içindeki işlevsel ve estetik yönlerini karşılaştırmaları istenir (KB2.7, OB5). Motiflerin ortaya çıktıkları dönemin kültürel ve toplumsal ihtiyaçlarına nasıl cevap verdiğini analiz ederek karşılaştırma tablosu oluşturmaları beklenir (E3.6). Öğrencilerden çalıştıkları motifleri, Venn şeması veya grafik düzenleyicilerle sunarak sınıf ortamında paylaşmaları istenir (OB7). Örneğin Türk halılarındaki hayat ağacı motifi ile Hint mandalalarındaki dairesel tasarımları, her iki kültürün manevi
değerlerini ve sembolik anlatımlarını ifade etme biçimleri açısından incelemeleri sağlanır. Farklı kültürlere ait günlük eşyalar, kıyafetler ve mimarideki motifleri stilize ederek ileri dönüşüm ürünü tasarlamaları için (a) öğrencilerden geleneksel motifleri işlevsellik ve görsel özellikleri açısından analiz ederek günümüz tasarım anlayışına uyarlamaları beklenir (E3.3). Bu kapsamda Osmanlı lale motifleriyle Japon kimonolarındaki çiçek desenleri birleştirilerek yeni bir tekstil desenine dönüştürmeleri sağlanır (SDB3.2). Farklı kültürlere ait günlük eşyalar, kıyafetler ve mimarideki stilize edilmiş motiflerden esinlenerek ileri dönüşüm ürünü oluşturmaları için (b) öğrencilerden seçtikleri motifleri kullanım ömrünü tamamlamış ürünler üzerine uygulamaları beklenir (OB8). Bu kapsamda telefon kılıfı, çanta, defter kapağı, plastik şişe, metal meşrubat kutuları, tişört, şal, şapka gibi kişisel
eşyalar; ahşap pano, su şişesi, kupa, seramik tabak, plastik veya karton tabak, bardak gibi dekoratif ürünler arasından seçim yapmaları sağlanır (SDB1.1). Seçtikleri motifleri ürünün yüzeyiyle uyumlu olacak şekilde bütünleştirmeleri sağlanır (KB2.20). Sadeleştirilmiş motifleri önce kâğıt veya kumaş üzerinde çalışmaları, ardından dijital ortamda düzenlemeleri beklenir. Bu süreçte şablon baskı, dijital baskı, kumaş boyama, nakış, ahşap kazıma, akrilik, kolaj gibi teknikleri kullanmalarına imkân tanınır. Sürdürülebilir malzemelerle yapılan tasarımlar aracılığıyla çevre bilinci geliştirmeleri sağlanır (D17.3, D18.3, OB8). Süreç boyunca karşılaştıkları zorluklara birlikte çözüm üretmeleri ve iş birliği içinde çalışmaları beklenir (SDB2.2). Ortak hedeflere ulaşmak için fikir alışverişi yaparak dayanışma içinde hareket etmeleri desteklenir (D4.1). Öğrencilerden motiflerin geleneksel, sadeleştirilmiş ve ürünle
bütünleşmiş formunu aşamalı olarak gelişim dosyalarında paylaşmaları istenir. Çalışmaları işlevsellik, kültürel değerleri yansıtma biçimi ve yenilikçi tasarım anlayışına katkısı açısından değerlendirmeleri sağlanır (SDB3.3). Bir tasarımın estetik olmasının yanında en önemli özelliklerinden birinin de işlevsellik olduğu vurgulanır. Öğrencilerin aynı zamanda millî ve manevi değerleri yansıtan kültürel kimliklerin sanatsal yorumlarla korunabileceği ve yaygınlaştırılabileceğini fark etmeleri beklenir (OB5). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Bu ürünler performans görevi kapsamında ele alınarak gelişim dosyası veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden tasarladıkları çok kültürlü motifleri okul kantinindeki ve bahçesindeki banklara, sandalyelere, masalara veya duvarlara uygulayarak mekânlaştırmaları; kendi motiflerini bütünleştirecek günlük eşyaları, kıyafetleri ve mimari ögeleri de tasarlamaları ve şekillendirmeleri istenebilir.

Öğrencilere hazır şablonlar ve motifler verilerek onların yalnızca sadeleştirme ve istedikleri renklere boyamaları, karmaşık motifler veya teknikler yerine temel düzeydeki yöntemlerle çalışmaları sağlanabilir. Öğrencilere dijital platformlarda motiflerle ilgili etkileşimli etkinlikler yaptırılabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D11. Özgürlük, D15. Sevgi, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin yazının tarihini ve yazıdan önce insanların duygu ve düşüncelerin resimlerle anlattıklarını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin yazının ortaya çıkışıyla ilgili bilgi düzeyleri, aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri  yanıtlarla ölçülür:
• İnsanlar yazının bulunmasından önce duygu ve düşüncelerini nasıl ifade ediyorlardı?
• Yazı, hangi ihtiyaçlar sonucunda ortaya çıkmış olabilir?

Öğrencilerin yazının estetik yönünü ve sanat eseri içinde anlatım aracı olabileceğini düşünmelerini  sağlamak için aşağıdakilere benzer soruları yanıtlamaları beklenir:
• Sizce yazı sadece bir iletişim aracı mıdır yoksa bir resimde veya fotoğrafta kullanılabilir mi?
• Harfleri kullanarak yeni bir şekil veya motif oluşturabilir misiniz?
• Yazının bir sanat eseri içinde ne gibi bir rolü olabilir?

GS.6.3.1
Öğrencilerden kaligrafik unsurlar içeren sanat eserini inceleyebilmeleri beklenir. Bu amaçla hat sanatının tarihine, temel özelliklerine, hat sanatında kullanılan yazı tarzlarına, önemli sanatçılara ve eserlerine dair bilgi edinmeleri sağlanır (KB2.6, OB1). Araştırma sürecinde öğrencilerin belgeseller, kitaplar ve dijital kaynaklardan yararlanmaları ve topladıkları bilgileri düzenleyerek dijital veya fiziksel panolarda paylaşmaları sağlanır (OB2). Ayrıca öğrencilerden sanal müze ziyaretleri yaparak hat sanatı eserlerini incelemeleri beklenir (OB5). Öğrencilerin Feyhaman Duran’ın "Kaligrafik Kompozisyon", Sabri Berkel’in "Beşli Kompozisyon" veya Erol Akyavaş’ın "Kaligrafik Kompozisyon" isimli eserlerini incelemeleri sağlanır. İncelenecek eserler öğrencilerle birlikte belirlenir ve seçim sürecinde öğrencilerin tercih sebeplerini açıklamaları istenir (D3.4, SDB1.1, SDB2.1). Bu süreçte öğrencilerden kendi ilgi, değer ve estetik algılarına uygun seçimler yapmaları, bu seçimleri bilinçli biçimde temellendirmeleri ve tercihlerinin sorumluluğunu almaları beklenir (E1.6). Eserler hakkında merak ettiklerini sormaları,
hissettiklerini ifade etmeleri ve eserle bağ kurmaları sağlanır (E1.1, E3.8, SDB1.1). Kaligrafik unsurlar içeren eseri sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) öğrencilerden seçtikleri eserin sanatçısı, türü, yapım tekniği, boyutları ve yapım yılı hakkında tahminde bulunmaları istenir. Tahminlerini eser künyesiyle karşılaştırarak değerlendirmeleri beklenir (OB1). Eserde yer alan bilgi objelerini belirlemeleri ve detaylı olarak listelemeleri sağlanır. Kaligrafik unsurlar içeren eseri sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) eserin konusunu anlamaları ve sanat elemanları ile tasarım ilkelerini belirlemeleri istenir. Kompozisyonun yapısını analiz ederek espas, zıtlık, ritim ve vurgunun etkilerini incelemeleri beklenir (OB9). Geleneksel ve çağdaş hat sanatına ait eserleri karşılaştırarak kültürel farklılıkları keşfetmeleri sağlanır (KB2.7, OB5). Mimar Sinan’ın Süleymaniye Camii (İstanbul), Selimiye Camii (Edirne) ve Sedefkar Mehmet Ağa’nın Sultan Ahmed Camii (İstanbul) eserlerinde yer alan hatları çizgi kalınlığı, yön ve boşluk kullanı açısından analiz etmeleri beklenir. Hat sanatının cami kubbeleri, mihrap süslemeleri ve mimari yapılardaki yerini fark etmeleri istenir. Kaligrafik unsurlar içeren eseri sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) eserin konusuyla görsel bileşenler arasında ilişki kurmaları sağlanır.
Hat sanatının kompozisyon içindeki etkisini tartışarak bireysel görüşlerini paylaşmaları istenir (D11.2, SDB2.1). Geleneksel eserlerde hat unsurlarının simetrik, çağdaş eserlerde ise deneysel ve asimetrik olabileceği üzerine çıkarımlarda bulunmaları beklenir (KB2.10). Bu aşamada çağdaş eser örnekleri üzerinden öğrencilerin hat sanatının resim içindeki kullanımını fark etmeleri sağlanır (SAB2.1, OB5). Geçmişten günümüze hat sanatının değişimini kavrayarak kültürel değerlerin korunması üzerine düşünmeleri istenir (D19.3, OB5). Kaligrafik unsurlar içeren eser hakkında sanatsal yargıda bulunmaları için (ç) öğrencilerden eseri sanat kuramları çerçevesinde değerlendirmeleri beklenir. Anlatımcı ve biçimci sanat kuramlarını temel alarak eserin görsel düzenlemesi, hat sanatının mesaj üzerindeki etkisinve biçim içerik uyumu üzerine analiz yapmaları sağlanır (KB3.3). Öğrencilerden belirlenen ölçütlere göre eseri değerlendirerek estetik yargılarını ifade etmeleri beklenir (OB4, KB2.17). Bu aşamada çıkarımlarını gerekçelendirmeleri ve görüşlerini paylaşmaları sağlanır (SDB3.3). Sanatçıların eserler aracılığıyla sanata yaptığı katkılar açıklanır. Öğrencilerin sanatçılara yönelik saygı ve vefa duygusu geliştirmeleri sağlanır (D15.2). Süreç gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.6.3.2
Öğrencilerden modern tasarım anlayışına uygun kaligrafik kompozisyonlar yapabilmeleri beklenir. Ritmik ilişkileri kullanarak kompozisyon tasarlamaları için (a) farklı kültürel kaligrafi (güzel yazı sanatı) biçimleri ile bunların tarihî, kültürel ve sembolik bağlamlarını araştırmaları istenir (KB2.6, OB1). Bu kapsamda Türk-İslam, Çin, Japon, Kore ve Latin yazı tarzlarının karakteristik ve estetik özelliklerini incelemeleri beklenir (OB4). Öğrencilerin güzel yazı sanatı geleneklerinin evrenselliğini, bu geleneklerin sanatın diğer dallarıyla olan ilişkisini sorgulayarak kültürel farkındalıklarını artırmaları ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeleri sağlanır (KB2.4, KB2.8). Bu aşamada öğrencilerden Burhan Doğançay’ın "Fısıldayan Duvar" ve "Kurdeleler Serisi"nde yer alan eserlerdeki kültür unsurlarını analiz
ederek tasarım ilkeleri bağlamında yazının kompozisyonlara kattığı sanatsal ve kültürel değerler üzerinde düşünmeleri istenir (OB5). Yazının bilgi aktaran bir araç olmasının yanı sıra sanatsal kompozisyonlarda çizgisel etki ve hareket unsuru sağlayan bir tasarım ilkesi olduğunu fark etmeleri beklenir. Bu bakışla farklı kültürel kaligrafilerden elde ettikleri biçimsel özellikleri, geleneksel biçimleri modern bir yaklaşımla yorumlamaları ve bağlamından kopmadan dönüştürmeleri istenir (OB4, E3.3). Harfleri ve kelimeleri sadeleştirerek yeni figüratif biçimler tasarlamaları, aynı zamanda estetik düzeni ve iletmek istedikleri mesajı göz önünde bulundurmaları sağlanır. Ritmik ilişkileri kullanarak modern
tasarım anlayışına uygun kaligrafik kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden resim, kolaj veya dijital tekniklerle çağdaş düzenlemeler yapmaları beklenir. Resim uygulamaları için öğrencilere pastel boya, sulu boya, guaj boya, akrilik boya veya renkli kuru kalemler önerilirken kolaj çalışmaları için renkli kâğıtlar, gazete veya dergilerden kesilmiş görseller, tekstil malzemeleri gibi zengin materyal seçeneği sunulur. Ayrıca öğrencilerden kendi ürettikleri veya hazır ebru kâğıtlarını kullanarak kaligrafik yazılar için fon oluşturmaları, ebru desenlerini keserek kaligrafik harfler hazırlamaları, ebru desenlerinden yararlanarak kaligrafik harf tasarımları geliştirmeleri veya dijital ortamda ebru efektlerini kullanarak modern kompozisyonlarını zenginleştirmeleri istenebilir. Dijital çalışmalara
yönelecek öğrencilere uygun grafik tasarım yazılımları ve uygulamalar önerilir. Öğrencilerden grafik tasarım programlarıyla modern yazı düzenleri oluşturmaları veya fotoğraf üzerine dijital olarak yazı ekleyerek çağdaş düzenlemeler yapmaları beklenir (E3.3, E3.1). Öğrencilerin sanatsal  kompozisyonlarında kaligrafik unsurları kullanılarak tekrarlayan ritmik desenler oluşturmaları sağlanır (KB2.20). Kaligrafiyi, hikâyeyi anlatan görsel bir bileşen olarak düşünerek metin ve resimlerin birleştirildiği tasarımlar oluşturmaları teşvik edilir (SDB1.2). Sanatsal üretim sürecinde öğrencilerin estetik bütünlük kurmalarını desteklemek amacıyla ney, ud ve tambur gibi geleneksel Türk çalgılarının yer aldığı, sözsüz ve çağdaş düzenlemelerden oluşan müzikler öğrencilere dinletilir. Öğrencilerden
tamamladıkları çalışmaları sınıfta sunmaları ve konuşma halkası tekniği ile birbirlerinin çalışmalarını incelemeleri beklenir (SDB2.1). Her öğrenciden arkadaşlarının eserlerindeki güçlü yönleri ve geliştirilmesi gereken noktaları paylaşmaları istenir (E3.5). Sanatsal ürünlerin çağdaş sanatla bağlantısı ve özgünlükleri üzerine değerlendirme yapmaları sağlanır (OB9). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Bu ürünler performans görevi kapsamında ele alınarak akran değerlendirme formu veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden dijital animasyon teknikleri kullanarak hareketli harfler veya yazılar  tasarlamaları istenebilir. Çalışmalarını sosyal medya, dijital sanat projeleri veya etkileşimli tasarımlar için düzenlemeleri sağlanabilir. Geleneksel araç ve gereçlerle Osmanlı ve Türk-İslam sanatına uygun hüsnühat ve tezhip uygulamaları yapmaları istenebilir. Türk-İslam kaligrafisinin yanı sıra Latin, Çin, Japon ve Kore yazı sistemlerini inceleyerek modern tasarım anlayışına uygun sanatsal kompozisyonlar oluşturmaları istenebilir. Sürdürülebilir malzemeler kullanarak üç boyutlu kaligrafik ürünler tasarlamaları, bu ürünleri mekân içinde düzenlemeleri, sanat ve mekân ilişkisini kurmaları sağlanabilir.

Öğrencilerden büyük ve kolay okunabilir harflerle yazı alıştırmaları yapmaları istenebilir. Gazete ve dergilerden kesilmiş harfleri birleştirerek veya belirli harf yahut kelimeleri tekrar ederek desen oluşturmaları sağlanabilir. Ayrıca öğrencilerden hazır ebru kâğıtlarını kaligrafik yazılar için zemin olarak kullanmaları istenebilir. Öğrencilerin dijital ortamda kaligrafi uygulamaları veya etkileşimli yazı oyunları aracılığıyla yazı çalışmaları yapmaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.2. İş Birliği

D10. Mütevazılık, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin kompozisyonda vurgu kavramını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin kompozisyonda vurguya ilişkin bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Kompozisyonda vurgu ne anlama gelmektedir?
• Kompozisyonlarda vurgu olmasaydı eserdeki nesneler nasıl görünürdü?

Öğrencilere vurgu ile simetrik üçgen kompozisyon yapısını ilişkilendirmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Üçgenin en dikkat çekici noktaları nerelerdir? Neden?
• Simetrik bir üçgen kompozisyon oluştursaydınız en dikkat çekici nesneyi nereye yerleştirirdiniz  Neden?

GS.6.4.1
Öğrencilerden simetrik üçgen kompozisyon yapısına uygun natürmort yapabilmeleri beklenir. Türk ressamlardan Süleyman Seyyid’in "Karpuzlu Natürmort", Hale Asaf’ın "Fırçalı Natürmort", Feyhaman Duran’ın "Bahar Dalları"; Batı resim sanatından ise Giorgio Morandi’nin (Corcio Morandi) "Şişeler" (İt. Bottiglie, "Bottiyye") isimli eser görsellerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerden bu eserlerdeki kompozisyon yapılarını ve nesnelerin oranlarını analiz etmeleri istenir (OB9, KB2.4). Kompozisyonlarda simetrik ve üçgen yapının birleşimiyle oluşan görsel etkiler üzerine küçük gruplar hâlinde konuşma halkası oluşturmaları ve bu doğrultuda fikir üretmeleri beklenir (SDB2.2). Simetrik üçgen kompozisyon yapısına uygun natürmort tasarlamaları için (a) öğrencilerden natürmort düzenlemesi hazırlamaları istenir. Kompozisyondaki odak noktasını üçgenin uç kısmına yerleştirmelerinde ve diğer nesneleri alt kademelere konumlandırmalarında öğrencilere rehberlik edilir. Nesneleri kompozisyonda tepe noktasının iki yanına, eşit aralıklarda ve görsel denge oluşturacak şekilde yerleştirmeleri sağlanır (E3.7). Oran-orantı ve yerleştirme kurallarını kullanarak natürmort oluşturmaları için (b) öğrencilerden düzenledikleri natürmortu kâğıda aktarmaları
beklenir (OB9). Kömür kalem (füzen) ve grafit kalem, temel malzeme olarak tanıtılır. Malzeme seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları sağlanır (E1.2, SDB1.1). Öğrencilerden nesneleri geometrik formlarla ilişkilendirmeleri ve yüzeye simetri ekseni kullanarak yerleştirmeleri istenir. Öğrenclerin şişe için silindir, elma için küre gibi şekiller kullanmaları sağlanır. Kalemlerini kullanarak nesnelerin yükseklik ve genişliğini ölçmeleri ve bu oranları kâğıt üzerine doğru şekilde aktarmaları için öğrencilere rehberlik edilir. Kömür kalemle geniş tonlamalar için kavrama tutuşu, detaylı çizimler için üç parmak tutuşu kullanmaları önerilir. Kömür kalemin fırça, kâğıt peçete, parmak veya pamukla dağıtılabileceği gösterilir. Sabitleyici spreyin, çalışma sürecinde katmanları sabitlemek ve tamamlanan
çalışmanın kalıcılığını artırmak amacıyla kullanıldığı açıklanır. Öğrencilere öğrenme eksikleri hakkında geri bildirim verilerek düzeltme yapmaları sağlanır (SDB1.2). Çalışma sırasında simetrik yapı ve üçgen formun estetik yönüne dikkat çekilirken farklı düzenleme fikirlerine de izin verilebilir. Öğrencilerin malzemeleri tasarruflu kullanmaları ve çalışırken hijyen kurallarına uymaları sağlanır (D17.3, D18.1). Çalışmanın sonunda konuşma halkası tekniği ile kompozisyonlarındaki düzeni, oran-orantı ilişkisini, nesnelerin yüksekliği ve boyutlarının üçgen forma uygunluğunu açıklamaları beklenir (E3.5). Kompozisyonlarını değerlendirirken başarılı buldukları ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirtmeleri istenir (D10.1, SDB1.2, KB2.17). Öğrendikleri yeni kavramları, kendi cümleleriyle ifade etmeleri
beklenir (KB2.14, OB9). Süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık fikirlilikle ifade etmeleri sağlanır (E3.5, SDB1.3). Düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği artırdığı ve disiplin sağladığı vurgulanarak öğrencilerin iş birliği içinde çalışma ortamını temizlemeleri sağlanır (D18.2, SDB2.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden üçgen kompozisyon yapısını dikkate alarak asimetrik düzende, çok figürlü sahneler oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerin en fazla üç nesne içeren simetrik bir üçgen kompozisyon oluşturmaları ve bu düzenlemeyi çizimle ifade etmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin simetri ekseni ve simetrik üçgen kompozisyon yapıları hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilere simetri ekseni ve simetrik üçgen kompozisyon konusundaki bilgilerini ölçmek için aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Merkezî kompozisyonlarda neden dikdörtgen, kare veya çokgen yerine üçgen kullanılmıştır?
• Simetrik bir üçgen kompozisyonda ana figür veya odak noktası genellikle nereye yerleştirilir?
• Bir üçgen kompozisyonu simetrik hâle getirmek için figürleri nasıl yerleştirirsiniz?

Öğrencilere merkezî, simetrik ve üçgen yapıyı portreyle ilişkilendirmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Aynaya baktığınızda yüzünüzde simetriyi sağlayan hayalî bir çizgi çizecek olsanız bu çizgi nereden geçerdi?
• Merkezde konumlandırılmış bir yüz mü yoksa hafif yana dönük bir yüz mü daha simetrik portre oluşturur?

GS.6.5.1
Öğrencilerden merkezî kompozisyon yapısına uygun portre yapabilmeleri beklenir. Bu kapsamda farklı kültürlerde portre sanatının yeri, Türk resim sanatındaki portre örnekleri ve dünyadan önemli portre temalı eserler hakkında araştırma yapmaları istenir (OB1, E3.2, KB2.6). Araştırmalarını görsellerle destekleyerek poster veya dijital araçlarla sunmaları beklenir. İnsan yüzünün özellikleri ve yüz oranlarına ilişkin temel bilgiler verilir. Yüzün önden ve yandan oranlarını, geometrik şekillerle benzetim yaparak açıklamaları sağlanır. Çocuk ve yetişkin yüzlerindeki oranların, gelişime bağlı olarak değiştiği vurgulanır. Yüzün simetrik yapısı, dikey ve yatay aks çizgileri üzerinden açıklanır. Öğrencilerden bu aksları kendilerinin veya arkadaşlarının yüzlerinde hayalî olarak belirlemeleri istenir. Merkezî kompozisyon yapısına uygun portre tasarlamaları için (a) öğrencilerden ünlü sanatçıların portre örneklerini incelemeleri istenir. Bu amaçla İbrahim Çallı’nın "Atatürk Portresi" ile Fausto Zonaro’nun "Otoportre" ve "Abdülhamit’in Portresi" isimli eser görsellerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB4, OB9). Öğrencilerden bu eserlerdeki yüz oranlarını simetrik kompozisyon yapılarını ve sanatçıların yüz ifadelerini yansıtma biçimlerini analiz etmeleri beklenir (KB2.4). Cepheden çekilmiş
bir fotoğraftan hareketle öğrencilerden portre planlamaları istenir. Yüz oranlarına ve yerleştirme kurallarına uygun şekilde portre oluşturmaları için (b) yüzdeki bölümleri, ana aks çizgisine göre yerleştirmeleri beklenir (KB1). Toz pastel ve yağlı pastel, temel malzeme olarak tanıtılır. Öğrencilerin malzeme seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları sağlanır (D11.2, E1.2, SDB1.1). Toz pastelin kâğıt peçete, pamuk veya parmakla dağıtılabileceği, yağlı pastellerin ise üst üste uygulanarak yoğun görünüm ve yumuşak geçişler sağlanabileceği gösterilir. Yüz hatlarını geometrik şekillerle ilişkilendirerek çizmeleri istenir (KB2.4, KB2.20). Gözler için oval, burun için üçgen veya dikdörtgen, ağız için yay çizgileri kullanmaları önerilir. Portreye kişilik özelliklerini yansıtan aksesuarlar ve merkezî simetrik dengeyi sağlayacak arka plan detayları eklemeleri istenebilir. Öğrencilerin malzemeleri tasarruflu kullanmaları ve çalışırken hijyen kurallarına uymaları sağlanır (D17.3, D18.1). Toz pastel çalışmalarını, spreyle sabitlemeleri beklenir. Öğrenme eksikleri hakkında geri bildirim verilerek öğrencilerden düzeltme yapmaları sağlanır. Portrelerin fiziksel niteliklerin yanı sıra kültürel ve tarihî hikâyeler taşıdığı vurgulanır. Göç hareketleri ve tarihî olayların yüz ifadelerine etkisini tartışmaları sağlanır (KB2.18, SDB2.1). Yüzdeki karakteristik özelliklerin kültürel bir zenginlik olduğunu, bu farklılıkların kabul edilip değer verilmesi gerektiğini kavramaları beklenir (OB5). Öğrencilerden kendi çalışmalarını yüz oranlarının aks çizgisine uygunluğu, kompozisyon bütünlüğü ile açık, orta ve koyu değer kullanımı açısından değerlendirmeleri istenir (SDB3.3, OB4). Kompozisyonlarını değerlendirirken
başarılı buldukları ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirtmeleri sağlanır (D10.1, SDB1.2). Süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık fikirlilikle ifade etmeleri istenir (E3.5, SDB1.3). Düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği artırdığı ve disiplin sağladığı vurgulanarak öğrencilerin iş birliği içinde çalışma ortamını temizlemeleri sağlanır (D18.2, SDB2.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden portre çalışmalarını çapraz bakış açısından çizmeleri, kâğıt hamuru kullanarak kendi kültürlerini veya farklı kültürleri yansıtan maskeler hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerin portre çalışmalarını yandan görünüm (profil) olarak çizmeleri, renkli kartonlar veya şekillendirmeye uygun çeşitli malzemelerle maske yapmaları sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D1. Adalet, D4. Dostluk, D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin özgürlük, eşitlik, adalet ve bağımsızlık kavramlarına yönelik ön bilgilerinin olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere özgürlük, eşitlik, adalet ve bağımsızlık kavramlarına ilişkin aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Özgürlük sizce bir seçim yapabilmek midir?
• Sizce eşit olmak herkesin aynı şeyi yapması mı demektir?
• Adalet sizce herkesin hak ettiğini alması mı yoksa herkesin aynı şeye sahip olması mıdır?
• Bağımsızlık özgürce yaşamanızı sağlamakta mıdır?

Öğrencilere özgürlük, eşitlik, adalet, bağımsızlık kavramlarına yönelik semboller üzerinde düşünmeleri ve bu kavramlarla 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı arasında ilişki kurmaları amacıyla aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bağımsızlığı temsil eden meşale sembolü 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı ile hangi yönlerden ilişkilendirilebilir?
• Eşitliği temsil eden birleşen halkalar 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda kutlanan değerleri hangi yönüyle hatırlatmaktadır?
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı neden "ulusal egemenlik" kelimesini içermektedir?
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı dünyadaki diğer çocuklara hangi mesajları vermektedir?

GS.6.6.1
Öğrencilerden Cumhuriyet’in özgürlük, eşitlik, adalet ve bağımsızlık değerlerini yansıtan sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Öğrencilerin söz konusu kavramların tarihî bağlamlarından yola çıkarak güncel anlamlarına ilişkin bilgi toplamaları istenir (KB2.6, OB1). Gruplar hâlinde Cumhuriyet’in ilanıyla ilgili metinlerden belirli bir kavrama odaklanarak çıkarım yapmaları sağlanır (KB2.10, OB1). Sokratik tartışma yöntemi veya beyin fırtınası tekniği kullanılarak kavramları derinleştirmelerine rehberlik edilir (KB2.18, SDB2.1). Öğrencilerin kavramlara ilişkin çağrışımlarını ve çıkardıkları bilgileri kâğıt üzerinde veya dijital ortamda kavram haritası kullanarak görselleştirmeleri sağlanır (OB7). Öğrencilerin Mustafa
Kemal Atatürk’ün bu değerlere yönelik vurgularını içeren örnekler ile Cumhuriyet’in söz konusu değerleri yaşatan uygulamalarına ilişkin metinleri, görselleri veya videoları incelemeleri sağlanır. Cumhuriyet’in özgürlük, eşitlik, adalet ve bağımsızlık değerlerini yansıtan sanatsal ürün tasarlamaları için (a) öğrencilerden kavramları bağlamlarından kopmadan sembolik imgelere dönüştürmeleri istenir (OB4, D1.1, D19.4). Öğrencilerin bireysel olarak veya gruplar hâlinde, sembolik imgelere dönüştürdükleri kavramlara yönelik taslak çizimler oluşturmaları beklenir (KB1). Cumhuriyet’in özgürlük, eşitlik, adalet ve bağımsızlık değerlerini yansıtan sanatsal ürün oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarımlarını iki veya üç boyutlu sanatsal ürünlere dönüştürmeleri beklenir. Bu doğrultuda sembolleri kullanarak dijital poster hazırlamaları veya sürdürülebilir malzemelerden üç boyutlu çalışmalar yapmaları sağlanır (SDB1.2, OB2, OB8). Örneğin zincirlerden kurtulan bir kuş figürünü temsil eden kâğıt hamuru veya alüminyum folyo heykel yapmaları istenir (KB2.20). Pastel
boya, sulu boya, guaj boya, akrilik boya, kolaj, şablon baskı, dijital tasarım gibi çeşitli teknik ve malzeme seçenekleri sunularak öğrencilere sanatsal ifadelerini çeşitlendirme fırsatı verilir. Bu süreçte gerekli araç ve malzemeleri kendilerinin seçerek hazır bulundurmaları sağlanır (SDB1.2, E1.2). Malzemeleri özenli ve verimli kullanmaları beklenir (D17.3). Öğrencilerden tamamladıkları ürünlerin temel değerleri yansıtıp yansıtmadığını ve özgünlüğünü değerlendirmeleri beklenir (OB4, SDB1.2). Ayrıca sanatsal ürünlerini sunmaları ve birbirlerinin çalışmalarına yönelik yapıcı geri bildirimlerde bulunmaları sağlanır (E3.5). Uygulamalarda öğrencilerin iş birliği yapabileceği arkadaşlarını tespit etmeleri, grup çalışmalarına katılmaları ve diğer üyelerle karşılık beklemeden yardımlaşmaları sağlanır (D4.1, SDB2.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi kapsamında ele alınarak kontrol listesi veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden belirlenen bir konuya uygun olarak sınıf içi gazete veya dijital galeri hazırlamaları, sınıf veya okul duvarlarına Cumhuriyet’in temel değerlerini sembolize eden duvar resimleri yapmaları istenebilir.

Öğrencilerin Cumhuriyet’in değerlerini yansıtan bir veya birden fazla kavram seçmeleri; bu kavramları kısa ve açık tanımlarla kendi cümleleriyle ifade etmeleri ve kavramları çizimlerle görselleştirmeleri sağlanabilir. Cumhuriyet’in değerleri ile ilgili metinlerin yer aldığı videolar ve sesli kitaplardan yararlanarak konuyu daha kolay anlamalarına destek olunabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin farklı müze türlerini bildikleri ve sürdürülebilir malzemeleri tanıdıkları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin farklı müze türleri ve sürdürülebilir malzemelere ilişkin bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Daha önce hangi müzeleri ziyaret ettiniz?
• Hangi tür müzeleri biliyorsunuz?
• Sürdürülebilir malzemelere örnek verebilir misiniz?

Müzeler ve sürdürülebilir malzemeler arasındaki ilişkiyi düşünmeleri için öğrencilere aşağıdakilere  benzer sorular yönlendirilir:
• Son yıllarda geri dönüştürülen malzemeler ile geçmişte kullanılan malzemeler arasında nasıl bir bağlantı kurulabilir?
• Geri dönüştürülmüş malzemelerden yapılan eserler müzede sergilenebilir mi?
• Çevre için tehlike oluşturan malzemelerin sanat eserine dönüştürülmesi, müze ziyaretçileri için nasıl bir mesaj vermektedir?

GS.6.7.1
Öğrencilerden müze türleri ve koleksiyonları hakkında genelleme yapabilmeleri beklenir. Bu süreçte öğrencilerin farklı müze türlerini keşfetmeleri, koleksiyonlarını analiz etmeleri ve müzelerin işlevlerini karşılaştırmaları sağlanır. Farklı müze türleri ve koleksiyonlarına ilişkin bilgi toplamaları için (a) sınıfta istasyonlar kurulur ve öğrencilerin bu istasyonlara yerleşmeleri sağlanır (OB1). Sınıf tabiat tarihi, oyuncak, bilim ve teknoloji, etnografya, arkeoloji, sanat, kent tarihi, tarih müzesi gibi tematik istasyonlara ayrılır. Her istasyonda ilgili müze türüne ilişkin bilgi kartları, görseller, koleksiyon örnekleri veya etkileşimli içerikler bulunur. Öğrencilerden belirlenen süre içinde dönüşümlü şekilde tüm istasyonlarda çalışarak müze türlerinin temel özelliklerini incelemeleri ve edindikleri bilgileri kaydetmeleri beklenir (D16.3, SDB3.1). Müzelerin ortak özelliklerini belirlemeleri için (b) öğrencilerin koleksiyonları koruma, bilgiyi yayma ve kültürel mirası gelecek nesillere aktarma gibi benzer yönlerini fark etmeleri sağlanır (OB5). Müzelerin sergileme yöntemleri, koleksiyon yapıları ve topluma katkıları hakkında bilgi paylaşımı yaparak işlevsel ortaklıklarını tespit etmeleri beklenir. Müzelerin farklı yönlerini belirlemeleri için (c) öğrencilerden kapalı mekân müzeleri, açık hava müzeleri ve sanal
müzeler arasındaki farkları listelemeleri istenir. Müzeleri sergileme biçimleri, erişim yöntemleri,
etkileşim düzeyi gibi unsurlar açısından karşılaştırmaları sağlanır (KB2.7). Öğrencilerden müze türlerine ilişkin analiz yaparak sanal müzelerin erişilebilirlik açısından sunduğu avantajları fırsat eşitliği bağlamında tartışmaları beklenir (KB2.18, D1.3, E3.5). Öğrencilerin müze türlerine ve koleksiyonlarına ilişkin önermelerde bulunmaları için (ç) öğrendiklerini tablo, zihin haritası veya bilgi kartları şeklinde düzenleyerek sunmaları sağlanır (KB2.13, OB7). Müze türlerinin farklı temalara sahip koleksiyonlarla ilişkili olduğu; her müzenin kültürel, bilimsel veya sanatsal bir işlevi yerine getirdiği sonucuna ulaşmaları beklenir. Süreç sonunda öğrencilerin edindikleri bilgileri öğrenme galerisi tekniğini kullanarak gruplar hâlinde paylaşmaları istenir (SDB2.2). Diğer grupların çalışmalarını inceleyerek eksik gördükleri noktaları işaretlemeleri ve birbirlerine geri bildirim vermeleri sağlanır (OB4, SDB2.3). Bu süreçte öğrencilerden kendi düşüncelerini ifade ederken başkalarını dikkatle dinlemeleri beklenir (D14.1, SDB2.1). Çıkış kartları kullanılarak öğrencilerin kendileri için en ilgi çekici müze türlerini belirlemeleri, müzeler arasındaki temel farkları açıklamaları ve müzelerin topluma katkıları hakkındaki
görüşlerini paylaşmaları sağlanır (SDB2.1, E1.1).

GS.6.7.2
Öğrencilerden okullarında geri dönüşüm müzesi yapabilmeleri beklenir. Öğrencilerin geri dönüşümün çevresel etkileri ve sürdürülebilir yaşam üzerindeki önemi hakkında bilgi edinmeleri sağlanır (KB2.6, OB8). Öğrencilerden geri dönüşüm süreçlerini araştırarak bulgularını sunum veya rapor şeklinde paylaşmaları beklenir (OB1). Müzeler Haftası (18-24 Mayıs) kapsamında fiziksel veya sanal ortamda geri dönüşüm müzesi ziyaretleri gerçekleştirmeleri sağlanabilir. Geri dönüşüm müzesi koleksiyonuna uygun eserler tasarlamaları için (a) öğrencilerden kâğıt, metal, plastik, kumaş gibi sürdürülebilir malzemeleri gruplar hâlinde sınıflandırmaları istenir (KB2.5). Her grubun, belirlediği malzeme türü ile sergilenebilir bir obje tasarlamak için beyin fırtınası yapmaları beklenir (SDB1.2, SDB2.2). Bu süreçte malzemelerin yapısal özelliklerini incelemeleri, onları işlevsel ve sanatsal ürünlere dönüştürme yolları üzerine tasarım fikri geliştirmeleri sağlanır. Öğrencilerin geri dönüşüm müzesi koleksiyonuna uygun eserlerle müze oluşturmaları için (b) öğrencilerden sürdürülebilir malzemeleri yeniden değerlendirerek tasarımları doğrultusunda heykel, maket veya işlevsel objeler hazırlamaları beklenir (KB2.20, OB8, E3.3). Bu süreçte malzemeleri grup içi fikir alışverişiyle belirlemeleri istenir (SDB2.2).
Öğrencilerin teneke kutular, plastik şişeler, eski düğmeler, kâğıt hamuru gibi malzemelerle üç boyutlu heykeller yapmaları sağlanabilir. Bu çerçevede insan figürleri, hayvanlar, doğa temalı kompozisyonlar veya soyut formlar oluşturmaları istenebilir. Eski karton kutular, mukavvalar ve kumaş artıklarını kullanarak ekolojik şehirlerin veya sürdürülebilir yaşam alanlarının maketlerini hazırlamaları sağlanabilir (OB8). Plastik şişelerden saksılar, konserve kutularından kalemlikler, eski tişörtlerden bez çantalar veya atık kâğıtlardan defterler yapmaları istenebilir. Ürünlerini farklı teknikler, çizim veya boyamalarla estetik açıdan zenginleştirmeleri sağlanır (SDB3.1). Eserlerini, malzeme türüne göre
sınıflandırarak koleksiyonlarını oluşturmaları ve öğretmen rehberliğinde okul müzesine  dönüştürmeleri beklenir. Müze alanı için uygun stantlar, panolar, dijital ekranlar ve etkileşimli alanlar hazırlamaları sağlanır. Okul koridorlarında belirlenen alanlara kullanım ömrünü tamamlamış mobilyalar, raflar ve vitrinler yerleştirilerek sergi alanının gerçek bir müze atmosferine dönüştürülmesi sağlanır (D17.3, OB8). Koleksiyonun bir bölümü etkileşimli hâle getirilerek ziyaretçilerin belirli objelere dokunmasına ve geri dönüşümün önemini deneyimlemelerine imkân verilebilir. Öğrencilerden eserlerini niteliklerine göre sunmaları ve geri dönüşümün önemini anlatan görsel ve işitsel materyallerle desteklemeleri beklenir. Ayrıca öğrencilerden eserlerin yapıldığı malzemeleri ve geri dönüşüm sürecinin çevreye olan etkilerini açıklayan bilgilendirici etiketler hazırlamaları istenir (D18.3, KB2.5, SDB3.3). Bu ürünler performans görevi şeklinde tanımlanarak dereceli puanlama anahtarı veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden sürdürülebilir malzemelerle ünlü bir sanat eserinin replikasını yapmaları, geri dönüşümün topluma katkılarını anlatan dijital içerikler oluşturmaları, geri dönüşüm malzemelerini kullanarak dijital ortamda 3D modeller tasarlamaları ve bu modelleri 3D yazıcılarla ürünlere dönüştürmeleri istenebilir. Öğrencilerin sürdürülebilir malzemelerle yerleştirmeler yaparak bunları okuldaki uygun alanlarda sergilemeleri sağlanabilir.

Öğrencilerin sürdürülebilir malzemelerle temel düzeyde heykeller veya yerleştirmeler yapmaları; eski dergi sayfaları, gazete kupürleri, kutu gibi malzemeleri kullanarak renkli kolajlar oluşturmaları sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D7. Estetik, D13. Sağlıklı Yaşam, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öğrencilerin sürdürülebilir şehirler ve topluluklar hakkında temel bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin sürdürülebilir şehirler ve topluluklarla ilgili bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer
sorulara verdikleri yanıtlarla belirlenir:
• Doğal kaynakların sonsuz olmadığını biliyor musunuz?
• Şehirlerdeki tüketimin azaltılmasının çevreye nasıl bir faydası olabilir?

İdeal şehir kavramını keşfetmeleri amacıyla öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Sizce ideal bir şehirde yeşil alanlar olmalı mı? Neden?
• Çevrenizde yeşil alanlar mı yoksa beton yapılar mı daha fazla?
• Kendi tasarladığınız ideal bir şehirde mutlaka bulunmasını istediğiniz üç şey nedir?

GS.7.1.1
Öğrencilerden toplum ve çevre bağlamında renk, doku ve biçim ilişkilerini kurarak biyofilik
yapabilmeleri beklenir. Bu süreçte biyofilik kavramının insanların doğayla bağ kurma eğilimini ve doğal unsurları tasarıma katarak daha sağlıklı, estetik ve yaşanabilir mekânlar oluşturma yaklaşımını ifade ettiği öğrencilere açıklanır. Öğrencilerin insan-doğa etkileşimini, kent yaşamında doğaya ait unsurların insan yaşamına estetik katkılarını araştırmaları ve bu konu üzerine düşünmeleri sağlanır (OB8, KB2.6). Mekânların doğal unsurlarla bütünleşmesini sağlayacak yenilikçi fikirler üretmeleri amacıyla beyin fırtınası etkinliği gerçekleştirilir (E3.3). Renk, doku ve biçim ilişkilerini temel alarak toplumsal mekânlara uygun biyofilik tasarlamaları için (a) öğrencilerden belirledikleri toplumsal mekânları estetik bir bakış açısıyla incelemeleri ve bu mekânları dönüştürmeye yönelik tasarım önerileri geliştirmeleri beklenir. Bu süreçte renk, doku, biçim ilişkilerini temel almaları ve önerilerini biyofilik tasarım yaklaşımı doğrultusunda yapılandırmaları sağlanır. İncelemeleri desteklemek amacıyla öğrencilere yurt içi ve yurt dışından örneklerin sunulduğu sanal kent turları veya kent videoları izletilir (OB2, OB5). Öğrencilerden gözlem süreçlerini belgelemek amacıyla fotoğraf çekmeleri veya gözlem günlükleri tutmaları beklenir (OB1, SDB1.2). Bu belgeler aracılığıyla mekânlardaki renk, doku ve biçim ilişkilerini analiz etmeleri, mekân estetiği ve tasarım ihtiyaçlarını fark etmeleri sağlanır (KB2.4). Aynı zamanda biyofilik tasarımların estetik, işlevsel ve çevresel faydalarını belirlemeleri desteklenir (OB4). Öğrencilerden biyofilik tasarımlar ile insan sağlığı arasındaki ilişkiyi kavramaları ve doğadaki estetik unsurların önemini fark etmeleri beklenir (D7.1, D13.4). Renklerin sıcak ve soğuk etkilerini, dokuların yarattığı algıyı, biçimlerin oluşturduğu hareket hissini, nokta ve çizgi etkisinin biyofilik tasarımlarda mekâna olan katkısını tartışmaları sağlanır (KB2.18, SDB2.1, E3.5). Böylece sanat elemanları ile tasarım ilkelerini estetik bir bakışla biyofilik tasarımlarına yansıtmaları teşvik edilir. Öğrencilerden mekânlarda kullanılan doğal ve insan yapımı unsurlar arasındaki görsel ve işlevsel uyumları veya çelişkileri tespit etmeleri, bunları gerekçeleriyle açıklamaları beklenir (SDB3.3, E3.10). Tasarımlarında doğal malzeme kullanımına özen göstermeleri, doğadan ilham alan desenler, ışık düzenlemeleri ve doğayla bütünlük oluşturan mekân çözümleri geliştirmeleri sağlanır. Ayrıca kültürel, tarihî ve coğrafi bağlamlara uygun tasarım önerileri üretmeleri beklenir (E3.3, SDB3.3). Tasarım sürecinde öğrencilerin doğal ışık, bitkiler, doğal dokular, organik formlar ve renklerin etkisini dikkate almaları sağlanır. Ahşap, taş, su gibi doğal malzemelerin
rahatlatıcı etkisini kullanmaları desteklenir. Öğrencilerin mekân ve doğa arasındaki ilişkiyi
gözetmeleri, belirledikleri mekânı estetik ve işlevsel bir bakış açısıyla dönüştürmeleri sağlanır (OB8, D5.2, D7.2). Çalışmalarını bireysel veya grup projeleri şeklinde yürütmeleri, grup içindeki görev dağılımını demokratik bir yaklaşımla belirleyerek çalışmalarını iş birliği içinde sürdürmeleri beklenir (D3.4, SDB2.2, E2.2). Öğrencilerden renk, doku ve biçim ilişkilerini temel alarak toplumsal mekânlara uygun biyofilik oluşturmaları için (b) doğal unsurları içeren estetik kolaj panoları hazırlamaları veya okulun iç ve dış mekânlarında yeşil köşeler oluşturmaları beklenir (KB2.20). Duvar alanları için hazırlanan yeşil köşeler dikey bahçe olarak da değerlendirilebilir. Üretim aşamasında çevreyi temsil eden görselleri, doğal biçimleri ve sürdürülebilir malzemeleri belirleyerek kullanmaları beklenir. Süreç sonunda öğrencilerin çalışmaları sırasında kazandıkları farkındalıkları ve karşılaştıkları zorlukları yazılı veya sözlü olarak ifade etmeleri istenir (SDB1.3). Çalışma ortamlarını iş birliği içinde düzenleyerek temizlemeleri sağlanır (SDB2.2). Düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği artırdığı, sağlığı koruduğu ve yaşam kalitesini iyileştirdiği vurgulanır (D18.2). Sanatsal ürünler oluşturulduğu mekânda veya dijital ortamda sergilenir. Ürünler, performans görevi kapsamında ele alınarak dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden küçük ölçekli (minyatür) doğa alanları (ekosistemler) oluşturmaları; sürdürülebilir malzemeler kullanarak doğadaki bitkileri, yaprakları ve çiçekleri temsil eden
heykeller veya küçük yapılar tasarlamaları; biyofilik tasarımlarını desteklemek için doğal
sesler ve ışık kaynaklarından faydalanmaları istenebilir.

Öğrencilerden yaprak veya diğer doğal nesnelerin üzerine kâğıt koyarak kalemle dokularını
çıkarmaları, elde ettikleri dokuları farklı bir yüzeye aktararak birleştirmeleri ve yeni bir kompozisyon oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerin çiçek yaprakları, kurutulmuş yapraklar
veya renkli kâğıt parçalarını kullanarak doğayı temsil eden kolaj veya baskı resim çalışmaları yapmaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin renk, biçim ve yazıların sembolik anlatım unsurları olduğuna ilişkin temel  farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin renk, biçim ve yazıların sembolik anlatım unsurlarına ilişkin farkındalık düzeyleri
aşağıdakilere benzer kısa cevaplı sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Renkler, biçimler ve yazılar farklı düzenlemelerle bir araya getirildiğinde insanlara farklı mesajlar verebilir mi? Neden?
• Kalın ve köşeli bir yazı tipi ile ince ve kıvrımlı bir yazı tipi aynı mesajı verebilir mi? Neden?

Öğrencilere logoların ve amblemlerin kurumsal kimlik göstergeleri olmasının yanı sıra sembolik anlatım araçları olduğunu fark etmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Daha önce dikkatinizi çeken veya aklınızda kalan bir logo veya amblem var mı?
• Bu logo veya amblemde en çok dikkatinizi çeken görsel unsur neydi? Neden?
• Bir markanın veya kurumun logosu yalnızca görsellikten mi ibarettir yoksa belirli bir anlam taşımakta mıdır?
• Bir logoda veya amblemde zeytin dalı gördüğünüzde ne düşünürsünüz?
• Logo ve amblemlerde kullanılan aynı semboller, farklı kültürlerde farklı anlamlara gelebilir  mi? Bununla ilgili örnek verebilir misiniz?

GS.7.2.1
Öğrencilerden tasarım ürünleri ve logolardaki göstergelerin mesajlarını okuyabilmeleri
beklenir (OB4). Bu kapsamda ulusal ve uluslararası markalara ait logoları (imlek) incelemeleri için dijital veya basılı kaynaklardan gruplar hâlinde bilgi toplamaları sağlanır (KB2.6). Bilgi doğrulama sürecinde öğrencilerden logoların tarihçesi, hedef kitleleri ve kullanılan tasarım unsurlarının anlamlarını araştırmaları, birden fazla kaynaktan yararlanmaları ve güvenilir veri tabanlarını kullanmaları beklenir (D3.3, OB1, E3.4). Tasarım ürünleri ve logolardaki görsel göstergelerin renk, biçim ve yazı tipine dayalı estetik mesajlarını algılamaları için (a) öğrencilerin görselleri inceleyerek nesnel ve açık bir şekilde ifade etmeleri istenir (OB4). Öğrencilerden topladıkları bilgileri gruplar hâlinde analiz ederek logoları renk, biçim ve yazı tipine göre sınıflandırmaları beklenir (KB2.5, SDB2.2). Bu analizlerini dijital ortamda grafik veya tablo ile sunmaları sağlanır (OB1, OB7, KB2.3). Tasarım ürünleri ve logolardaki göstergelerin kültürel ve işlevsel mesajlarını anlamlandırmaları için (b) öğrencilerin farklı kültürlerden logoları inceleyerek benzerlik ve farklılıklarını belirlemeleri beklenir (KB2.7, OB5). Bu süreçte yerli bir markanın logosu ile farklı ülkelerden birkaç logoyu renk kullanımı, biçim ve kültürel bağlam açısından karşılaştırmaları sağlanır (SDB3.3). Öğrencilerden logoların taşıdığı kültürel, işlevsel ve estetik mesajları analiz ederek ortak ve farklı tasarım unsurlarını belirlemeleri istenir (KB2.9). Kültürel farklılıkların görsel tasarımlara yansımalarını fark etmeleri ve kültürel duyarlılık geliştirmeleri sağlanır (OB5, SDB2.3). Analizlerini sistematik hâle getirmek için Venn diyagramı, kavram haritası, zihin haritası gibi görsel araçlar kullanarak çıkarımlar yapmaları beklenir (OB7, KB2.15). Süreç kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.7.2.2
Öğrencilerden stilizasyon ve deformasyon tekniklerini kullanarak seçilen temaya uygun
logo veya amblem yapabilmeleri beklenir. Bu doğrultuda tasarım süreci için (a) belirli bir
tema seçerek ilgili semboller, objeler ve motifler hakkında bilgi toplamaları istenir (KB2.6,
SDB1.1). Seçtikleri temaya uygun bir kurum, ürün veya etkinlik belirlemeleri ve bu doğrultuda
mesajı temsil edecek logo (imlek) veya amblem (belirtke) tasarlamaları sağlanır (SDB1.2, E3.3). Öğrencilerden sürdürülebilir yaşam teması için çevre bilinci kampanyası, hayvan hakları teması için hayvan barınağı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı için çocuk şenliği veya biyoçeşitlilik teması için doğayı koruma derneği logosu tasarlamaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerin biyofilik tasarımlarına uygun bir amblem veya logo oluşturmaları da sağlanabilir. Öğrencilerden ilgi alanlarına uygun temalar seçmeleri ve seçim sürecinde, görsel mesajların hedef kitleye uygunluğu ile tasarımın estetik değerlerini dikkate almaları beklenir (SDB1.1). Temayla ilişkili sembollerin tarihî ve kültürel bağlamlarını incelemeleri sağlanır. Seçtikleri sembolleri stilizasyon ve deformasyon teknikleriyle yeniden yorumlamaları istenir. Stilize veya deforme edilmiş biçimlerden hareketle logo veya amblem  oluşturmaları için (b)  öğrencilerden seçtikleri nesne veya sembolleri üç aşamada sadeleştirerek temel hatlarını vurgulayan veya farklı formlara dönüştüren çizimler yapmaları beklenir (KB1, KB2.20). Bu süreçte öğrencilerin dijital tasarım araçlarını veya geleneksel yöntemleri tercih etmelerine imkân tanınır. Malzeme ve teknik seçimlerini, bireysel veya gruplar hâlinde fikir alışverişi yaparak belirlemeleri sağlanır (D16.1, SDB2.2). Öğrencilerden stilize veya deforme ettikleri görselleri temaya uygun renk, biçim ve yazı kullanarak logoya veya ambleme dönüştürmeleri beklenir. Tasarım süreçlerini görsel hikâye panosu (İng. Storyboard, "Stori-bord") veya ilham panosu (İng. Moodboard, "Mudbord") kullanarak sınıfta sunmaları sağlanır (OB7, OB2). Kendi tasarımlarında kullandıkları sembollere yükledikleri kültürel, estetik ve işlevsel mesajları açıklamaları istenir. Elde ettikleri bulgular doğrultusunda sonraki tasarımlarını geliştirmek için öneriler sunmaları beklenir (KB2.15, SDB1.3). Öğrencilerin uygulamada yaşadıkları zorlukları birlikte çözerek iş birliği içinde çalışmaları sağlanır (SDB2.2, D4.2, E1.3). Bu süreçte grup üyelerinin katkılarına güven duymaları ve karşılıklı güven ortamı içinde fikirlerini paylaşmaları teşvik edilir (E2.4). Süreç boyunca ortak hedeflere ulaşmak için öğrencilerin fikir alışverişinde bulunmaları ve dayanışma içinde çalışmaları teşvik edilir (D4.1). Sanatsal ürünler fiziksel ortamda sergileneceği gibi sanal ortamlarda da paylaşılabilir. Ürünler performans görevi olarak tanımlanarak yansıtıcı günlükler veya gelişim dosyası ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden seçtikleri markaların logo veya amblemlerini tümdengelim yöntemiyle
analiz ederek görsel unsurlarını parçalara ayırmaları ve tümevarım yöntemiyle bu parçaları
yeniden düzenleyerek yeniden yorumlamaları istenebilir. Kendi sembolik anlamlarını yansıtan özgün logolar tasarlamaları ve bu logoları afiş tasarımlarında kullanmaları sağlanabilir.

Öğrencilerden tasarım günlüğü tutmaları, inceledikleri logoları günlüklerine çizmeleri veya
kesip yapıştırmaları istenebilir. Öğrencilerin hedef kitlenin özellikleri ve marka mesajının
anlatıldığı metinleri sadeleştirilerek veya özetleyerek açıklamaları, logoları ve amblemleri
parçalara ayırıp yeniden oluşturmalarına yönelik bulmacalarla görsel analiz becerilerini
geliştirmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D15. Sevgi, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin renklerin ışığın etkisine göre değiştiğini bildikleri ve sanatın geleneksel resim
anlayışından modern akımlara doğru tarihi bir yolculuk izlediğini anladıkları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin ışığın renk üzerindeki etkisine ilişkin farkındalık ve sanatın tarihî süreçteki gelişim
sürecini kavrama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Güneşli ve yağmurlu bir günde doğadaki renkler arasında nasıl farklılıklar gözlemlenmektedir?
• Bir nesnenin rengini ışık değiştiğinde aynı mı görürsünüz?
• Sabah ve akşam saatlerinde aynı manzaraya baktığınızda renkler nasıl değişmektedir?
• Geçmiş dönemlerde yapılan resimlerle günümüzde yapılan resimler arasında fark var mıdır?

Renk ve ışığın izlenimcilikle ilişkisini düşünmeleri için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Doğrudan doğa karşısında resim yapsaydınız hangi saatlerdeki ışık etkilerini yakalamaya
çalışırdınız?
• Resim veya fotoğrafta ışığın değişimi, zaman ve mekân hakkında nasıl ipuçları vermektedir?

GS.7.3.1
Öğrencilerden çağdaş Türk resim sanatındaki izlenimci eserleri inceleyebilmeleri beklenir.
Bu kapsamda öğrencilerin izlenimci sanatın tarihçesi, temel özellikleri, önemli sanatçıları
ve eserleri hakkında bilgi edinmeleri sağlanır (KB2.6, OB1). Belgeseller, sanat tarihi kitapları veya dijital kaynaklardan edindikleri bilgileri organize etmeleri ve araştırma sonuçlarını dijital araçlarla yahut poster hazırlayarak sunmaları istenir (OB2, SDB1.1, SDB1.2). Ayrıca yerel sanat galerileri veya müzelerde sergilenen çağdaş Türk resim sanatına ait eserleri incelemeleri sağlanır (OB5, OB4). Öğrencilerden Halil Paşa’nın "Ankara Bent Deresi", "Kale Manzarası"; İbrahim Çallı’nın "Boğaz" veya "Rumeli Hisarı" isimli eserlerini incelemeleri beklenir. Eserler öğrencilerle birlikte seçilerek seçim sürecinde tercih nedenlerini açıklamaları istenir (D3.4, SDB1.1, SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerin ilgileri ve estetik algılarına uygun tercihlerde bulunmaları, yaptıkları seçimleri gerekçelendirerek ifade etmeleri ve bilinçli karar alabilmeleri sağlanır (E1.6). Öğrencilerin eserler hakkında merak ettiklerini sormaları teşvik edilir (E3.8). İzlenimci eseri sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) öğrencilerden seçilen eserin sanatçısı, adı, türü, yapım tekniği, boyutları ve yapım yılı hakkında tahminde bulunmaları istenir. Öğrencilerin tahminlerini eser künyesiyle karşılaştırarak değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden eserdeki bilgi objelerini belirleyerek detaylara dikkat etmeleri beklenir. İzlenimci eseri sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) öğrencilerden eserin konusunu tanımlayarak eserdeki sanat elemanları
ve tasarım ilkelerini belirlemeleri istenir (OB9). Özellikle ışık kullanımı, renk geçişleri gibi
izlenimciliğin temel özellikleri üzerinde durulur. Işık, renk, espas gibi sanat elemanları ile
tasarım ilkelerini tespit etmeleri ve anlamını açıklamaları beklenir (OB9). Öğrencilerden
izlenimci eseri sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) eserin konusuyla sanat elemanları
ve tasarım ilkeleri arasındaki ilişkileri belirlemeleri istenir. Çağdaş Türk resim sanatındaki
izlenimci eserler ile klasik izlenimcilik örneklerini karşılaştırarak benzerlik ve farklılıkları
listelemeleri beklenir (KB2.7). Bu süreçte Claude Monet’nin (Klod Mone) "Nilüferler" (Fr.
Nymphéas, "Nimfea") ve "Gün Doğumu" (Fr. Impression, Soleil Levant, "Ampresyon, Soley
Lövan"); Édouard Manet’nin (Edüar Mane) "At Yarışı" (Fr. Les Courses de Chevaux à Longchamp, "Le Kurs dö Şövo a Lonşan") isimli eserler ile karşılaştırma yapmaları sağlanır. Öğrencilerden izlenimci eserlerin geleneksel resim üsluplarından ayrıldığı noktaları tartışmaları beklenir (KB2.18, SDB2.1, E3.5). Öğrencilerin kompozisyondaki unsurların sembolik anlam taşıyıp taşımadığını tartışarak geçmişten günümüze taşınan sanat anlayışları
üzerinde düşünmeleri sağlanır (SDB2.1, D19.3, OB5). Ayrıca eserin yapıldığı dönemin tarihî
ve toplumsal bağlamına ilişkin çıkarımlarda bulunmaları istenir (KB2.10, KB2.15, SDB3.3).
Çağdaş Türk resim sanatındaki izlenimci eser hakkında sanatsal yargıda bulunmaları için
(ç) öğrencilerden sanat kuramlarına dayalı bir süreç izleyerek eseri değerlendirmeleri beklenir (OB9). Eserin özelliklerini sanatın anlatımcı ve biçimcilik kuramlarının temel ölçütlerine göre bireysel veya gruplar hâlinde analiz etmeleri istenir (KB2.17, E3.10, OB4). Her öğrenciden kendi görüşünü belirlenen ölçütlerle karşılaştırarak bir sonuca ulaşması ve yaptığı değerlendirmeye göre estetik yargısına ilişkin çıkarımlarını yansıtması beklenir (KB3.1, KB3.3, SDB3.3). Öğrencilerin yerli ve yabancı sanatçıların dünya sanatına katkılarını takdir ederek sanatçıları saygı ve vefa ile anmaları sağlanır (D15.2). Süreç gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.7.3.2
Öğrencilerden doğa izlenimlerini yansıtan resim yapabilmeleri beklenir. Işık ve renk etkilerini
kullanarak doğa izlenimlerini yansıtan kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerin Claude Monet’nin (Klod Mone) eserlerini incelemeleri istenir. Buna göre Monet’nin "Saman Yığınları" (Fr. Meules, "Möl") veya "Nilüferler" serileri üzerinden ışığın günün farklı saatlerinde manzara üzerindeki etkisini keşfetmeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerden bu eserlerden hareketle ışık ve renk değişimlerini tartışmaları, günün farklı saatlerinde doğayı gözlemleyerek ışığın nesneler üzerindeki etkisini fark etmeleri beklenir. Sabah, öğle ve akşam saatlerinde ışık ve gölge farklılıklarını inceleyerek gözlemlerini not almaları sağlanır (KB2.2, SDB1.2, OB1). Seçtikleri bir doğa manzarasındaki ışık ve renk değişimlerini fotoğraflayarak doğa izlenimlerini yansıtacak bir kompozisyon planlamaları istenir (SDB1.2). Bu aşamada ışık değişimlerini belirgin kılan gökyüzü, su yüzeyleri veya yaprak dokularına odaklanmaları; gözlemledikleri renk geçişlerini taslak çizimlerle kaydetmeleri istenir (E3.2, KB1). Işık ve renk etkilerini kullanarak doğa izlenimlerini yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) tasarımlarını ve doğa izlenimlerini resme dönüştürmeleri beklenir (KB2.20). Aynı zamanda doğadaki renk geçişlerini ve ışığın nesneler üzerindeki etkisini anında fark etmeleri için öğrencilerin açık havada çalışmaları da sağlanabilir (SDB3.1). Bu süreçte doğa karşısında yapılan çalışmaların sınıfta tamamlanmasına
da imkân tanınır. Öğrencilerin akrilik boya, sulu boya, guaj boya, toz pastel gibi teknikleri
kullanarak çalışmalarını sürdürmeleri sağlanır. Tercih ettikleri malzemeleri önceden  hazırlamaları, tekniklerini bilinçli kullanmaları ve izlenimci anlatımın temel ilkelerine uygun
olarak çalışmaları beklenir (SDB1.2, E2.2). Uygulama sürecinde renkleri yan yana sürerek
ve karıştırmadan kullanmaları, resimdeki detayları azaltarak geniş ve serbest fırça hareketleri ile çalışmaları istenir. Gölgeli alanları, siyah ve beyaz yerine zıt (tamamlayıcı) renklerle oluşturmaları beklenir. Işığın su, cam, yaprak gibi yüzeylerdeki yansımalarındaki farklılıkları doğru yansıtmaları, atmosfer etkisini oluşturmak için renk katmanları ile derinlik algısı kazandırmaları sağlanır. Tamamlanan çalışmaların isimlendirilmesi sürecinde izlenimci sanatçıların eser isimlerden ilham alarak sanatsal üretimlerine "Sabah Işığında Göl", "Sisli Gün Batımı", "Güneşli Bahar Sabahı" gibi ışık ve renk etkisini vurgulayan başlıklar belirlemeleri istenir. Ayrıca izlenimciliğin ışık ve renge dayalı anlatım tarzı ile minyatür sanatında kullanılan renk estetiği ve yüzey düzenlemelerini karşılaştırmaları beklenir. Böylece öğrencilerin farklı kültürel ve tarihî yaklaşımlar hakkında geniş bir bakış kazanmaları sağlanır (OB5, SDB2.3). Öğrencilerin elde ettikleri bilgi ve ürünlerini düzenleyerek fiziksel veya dijital bir sergi ile sunmaları, sürecin sonunda ise çalışma alanlarını iş birliği içinde düzenlemeleri sağlanır (SDB2.2). Sanatsal ürünler performans görevi kapsamında dereceli puanlama anahtarı veya öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Avrupa’da ortaya çıkan gerçekçilik (İng. Realism, "Riyılizm") sanat akımının
tarihî bağlamını araştırmaları, gerçekçilik ile izlenimcilik unsurlarını karşılaştırarak listelemeleri
istenebilir. Öğrenciler izlenimciliğin ortaya çıkışını, yan yana gelen iki veya daha fazla rengin yarattığı optik etkileri inceleyebilir ve bu etkileri vurgulayan bir kompozisyon oluşturabilir. Günün farklı saatlerinde çektikleri doğa fotoğraflarını tek renk veya siyah beyaz olarak resmedebilir. Yeni İzlenimcilik (İng. Neo-impressionism, "Neo-impreşınizım") sanatını araştırarak fotoğraflarını noktalama (İng. Pointillism, "Poyntilizm") tekniğiyle mozaik, kolaj veya dijital yöntemler kullanarak yeniden yorumlayabilir.

Öğrencilerden iki veya daha fazla rengin yan yana geldiğinde oluşturduğu geçişleri ve  kontrastları renk kartlarıyla göstermeleri, günün farklı saatlerinde çekilmiş doğa fotoğraflarındaki
renk ve ışık değişimlerindeki farklılıkları açıklamaları istenebilir. Yeni izlenimcilik (İng. Neo-impressionism, "Neo-impreşınizım") hakkında temel bilgiler verildikten sonra öğrencilerin noktalama tekniğini (İng. Pointillism, "Poyntilizm") kullanarak resim veya kolaj çalışması yapmaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D12. Sabır, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin mekânlardaki yakın-uzak, büyük-küçük ilişkisini ve mesafelerin boyut algısını  değiştirdiğini algılayabildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin yakın-uzak, büyük-küçük ilişkisini anlama ve mesafenin boyut algısı üzerindeki
değişimini kavrama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Bir nesnenin uzaklaştıkça küçük görünmesinin nedeni ne olabilir?
• Bir yol veya koridor sizden uzaklaştıkça neden daha dar algılanır?

Görüş açısına bağlı olarak nesnelerin ufuk çizgisi ve kaçış noktasına göre farklılaştığını  düşünmeleri ve perspektif, ufuk çizgisi ve kaçış noktası kavramlarıyla bağlantı kurmaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir binaya aşağıdan, tam karşıdan ve yukarıdan baktığınızda görünümünün değişmesinin  sebebi nedir?
• Bir kutuyu göz hizanızın üstüne, altına ve göz hizanıza yerleştirip çizerseniz hangi açılardan
nasıl görürsünüz?

GS.7.4.1
Öğrencilerden perspektif kurallarına uygun iç mekân çizimi yapabilmeleri beklenir. Perspektifin
günlük hayattaki etkilerini fark etmeleri için nesnelerin uzaklaştıkça küçüldüğüne veya koridorların daralarak uzadığına dikkat çekilir (KB2.9). Perspektifin temel bileşenleri olan ufuk çizgisi, kaçış noktası ve tek kaçışlı perspektif kavramlarını örneklerle tanımaları sağlanır (OB9). Öğrencilerden perspektifin belirgin olduğu iç mekânları gözlemlemeleri ve fotoğraflamaları istenir (OB1, OB2, KB2.2). Çektikleri fotoğrafları sınıfta paylaşarak ufuk çizgisi ve kaçış  noktalarını belirlemeleri sağlanır. İç mekândaki nesnelerin boyut ve yerleşimlerini, perspektif kurallarına uygun şekilde tasarlamaları için (a) öğrencilere "Küçük bir odayı daha geniş göstermek için perspektif kurallarını kullanarak mekânda derinlik ve genişlik etkisini nasıl oluşturabilirsiniz?" sorusuna benzer sorular yönlendirilir. Perspektif tekniklerini kullanarak mekânı geniş göstermeye yönelik fikirler üretmeleri sağlanır (KB3.2). Öğrencilerden bu problemi çözmek için perspektif kurallarını ve iç mekân yerleşimini dikkate alarak tasarımlarını oluşturmaları istenir (SDB3.3). Öğrencilerden bir odanın iç mekânını hayal etmeleri ve kaçış noktalarını belirlemeleri beklenir. Öğrencilerin Şevket Dağ’ın "Ayasofya" ve "Han İçi", Vincent van Gogh’un (Vinsent van Gog) "Arles’teki Yatak Odası" (Fl. Slaapkamer te Arles, "Slaapkamer tö Arles") isimli eserleri ile modern iç mekân tasarım örneklerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri sağlanır (OB4). Öğrencilerden temel geometrik şekillerden başlayarak karmaşık mekânlara doğru aşamalı taslak çizimler yapmaları beklenir. Derinlik etkisini vurgulayan iç mekân çizimi oluşturmaları için (b) öğrencilerin tasarımlarını grafit veya kömür kalemi kullanarak kağıda aktarmaları sağlanır (KB1). Öğrencilerden malzeme seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları istenir (D11.2, SDB1.1, E1.2). Ufuk çizgisi ve kaçış noktasını belirlemeleri, ışık kaynağını tanımlayarak gölgeleme ve tonlama tekniklerini uygulamaları beklenir. Öğrencilerin açık, orta ve koyu tonları dengeli şekilde uygulayarak derinlik oluşturmalarına ve mekân algısını güçlendirmelerine rehberlik edilir. Öğrencilere geniş tonlamalar için kavrama tutuşu, detaylı çizimler için üç parmak tutuşu kullanmaları önerilir. Öğrencilerden kömür kalemle yaptıkları desenlerin dağılmaması için çalışmalarını sabitleyici sprey ile korumaları beklenir. Süreçte bir nesnenin yerleşimi veya büyüklüğü doğru görünmediğinde öğrencilerden kararlılıkla tekrar denemeleri, hatalarını düzeltmeleri ve çizimlerini sabırla tamamlamaları istenir (KB2.1, D12.3, E1.3). Tamamladıkları çizimleri sınıf içinde sunmaları, çalışmalarında kullandıkları perspektif tekniklerini açıklamaları, kompozisyonlarındaki güçlü ve geliştirilebilir yönleri gerekçeleriyle değerlendirmeleri beklenir (SDB1.2, SDB3.3, D10.1). Süreç boyunca öğrencilerin edindikleri deneyimleri ve çizimlerinin sonuçlarını açık fikirlilikle paylaşmaları sağlanır (E3.5, SDB1.3). Çalışma süreci sonunda öğrencilerden kullandıkları alanı iş birliği içinde temizlemeleri ve düzenlemeleri beklenir (SDB2.2). Düzenli bir çalışma ortamının üretkenliği artırdığı, sağlığı koruduğu ve yaşam kalitesini iyileştirdiği vurgulanır (D18.2). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak kontrol listesi ve öz değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden dijital çizim programlarıyla iç mekân tasarımı yapmaları, çizimlerinde çift kaçışlı perspektifi kullanmaları veya farklı iç mekân tarzları üzerine araştırma yaparak seçtikleri bir tarzda perspektif kurallarına uygun tasarımlar hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerin iç mekânı temsil eden küp, dikdörtgen prizma gibi temel geometrik şekilleri  kullanarak çizim yapmaları, çalışmaya tek bir nesnenin perspektifini çizerek başlamaları ve ardından aşamalı olarak tüm iç mekânın çizimine geçmeleri sağlanabilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.2. İş Birliği

D7. Estetik, D10. Mütevazılık, D17. Tasarruf

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin nesnelerin mekândaki yerleşimleri ile ön ve arka plan ilişkilerini algılayabildikleri  kabul edilmektedir.

Öğrencilerin mekân ve nesneler arasındaki ilişkileri algılama düzeyleri aşağıdakilere benzer  sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Bir mekânda bulunan aynı boyuttaki iki nesneden size yakın olanını, o nesnenin hangi
özelliklerine bakarak belirlersiniz?
• Uzaktaki bir nesnenin mi yoksa yakındakinin mi renkleri ve detayları daha belirgindir?

Öğrencilere mekândaki farklı açılardan bakışın, derinlik ve algı üzerindeki etkilerini keşfetmeleri  için aşağıdakine benzer sorular yönlendirilir:
• Bir odaya karşıdan mı yoksa çaprazdan baktığınızda daha fazla görüş açısına sahip olursunuz?

GS.7.5.1
Öğrencilerden mekân ile natürmortu birleştiren renkli resim yapabilmeleri beklenir. Mekân ile natürmortu asimetrik düzenle bütünleştiren kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerin belirledikleri objeleri ve mekânları kullanarak natürmort hazırlamaları sağlanır (SDB1.2). Asimetrik dengenin temel prensiplerini anlamaları için öğrencilerden Henri Matisse’in (Anri Matis) "Fonograflı İç Mekân", (Fr. Intérieur avec Phonographe, "Anteriyör avek Fonograf"), Konstantin Korovin’in (Konstantin Korovin) "Penceredeki Siyah Kedi" (İng. Black Cat on the Window, "Blek Ket on dı Vindov") ve Raoul Dufy’nin (Raul Dufi) "Meyve Kasesiyle İç Mekân" (Fr. Intérieur aux Fruits, "Anteriyör o Frui") isimli eserlerini dijital veya basılı ortamda incelemeleri istenir (OB2, OB4). Öğrencilerin eserlerde ön plan, orta plan ve arka plan ayrımları ile objelerin mekândaki yerleşim düzenlerini analiz etmeleri sağlanır (KB2.4). Öğrencilerden klasik natürmort resimlerle bu eserler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları belirlemeleri istenir (KB2.7). Diyagonal çizgilerin hareket duygusu yaratarak gözün belirli bir noktaya yönlenmesine sağladığı katkılar, örnekler üzerinden açıklanır. Öğrencilerden asimetrik ve diyagonal  kompozisyonların, mekân algısı ve görsel dinamizm üzerindeki etkilerini tartışmaları beklenir (KB2.18, SDB2.2). Bu tartışmada öğrencilerden asimetrik kompozisyonların hareketi ve ilgi çekiciliği arttırdığını, mekânda de rinlik hissini güçlendirdiğini ve gözün görsel akışını yönlendirdiğini fark etmeleri beklenir. Kompozisyonda asimetrik denge ve diyagonal yerleşimi sağlamaları için öğrencilerden objeleri mekân içinde farklı boyut, renk ve konumlarla düzenlemeleri beklenir (KB2.13, E3.7). Ayrıca diyagonal çizgileri kullanarak objeler arasındaki görsel bağı güçlendirmeleri ve gözün mekân içinde yönlendirilmesini sağlamaları beklenir. Obje ve mekân ilişkisini oluştururken arka plan, orta plan ve ön plan ayrımlarına dikkat etmeleri sağlanır. Renk geçişleri ve tonlama tekniklerini kullanarak mekân ile natürmortu asimetrik düzenle bütünleştiren kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden hazırladıkları
yerleştirmeleri, akrilik boya veya guaj boya ile resmetmeleri istenir (KB1, KB2.20, OB9).
Malzeme tercihlerine göre teknik uygulamalar gösterilir. Bu süreçte öğrencilerden  malzemelerini özenli ve verimli kullanmaları beklenir (D17.3). Diyagonal yerleşimi ve tonlamadaki açık, orta, koyu değer farklılıklarını dikkate alarak kompozisyonlarında derinlik etkisi oluşturmaları istenir. Öğrenme eksikleri hakkında geri bildirim verilerek öğrencilerin düzeltme yapmaları desteklenir (SDB1.2). Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Öğrencilerden süreçte edindikleri deneyimleri ve resimlerindeki estetik özellikleri
açıklamaları beklenir (D7.1, SDB1.3). Öğrencilerin çalışmalarını özgün yaklaşımlar geliştirerek
açık fikirlilik ve yapıcı bir yaklaşımla değerlendirmeleri sağlanır (E3.5, E3.10, D10.3).  Çalışmalarını değerlendirirken öğrencilerden asimetrik denge, diyagonal kompozisyon,
renk geçişleri ve objeler ile mekân arasındaki ilişkiyi ele almaları beklenir (KB2.17). Sanatsal
ürünler performans görevi olarak tanımlanır. Değerlendirmede kontrol listesi veya öz
değerlendirme formu kullanılabilir.

Öğrencilerden perspektif ve mekân algısıyla ilgili farkındalık kazanmaları için kartonlardan
küçük bir Ames Odası tasarlamaları ve modellemeleri, belirli bir kültürel tema veya tarihî
dönemi temel alarak iç mekân ile natürmortu birleştiren düzenlemelerini bu bağlama uygun
şekilde oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerden iç mekânda yer alan nesnelerin ön ve arka plan ilişkilerini dikkate alarak  perspektife uygun fotoğraflar çekmeleri istenir. Bu fotoğraflarda yalnızca iki veya üç obje
seçerek asimetrik bir düzen oluşturmaları beklenir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın tarihçesi, uluslararası önemi ve barış ile dostluk kavramlarının uluslararası anlamları hakkında ön bilgilerinin olduğu kabul edilmektedir.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın tarihçesi, uluslararası önemi ve barış ile dostluk kavramlarının uluslararası boyutuna ilişkin aşağıdakilere benzer sorular yöneltilerek öğrencilerin bilgi düzeyleri ölçülür:
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı yalnızca Türkiye’de mi kutlanmaktadır?
• Atatürk, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı dünya çocuklarına armağan ederken hangi değerleri vurgulamıştır?

Öğrencilere özgürlük, eşitlik, bağımsızlık gibi uluslararası demokratik değerlerle 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın barındırdığı değerler arasında bağlantı kurmaları için  aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Farklı bir ülkeden arkadaşınız olsaydı ona barış ve dostlukla ilgili hangi mesajı iletirdiniz?
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın dünya genelinde kutlanması diğer çocuklara hangi mesajları vermektedir?
• Siz bir dünya çocuğu olarak dostluk ve barışı nasıl sürdürebilirsiniz?

GS.7.6.1
Öğrencilerden dünya çocuklarına yönelik barış ve dostluk mesajlarını yansıtan sanatsal üretim
yapabilmeleri beklenir. Bu amaçla dünya çocuklarının kültürel özellikleri, farklı ülkelerde  çocuklarla ilgili özel günler, uluslararası çocuk hakları ve barış temalı sanat ürünleri üzerine araştırma yapmaları sağlanır (D4.5, KB2.6, OB1). Barış ve dostluk mesajlarını yansıtan sanatsal ürün tasarlamaları için (a) öğrencilerden 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın çocuklara verdiği değer ile uluslararası çocuk haklarının evrensel ilkelerini karşılaştırmaları beklenir. Böylece öğrencilerin iki yaklaşım arasında çocuğa değer verme, eşitlik ve barış içinde yaşama hakkı gibi ortak yönleri ve farklılıkları fark etmeleri sağlanır (KB2.7, KB2.10). Bireysel veya grup hâlinde seçtikleri mesajı analiz ederek barış ve dostluk temasının temel bileşenlerini belirlemeleri istenir (SDB2.3, E3.6). Mesajları duygusal (sevgi, saygı, empati vb.), toplumsal (birlik, dayanışma vb.) ve uluslararası (barış, haklar vb.) unsurlar açısından değerlendirmeleri sağlanır (SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerin iletmek istedikleri mesajları yansıtan semboller üzerine düşünerek taslak çizimler hazırlamaları beklenir (KB1, SDB1.1, SDB1.2). Yerel kültüre ait motiflerle evrensel barış sembollerini bir araya getirerek görsel bütünlük oluşturmaları sağlanır (OB5). Dünya çocuklarına yönelik barış ve dostluk mesajlarını yansıtan sanatsal ürün oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarladıkları sembolleri kullanarak maske, afiş veya kolaj çalışması yapmaları istenir (KB2.20, OB4, OB9). Bu aşamada kâğıt hamuru, akrilik boya, renkli kartonlar, kolaj, dijital tasarım gibi çeşitli teknik ve malzemeler sunularak öğrencilerden farklı sanatsal ifade biçimlerini kullanmaları beklenir. Maske tasarlayan öğrenciler için kâğıt hamuru veya alçı gibi üç boyutlu şekillendirme teknikleri; afiş veya kolaj yapacak öğrenciler için şablon baskı, renkli resim veya dijital resimleme teknikleri önerilir. Öğrencilerden renk, doku ve biçim gibi görsel unsurlar arasındaki ilişkileri dikkate alarak anlam bütünlüğü yüksek kompozisyonlar oluşturmaları istenir. Farklı kültürleri yansıtan maskeler hazırlayan öğrencilerden dünya çocuklarının barış ve dostluk hakkındaki düşüncelerini hayal ederek drama ile canlandırmaları istenir (SDB3.1). Çalışmalar tamamlandıktan sonra sanatsal ürünlerini sunmaları, tasarım sürecinde aldıkları kararları açıklamaları ve ürünleriyle iletmek istedikleri mesajı ifade etmeleri beklenir (SDB1.1, SDB1.2, E3.5). Sanatsal ürünleri dijital veya fiziksel ortamda sergileyerek öğrenme galerisi tekniğiyle paylaşmaları sağlanır. Tartışmalarda öğrencilerden 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın dünya çocukları açısından önemi, barış fikrinin  sürdürülebilirliği ve her çocuğun eşit haklara sahip olduğunu kavramaları istenir (D1.1, D19.2, D4.5). Öğrencilerin günümüzde uluslararası çocuk haklarının tarihî süreçte özellikle Sanayi Devrimi sonrasında çocukların karşılaştığı ağır çalışma ve yaşam koşullarına tepki olarak gündeme geldiğini fark etmeleri sağlanır. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın dünya çocukları açısından önemi ile uluslararası çocuk haklarının günümüzdeki rolünü ilişkilendirmeleri beklenir. Böylece öğrencilerin elde ettikleri bilgileri sorgulamaları, ulusal bir bayram ile evrensel ilkeler arasındaki bağlantıyı fark ederek kültürler arasında köprü kurmaları sağlanır (KB2.8, D3.3, OB5). Sanatsal ürünler performans görevi kapsamında ele alınarak kontrol listesi veya akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin barış ve çocuk hakları temalı dijital animasyonlar veya kısa filmler hazırlamaları,
dünya çocuklarının barış temalı hikâyelerini resimlemeler ve açıklamalarla birleştirerek
"Sanatsal Barış ve Dostluk Kitabı" oluşturmaları sağlanabilir. Öğrencilerden farklı ülkelerde çocuklara özel olarak kutlanan günleri araştırmaları; bu bağlamda söz konusu özel günlerin adını, kutlandığı tarihi, kutlanma gerekçesini, kutlamalara özgü uygulamaları ve çocuk haklarıyla olan ilişkisini incelemeleri istenebilir. Elde ettikleri bilgileri kullanarak söz konusu ülkeler arasında benzerlik ve farklılıkları ortaya koyan karşılaştırma tablosu, poster veya bilgi görseli hazırlamaları sağlanabilir.

Öğrencilerden farklı ülkelerin çocuklarına ait geleneksel kıyafetleri ve bayrakları içeren görselleri incelemeleri, bu doğrultuda kültürel çeşitliliği ve dünya çocuklarının ortak yönlerini yansıtan resimler oluşturmaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerin hayalî bir dünya çocuğuna hitaben dostluk ve barış temalı resimli bir mektup hazırlamaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D15. Sevgi, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi’nin kültürel yapısı hakkında temel bilgilere sahip oldukları ve sanal müze deneyimlerinin olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi kültürel yapısı ile sanal müze deneyimleri  hakkındaki bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Osmanlı kültürüne ilişkin neler biliyorsunuz?
• Osmanlı Dönemi’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne kültürel bir miras kalmış mıdır?
• Sanal müze ile fiziksel müze arasındaki fark nedir?

Öğrencilere Türk müzeciliği ve sanal müzeler üzerine düşünmeleri için aşağıdakilere benzer
sorular yönlendirilir:
• Osmanlı Dönemi’nde ilk müzeler hangi amaçla kurulmuş olabilir?
• Teknolojik gelişmelerin müzeleri gelecekte nasıl değiştirebileceğini düşünüyorsunuz?
• Sizce bir müzede sergilenen eserlerin dijital ortama aktarılması onların değerini nasıl etkiler?
• Sanal müzelerin fiziksel müzelerden farklı olarak kültürel mirası aktarmada ne gibi avantajları olabilir?

GS.7.7.1
Öğrencilerden Türk müzeciliğine ilişkin bilgi toplayabilmeleri beklenir. Türk müzeciliğine ilişkin
bilgilere ulaşmak için kullanacağı araçları belirlemeleri için (a) öğrencilerden kütüphane  arşivleri, güvenilir dijital veri tabanları ve akademik kaynaklar gibi bilgi edinme araçlarını
grup hâlinde belirlemeleri istenir. Kitap, makale, broşür gibi materyalleri seçerek incelemeleri
sağlanır (OB1). Belirlediği aracı kullanarak Türk müzeciliği hakkındaki bilgileri bulmaları (b), Osmanlı Dönemi’ndeki ilk gelişmelerden başlayarak Cumhuriyet Dönemi’ndeki yapılanmasını araştırmaları beklenir (SDB1.2). Araştırmalarında Anadolu’daki farklı medeniyetlerin bıraktığı eserleri ve bu mirasın Türk tarihine katkılarını değerlendirmeleri istenir (OB5). Türk müzeciliğiyle ilgili ulaştığı bilgileri doğrulamaları için (c) birden fazla kaynağı eleştirel bir bakış açısıyla karşılaştırmaları, bilgileri teyit etmeleri ve kaynaklarının güvenilirliğini analiz etmeleri beklenir (E3.9, E3.10, KB2.7, KB3.3). Ulaştığı bilgileri düzenli bir şekilde kaydetmeleri için (ç) dijital veya geleneksel yöntemler kullanmaları istenir. Türk müzeciliğinin tarihî süreçteki dönüşümünü anlamalarına yardımcı olmak amacıyla sanat tarihi şeridi oluşturarak kronolojik sıralama yapmaları ve hazırladıkları çalışmayı grup sunumu olarak paylaşmaları beklenir (KB2.20, SBAB4.1, SDB2.2, OB7). Araştırma sürecinin ardından ulaştıkları bilgileri yorumlayarak müzelerin tarihî gelişimini tartışmaları sağlanır (KB2.18, SDB2.1, SDB3.3). Böylece öğrencilerden tarihi koruma bilinci ve millî kimlik inşasında müzelerin rolünü anlamaları beklenir (D19.2). Türk müzeciliğinin, farklı kültürleri bir araya getiren yapısıyla ortak bir değer oluşturma yeteneğine sahip olduğu açıklanır. Bu bağlamda Anadolu’da yaşayan bireylerin farklılıklara hoşgörüyle yaklaşması, eşitlik ve adalet duygularını benimseyerek kapsayıcı bir tutum sergilemesi gerektiği üzerinde durulur (D14.3). Öğrencilerin öz kimliklerini temsil eden Anadolu’nun zengin kültürel mirası, Kurtuluş Savaşı gibi bağımsızlık mücadelesine ilişkin millî bilinç geliştirmeleri teşvik edilir. Kültürel mirasın geleceği şekillendirdiğini fark etmeleri ve korunması gerektiğini kavramaları sağlanır (D14.3, D15.2, OB5). Sürecin sonunda öğrencilerden grup tartışmaları sırasında edindikleri bilgileri açık ve anlaşılır bir şekilde ifade etmeleri; görüşlerini dile getirirken yapıcı, saygılı ve demokratik bir üslup benimsemeleri beklenir (SDB1.1). Bu aşamada öğrencilerin fikir alışverişinde bulunmaları, arkadaşlarını aktif bir şekilde dinlemeleri ve farklı görüşleri anlamaya çalışmaları sağlanır (SDB2.1, E2.1). Süreç kontrol listesi ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

GS.7.7.2
Öğrencilerden dijital araçları kullanarak sanal müze yapabilmeleri beklenir. Müzeciliği dijital
teknolojilerle bütünleştiren sanal müze kavramını, altı şapkalı düşünme tekniğini kullanarak
farklı açılardan ele almaları sağlanır (E3.6). Beyaz şapka grubundaki öğrencilerin, Türkiye ve dünyadaki farklı koleksiyonlara sahip müzeleri sanal ortamda ziyaret etmeleri; bu süreçte bilgi toplamaları, görsel ve kültürel farkındalık geliştirmeleri beklenir (OB5). Kırmızı şapka grubunun bu deneyimin kendilerinde uyandırdığı duyguları ifade etmeleri istenir (SDB1.1). Siyah ve sarı şapka grubunun sanal ve fiziksel müzeleri avantajları ve sınırlılıkları açısından karşılaştırmaları; sanal müzelerin eğitici ve öğretici yönlerini düşünmeleri sağlanır. Yeşil şapka grubunun sanal müzeleri daha etkileşimli hâle getirecek yaratıcı öneriler sunmaları, mavi şapka grubunun da tüm görüşleri özetleyerek sistematik bir değerlendirme yapmaları istenir (KB2.17, E3.7). Süreç boyunca öğrencilerden farklı görüşleri açık fikirlilikle değerlendirmeleri ve başkalarının düşüncelerine saygı duymaları beklenir (D10.1, E3.5). Belirlediği temaya uygun koleksiyon eserlerini içeren sanal müze tasarlamaları için (a) gruplardan kullanacakları dijital araçları seçerek müzelerinin temasını tespit etmeleri istenir (OB2). Tema ile ilgili bilgi topladıktan sonra sergileyecekleri eserlerin içeriklerini araştırarak konuya uygun fotoğraf, video, müzik ve metinleri hazırlamaları beklenir (KB2.6, SDB2.2). Eser seçiminin ardından estetik ölçütler çerçevesinde, objelerin yerleşimini planlamaları sağlanır. Dijital araçlarla sanal müze oluşturmaları için (b) gruplardan belirledikleri dijital araçları ve koleksiyonu kullanarak sanal müzelerini kurmaları beklenir (OB4). Öğrencilerin sanal müzelerini oluştururken telif haklarına dikkat etmeleri, sanat eserlerine ve sanatçılara saygılı bir üslup benimsemeleri, görsel sunumda estetik ve uyum kurallarına uygun çalışmalar yapmaları sağlanır (D7.2, OB2). Öğrencilerden sanal müzedeki eserleri kompozisyon, ışıklandırma ve sergileme tekniklerine dikkat ederek yerleştirmeleri istenir. Her esere açıklama, sesli anlatım, video içerikleri gibi etkileşimli özellikler
eklemeleri beklenir. Sanal müzelerin okulun farklı alanlarında projeksiyonlar, dijital ekranlar veya resmî internet sayfası aracılığıyla sunulması sağlanır. Müzeler Haftası (18-24 Mayıs) kapsamında diğer okulların sanal müzeleriyle birlikte ortak çevrim içi sergiler düzenlenerek
kutlamaların etkileşimi artırılabilir. Sanal müze etkinlikleri performans görevi şeklinde tanımlanarak gözlem formu ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden sanal müze oluşturma sürecinde 3D modelleme yöntemlerini ve artırılmış  gerçeklik (İng. Augmented Reality, "Ogmentid Riyeliti") teknolojilerini kullanmaları; sanal
müzelerini tanıtan kısa videolar hazırlayarak temalarını, sergi düzenlerini ve eserleri anlatan
eğitici içerikler oluşturmaları istenebilir. Ayrıca öğrencilere diğer ülkelerdeki müzelerin gelişimi ile Türk müzeciliği arasındaki ilişkiyi analiz ederek rapor hazırlamaları, Türkiye’den farklı ülkelere götürülen veya diğer müzelere hediye edilen eserlerin ülkemizde kalması hâlinde Türk müzeciliğinin nasıl etkileyebileceğine ilişkin araştırmalar yaparak bu konuda sunum hazırlamaları önerilebilir.

Öğrencilere sanal müze oluşturma sürecinde yararlanabilecekleri dijital araçlar tanıtılabilir
ve bu araçlarla temel düzeyde bir müze tasarlamaları yönünde rehberlik edilebilir. Süreci somutlaştırmak amacıyla öğrencilerin üç boyutlu maket tasarımları oluşturmaları sağlanabilir. Farklı sanal müzeleri ziyaret etmeleri teşvik edilerek öğrencilerden etkileşimli müze örneklerini incelemeleri istenebilir. Dijital müze hazırlığına yönelik adım adım düzenlenmiş "Nasıl Yapılır?" kılavuzları ve tanıtım videoları sunularak öğrencilerin süreci daha kolay kavramaları sağlanabilir.

DB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D5. Duyarlılık, D12. Sabır, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin tasarım ilkelerini ve mekân ile sanat ilişkisini bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin tasarım ilkeleri ve mekân ile sanat arasındaki etkileşim hakkındaki farkındalık  düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Mekânda estetik bir değişim yaratmak için hangi tasarım ilkelerini kullanırsınız?
• Mekân ve sanat eserlerinin birbirlerine katkıları nelerdir?

Öğrencilere mekânın sanatsal bir bileşen ve sanatsal ürünün bir parçası olduğu fikrini  kazandırmak amacıyla aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Sanat eserinin yerleştirildiği mekân, eserin anlamını ve etkisini nasıl değiştirir?
• Bir mekânda sanat eserinin varlığı mekânın kendisini nasıl dönüştürür?

GS.8.1.1
Öğrencilerden tasarım ilkelerini kullanarak sanatsal ve işlevsel yerleştirme yapabilmeleri  beklenir. Bu kapsamda yerleştirme sanatı, ekolojik sanat, çevresel sanat ve arazi sanatı  hakkında dijital veya basılı kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (E1.1, OB2, OB9). Yerleştirme
sanatıyla ilgili video, belgesel ve görsel materyaller üzerinden öğrencilerin bu kavramların
gerçek hayattaki uygulamalarını incelemeleri sağlanır (OB4). Ayrıca öğrencilerden
çevrelerindeki yerleşim alanlarının veya doğadaki nesnelerin düzenlenme biçimlerini
gözlemleyerek not almaları veya fotoğraflayarak kayıt altına almaları beklenir (E3.2, OB1,
KB2.2). Tasarım ilkelerini kullanarak alanın estetik ve işlevsel ihtiyaçlarına uygun yerleştirme
tasarlamaları için (a) öğrencilerin sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen faktörler üzerine düşünmeleri sağlanır. Çevre sorunları, kentsel dönüşüm, sürdürülebilirlik, birey ve toplum ilişkileri gibi konular arasından bir tema seçmeleri istenir (SDB1.1). Kentleşme sorunları bu temalar etrafında ele alınır (OB8). Sanatın bu süreçlerdeki rolünü konuşma halkası oluşturarak tartışmaları beklenir (E3.5, OB9, SDB3.3). Öğrencilerden fikirlerini bireysel veya grup hâlinde eksik bir kavram haritasını tamamlayarak görselleştirmeleri istenir (D16.3, OB7). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında öğrencilere geri bildirim verilir. Belirlenen tema veya kavramla bireysel yahut grup çalışması şeklinde bağlamından kopmadan yerleştirme tasarımı yapmaları beklenir (E3.3). Malzemelerin bir araya gelmesiyle oluşacak estetik ve işlevsel etkiyi, önceden değerlendirmeleri istenir (KB2.11). Tasarım fikirlerini, taslak çizimler veya dijital araçlarla ifade etmeleri önerilir. Tasarım ilkelerini kullanarak alanın estetik ve işlevsel ihtiyaçlarına uygun yerleştirme oluşturmaları için (b) iç veya dış mekânlara uygun üç boyutlu sanatsal ürünler hazırlamaları istenir (OB9). Öğrencilerden malzeme seçimlerini yaparken fikir alışverişinde bulunmaları ve sürdürülebilirlik açısından değerlendirme yapmaları beklenir (SDB2.1, SDB2.3). Bu süreçte doğal veya sürdürülebilir malzemeleri tercih etmeleri istenir. Böylece sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan süreçler arasındaki farkları kavramaları sağlanır (OB8, D5.2, D17.3). Yerleştirme çalışmalarını, okul bahçesi veya çevredeki ortak bir alanda gerçekleştirmeleri önerilir. Büyük ölçekli yerleştirmeleri, video veya fotoğraf ile kayıt altına almaları sağlanır (OB2). Alanın sınırlı olduğu durumlarda, diyorama veya maket çalışmaları alternatif olarak sunulur. Bu süreçte diyoramanın tarihî bir mekân veya doğal bir manzarayı küçük ölçekte canlandıran üç boyutlu model çalışması olduğu vurgulanır. Diyoramalar sayesinde öğrencilerin mekân, perspektif ve ayrıntıları bütüncül biçimde algılayabilmeleri sağlanır. Diyorama çalışmalarında, tarihî bir mekân veya doğal bir manzarayı temsil eden minyatür modeller hazırlamaları istenir (KB2.20). Bu doğrultuda plastik veya karton kutular içerisinde figürler, bitkiler ve nesneleri kullanarak ölçeklendirme, perspektif ve aydınlatma teknikleriyle görsel derinlik oluşturmaları beklenir. Uygulama sürecinde karşılaştığı zorlukları öğrenme fırsatı olarak görüp sabırlı, kararlı ve özenli bir şekilde çalışmaları sağlanır (E1.3, D12.1). Grup çalışmaları sırasında iş birliği yapmaları, iletişim kurmaları ve farklı bakış açılarını birleştirme becerilerini geliştirmeleri desteklenir (SDB2.2, SDB2.3). Sanatsal ürünler mekân içerisinde fiziksel olarak sergilenir veya fotoğraflanarak dijital ortamda paylaşılır. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak gelişim dosyası, dereceli puanlama anahtarı
veya grup değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerden yerleştirme tasarımı süreçlerini duraklatılmış hareket (İng. Stop-Motion, "Stop Moşın") tekniğiyle kısa filme dönüştürmeleri istenebilir. Yeni medya sanatı hakkında araştırma yapmaları ve elde ettikleri bilgiler doğrultusunda teknolojiyi, ışık unsurlarını ve dijital medyayı mekâna dâhil eden bir yerleştirme tasarlamaları teşvik edilebilir. Ayrıca sanatsal ürünlerini dijital ortamda 3D modelleme araçlarıyla oluşturmaları, fiziksel mekân ile dijital teknolojileri bir araya getirerek artırılmış gerçeklik (İng. Augmented Reality, "Ogmentid Riyeliti") veya sanal gerçeklik (İng. Virtual Reality, "Virçuıl Riyeliti") tabanlı yerleştirmelere dönüştürmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden herhangi bir yaşam alanını temsil edecek şekilde kutu, tepsi, masa gibi sınırlı bir yüzey içerisinde oyuncak ağaçlar, taşlar kullanarak estetik bir düzenleme yapmaları istenebilir. Sınırlı malzeme seçeneğiyle sade bir yerleştirme gerçekleştirmeleri yönünde rehberlik sağlanabilir. Ayrıca diyoramanın temel düzeydeki örneklerinden yararlanarak veya kâğıt katlama (origami) tekniklerini kullanarak küçük maketler oluşturmaları teşvik edilebilir. Küçük modülleri belirli bir yüzey üzerinde düzenli tekrarlar yoluyla ritmik kompozisyonlara dönüştürmeleri sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D6. Dürüstlük

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin günlük yaşamda karşılaştıkları sembol, gösterge, metin ve görsellerin anlamlarını
bildikleri, görsel ve dijital mesajların iletişimdeki rolünün farkında oldukları; toplumsal, kültürel ve tarihî bağlamlarda eleştirel analiz yapabildikleri, sanatsal tasarım süreçlerinde dijital ve geleneksel teknikleri teorik ve uygulamalı olarak tanıdıkları kabul edilmektedir.

Öğrencilere sembol, gösterge, medya analizi ve sanatsal tasarım konularındaki ön bilgilerini
değerlendirmek amacıyla aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Markaların logoları neyi temsil eder?
• Görsel ve dijital tasarımlar sadece estetik amaçla mı kullanılır?
• Bir reklam içeriği herhangi bir konuda fikrinizi değiştirebilir mi?
• Dijital ve geleneksel tasarım araçları hakkında neler biliyorsunuz?

Dijital ekosistemdeki göstergeleri eleştirel bir bakış açısıyla analiz etmeleri, bu göstergelerle
sanatsal üretim yapma süreçleri arasında bağlantı kurmaları için öğrencilere aşağıdakilere
benzer sorular yönlendirilir:
• Bir görsel veya metnin doğruluğunu nasıl anlayabilirsiniz?
• Dijital platformlarda veya sosyal medyada sık karşılaştığınız sembol ve logolar ne ifade ediyor olabilir?
• Kendi hayatınızda veya çevrenizde karşılaştığınız bir sembol veya nesneyi sanatsal bir projede nasıl kullanabilirsiniz?

GS.8.2.1
Öğrencilerden dijital ekosistemdeki göstergelerin mesajlarını eleştirel bakış açısıyla  okuyabilmeleri beklenir. Konuyla ilgili animasyonlar, etkileşimli bilgi görselleri veya kısa videolar gösterilir. Dijital göstergelerde kullanılan metaforlar, semboller ve kültürel kaynakların
mesajlarını algılamaları için (a) dijital ortamlarda sıkça karşılaştıkları sembolleri düşünmeleri; bu sembollerin nesnel özelliklerini ve anlamlarını ifade etmeleri, ilettikleri olası mesajları tahmin etmeleri sağlanır (SDB2.3, OB2, OB5). Dijital göstergelerin sosyal medya, teknoloji şirketleri, oyun uygulamaları gibi alanlarda nasıl kullanıldığını sorgulamaları için kısa bir beyin fırtınası yapmaları istenir (E3.4, E3.10). Dijital göstergelerin sosyal, tarihî, ekonomik ve teknolojik mesajlarını anlamlandırmaları için (b) öğrenciler, araştırma yapmak üzere küçük gruplara ayrılır. Gruplardan seçtikleri bir veya birkaç dijital sembol veya metafor hakkında bilgi toplamaları istenir (KB2.6, SDB2.2). Bilgi toplama sürecinde araştırma becerilerini geliştirmek ve karşılaştırma yapmak için çeşitli dijital kaynaklardan veya kütüphane veri tabanlarından faydalanmaları sağlanır (OB1, OB2). Gruplardan topladıkları bilgileri paylaşmaları, benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmaları beklenir (KB2.7, OB1, E3.10). Bu süreçte öğrencilerin dijital göstergelerin taşıdığı nesnel ve öznel mesajları ayırt ederek bu mesajların farklı bağlamlardaki etkilerini analiz etmeleri sağlanır (KB2.4, SDB3.3). Elde ettikleri örüntülerden yola çıkarak genellemeler yapmaları beklenir (KB2.9). "Dijital göstergeler, genellikle kullanıcıyı harekete geçirecek duygusal mesajlar taşır." şeklinde önermeler oluşturmaları sağlanır. Göstergelerin topluma ilettiği mesajların dürüstlüğü veya manipülatifliği üzerinde durularak dijital göstergelerin gerçekliği nasıl etkilediğini tartışmaları beklenir (KB2.18). Tartışmanın sonunda öğrencilerin etik ile manipülasyon arasındaki farkı nesnel ve dürüst bir yaklaşımla belirlemeleri, kendi değer yargılarını ve etik anlayışlarını geliştirmeleri sağlanır (D6.2, E3.4, SDB2.1). Süreçte dijital içerik üreticilerinin sorumlulukları vurgulanarak etik bir dijital dünya için kendi önerilerini geliştirmeleri beklenir (SDB3.3, OB2). Ayrıca dijital medyada algıyı, gerçeklikten ayırmayı sağlayan ölçütleri tanımlamaları için fikir üretmeleri sağlanır. Süreç gözlem formu ile değerlendirilebilir.

GS.8.2.2
Öğrencilerden dijital veya geleneksel araçları kullanarak sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Göstergeleri, sembolleri, renkleri, tipografiyi ve kompozisyonu estetik ve anlam bütünlüğüne uygun bir şekilde kullanarak kısa film, animasyon, yerleştirme, arayüz gibi sanatsal ürün tasarlamaları için (a) güncel bir tema hakkında bilgi toplayarak belirlenen temalar üzerine bireysel çalışma veya grup çalışması yapmaları istenir (KB2.6). Öğrencilerden temanın ana mesajını anlamaları ve bu mesajı en iyi şekilde ifade edecek göstergeleri, sembolleri, renkleri, tipografiyi ve kompozisyonu belirlemeleri beklenir. Bu ögeleri estetik ve anlam bütünlüğüne uygun biçimde kullanmaları üzerine sorgulama yapmaları sağlanır (KB2.8, SDB2.3). Analizlerini görseller, metinler, bilgi görselleri, kısa videolar gibi materyallerle desteklemeleri önerilir (OB2). Gruplar seçtikleri bir göstergenin tasarımını ve mesajını daha detaylı incelemek için yönlendirilir. Her gruptan belirdiği göstergenin tasarımını ve mesajını inceleyerek alternatif tasarım önerisi oluşturması beklenir (SDB3.2, E3.10). Temanın ana fikrini, uygun sembolik unsurlarla yeniden yorumlayarak tasarımlara dönüştürmeleri ve imgelerini ifade etmeleri sağlanır. Dijital veya geleneksel araçları kullanarak kısa film, animasyon, yerleştirme, arayüz gibi sanatsal ürün oluşturmaları için (b) öğrencilerden temalarına uygun görsel anlatım araçlarını belirlemeleri beklenir. Bireysel veya grup olarak seçtikleri temalara uygun görsel ve içerik materyallerini araştırarak elde ettikleri bilgileri hikâye panosu, dijital veya fiziksel taslaklarla somutlaştırmaları istenir (D3.3). Kısa film ve animasyonlar için karakter tasarımı, hikâye panoları, müzik seçimi; yerleştirmeler için malzeme seçimi, mekân, ışıklandırma; arayüz tasarımı için kullanıcı deneyimleri, semboller, tipografi ve renk paletlerini belirleyerek tasarım modellerini oluşturmalarıistenir (KB2.20, SDB1.1, SDB1.2). Ayrıca günümüzde sıkça kullanılan sosyal medya veya oyun uygulamalarının arayüzünü tasarlamaları beklenir (OB2, OB9). Tamamladıkları sanatsal ürünlerini sınıfta sunarak estetik ve anlam açısından güçlü yönlerini tartışmaları, ürünlerini eleştirel bakış açısıyla analiz etmeleri istenir (E3.10, OB4). Süreç boyunca edindikleri deneyimlerden çıkarımlar yapmaları sağlanır. "Dijital göstergelerin sosyal ve kültürel
bağlamını anlamak, günlük hayatta bu mesajları daha bilinçli okumama yardımcı oldu." gibi yansıtıcı ifadelerle süreçten kazandıklarını açıklamaları beklenir (KB3.3, SDB1.3, OB1). Bu aşamada öğrencilerin dijital göstergelere eleştirel bir gözle yaklaşmaları ve içeriklerin
doğruluğunu sorgulama alışkanlığı geliştirmeleri sağlanır (E3.9). Öğrencilerin uygulamada
yaşadıkları zorlukları birlikte çözerek iş birliği içinde çalışmaları ve duygularını paylaşmaları
desteklenir (SDB2.1, SDB2.2, D4.2). Süreçte ortak hedeflere ulaşmak için arkadaşlarıyla
fikir alışverişi yaparak dayanışma içinde çalışmaları sağlanır (D4.1). Sanatsal ürünleri dijital
ortamlarda paylaşabilecekleri gibi fiziksel ortamda sergilemelerine de imkân tanınır (OB2). Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanarak yansıtıcı günlükler, gelişim dosyası veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden dijital sembolleri kullanarak toplumsal bir soruna dikkat çeken farkındalık
kampanyası oluşturmaları istenebilir. Bu süreçte LED ışıklar, baskı teknolojileri, QR kodları
gibi dijital araçlardan yararlanarak göstergeleri içeren giyilebilir tasarımlar geliştirmeleri  sağlanabilir. Tasarımlarını dijital ortamda üç boyutlu olarak modellemeleri veya fiziksel
biçimde üretmeleri teşvik edilebilir. Ayrıca öğrencilerden dijital içerik üreticilerinin etik sorumlulukları, dijital manipülasyonun etkileri, dürüstlük ilkeleri, sosyal medya kullanıcılarının
güvenliği gibi konulara odaklanan bir poster çalışması hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerin gazetelerden, dergilerden veya çeşitli mecralardan temin edilen dijital sembol ve metaforları keserek anlam ilişkileri kurdukları bir kolaj oluşturmaları sağlanabilir. Ayrıca günlük yaşamda en sık kullandıkları dijital sembolleri belirlemeleri ve bu sembolleri tercih etme nedenlerini açıklamaları teşvik edilebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D15. Sevgi, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin teknoloji, tüketim kültürü, bireyselleşme ve modernizmin kültürel etkilerinin  farkında oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin teknoloji, tüketim kültürü, bireyselleşme ve modernizmin toplumsal ve kültürel  etkilerini anlama düzeyleri aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Teknolojik gelişmeler, insanların günlük yaşamını ve toplumun yaşam tarzını nasıl etkilemiştir?
• Ünlü markalar veya popüler ürünler hakkında gözlemlediğiniz dikkate değer değişimler  nelerdir?
• Günümüzde bireyselleşmenin hayatımızdaki etkileri nelerdir?

Toplumsal ve kültürel değişimlerin estetik tercihler ve sanatsal üretimler üzerindeki etkilerini  anlamaları için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Teknoloji ve sanat arasındaki ilişki hakkında daha önce duyduklarınız veya gözlemledikleriniz
nelerdir?
• Sanatın veya popüler kültürün tüketim kültürüyle bağlantıları nelerdir?
• Bireysel tercihler moda ve müzik gibi alanlarda ne tür değişimlere yol açmaktadır?
• Son yıllarda çevrenizde veya medyada karşılaştığınız estetik yaklaşımları ve moda tarzlarını nasıl tanımlarsınız?

GS.8.3.1
Öğrencilerden modern sanat akımlarındaki estetik yaklaşımların toplumsal ve kültürel  değişimlerle ilişkisi hakkında eleştirel düşünebilmeleri beklenir. Fovizm, kübizm ve pop
sanat akımlarına ait eserlerin görselleri gösterilerek bunların dönemini ve sanatın toplumdaki
değişimleri yansıtma biçimini düşündüren açık uçlu sorular yönlendirilir (OB4, OB9). Anahtar kavram etkinliği ile bireyselleşme, tüketim kültürü, Sanayi Devrimi, dijital sanat gibi temel kavramlar görsellerle ilişkilendirilerek bu kavramlar hakkında tahmin yürütmeleri beklenir (OB9). Bu süreçte fovizm, kübizm ve pop sanat akımlarındaki estetik yaklaşımların toplumsal yapılar, teknolojik değişimler, bireyselleşme ve tüketim kültürüyle ilişkisini sorgulamaları (a) sağlanır (OB5, OB9). Öğrencilerden belirlenen modern sanat akımlarıyla ilgili belgeseller, sanat tarihi kaynakları ve dijital içerikleri inceleyerek bilgi toplamaları istenir (KB2.6, OB1). Araştırma sürecinde belgeseller, sanat tarihi kitapları, dijital kaynaklar gibi araçlardan faydalanmaları sağlanır (OB2). Küçük gruplar hâlinde çalışarak her gruptan belirli bir sanat akımıyla ilgili araştırma yapması; sanat akımının ortaya çıkış nedenlerini, estetik özelliklerini ve dönemin toplumsal yapısıyla ilişkisini belirlemeleri istenir (SDB2.2, SDB2.3). Öğrencilerden araştırmalarını poster, kavram haritası veya dijital sunumlarla sınıf ortamında paylaşmaları beklenir (SDB1.2, OB7). Grup sunumları sırasında sanat akımlarının dönemin toplumsal yapıları, teknolojik değişimler, bireyselleşme ve tüketim kültürü ile ilişkisi hakkında akıl yürütmeleri (b) beklenir. Öğrencilerden birbirlerinin sunumlarını dinleyerek farklı sanat akımları arasındaki bağlantıları analiz etmeleri ve modern sanat akımlarının günümüz sanatına etkilerine ilişkin çıkarımlarını yansıtmaları (c) istenir (SDB3.3, E3.3). Öğrencilerin birbirlerini karşılıklı saygı çerçevesinde eleştirmeleri, akran değerlendirme formu kullanarak yapıcı geri bildirimlerde bulunmaları sağlanır (D14.1, E3.5). Ayrıca sanat akımlarını ve bunların toplumsal bağlamlarını anlamalarına yönelik bireysel yazılı değerlendirmeler yapmaları beklenir. Böylece öğrencilerin toplumsal
değişimlerin sanata etkisi konusunda farkındalık kazanmaları sağlanır. Süreç gözlem formu
ile değerlendirilebilir.

GS.8.3.2
Öğrencilerden fovizm, kübizm ve pop sanat dönemlerinde üretilmiş sanat eserlerini inceleyebilmeleri beklenir. Bu amaçla Henri Matisse’in (Anri Matis) "Kırmızıdaki Armoni" (Fr.
Harmonie en Rouge, "Armöni an Ruj") Pablo Picasso’nun (Pablo Pikasso) "Guernica" (İsp.
Guernica, "Gernika") ve Andy Warhol’un (Endi Varhol) "Şampel’in Çorba Kutuları" (İng.  Campbell’s Soup Cans, "Kembıl’s Sup Kenz") isimli eseri ele alınabilir. İncelenecek eserlere
öğrencilerle birlikte karar verilerek öğrencilerin tercih sebeplerini açıklamaları istenir (D3.4, SDB1.1, SDB2.1). Eser görsellerini, sanal müze ziyaretleriyle veya basılı yahut dijital ortamda incelemeleri sağlanır (KB2.2, OB4). Fovizm, kübizm ve pop sanat dönemlerine ait eserleri sanatsal açıdan betimlemeleri için (a) eserin sanatçısı, adı, türü, yapım tekniği, boyutları ve yapım yılı hakkında tahminde bulunmaları istenir. Tahminlerini eser künyesiyle karşılaştırarak değerlendirmeleri beklenir. Eserlerdeki detaylara dikkat ederek bilgi objelerini listelemeleri sağlanır. Fovizm, kübizm ve pop sanat dönemlerine ait eserleri sanatsal açıdan çözümlemeleri için (b) öğrencilerden eserin konusunu belirlemeleri, sanat elemanları ve tasarım ilkelerini analiz etmeleri beklenir. Bu süreçte renk kullanımı, geometrik biçimler, nokta etkisi, çizgi etkisi, görsel doku, mekân ve perspektif anlayışına odaklanarak bu kavramları açıklamaları istenir (OB9). Öğrencilerin bu sanat akımlarında klasik anlayıştan farklı bir sanat dili oluşturulduğunu fark etmeleri sağlanır. Fovizm, kübizm ve pop sanat dönemlerine ait eserleri sanatsal açıdan yorumlamaları için (c) eserlerin konusuyla sanat elemanları ve tasarım ilkeleri arasındaki ilişkileri belirlemeleri beklenir. Seçilen eserleri farklı dönemlere ve sanatçılara ait çalışmalarla karşılaştırarak analiz yapmaları sağlanır (KB2.7). Ayrıca eserlerin yapıldığı dönemin tarihî ve toplumsal bağlamını dikkate alarak çıkarımlarda bulunmaları istenir (KB2.10, SDB3.3, OB9). Sanat elemanlarının sosyal mesajları iletme biçimini ve sanatçıların eserler aracılığıyla sanat algılarını nasıl yansıttığını sorgulamaları sağlanır. Sanat eserlerindeki konu, sembolik anlatım, üslup tercihleri ve özgünlük kavramlarında zaman içinde meydana gelen değişimleri belirlemeleri istenir. Fovizm, kübizm ve pop sanat dönemlerine ait eserler hakkında sanatsal yargıda bulunmaları için (ç) öğrencilerden seçtikleri eserleri sanatın anlatımcı, biçimci, dışavurumcu ve temsil kuramları çerçevesinde sistematik olarak incelemeleri beklenir (OB4, E3.10). Her öğrenciden eserleri, belirlenen ölçütlere göre kuramlarla karşılaştırarak estetik yargısını oluşturması ve bu yargıya ilişkin çıkarımlarını ifade etmesi istenir (KB2.17, KB3.3, SDB3.3). Sanatçıların dünya sanatına katkılarını fark etmeleri, sanatçıları saygı ve vefa ile anmaları beklenir (D15.2). Süreç kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.8.3.3
Öğrencilerden modern sanat akımlarındaki estetik yaklaşımlardan hareketle temellük sanatı
yapabilmeleri beklenir. Modern sanat akımlarındaki estetik yaklaşımlardan hareketle temellük sanatına uygun kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerden belirli bir sanat akımını simgeleyen bir eseri seçip temellük (kendine mâl etme) sanatı prensiplerine uygun şekilde yeniden yorumlamaları istenir. Seçtikleri eseri sanatsal açıdan çözümleyerek eserin içerdiği imge ve objelere yeni bir perspektif kazandırmaları beklenir (E3.3). Temellük sanatının doğasına uygun olarak özgün eseri, tarihî bağlamını ve anlamını korumak suretiyle dönüştürmeleri sağlanır (OB4). Seçtikleri eseri farklı bir sanat anlayışıyla birleştirmeleri veya modern bir eseri geleneksel Türk motifleri, hat sanatı veya minyatürle harmanlayarak yeni bir anlatım dili geliştirmeleri istenir (KB2.20, SDB3.2). Öğrencilerin tasarımlarını taslak hâline getirmeleri, süreç boyunca notlar alarak dijital veya geleneksel tekniklerle fikirlerini geliştirmeleri sağlanır (KB1, SDB1.2). Modern sanat akımlarındaki estetik yaklaşımlardan hareketle temellük sanatına uygun kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden özgün eserdeki imgeleri, kompozisyonu veya anlamı değiştirerek tasarımlarını görselleştirmeleri beklenir. Çalışmalarını dijital veya geleneksel araçları kullanarak yahut her iki aracı harmanlayarak tamamlamaları sağlanır. Resim çalışmaları
için sulu boya, akrilik boya, guaj boya gibi farklı malzemeler önerilir. Öğrencilerin görsel sanat çalışmasına uygun anlatım araçlarını belirlemeleri, bu araçlara uygun teknik seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları sağlanır (D11.2, SDB1.1, E1.2). Belirledikleri malzemeleri, özenli ve verimli şekilde kullanmaları beklenir (D17.3). Çalışmalar sırasında seçtikleri sanat akımının, sanatçıların veya eserlerin estetik değerlerine sadık kalmaları istenir. Bununla birlikte temellük sanatında, ahlaki açıdan özgün eseri birebir kopyalamak yerine eserin anlamını dönüştürerek yeni bir bağlamda yorumlamanın daha doğru olduğunu kavramaları sağlanır. Güzel sanat eserlerinin telif yasası ile korunduğu ve izinsiz birebir kopyalamanın etik dışı olduğu aktarılarak öğrencilerin sanatçının fikrî haklarına saygı duymaları beklenir (OB2). Ayrıca sanatsal uyarlamalar ve yorumların telif hakkı gerektirebileceği hatırlatılır. Fikrî mülkiyet haklarına duyarlılığın insani ve hukuki bir sorumluluk; başkalarının haklarını korumanın ise etik bir gereklilik olduğu üzerinde durulur (OB2, D1.1). Öğrencilerin bireysel özgürlüklerini kullanırken toplumsal sorumlulukları da gözetmeleri sağlanır (D11.3). Sanatsal ürünler dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Çalışma sürecinin sonunda öğrencilerin iş birliği içinde çalışma alanlarını düzenlemeleri ve temizlemeleri sağlanır (D18.2, SDB2.2). Öğrencilerden  tasarımlarında kullandıkları kültürel sembolleri, teknikleri ve benimsedikleri estetik yaklaşımları analiz etmeleri; başarılı ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirleyerek öz değerlendirme yapmaları beklenir (E3.10, SDB1.2). Ayrıca eserlerine yönelik kısa açıklamalar yazarak izleyicilere seçimlerini anlatmaları sağlanır. Bu ürünler performans görevi olarak tanımlanır ve gelişim dosyası veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden fovizm, kübizm veya pop sanat estetiğini kullanarak artırılmış gerçeklik (İng. Augmented Reality, "Ogmentid Riyeliti") yahut sanal gerçeklik (İng. Virtual Reality, "Virçuıl Riyeliti") projeleri tasarlamaları istenebilir. Dokunmatik ekran veya projeksiyon teknolojileriyle izleyicilerin sanat eserlerini değiştirip dönüştürebilecekleri etkileşimli bir deneyim oluşturmaları sağlanabilir. Seçtikleri modern sanat akımını kullanarak iklim değişikliği, teknoloji bağımlılığı veya tüketim çılgınlığı gibi güncel bir sosyal sorunu temellük sanatı yaklaşımıyla sanatsal ürüne dönüştürmeleri istenebilir.

Öğrencilerden eserlerde yer alan görselleri renkler ve geometrik şekillerle sadeleştirerek fiziksel veya dijital ortamda sanatsal ürünlere dönüştürmeleri istenebilir. Fovizm, kübizm ve pop sanat akımlarına ait bir eserdeki renk ve şekil özelliklerini temel alarak kolaj çalışması yapmaları sağlanabilir. Kübizm’in geometrik yaklaşımından hareketle kâğıt ve kartonları kullanarak üç boyutlu kompozisyonlar oluşturmaları istenebilir. Güncel bir sosyal sorunu ele alarak modern sanat akımlarına uygun renk ve şekillerle afiş hazırlamaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D10. Mütevazılık, D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin oran-orantı, vurgu, perspektif gibi mekânsal ilişkilere yönelik temel farkındalıklarının
olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin oran-orantı, vurgu ve perspektif hakkındaki bilgi düzeyleri aşağıdakilere benzer
sorulara verdikleri yanıtlarla ölçülür:
• Bir nesne veya figür uzaklaştıkça veya yaklaştıkça perspektife göre nasıl değişir?
• Bir kompozisyonda ana karakterin veya yardımcı figürlerin yerleşimi, vurguyu ve görsel anlatımı nasıl etkiler?
• Bir sahnede figürlerin birbirine oranı, izleyicinin hangi unsura odaklanacağını nasıl belirler?

Öğrencilere görsel hikâye anlatımını fotoroman ile ilişkilendirmeleri için aşağıdakilere benzer  sorular yönlendirilir:
• En sevdiğiniz Türk filmi hangisidir?
• Eğer bu filmi sadece resimler kullanarak anlatmak isteseydiniz, hangi sahneleri seçerdiniz?
• Cüneyt Arkın’ın Kara Murat filminde, Kara Murat’ı ve Kara Şövalyeleri görsel olarak nasıl
betimlerdiniz?
• Kara Murat’ı güçlü ve kararlı göstermek için hangi vücut duruşunu kullanırdınız?
• Ana karakteri daha vurgulu hâle getirmek için Kara Şövalyeleri kompozisyona nasıl  yerleştirirdiniz?

GS.8.4.1
Öğrencilerden figür ve mekân ilişkisini yansıtan fotoroman yapabilmeleri beklenir. Bu doğrultuda fotoromanın tanımı, tarihî ve türleri hakkında dijital ve basılı kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (KB2.6). Bu süreçte sanatın tarihî birikimi ve kültürel çeşitliliği ile bağ kurmaları sağlanarak farklı anlatım biçimlerini ve sanatsal yaklaşımları keşfetmeleri desteklenir (D7.1, OB5, OB9). Elde ettikleri bilgiler doğrultusunda öğrencilerden karakter, mekân ve hikâye arasındaki bağlantıları analiz etmeleri beklenir (E3.6). Ayrıca öğrencilerin karikatür örneklerini inceleyerek figürlere abartı, mizah ve eleştiri yoluyla kazandırılan ifade gücünü fark etmeleri sağlanır. Karikatürün tek karede güçlü bir mesaj iletebilme özelliği ve eleştirel bakış açısı sunduğu vurgulanır. Fotoromanın hikâye anlatımı, görsel kompozisyon ve figür-mekân ilişkisi açısından kurgulanma biçimini anlamalarına yönelik rehberlik sağlanır. Öğrencilerden hayal güçlerini kullanarak kısa bir hikâye yazmaları ve grupların hikâyelerini karşılıklı olarak değerlendirerek birbirlerine yapıcı geri bildirimde bulunmaları sağlanır (D7.2, SDB2.1, E3.3). Hikâyeye uygun sahneler ve karakterler tasarlamaları için (a) öğrencilerden gruplar hâlinde çalışarak figürlerin duruşlarını, hareketlerini ve mekândaki yerleşimlerini planlamaları beklenir
(SDB1.2, SDB2.2). Fotoroman çalışmaları sürecinde öğrencilerden hazırladıkları sahnelerden
birini tek karelik karikatüre dönüştürmeleri istenebilir. Böylece aynı olayın hem fotoroman hem de tek karelik karikatür aracılığıyla ifade edilebileceğini deneyimlemeleri sağlanır. Bu süreçte Türkiye’deki fotoroman örneklerinin yanı sıra Japon manga estetiği ve Batılı çizgi romanlarının hikâye anlatımına etkisini dijital veya basılı kaynaklardan araştırmaları istenir (KB2.6, OB5). Farklı örnekler üzerinden hikâye akışı, karakter tasarımı, figür-mekân ilişkisi ve görsel kompozisyonu inceleyerek sahnelerin duygusal etkisini analiz etmeleri sağlanır (KB2.4, SDB2.3, SDB3.3, SAB3.2). Bu süreçte öğrencilerin drama yöntemi ile karakterlerin duygusal durumlarını ve hikâyenin ana temalarını canlandırarak karakterlerle bağ kurmaları istenir (SDB3.1, E2.1). Dramalar yapılırken kaynak fotoğraflar çekmeleri; perspektif, oran-orantı ve figür-mekân ilişkisini gözeterek taslak çizimler yapmaları sağlanır (KB1). Figürlerin mekândaki hareketlerini ve duruşlarını vurgulayan fotoroman oluşturmaları için (b) öğrencilerden marker kalem, rapido kalem, tükenmez kalem, kömür kalem veya siyah çini mürekkebiyle özgün kompozisyonlar hazırlamaları beklenir (KB2.20). Öğrencilerin malzeme seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları sağlanır (SDB1.1). Marker kalemleri güçlü zıtlıklar ve belirgin çizgiler oluşturmak, rapido kalemleri ise detaylı çizimlerde kullanmaları beklenir. Figürlerin dış hatlarını belirlemeleri veya konuşma balonlarını doldurmaları için tükenmez kalem kullanmaları önerilir. Çizim öncesinde figürlerin taslağını grafit kalemle planlamaları istenir. Konuşma balonlarında
okunaklı bir el yazısı veya kaligrafi kullanmaları sağlanır. Kompozisyonlarını oluştururken
empati yaparak karakterlerin duygusal ifadelerini ve hikâye bağlamını vurgulamaları beklenir
(OB5). Ekip içinde sorumluluk paylaşımı yapmaları, sabırla çalışmaları ve özgün fikirler
geliştirmeleri sağlanır (D7.1, D12.3, SDB2.2). Sanatsal ürünleri dijital bir kitapçık olarak
düzenlemeleri veya etkileşimli ortamda sunmaları beklenir (OB2, OB4, OB9). Tamamladıkları
çalışmaları özgün yaklaşımlar geliştirerek değerlendirmeleri sağlanır (KB2.17, E3.10). Bu süreçte bireysel yaklaşımlarını ifade ederken yapıcı ve açık fikirli bir bakış açısı benimsemeleri beklenir (E3.5, D10.3). Tamamlanan fotoromanlar performans görevi olarak tanımlanır. Sanatsal ürünler gelişim dosyası, kontrol listesi veya öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çizimlerini dijital araçlar aracılığıyla birleştirerek fotoromanlarını dijital ortamda
oluşturmaları teşvik edilebilir. Karakterlerin hareketlerini ve mekânla olan ilişkilerini kısa bir animasyona dönüştürmeleri ve hikâyelerini yalnızca görsel ögelerle anlatmaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerden seçtikleri sahnelerden birini dijital çizim araçlarını kullanarak en fazla 2-3 karelik karikatüre dönüştürmeleri istenebilir.

Öğrencilerden kısa bir hikâye yazarak veya hazır bir hikâyeyi fotoroman biçimine dönüştürerek
anlatmaları istenebilir. Öğrencilerin dergilerden seçtikleri veya kendi çektikleri fotoğrafları kesip bir araya getirmeleri ve bu görsellerle fotoroman kolajı hazırlamaları sağlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D7. Estetik, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin ışık miktarına göre tonların ve renklerin değiştiğini bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin ışık miktarına bağlı olarak ton ve renklerde meydana gelen değişimleri anlama  düzeyleri, aşağıdakilere benzer sorulara verdikleri yanıtlarla değerlendirilir:
• Öğlen saatlerinde gördüğünüz renklerle gün batımındaki renkler arasındaki farklılıklar nasıldır?
• Bir nesneye gelen ışık miktarı arttığında veya azaldığında tonlar nasıl değişmektedir?
• Havanın sisli veya açık olduğu bir günde, uzaktaki nesnelerin renklerinde ne tür değişiklikler
meydana gelmektedir?

Renk ve perspektif arasındaki ilişkiyi kurabilmeleri için öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular sorulur:
• Uzakta görünen bir dağ ile yakındaki bir ağacın renkleri arasında nasıl bir fark görüyorsunuz?
• Sıcak ve canlı renklerle gördüğünüz nesneler mi yoksa soğuk ve soluk renklerle gördükleriniz
mi size daha yakındır?

GS.8.5.1
Öğrencilerden renk perspektifine uygun dış mekân resmi yapabilmeleri beklenir. Işığın
nesneler ve renkler üzerindeki etkisini anlamaları için 19. yüzyıl Fransız izlenimcilik akımı ve Türk izlenimci ressamların eserleri hakkında bilgi toplamaları istenir (KB2.6, OB1). Fransız ve Türk izlenimciliği arasındaki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırarak kültürel etkileşimleri keşfetmeleri sağlanır (OB5, KB2.7, SAB1.2). Dağ silsileleri veya şehir manzarası fotoğraflarını analiz etmeleri ve bu görsellerin estetik değerini fark etmeleri istenir (SAB3.2, D7.1, OB4). Öğrencilerden dış mekândaki nesnelerin boyut, yerleşim ve renk tonlarını perspektif kurallarına uygun şekilde tasarlamaları (a) beklenir (SDB1.2). Açık hava gözlemleri yapmaları veya kendi çektikleri dış mekân fotoğrafları üzerinden çalışmalarını sürdürmeleri istenir (E1.2). Fotoğrafların kendilerine ait olmasının, sanatsal özgünlük ve etik açıdan önemli olduğunu kavramaları sağlanır (OB2). Bakaç (vizör) yardımıyla dış mekândan kesit seçmeleri, bu alandaki renk ve ışık dağılımını gözlemlemeleri ve detayların azaldığını fark etmeleri sağlanır (KB2.2, E3.2). Öğrencilerden öncelikle Türk izlenimci ressamların çalışmalarını incelemeleri beklenir. Türk izlenimcilerden Nazmi Ziya Güran’ın "Karacaahmet", Hikmet Onat’ın "Sultanahmet’e
Bakış" isimli eserlerindeki kültürel ve tarihî bağlamı anlamaları sağlanır (D7.1, OB5). Bu
eserleri ışık, renk ve mekân kullanımındaki özellikler açısından değerlendirmeleri istenir.
Ardından 19. yüzyıl Fransız izlenimcilik akımı bağlamında Carl Hasch’ın (Karl Haş) "Bolzano
Yakınlarında Gül Bahçesi" (Alm. Rosengarten bei Bozen, "Rozen-garten bay Botzen") Hans
Fredrik Gude’nin (Hans Fredrik Güde) "Hardangerfjord’da Düğün Alayı" (Fr. Bridal Procession
sur le Hardangerfjord, "Braydıl Prosésyon sür lö Hardangerfyor d), William Turner ’in (Vilyım Törner) "Kartaca İmparatorluğu’nun Yükselişi" (İng. The Rise of the Carthaginian Empire, "Dı Rayz ov dı Kartaceeniyın Empayır"), Claude Monet’nin (Klod Mone) "İzlenim Gün Doğumu" (Fr. Impression soleil levant, "İmprésyon, soleyl lövan") isimli peyzajlarından hareketle mesafe algısını ve renk değişimlerini analiz etmeleri beklenir (OB4). Paul Signac’ın (Pol Sinyak) "Haliç" (Fr. & İng. The Golden Horn, the Minarets, "La Korn döor-Dı Goldın Horn, dı Minarets") ve Süleymaniye Camii (İng. The Suleimania, "Dı Sülimeyniya") isimli İstanbul peyzajlarını konu alan eserlerinde sıcak ve soğuk renklerin mesafe algısı üzerindeki etkilerini incelemeleri beklenir. Eserlerdeki atmosferi, görsel etkileri veya figürleri dönemin tarihî ve kültürel bağlamlarıyla ilişkilendirerek eleştirel düşünmeleri sağlanır (KB3.3, OB1, OB9). Bu analizlerden elde ettikleri çıkarımları, sözlü veya yazılı olarak ifade etmeleri istenir (OB4, SDB2.1, SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerin kendi yorumlarını oluştururken görsel verileri dikkatle analiz etmeleri ve eserle ilgili yorumlarında sorgulayıcı bir tutum geliştirmeleri sağlanır (E3.9). Sanatçılar arasındaki kültürel etkileşimlere vurgu yapılarak farklı kültürlerin sanat üzerindeki etkisini anlamaları beklenir (OB5). Öğrencilerden renk perspektifini kullanarak derinlik etkisini vurgulayan dış mekân resmi oluşturmaları için (b) tasarımlarını akrilik boya, guaj boya, sulu boya, yağlı pastel gibi malzemelerle renklendirmeleri istenir. Teknik ve malzeme seçimlerini kendi tercihleri doğrultusunda yapmaları sağlanır (D11.2, SDB1.1). Malzeme seçimlerinde kâğıdın türü ve dayanıklılığına dikkat etmeleri önerilir. Sulu boya için kalın dokulu kâğıt, akrilik ve guaj boya için düz yüzeyli kâğıt tercih etmeleri sağlanır. Çalışmalarında uzak nesnelerde açık, nötr ve soğuk renkler; yakın nesnelerde koyu ve sıcak tonlar kullanmaları beklenir. Renkleri siyah ve beyazla karıştırarak nötr tonların oluşumu uygulamalı olarak gösterilir. Renk perspektifini daha iyi anlamaları için reprodüksiyon yapmaları sağlanabilir (OB4). Fotoğrafların kendilerine ait
olmasının, esere özgünlük kattığına ve etik anlamda doğru bir yaklaşım olduğuna dikkat
çekilir. Bu süreçte reprodüksiyon çalışmalarına imza atılmaması gerektiği etik bir değer
olarak vurgulanır (OB2). Çalışmalarına ilişkin geri bildirimler verilerek eksiklerini düzeltmeleri
ve tekniklerini geliştirmeleri sağlanır (SDB1.2). Tamamlanan ürünler dijital veya fiziksel ortamda sergilenir. Süreçte edindikleri deneyimleri ve dış mekân resimlerindeki estetik özellikleri açıklamaları istenir. Çalışmalarını açık fikirlilik ve yapıcı bir bakış açısı ile eleştirel ve dürüst bir şekilde değerlendirmeleri sağlanır (SDB1.2, D10.3). Sanatsal ürünler performans görevi olarak tanımlanır. Değerlendirmede, kontrol listesi veya öz değerlendirme formu kullanılabilir.

Öğrencilerden çok kaçışlı perspektifi kullanarak insan figürlü veya figürsüz dış mekân
kompozisyonları oluşturmaları, uygulamada teknik ve malzeme olarak yağlı boya kullanmaları
istenebilir. Ayrıca aynı dış mekânı farklı ışık koşullarında resmetmeleri sağlanarak öğrencilerin ışık ve zaman algısına yönelik gözlem becerileri geliştirilebilir.

Öğrencilerden yalnızca ufuk çizgisi ve tek kaçış noktası kullanarak yol, duvar gibi dış mekân
ögelerini çizmeleri istenebilir. Bu doğrultuda perspektif kurallarına uygun dış mekân görsellerinin
ana hatlarını incelemeleri ve benzer çizimleri uygulamaları sağlanabilir. Renk bilgisi çalışmaları kapsamında sıcak, soğuk ve nötr renkleri ayırt edebilmeleri için renk kartları üzerinden karşılaştırmalar yapmaları teşvik edilebilir.

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D11. Özgürlük, D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin temel olayları, liderleri ve süreçleri hakkında
ön bilgilere sahip oldukları; özgürlük, bağımsızlık, eşitlik gibi uluslararası değerleri  kavrayabildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesine ilişkin temel bilgilerini ve bu mücadelenin
sembollerine yönelik farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla aşağıdakilere benzer sorular
yönlendirilir:
• Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesine ait bir sembolü söyleyebilir misiniz?
• Bağımsızlık için mücadele eden bir toplumun dayanışma içinde olması neden gereklidir?

Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesi ile uluslararası değerler arasındaki bağlantıları fark etmeleri
ve bu değerleri sanatsal üretimle ilişkilendirmeleri amacıyla öğrencilere aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Bir ülkede özgürlük ve bağımsızlık olması neden değerlidir?
• Sanat vasıtasıyla kahramanlık ve direniş hikâyeleri nasıl anlatılabilir?
• Bağımsızlık mücadelesini anlatan bir tablo yapsaydınız hangi sembolik imgeleri kullanırdınız?

GS.8.6.1
Öğrencilerden bağımsızlığın uluslararası önemini kavrayarak millî mücadele değerlerini
yansıtan sanatsal üretim yapabilmeleri beklenir. Bu amaçla Millî Mücadele dönemine ilişkin
semboller ve mecazî anlatımlar (metafor) üzerine araştırma yapmaları istenir (KB2.6, OB1).
Araştırma sürecinde yazılı veya dijital makale, kitap ve ansiklopedilerden yararlanmaları;
bilgilerin doğruluğunu kontrol ederek güvenilir kaynaklardan elde edilen bilgileri sınıflandırıp
düzenlemeleri beklenir (KB2.5, KB2.6, OB1). Öğrencilerin farklı kaynaklardan topladıkları  bilgileri karşılaştırarak eleştirel bir bakışla değerlendirmeleri ve bu bilgilerin tutarlılığı
konusunda sorgulayıcı yaklaşım geliştirmeleri sağlanır (E3.9). Öğrencilerden bağımsızlık
mücadelelerinde dayanışma, fedakârlık, azim gibi erdemlerin önemini açıklamaları beklenir
(D3.1, D20.2). Bu aşamada öğrencilere Kurtuluş Savaşı konulu kısa belgeseller izletilir. Mustafa Kemal Atatürk’ün “tam bağımsızlık” anlayışının Millî Mücadele’nin temel dayanağı olduğu ve sanatı, milletin özgürlük ve ilerleme mücadelesinin bir ifadesi olarak gördüğü hatırlatılır. Millî Mücadele’nin değerlerini yansıtan kompozisyon tasarlamaları için (a) öğrencilerin öncelikle Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlık mücadelesini yansıtan ulusal sanat eserlerini incelemeleri sağlanır. Bu amaçla Mehmet Başbuğ’un "Bayrak Diken Kadın", "İstiklal Savaşında Seferberlik", "Kurtuluş Savaşı Destanı" gibi Millî Mücadele temalı eserleri; 1914 Kuşağı Şişli Atölyesi ressamlarından Namık İsmail’in "Al Bir Daha/Son Mermi", İbrahim Çallı’nın "Zeybekler Kurtuluş Savaşı’nda" veya Halil Dikmen’in "İstiklal Savaşı’nda Mermi Taşıyan Kadınlar" isimli eserlerini incelemeleri beklenir (OB4, OB5). Ardından diğer ulusların bağımsızlık mücadelelerinin sanata yansımaları ele alınır (OB5, OB9). Öğrencilerden bu eserlerden bir veya birkaçını seçerek farklı milletlerin bağımsızlık mücadelelerinde kullandıkları semboller ve anlatım biçimleriyle Türk Millî Mücadelesi arasındaki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırmalı bir bakış açısıyla analiz etmeleri beklenir (KB2.7, OB9, SAB2.2, SDB3.3). Millî mücadeleye ait uluslararası değerleri, tarihî sembolleri ve kültürel imgeleri inceleyerek bu unsurları kendi yorumlarıyla yeniden ele almaları ve mecazî yapılar oluşturmaları istenir (KB2.14, D19.1). Öğrencilerin Anadolu kadını veya Nezahat Onbaşı, Kara Fatma, Nene Hatun gibi kahramanları bağımsızlığı temsil eden sembollerle birleştirmeleri sağlanabilir. Öğrencilerden savaş sahneleri ve kahramanlık figürlerini, kendi kültürel ve tarihî sembolleriyle harmanlayarak anlatımlarını güçlendirmeleri beklenir (SDB2.3). Öğrencilerden bu imgeleri taslak çizimlerle görselleştirmeleri istenir (KB1). Millî Mücadele’nin değerlerini yansıtan kompozisyon oluşturmaları için (b) öğrencilerden tasarım sürecinde belirledikleri mecazî imgeleri ve Millî Mücadele’ye ait sembolleri kendi sanatsal bakış açılarıyla yorumlayarak figüratif ürüne dönüştürmeleri istenir (KB2.20, E3.3). Öğrencilerin resim, kolaj, dijital tasarım tekniklerinden birini veya birkaçını seçmeleri yahut kompozisyonlarını yerleştirme sanatıyla görselleştirmeleri sağlanır. Bu aşamada öğrencilerden
resim, kolaj, dijital tasarım veya yerleştirme sanatına uygun malzemeler tercih etmeleri  beklenir. Resim çalışmalarında yağlı pastel boya, sulu boya, akrilik boya veya guaj boya önerilir. Kolaj çalışmalarında dergi, gazete kupürleri, kumaş parçaları, gazete kâğıdı gibi farklı dokularla anlatımlarını desteklemeleri sağlanabilir. Yerleştirme çalışmalarında üç boyutlu anlatım dilini kullanmaları; karton, kil, kâğıt hamuru gibi malzemelerle bağımsızlık figürleri veya temsili sahneler oluşturmaları istenebilir. Dijital tasarım sürecinde öğrencilerden bağımsızlık temalı resimlemeler hazırlayarak sanatsal ifadelerini modern bir yaklaşımla yansıtmaları beklenir (OB2, OB4). Görsel sanat çalışmalarına uygun anlatım araçlarını belirlemeleri ve kendi tercih ettikleri malzemeleri seçerek hazırlık yapmaları istenir (D11.2, SDB1.2). Malzemeleri özenli ve verimli kullanmaları beklenir (D17.3). Öğrencilerden ön ve arka plandaki ögelerin ilişkisine dikkat etmeleri; hareket, ritim, denge gibi sanat ilkelerini estetik ve anlam bütünlüğü içinde kullanmaları istenir (D7.1). Öğrencilerin ürünlerindeki sembolleri ve mecazî unsurları inceleyerek hiyerarşik veya nedensel ilişkiler kurmaları ve ürünlerinin yapısını analiz etmeleri sağlanır (KB2.13). Mecazî anlatımı güçlendirmek için figürlerin yüz ifadeleri, beden duruşları, bakış yönleri gibi detayların yanı sıra ışık, gölge ve renk kullanımına dikkat etmeleri istenir. Sanatsal üretim sürecinde odaklanmalarını ve güdülenmelerini sağlamak amacıyla öğrencilere tarihî bağlama uygun sözsüz müzikler dinletilir. Öğrencilerden çalışmalarındaki semboller, renkler ve imgelerle iletmek istedikleri görsel mesajları açıklamaları ve Millî Mücadele değerleri ile bağımsızlık mücadelesine ilişkin sanatsal ve akademik yorumlarını yazılı veya sözlü olarak ifade etmeleri beklenir (SDB2.1, E3.5). Sanatsal ürünler mekân içerisinde fiziksel olarak veya dijital ortamda fotoğraflanarak sergilenebilir. Bu ürünler performans görevi şeklinde ele alınarak dereceli puanlama anahtarı veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden Millî Mücadele’yi anlatan bir sahneyi veya önemli bir figürü temsil eden hikâye
panosu (İng. Storyboard, "Stori-bord") oluşturmaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerin farklı ülkelerin bağımsızlık mücadelelerini yansıtan tablolar, anıtlar veya propaganda afişlerini inceleyerek bu görsel materyalleri Türkiye’deki Millî Mücadele’ye ait sembollerle karşılaştırmaları ve uluslararası bağımsızlık değerlerini görsel sanat eserleri üzerinden analiz etmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerin tarihî figürlere ve önemli olaylara dair kısa metinler ve görseller içeren bilgilendirici
posterler hazırlamaları veya bağımsızlık mücadelesine ilişkin sembolleri kullanarak resim yapmaları sağlanabilir. Ayrıca öğrencilerden bağımsızlık mücadelesine ait önemli bir sahneyi üç veya dört kareden oluşan hikâye panosu (İng. Storyboard, "Stori-bord") şeklinde  görselleştirmeleri istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2 İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Öğrencilerin kent yaşamını yansıtan kültürel unsurları, müzelerin toplumsal hafızadaki rolünü ve yaşadıkları kentteki müzeleri bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere kent yaşamını yansıtan kültürel unsurlar ve müzelerin bu bilgileri aktarmadaki
rolüne ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Yaşadığınız kentin tarihî yapıları, anıtları veya sembolik mekânları nelerdir?
• Kentinizde bulunan müzeler, kentin tarihini ve kültürel kimliğini nasıl yansıtmaktadır?

Öğrencilere müzelerin kent kültürünü yansıtma biçimini, kentlileşme bilinci ile müzeler arasındaki
ilişkiyi anlamaları ve kent tarihi müzeleri üzerine düşünmeleri için aşağıdakilere benzer sorular yönlendirilir:
• Müzeler, kentlerin kültürel kimliğinin ve kent ruhunun oluşumuna nasıl katkıda bulunmaktadır?
• Müzelerde sergilenen eserler, kent yaşamının hangi yönlerini anlatmaktadır?

GS.8.7.1
Öğrencilerden kent kültürü ve müzeler arasındaki ilişkileri sorgulamaları beklenir. Yaşadığı veya doğduğu kentin kültürel kimliği, tarihî geçmişi ve güncel durumu hakkında merak ettikleri konuları (a) tanımlamaları istenir. Bu amaçla kentin kültürel mirası, gelenekleri,  mimarisi, sosyal ve ekonomik yapısı, endüstriyel gelişimi, coğrafi özellikleri, sembolleri, sosyal ve kültürel faaliyetleri gibi başlıklar sunularak öğrencilerin "Merak Panosu" üzerinde bu konulara ilişkin sorular üretmeleri sağlanır (SDB1.1, E1.1). Öğrencilerden 5N1K tekniğini kullanarak kentin mevcut durumu, geleceği ve müzelerin kent kültüründeki rolüne ilişkin sorular oluşturmaları (b) beklenir (E3.8, OB7). Her gruptan müzelerin kent içindeki konumuna ve işlevine yönelik sorularını belirleyip diğer gruplarla paylaşmaları istenir (SDB2.2). Böylece öğrencilerin farklı bakış açılarını öğrenerek fikirlerini zenginleştirmeleri ve ortak noktalar belirlemeleri sağlanır (SDB2.3, D10.1, E3.3). Müzelerin sergi alanları olmanın ötesinde, kentin kültürünü ve kimliğini şekillendiren yapılar olduğunu fark etmeleri beklenir. Öğrencilerden kentin sosyal, kültürel, tarihî ve ekonomik değişimi ile müzelerin bu değişimdeki etkileri hakkında dijital veya basılı kaynaklardan bilgi toplamaları (c) istenir (OB1). Kent arşivleri, kütüphaneler, müze katalogları, sanal müze ziyaretleri, sözlü tarih çalışmaları veya yerel rehberler aracılığıyla elde ettikleri bilgileri sistemli biçimde kaydetmeleri beklenir. Bilgileri poster, bilgi görseli, hikâye panoları (İng. Moodboard, "Mudbord") veya dijital paylaşım dosyaları hâlinde düzenleyerek özetlemeleri ve karşılaştırmalı analiz yapmaları sağlanır (KB2.3, OB2, OB4). Öğrencilerden topladıkları bilgileri sınıfla paylaşarak öğretmen ve diğer gruplardan geri bildirim almaları, böylece bilgilerin doğruluğunu teyit etmeleri (ç) istenir. Kaynakların güvenilirliğini  değerlendirerek eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeleri beklenir (OB1). Doğrulama
yaparken kaynakların güncelliği, yazar bilgisi, yayımlandığı yer veya kurum gibi ölçütlere dikkat
etmeleri istenir. Bu doğrultuda ulaştıkları bilgilerin doğruluğundan emin olabilmek için tüm bilgileri sorgulayıcı bir yaklaşımla ele almaları ve gerekçelendirerek değerlendirmeleri beklenir (E3.9). Öğrencilerin müzelerin eğitim, ekonomik ve turistik değer, dijital arşivleme veya sosyal sorumluluk gibi başlıklarda gelecekteki farklı rolleri hakkında çıkarım yapmaları (d) sağlanır (KB2.5, KB2.10). Müzelerin kentin tarihî hafızasını koruma, kültürel kimliğini güçlendirme
ve gelecek nesillere aktarma noktasında sahip olduğu stratejik işlevleri somut örneklerle
açıklamaları istenir. Kentin değişim sürecinde, müzelerin rehberlik edebileceğini ve toplumsal belleğin canlı tutulmasında kritik önem taşıdığını içselleştirmeleri sağlanır (OB5). Süreç kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.8.7.2
Öğrencilerden kentin tarihî dokusunu yansıtan katalog yapabilmeleri beklenir. Yaşadıkları veya doğdukları kentin arkeolojisini, etnografyasını ve mimari dokusunu yansıtan katalog  tasarlamaları için (a) konu hakkında gruplar hâlinde bilgi toplamaları istenir (KB2.6, SDB2.2). Bu
doğrultuda kent arşivleri, kütüphaneler, müze katalogları, sanal müze ziyaretleri, sözlü tarih
çalışmaları veya yerel rehberlerle yaptıkları görüşmelerden edindikleri bilgileri kayıt altına almaları beklenir (OB2). Bilgi edinme sürecinde arkeoloji, etnografya, sanat, tarih ve kent tarihî
müzelerine fiziksel veya sanal ziyaretler gerçekleştirerek tarihî miras ve kent kimliği hakkında
farkındalık geliştirmeleri sağlanır (D14.1, OB5). Öğrencilerden kentleşme sürecinde kaybolan
veya unutulmaya yüz tutmuş kültürel unsurları tespit etmeleri ve bunları müzelerde sergilenen
eserlerle karşılaştırmaları istenir (OB5, KB2.7). Aynı zamanda kentin geçmişi ile mevcut kültürel
ve mimari yapısı arasında ilişki kurmaları sağlanır. Araştırma sürecinde grupların bilgileri  sistematik hâle getirmeleri için katalogda yer alacak başlıkları ve temaları belirlemeleri beklenir.
Bu aşamada grup içinde fikir alışverişi yaparak içerik düzenini oluşturmaları, başlıkları  netleştirmeleri ve kullanılacak görsellerin temalarla uyumunu sağlamaları istenir (SDB2.2, D3.4, E3.7). Başlık içeriklerini oluştururken kentin geçmiş dönemlerine ait görseller, açıklamalar ve tarihî olayları ilişkilendirerek metinler yazmaları beklenir. Ayrıca kentin arkeolojisi, etnografyası veya mimari unsurlarını yansıtan görselleri, çizimleri ve fotoğrafları seçerek uygun bir düzen içinde tasarlamaları istenir (SDB1.2). Yaşadıkları veya doğdukları kentin arkeolojisini, etnografyasını ve mimari unsurlarını derleyerek katalog oluşturmaları için (b) öğrencilerden geleneksel veya dijital tasarım araçlarından faydalanmaları beklenir. Dijital katalog hazırlayan grupların grafik tasarım programları veya dijital tasarım platformlarını kullanmaları önerilir (OB2). Geleneksel yöntemleri tercih eden öğrencilerin ise el çizimleri, kolajlar veya tipografi tekniklerini kullanmaları istenir (KB2.20).Öğrencilerden çalışmalarını sayfa düzeni, görsellerin yerleşimi, metin ve görsel uyumu gibi tasarım ilkelerini gözeterek estetik bir bütünlük içinde
tamamlamaları beklenir. Ayrıca bilgilerin kronolojik sıralamasını gözeterek önemli noktaları
vurgulamaları sağlanır. Tamamlanan katalogları, okul müzesinde veya kendi tasarladıkları
sanal müzelerde sergileyerek kent kültürüne ve tarihî mirasın gelecek nesillere aktarılmasına
katkı sağlamaları beklenir (D19.3, OB5). Katalogları afiş, broşür veya dijital yayın olarak düzenleyerek farklı alanlarda kullanılabilir hâle getirmeleri de sağlanabilir. Sanatsal üretim sürecinde ve sergileme aşamasında öğrencilere yaşadıkları kentin veya memleketlerinin yerel kimliğini yansıtan sözsüz, geleneksel müzikler dinletilir. Öğrencilerden kataloglarını sunarken içeriklerini açıklamaları ve kent kültürü ile müzecilik arasındaki bağlantıyı yorumlamaları beklenir. Öğrencilerin grup çalışmalarıyla etkili iletişim kurmaları, farklı bakış açılarını anlamaları ve ortak çözümler üretmeleri sağlanır (SDB2.2, D3.4, E2.3). Hazırlanan kataloglar performans görevi olarak tanımlanarak gözlem formu veya grup değerlendirme formu ile  değerlendirilebilir.

Öğrencilerden yaşadıkları kentin unutulmaya yüz tutmuş kültürel ögelerini araştırarak buna ilişkin belgesel veya dijital içerikler hazırlamaları istenebilir. Yerel müzelerin önemini vurgulamak ve kentin kültürel mirasını tanıtmak için broşür, afiş ve sosyal medya ortamlarını kullanarak bilgilendirme yapmaları sağlanabilir. Ayrıca öğrenciler kentin tarihî sembollerini, önemli şahsiyetlerini ve kültürel değerlerini yansıtan posta pulu tasarlayarak hazırlayabilir.

Öğrencilerden rehber eşliğinde dijital veya fiziksel olarak kent turu yapmaları istenebilir.  Öğrenciler yaşadıkları kentin sosyal, kültürel ve mimari özelliklerini yansıtan fotoğraflar çekerek fotoğraf sergisi düzenleyebilir. Öğrendiklerini veya izlenimlerini resimlerle ifade edebilir.