Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)

D9. Merhamet, D11. Özgürlük

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın inanç esasları hakkında temel düzeyde bilgi sahibi olduğu, çevresini gözlemleyebildiği, Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde inanç konusuyla ilgili bilgilerin yer aldığını bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Evrende ve vücudumuzda nasıl bir işleyiş vardır?” sorusu sorulur. Öğrencilerden konuyla ilgili beyin fırtınası yapmaları istenir. Dijital öğrenme platformları kullanılarak uygun görseller öğrencilere  gösterilir ve çevremizdeki mükemmel düzene dikkat çekilir.

Öğrencilerin fen bilimleri dersinde öğrendiği tabiat olaylarıyla ilgili (Dünya’nın hem kendi hem de Güneş etrafında dönüşü, mevsimlerin oluşumu, su döngüsü vb.) görseller ve kısa filmler aracılığıyla doğa yasalarına dikkat çekilir. Bu olaylar ile Allah’ın (cc) yaratıcılığı arasında ilişki kurulur.

DKAB.5.1.1
Konuya başlamadan öğrencilerin önceki bilgileriyle ilişki kurmaları ve öğrenme stratejisi geliştirmeleri (SDB1.1) amacıyla çevrelerindeki düzen hakkında merak ettikleri soruları sormaları (E3.8) sağlanır. Konuyla ilgili sorular öğrencilerin defterlerine yazdırılır. Öğrencilerden evrendeki mükemmel düzene ilişkin gözlem yapması istenir. Derste öğrencilerin gözlemlerini özgür ve bağımsız olarak ifade etmelerine (D11.2) imkân tanınır. Bunun için öğretmen tarafından Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) gece gündüz, mevsimler, su döngüsü gibi tabiat olaylarıyla ilgili görseller belirlenir. Öğrencilerin bu görsellerdeki tabiat olaylarını algılamaları ve tanımaları sağlanır. Öğrenciler, bu görselleri yorumlar ve tabiat olayları hakkında akıl yürütür (OB4). Bu sayede sistematik olarak (E3.7) evrendeki düzeni kanıtlayan örüntüler bulması ve bu düzeni içeren genellemeler yapması sağlanır. Bunun için öğrencilerden kavram haritası hazırlamaları istenilebilir.

DKAB.5.1.2
Evrendeki mükemmel düzenin nasıl oluştuğu sorusu sorulur. Gerçek hayattan verilen örneklerden hareketle varlıkların mutlaka bir yaratıcıya ihtiyaç duyduğu vurgulanır. Öğrencilerden evrendeki mükemmel düzenle ilgili gözlemlerini Allah’ın (cc) varlığı ve birliği ile ilişkilendirmesi istenir. Öğrencilerin konuyla ilgili düşüncelerini değerlendirmesi (E3.10), kendisinden ve çevresinden hareket ederek insanların bir yaratıcıya ihtiyaç duyduğunu fark etmesi (SDB1.1) için öğretmen rehberliğinde bir tartışma ortamı oluşturulabilir (E3.4).Tevhit kavramı ele alınır. Öğrencilerin her şeyin Allah (cc) tarafından yaratıldığı bilgisine ulaşması sağlanır. Konuyla ilgili ayetlerden ve hadislerden öğrenci seviyesine uygun örnekler verilir.Tevhidin İslam’ın inanç esası olduğu yargısına öğrencilerin ulaşması için etkinlikler yapılabilir.

DKAB.5.1.3
Öğrencilere “Allah’ın (cc) güzel isimlerinden hangilerini duydunuz?” sorusu sorulur. Öğrenciler esmayıhüsnanın anlamını ve merak ettiği (E1.1, E.1.2) isimleri araştırır. Bu isimlerden başta Rahman ve Rahîm olmak üzere Alîm, Kadir, Semi ve Basir hakkında bilgi toplar. Ayetler ve hadisler yoluyla ulaştığı bilgileri doğrular ve defterine yazarak bunları kaydeder. Besmele açıklanır. Günlük hayatta besmelenin sıklıkla kullanıldığı yerler örneklendirilir. Rahman ve Rahîm isimlerinin Allah’ın (cc) yarattıklarına karşı merhametli olması anlamına geldiği vurgulanır. Etkinlikler yoluyla varlıklara şefkatli davranmanın (D9.2), insanı ve doğayı sevmenin (D9.3) gerektiğini öğrencilerin fark etmesi ve bunları davranışlarına yansıtması sağlanır (SDB1.1). Bunun için öz değerlendirme formu kullanılabilir.

DKAB.5.1.4
Öğrencilere “İhlas suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. İhlas kelimesinin anlamı açıklanarak İhlas suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. İhlas suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. İhlas suresinin doğru telaffuzunu öğretmek için öğrencilerin genel ağ araçlarını tanımaları ve kullanmaları sağlanır. İhlas suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Günlük hayatta İhlas suresinin okunduğu yerler örneklendirilir. Öğrencilerin İhlas suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrenciler, insan vücudunun işleyişi ile Allah’ın (cc) her şeyi mükemmel şekilde yaratması arasındaki ilişkiyi araştırabilir. Allah’ın (cc) güzel isimlerinden merak edilenler belirlenerek bunlar hakkında bir sunu hazırlanabilir.

Öğrencilerden Eğitim Bilişim Ağı’nda (EBA) yer alan görsel içerikleri kullanarak evrendeki mükemmel düzenle ilgili bir sınıf panosu hazırlanması istenebilir.

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB3.2. Esneklik

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D18. Temizlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın ibadet esasları hakkında bilgi sahibi olduğu, çevresinde namaz
ibadetini yerine getiren insanları gözlemleyebildiği, Kur’an-ı Kerim ve hadislerde namaz
ibadetinin açıklandığı bilgisine sahip olduğu kabul edilmektedir.

Çevresindeki gözlemlerinden hareketle namaz ibadeti hakkında neler bildiği sorusu sorularak
öğrencilerin ön bilgileri harekete geçirilir ve bu soruya verdikleri cevaplara göre hazır
bulunuşlukları kontrol edilir.

Öğrencilere “Yüce Allah’ı anmak, O’na olan sevgi ve saygımızı dile getirmek için neler yaparız?”
sorusu sorulur. Bu soru ekseninde İslam’ın ibadet esaslarına ve bu esaslar içerisinde
namaz ibadetine dikkat çekilir. Çevrelerinde namaz ibadetinin yerine getirildiğine dair gözlemleme
becerisini kullanmaları beklenir ve namaz ibadeti ile gerçek hayat arasında köprü
kurulur.

DKAB.5.2.1
Öğrencilerin odaklanarak (E3.2) İslam’ın şartları arasında namazın yeri hakkında parça-bütün ilişkisini çözümlemesi istenir. Öğrencilerin Kur’an ve hadislerden yararlanarak namaz ibadetiyle ilgili bilgiler bulması ve namazın kimlere farz olduğunu araştırması sağlanır. Öğrenciler, namaz ibadetiyle ilgili elde ettikleri bilgileri öğretmenleriyle birlikte değerlendirerek doğrular ve afiş, broşür, pano, duvar gazetesi gibi yollarla kaydeder (OB1). Namaz çeşitleri; farz, vacip ve nafile şeklinde sınıflandırılarak tahtaya yazılır. Farz, vacip ve nafile namazların tanımları yapılır ve bu namaz çeşitlerine örnekler verilir. Farz, vacip ve nafile namazların kılınışı, rekât sayısı, vakti gibi ayrıntılara girilmeden bu namaz çeşitleri arasında hükümleri açısından ilişki kurulur. Namaz ibadetinin Allah’a (cc) duyulan sevgi (D15.3) ve bağlılığın göstergelerinden olduğu açıklanarak namaz hakkında bütüncül bir bakış açısı geliştirilir (OB1). Öğrencilerden namazın önemiyle ilgili duygu ve düşüncelerini kendi cümleleri ile aktarmaları istenir.

DKAB.5.2.2
Namazın kılınışını sistematik olarak (E3.7) gözlemlemeleri için öğrencilere “Namaz kılmaya niyetlenen bir kişi, namaza başlamadan önce neler yapar?” sorusu yöneltilir. Öğrencilerin namaz kılmak için abdest almanın bir gereklilik olduğunu fark etmeleri sağlanır (OB1). Abdestin farzları belirlenir ve alınış sırası görseller yardımıyla açıklanır. Öğrencilerin yeterliliklerinin farkında olarak (E1.4) abdest görsellerini incelemeleri, bağlamından koparmadan sözlü ifadelere dönüştürmeleri ve kişisel temizlik ve bakımına önem vermeleri (D18.1) beklenir (OB4). Konuyla ilgili ayrıntılı ilmihal bilgilerinden kaçınarak abdesti bozan durumlara örnekler verilir. Gusül ve teyemmüm konuları ise tanım ve farzlarıyla sınırlı tutularak açıklanır. Teyemmüm konusu anlatılırken öğrencilerin zor durumlara alternatif çözüm bulma ve yeni durumlara uyum sağlama becerilerini kazanmaları beklenir (SDB3.2). Öğrencilerin görev bilincine sahip olarak (D16.3) namaz ibadetinin nasıl yerine getirildiğini anlamaları için namazın hazırlık ve kılınış şartları açıklanır. Bu şartlar hakkında bilgi toplanır ve bunlar kısaca açıklanır. İki rekâtlı namazın kılınışı görseller yardımıyla anlatılır. Öğrencilerden görsellerde ifade edilen fiillerin anlamını değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade etmeleri ve namazın kılınışını anlatmaları istenir (OB4). Beş vakit namazların rekât sayıları ve vakitleri hakkında toplanan bilgiler sınıflandırılır ve kaydedilir. Konuyla ilgili ayrıntılı ilmihal bilgilerinden kaçınarak namazı bozan durumlara örnekler verilir. Cemaatle namaz, cuma namazı, bayram namazı, teravih namazı ve cenaze namazı konularına ve bu namazların kılınışlarına ana hatlarıyla değinilir.

DKAB.5.2.3
Namazın insana kazandırdıkları hakkında empati kurarak (E2.1) düşünmeleri için öğrencilere “Niçin namaz kılınır?” sorusu yöneltilir ve namazın insan hayatına etkileri hakkında araştırma yapmaları sağlanır. Öğrencilerin verdiği cevaplar tahtaya yazılarak beyin fırtınası yapılır ve namaz ibadetinin insana kazandırdıklarıyla ilgili sonuçlar çıkarılır. Öğrencilerin namaz ibadetiyle ilgili duygu ve düşüncelerini  değerlendirmeleri sağlanır (SDB1.3). Bu değerlendirme sonucunda öğrenciler namaz ibadetinin öz denetim sahibi (D3.2) ve istikrarlı olmayı (D12.3) sağladığı hakkında çıkarımda bulunur. Öğrencilerin bu değerleri davranışlarına yansıtmaları hedeflenir.

DKAB.5.2.4
Öğrencilere “Tahiyyat duası hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Tahiyyat kelimesinin anlamı açıklanarak Tahiyyat duasının içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Tahiyyat duasının doğru telaffuzunu öğretmek için öğrencilerin genel ağ araçlarını tanımaları ve kullanmaları sağlanır. Tahiyyat duasını dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) duanın doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu duayı kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Duanın anlamı incelenir. Duanın anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak dua değerlendirilebilir. Öğrencilerin duanın anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Tahiyyat duasının anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrenciler, namaz vakitlerini belirten bir takvim veya zaman çizelgesi hazırlayabilir. İki rekâtlı bir namazın kılınışı simülasyon (benzetim) yöntemiyle sunabilir.

Öğrencilerin namaz ve abdest konularını anlamalarını kolaylaştırmak amacıyla, basitleştirilmiş görsel rehberler ve adım adım izlenebilecek videolar kullanılabilir. Bu materyaller, öğrencilerin namaz kılma sürecini ve abdest alma adımlarını anlamlandırmalarına ve pratik yapmalarına yardımcı olur. Namazın anlamı ve önemi hakkında öğrencilere yönelik hikâyeler ve günlük hayattan alınan örnekler kullanılabilir.

-

D6. Dürüstlük, D9. Merhamet

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin çevrelerinde Kur’an-ı Kerim okuyan insanları gözlemledikleri kabul edilmektedir.

Tahtaya “Kur’an-ı Kerim denildiği zaman aklınıza neler geliyor?” sorusu yazılarak öğrencilerin ön bilgileri harekete geçirilir ve bu soruya verdikleri cevaplara göre hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Öğrencilere “Kur’an-ı Kerim’i birkaç cümleyle nasıl anlatırsınız?” sorusu sorulur. Bu soru ekseninde Kur’an-ı Kerim’in ilahi bir kitap olduğuna dikkat çekilerek öğrencilerin çıkarım yapma becerisini kullanmaları beklenir. Çevrelerinde Kur’an-ı Kerim okuyan insanları gözlemledikleri düşünülerek Kur’an-ı Kerim ile gerçek hayat arasında ilişki kurulur.

DKAB.5.3.1
Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’in iç düzenini merak ederek (E1.1) çözümlemeleri için Kur’an-ı Kerim görseli verilir ve bu görseli tanımaları sağlanır (OB4). Kur’an-ı Kerim’in iç düzeniyle ilgili ayet, sure ve cüz kavramları belirlenir. Kur’an-ı Kerim’in iç sayfalarından görseller verilerek ayet, sure ve cüz kavramları hakkında bilgi verilir. Öğrencilerin ayet, sure ve cüz kavramları arasındaki parça-bütün ilişkisini belirlemeleri istenir.

DKAB.5.3.2
Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri hakkında sistematik olarak (E3.7) bilgi toplamaları için onlara “Kur’an-ı Kerim hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri hakkında ayet ve hadisler belirlenir. Öğrencilerin belirlenen ayet ve hadislerden yararlanarak Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri hakkında bilgi toplaması sağlanır. “Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri çözümlenir ve bu özellikler; iyiye, doğruya ve güzele yönlendirmesi,  kötülüklerden sakındırması, yol göstermesi, açıklayıcı olması, insanları düşünmeye ve aklını kullanmaya yöneltmesi şeklinde listelenir (OB1). Öğrencilere vicdanlı (D9.1), doğru ve güvenilir (D6.2) olmak hakkında bilinç kazandırılır. Dürüstlük  ve merhametle ilişkili ayet örnekleri verilir. Bu ayetlerden hareketle örnek olaylar verilerek öğrencilerin sınıfta fikir paylaşımında bulunmaları sağlanır. Öğrenciler, Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleriyle ilgili elde ettikleri bilgileri öğretmenleriyle  birlikte değerlendirerek doğrular ve afiş, broşür, pano, duvar gazetesi gibi yollarla kaydeder.

DKAB.5.3.3
Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’in ana konularını sınıflandırmaları için onlara “Kur’an-ı Kerim’in ana konuları hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir ve öğrencilerden Kur’an-ı Kerim’in ana konularını yorumlamaları istenir (OB1). Kur’an-ı Kerim’i bireysel ve toplumsal hayatı tüm yönleriyle ele alan ilahi bir kitap olarak açıklaması sağlanır. Kur’an-ı Kerim’in ana konuları bölümlere ayrılarak tasnif edilir. İnanç, ibadet, ahlak, sosyal hayat ve kıssalar olarak listelenir. İnanç, ibadet,  ahlak, sosyal hayat ve kıssalar Kur’an’ın ana konuları olarak ayrıntıya girilmeksizin açıklanır.

DKAB.5.3.4
Öğrencilere “Kevser suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Kevser suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Kevser kelimesinin bolluk, bereket ve neslin çoğalması anlamlarına geldiğinden bahsedilir. Allah’ın (cc) Hz. Peygamber’e pek çok nimet verdiğine, bu nimetlerden birinin de Hz. Peygamber’in neslini devam ettiren Hz. Fatıma (ra) olduğuna değinilir. Kevser suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Kevser suresinin doğru telaffuzunu öğretmek için öğrencilerin genel ağ araçlarını tanımaları ve kullanmaları sağlanır. Kevser suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Kevser suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrenciler, Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri ve ana konuları hakkında infografik (bilgi grafiği) hazırlayabilir. Ünitede öğrenilen konular bağlamında Kur’an-ı Kerim bülteni veya panosu hazırlayabilir.

Öğrencilerin ilgisini çekecek ve konuyu anlamalarını kolaylaştıracak hikâyeler, görsel materyaller ve etkileşimli dijital uygulamalar kullanılabilir.

-

D3. Çalışkanlık, D11. Özgürlük, D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin Kuran-ı Kerim’de peygamber kıssalarına yer verildiğini bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin peygamber kıssalarıyla ilgili hazır bulunuşluklarını tespit etmek üzere hangi peygamberler hakkında bilgi sahibi oldukları sorulur.

Geçmişte yaşamış insanların ve peygamberlerin hayatlarından ders çıkarılması bağlamında peygamber kıssalarıyla günümüzdeki örnekler arasında bağlantı kurulur.

DKAB.5.4.1
Peygamberlere duyulan ihtiyacı fark etmeleri için öğrencilere “Allah (cc) peygamber göndermeseydi ne olurdu?” sorusu sorulur. Verilen cevaplardan hareketle peygamberlere niçin ihtiyaç duyulduğu açıklanır. Peygamberlerin, Allah’ın (cc) mesajlarını insanlara iletmek için gönderilen elçiler olduğu fark ettirilir. Peygamberlerin görevlerinin neler olabileceği sorularak beyin fırtınası yaptırılır ve öğrencilerden gerçeği bulma arzusuyla (E3.4) bilgilerini gözden geçirerek cevap vermeleri istenir. Verilen cevaplar doğrultusunda peygamberlerin görevleri belirlenir. Peygamberlerin görevleri ile örnek olmaları arasında ilişki kurulur. Peygamberlerin hangi konularda insanlara örnek olduğu ayrıntıya girilmeden açıklanır. Konuyla ilgili ayet veya hadislere yer verilir. Dünya ve ahiret mutluluğu için peygamberleri örnek almanın gerekliliğine değinilir. Öğrencilerden peygamberlerin niçin gönderildiğiyle ilgili çıkarım yapması istenir. Öğrencilerin çıkarımlarını kısa ve akılda kalıcı cümleler ile ifade etmeleri ve kaydetmeleri sağlanır.

DKAB.5.4.2
Öğrencilere “kıssadan hisse çıkarmak” tabirinin anlamı açıklanarak Kuran’daki peygamber kıssalarına dikkat çekilir. Kıssaların amacına kısaca değinilir. Davet kavramı açıklanarak kıssaların konusunun peygamberlerin İslam’a daveti olduğu vurgulanır. Tevhit mücadelesi esnasında gösterdikleri sabır nedeniyle Kuran’da övülen ülülazm peygamberlere değinilir. Hz. Nuh kıssası Yunus, Hud ve Nuh surelerindeki ilgili ayetler kapsamında; Hz. İbrahim kıssası Enbiya suresi çerçevesinde; Hz. Musa kıssası Araf, Taha ve Kasas surelerindeki ayetler bağlamında; Hz. İsa kıssası Al-i İmran, Maide ve Meryem surelerindeki ilgili ayetlerle ilişkilendirilerek öğrenci seviyesine uygun şekilde ele alınır. Bu kıssalardan çıkarılabilecek öğütler belirlenir. Peygamberlerin tevhide daveti, gösterdiği mucizeler, yaşadığı zorluklar, gönderildiği toplumlara yaptığı uyarılar bakımından kıssalar arasında ilişki kurulur. Hz. Nuh’un tevhit mücadelesindeki azim ve kararlılığına (D3.1); Hz. İbrahim’in içinde yaşadığı toplumu tevhide daveti esnasında gösterdiği cesaret ve kararlılığına (D11.1, D11.2); Hz. Musa’nın bir peygamber ve lider olarak görevini özveriyle yerine getirmesine (D16.3) ve Hz. İsa’nın toplumunu doğru yola davet ederken gösterdiği sabır ve sebata (D12.3) dikkat çekilir. Ayet ve hadislerden hareketle Hz. Meryem’in ahlaki yönüne değinilir. Öğrencilerin kıssalardaki öğüt ve değerleri dikkate alarak bir hikâye yazması veya afiş, poster gibi içerikler hazırlaması sağlanır.

DKAB.5.4.3
Öğrencilere “Kureyş suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Hz. Muhammed’in (sav) mensup olduğu kabilenin surede ismi geçen Kureyş kabilesi olduğuna dikkat çekilir. Kureyş hakkında ayrıntıya girilmeden bilgi verilir. Kureyş suresinin nerelerde okunduğuna değinilir ve içerdiği mesajlar açıklanır. Kureyş suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki- Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Kureyş suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Kureyş suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden seçtiği bir peygamber kıssasını gerekli unsurları ekleyerek çocuk kitabına dönüştürmesi istenebilir.

Derste anlatılan her bir peygamber kıssası için kıssada öne çıkan bir olayın resmedildiği görseller hazırlanır. Öğrencilerin görselle ilgili peygamber kıssasını eşleştirmesi istenebilir.

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

D7. Estetik, D14. Saygı

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin çevrelerindeki mimari eserleri gözlemlediği ve camilerde ibadet edildiğini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilerin kültürümüzde önemli yere sahip mimarları ve bunların eserlerini araştırmaları sağlanarak ön hazırlık yapılır.

Öğrencilerin camileri gözlemlemeleri sağlanarak dinî mimari ile gerçek hayat arasında ilişki kurması sağlanır.

DKAB.5.5.1
Dijital öğrenme platformları aracılığıyla çeşitli bölgelerden cami, çeşme, medrese, külliye, kervansaray gibi mimari eserler gösterilir. Mimarinin kültürel bir unsur olduğunu ve dinin mimarimize etkisini fark etmeleri için bu örneklerle ilgili öğrencilere sorular sorulur (E3.4, OB5). Öğretmen rehberliğinde öğrencilerin dinin mimariye etki ettiği hususları araştırması sağlanır. Öğrenciler bu hususlar arasında ilişki kurar. Bu eserlerde kullanılan hat, tezhip, çini, minyatür gibi sanatlar belirlenir. Bu eserlerin yapılış amaçları, sanatların hangi duygularla ortaya çıkarıldıkları anlatılarak din, sanat ve mimari arasında ilişki kurulur.Bu ilişkiden hareketle öğrencilerin konuyu tartışmaları sağlanır (E3.6).

DKAB.5.5.2
Cami ve mescit kavramları çerçevesinde Müslümanlar açısından caminin önemine değinilir. Öğrencilerden konuyla ilgili özgün görseller oluşturmaları ve bunları sınıfta paylaşmaları istenir (OB4).Teravih, cuma, bayram ve cenaze namazlarının toplumsal hayattaki işlevi hatırlatılır. Cemaatle ibadet etmenin ve camide ibadet edenlere saygı duymanın önemi, etkinlikler yoluyla öğrencilere fark ettirilir (SDB1.3, D14.3). Öğrencilerin caminin iç ve dış bölümlerini gözlemlemesi sağlanır. Öğrencilerden mihrap, minber, vaaz kürsüsü, minare, şerefe, şadırvan, kubbe gibi mimari unsurları belirlemesi istenir. Öğrenciler belirledikleri bu unsurları caminin iç ve dış bölümleri olarak ayrıştırır ve bunları tasnif eder. Mihrap, minber, vaaz kürsüsünü caminin iç bölümü; şerefe, şadırvan, kubbeyi de caminin dış bölümü olarak listeler.

DKAB.5.5.3
İslam kültüründe öne çıkan cami örnekleri (Mescid-i Nebevi ve Mescid-i Aksa vb.) listelenir. Bunların özelliklerine ve Müslümanlar açısından önemine değinilir. Mescid-i Aksa anlatılırken ayrıntıya girilmeden Hz. Süleyman kıssasına yer verilir. Bu şekilde öğrencilerin kültürel mirasın önemini fark etmesi ve bunlara değer vermesi sağlanır. Kültürümüzde yer alan camilere örnekler verirken Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden kültürel, sanatsal ve mimari açıdan öne çıkmış farklı camiler belirlenir. Öğrenciler, belirlenen cami örnekleri üzerine araştırma yapar. Öğretmen rehberliğinde bu camilerin benzer ve farklı özelliklerini listeler. Sanatsal ve görsel zevkleri hayatlarının bir parçası hâline getirmeleri için (D7.3) öğrencilere hat, ebru, çini, taş ve ahşap oymacılığı gibi sanatlarla ilgili örnekler gösterilir. Öğrencilerden bu sanatları içeren eserleri incelemeleri ve yorumlamaları istenir (OB9). Bunun için öğretmen rehberliğinde etkinlikler yapılabilir.

Öğrencilerden farklı mimari eserleri inceleyerek bunlar hakkında belgesel hazırlaması istenebilir. Görsel sanatlar dersinde öğrendikleri bilgiler kullanılarak öğrencilere farklı cami tasarımları yaptırılabilir. Dijital platformlar aracılığıyla cami ziyareti yaptırılabilir.

Öğrencilerden dinin etkisiyle yapılan mimari eserlerin görselleri inceleyerek bu eserlerin yapılış amaçlarının anlatıldığı bir sunu hazırlaması istenebilir. 

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)

D14. Saygı

OB2. Dijital okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın inanç esasları hakkında temel düzeyde bilgi sahibi olduğu, Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde inanç konusuyla ilgili bilgilerin yer aldığını bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Hangi peygamberleri ve ilahi kitapları biliyorsunuz?” sorusu yöneltilerek hazır bulunuşlukları tespit edilir.

Öğrencilerin 5. sınıf “Peygamber Kıssaları” ünitesinde öğrendiği bilgiler ile yeni öğreneceği bilgiler arasında bağlantı kurması sağlanır.

DKAB.6.1.1
Öğrencilerin bilme ve anlama ihtiyacına yönelik keşfetme arzusu harekete geçirilerek peygamber ve ilahi kitap inancıyla ilgili sorular sormaları sağlanır (E3.8). Konuyla ilişkili sorular tahtaya yazılır ve öğrencilerin kendilerini ifade etmelerine imkân tanınır. Peygamber, vahiy, tebliğ, nübüvvet, risalet kavramları ele alınır. Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’de adı geçen peygamberlere örnekler vermesi, peygamberlerin görevlerini ve özelliklerini öğretmen rehberliğinde bulması sağlanır. Peygamberlerin insanlar için bir kılavuz olduğu açıklanarak peygamberliğin insanlık için bir gereklilik olduğuna vurgu yapılır. Öğrencilerin seviyeleri dikkate alınarak mucize konusuna kısaca yer verilir. Öğretmen rehberliğinde öğrencilerin konu ile ilgili kaynaklardan elde ettiği bilgileri ayet ve hadislerden yararlanarak doğrulamaları ve defterlerine yazmaları sağlanır.

DKAB.6.1.2
Öğrencilere, vahiy yoluyla insanlara iletilen mesajlarla ilgili merak uyandıracak sorular sorulur (E1.1). Peygamberlerin insanlar arasından seçilmesi, insanlara örnek olması ve vahyin gönderiliş amacı arasında nedensel ilişkiler kurulur. Öğrencilerin bunları kendi hayatına aktararak mantıksal bir bütün oluşturması ve bir yol göstericiye duyulan ihtiyacı fark etmesi sağlanır (SDB1.1). Bunun için öğretmen rehberliğinde etkinlikler yapılabilir.

DKAB.6.1.3
Öğrencilere ilahi kitapların önemi ve değeri açıklanır. Onların manevi değerlere saygılı (D14.3) olmaları sağlanır. Temel İslam kaynaklarından hareketle ilahi kitapların Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an-ı Kerim olduğu öğretmen rehberliğinde açıklanır. Bu kitapların gönderildiği peygamberler hakkında bilgi verilir. Kur’an-ı Kerim’in son ilahi kitap, Hz. Muhammed’in (sav) de son peygamber olduğu anlatılır. Bu sayede öğrencilerin sistematik olarak (E3.7) ilahi kitaplar arasında kronolojik ilişki kurması sağlanır.

DKAB.6.1.4
Öğrencilere “Felak suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Felak kelimesinin anlamı açıklanarak Felak suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Felak suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Felak suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Felak suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden peygamberlerin özelliklerini ve görevlerini içeren bir bilgi grafiği hazırlamaları istenebilir.

Kutsal kitapların gönderildiği peygamberlerin karşılaştıkları güçlüklere çözümleri ile öğrencilerin yaşadıkları güçlüklere kendi çözüm yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak incelemeleri istenebilir.

Öğrencilere peygamberler ve ilahi kitaplar hakkında görsel ve etkileşimli materyaller sunulabilir.

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

D12. Sabır, D20. Yardımseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin ramazan ayında oruç ibadetini yerine getiren insanları gözlemledikleri, Kur’an-ı Kerim ve hadislerde oruç ibadetiyle ilgili bilgilerin yer aldığını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere “İslam’ın ibadet esasları nelerdir?” sorusu yöneltilir. Verilen cevaplardan yola çıkılarak öğrencilerin ön bilgisi harekete geçirilir.

Öğrencilerin ramazan ayında gözlemlediklerinden hareketle oruç ibadeti ile gerçek hayat arasında bağlantı kurulur.

DKAB.6.2.1
Öğrencilerin konuyla ilgili merakını (E1.1) uyandıracak çeşitli etkinlikler planlanır. Bu kapsamda Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) ramazan ayı ile ilgili videolar izletilir. Öncelikle ramazan ayının Müslümanlar için önemine ve değerine yer verilir. Ramazan ayının oruç ayı olduğu ve Müslümanların bu ayda farz olan oruç ibadetini yerine getirdikleri anlatılır. Ramazan ayının Kur’an ayı olduğuna vurgu yapılır ve Kadir Gecesi’nin önemine değinilir. Temel İslam kaynaklarından hareketle öğrencilerin ramazan ayını oruç ve Kur’an ayı olarak öğretmen rehberliğinde açıklaması sağlanır. Öğrencilerden öğrendiklerini kendi cümleleriyle yorumlaması istenir (OB1). Ramazan ayı ile oruç ve Kur’an okuma ibadeti arasındaki ilişki incelenir. Böylece öğrenciler ramazan ayını diğer aylardan ayıran özellikler arasında ilişki kurar.

DKAB.6.2.2
İslam’ın ibadet esasları arasında oruç ibadetinin yeri ve önemi ile orucun kimlere farz olduğu hakkında öğrencilerin bilgi toplaması sağlanır. Sahur, imsak, iftar, teravih, mukabele ve fitre kavramları açıklanır. Konuyla ilgili ayrıntılı ilmihal bilgilerinden kaçınılarak oruçlunun dikkat etmesi gereken hususlara, orucu bozan ve bozmayan durumlara örnekler verilir. Öğrenci seviyesi göz önünde bulundurularak farz, vacip, sünnet olan oruç çeşitlerine kısaca değinilir. Öğrencilerden öğrendiği kavramlar arasındaki ilişkileri belirleyip bunlarla oruç ibadeti arasında ilişki kurmaları istenir. Oruçla ilgili kavramlar hakkında elde edilen bilgileri, öğrenciler öğretmen rehberliğinde doğrulayıp defterlerine kaydederler.

DKAB.6.2.3
Orucun insana kazandırdıkları konusunda öğrencilere “Niçin oruç tutulur?” sorusu sorularak beyin fırtınası yaptırılır. Verilen cevaplardan yola çıkılarak öğrencilerden oruç ibadetinin insana kazandırdıklarıyla ilgili mantıksal bir ilişki kurmaları istenir. Oruçlu insanın duygu, düşünce ve davranışlarını kontrol ederek sabırlı olması (D12.2) ve bu hususta istikrarlı olmasının (D12.3) önemi vurgulanır. İftar davetleri, fitre ve sadakanın yardımseverlik (D20.3), cömertlik (D20.1), dayanışma (D20.2) gibi ahlaki özelliklerin kazanılmasına katkıda bulunduğu fark ettirilir. Öğrencilerin oruç ibadetiyle ilgili duygu ve düşüncelerini değerlendirerek oruç ibadetinin insana kazandırdıkları hakkında çıkarımda bulunması sağlanır (SDB1.3).

DKAB.6.2.4
Öğrencilere “İftar duası hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. İftar kelimesinin anlamı açıklanarak iftar duasının içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. İftar duasını dinlemek üzere Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) uygun içerikler belirlenir. Öğrencilerin bu adresi kullanmaları sağlanarak (OB2) duanın doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu duayı kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Duanın anlamı incelenir. Duanın anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak dua değerlendirilebilir. Öğrencilerin duanın anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin iftar duasının anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden oruç ibadetinin insana kazandırdıkları konulu bir röportaj yapmaları istenebilir. Ramazan ve oruçla ilgili kavramlar hakkında öğrencilerin oyun tasarlamaları istenebilir. Ramazan ayında diğer aylardan farklı olan şeylerle ilgili gözlem yaparak bununla ilgili bir ödev hazırlayabilir.

Oruç ve ramazan ayı ile ilgili bilgileri gerçek hayat tecrübeleriyle ilişkilendirmeleri için öğrencilerden kendi tecrübelerini sınıfta paylaşmaları istenebilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D9. Merhamet, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin, insanların birbirine karşı toplumsal sorumluluklarının olduğunu, ahlaki davranışların toplumdaki önemini ve değerini bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere, “Bir arada yaşamak için gereken ahlaki davranışlar nelerdir?” sorusu sorulur. Verilen cevaplar çerçevesinde, sınıfta bir tartışma ortamı oluşturularak öğrencilerin hazır bulunuşluk seviyeleri ölçülür.

Öğrencilerin çevrelerinde gözlemlediği olumlu ve olumsuz davranışlar karşılaştırılarak ahlaki davranışlar ile günlük hayat arasında ilişki kurulur.

DKAB.6.3.1
Öğrencilere doğru sözlü olmanın gerekliliği hakkında sorular sorulur. Verilen cevaplar listelenir. Doğru sözlü olmayı kendi hayatına yansıtabilmeleri için dürüstlük (D6.2) ve dostluk (D4.3) değerleri ele alınır.Davranışlar üzerinden bu değerler arasındaki ilişki açıklanır. Bu değerlerin İslam dinindeki yeri ve önemi ayet ve hadisler ışığında açıklanır. Bu konu hakkında öğrencilerin kendi görüşlerini ifade etmelerine fırsat verilir. Öğrencilerin doğru sözlü olmanın önemini kendisinden ve çevresinden hareketle gözden geçirmesi sağlanır. Öğrencilerden doğru sözlü olmanın bireysel ve toplumsal açıdan önemine dair çıkarımda bulunmak üzere grup çalışması yürütmeleri istenir. Her bir grubun ulaştığı sonuçlar, diğer gruplar tarafından değerlendirilir. Yapılan değerlendirmede ulaşılan sonuçlar öğretmen tarafından bir araya getirilir ve öğrenciler tarafından kaydedilir. Doğru sözlü olmanın insanlar arasındaki iletişim ve etkileşime katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılarak öğrencilerin bu konudaki duygu, düşünce ve davranışlarını değerlendirmeleri beklenir (SDB1.3). Hz. Şuayb kıssası üzerinden öğrencilerin doğruluk ve dürüstlük değerlerini (D6.2) kavraması sağlanır. Kıssada yer alan hadiseler, ahlaki davranışlar kapsamında değerlendirilerek öğrencilere dürüstlük değeri kazandırılır.

DKAB.6.3.2
Öğrencilere Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) merhametli olmanın önemini anlatan dijital içerikler izletilir. Merhametli olmanın birey ve topluma yansımaları hakkında sorular sorularak öğrencilere beyin fırtınası yaptırılır. Vicdanlı ve şefkatli olmanın, insanı, doğayı ve hayvanları sevmenin merhametle bağlantısı vurgulanır (D9.3). Böylece merhamet ve sevgi (D15.1) arasında ilişki kurulur. Allah’ın (cc) adil, merhametli ve affedici olması ile Hz. Muhammed’in (sav) merhametli ve affedici oluşuna ayet ve hadislerden örnekler verilir. Öğrencilerden merhametli olmanın bireysel ve toplumsal boyutlarını fark edebilecekleri bir örnek olay bulmaları, özgün bir yaklaşımla (E3.11) bunu incelemeleri ve sınıfta sunmaları istenir. Öğrencilerden merhametli olmayı kendi yaşantılarında uyguladıklarına dair örnekler vermeleri istenir. Öğrencilerin merhametli olmanın önemini kendi cümleleriyle yeniden ifade edebildikleri bir afiş çalışması yapmaları sağlanır.

DKAB.6.3.3
Adap ve nezaket kurallarıyla ilgili günlük hayattan örnek olaylar incelenir. Örnek olaylardan hareketle toplumda bu kurallara neden ihtiyaç duyulduğu, nezaketli olmanın önemi (D14.1) ve bu kurallara uymanın her insanın sorumluluğu olduğu (D16.3) fark ettirilir. Adap ve nezaket kavramları tanımlanır. Günlük hayattan farklı örnekler verilerek bu kurallar çözümlenir. Toplumda bu kurallara uymanın neden önemli olduğuna dair beyin fırtınası yaptırılır. Öğrencilerin düşüncelerini kısa ve akılda kalıcı cümlelerle ifade etmeleri ve kaydetmeleri sağlanır.
Adap ve nezaket kuralları selamlaşma adabı, iletişim ve konuşma adabı, sofra adabı olarak sınıflandırılır. Selamlaşmanın İslam dinindeki yeri, toplumsal birlik ve beraberliğe katkısı ayet ve hadislerle açıklanır. İletişim ve konuşma adabıyla ilgili olarak doğru sözlü olmak, açık ve anlaşılır ifadeler kullanmak, nazik bir üsluba sahip olmanın önemine dikkat çekilir. Sosyal medya ve internette de nezaket kurallarına uymak gerektiği ve mahremiyete dikkat etmenin önemi vurgulanır. Öğrencilere yemek yerken nelere dikkat ettikleri sorularak sofra adabıyla ilgili kurallar fark ettirilir. Sofra adabına dair Hz. Muhammed’in (sav) tavsiyelerine ve ayetlere yer verilir. Öğrencilerin selamlaşma, konuşma ve sofra adabıyla ilgili öğrendiklerinden hareketle nezaket kurallarını kendi cümleleriyle ifade edebileceği etkinlikler yapılır.

DKAB.6.3.4
Vatanını sevmenin (D19.1) önemi hakkında öğrencilerin vatanımıza, milletimize, bayrağımıza ve millî marşımıza karşı görev ve sorumluluklarımız olduğunu fark etmeleri sağlanır (OB1). Vatan sevgisiyle ilişkili vatan, millet, bayrak, şehitlik ve gazilik kavramları listelenir. Bu kavramlar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bağlamında da özel olarak örneklendirilir ve vurgulanır. İlgili kavramların millî birlik ve beraberliğe katkısı karşılaştırılır. Konuyla ilgili olarak Çanakkale zaferine, İstiklal savaşına, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü’ne değinilir. Edindiği bilgilerden hareketle öğrencilerin vatan sevgisinin önemi hakkında önermeler sunmaları ve bunları değerlendirmeleri sağlanır. Vatanın bağımsızlığını korumak, vatanı geliştirmek ve güzelleştirmek için neler yapılabileceği bağlamında duygularını fark etmeleri sağlanır (SDB1.1). Bu amaçla savunma sanayinde yerli firmaların millî imkanlarla geliştirdiği ürün ve projelerin araştırılmasını içeren etkinlik yaptırılabilir.

DKAB.6.3.5
Öğrencilere “Kunut duaları hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Kunut kelimesinin anlamı açıklanarak Kunut dualarının içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Kunut dualarını dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) duaların doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu duaları kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Duaların anlamı incelenir. Duaların anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak dualar değerlendirilebilir. Öğrencilerin duaların anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Kunut dualarının anlamlarını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilere şehit yakınlarıyla veya gazilerle vatan sevgisi hakkında röportaj yaptırılabilir. Doğru sözlü olmanın önemi hakkında hikâye yazdırılabilir. Ahlaki davranışlar sergileyen ve bunun aksi davranışlarda bulunan iki kişinin özelliklerini belirten drama hazırlatılabilir.

Doğru sözlülük, merhamet, sorumluluk ve vatan sevgisi değerlerinin anlamını kavramaları için öğrencilere kısa animasyonlar izlettirilebilir.

-

D1. Adalet, D6. Dürüstlük

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin temel tarih ve kronoloji algısına sahip olduğu kabul edilir. Peygamberlik ve peygamber inancı konularında bilgi sahibi olduğu kabul edilir.

Öğrencilere “Hz. Muhammed’in (sav) hayatı hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilerek öğrencilerin ön bilgileri harekete geçirilir ve bu soruya verdikleri cevaplara göre hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Öğrencilere “Hz. Muhammed’in (sav) hayatını öğrenmek neden önemlidir?” sorusu yöneltilir. Gelen cevaplardan hareketle Hz. Muhammed’in (sav) insanlara örneklik teşkil etmesi üzerinde durulur. Hz. Muhammed’in (sav) hayatındaki ahlaki davranışlar ile öğrencilerin gerçek hayatı arasında ilişki kurmaları sağlanır.

DKAB.6.4.1
Öğrencilere “Hz. Muhammed’in (sav) doğduğu zaman ve mekâna gitseydiniz orada neler görürdünüz?” sorusu yöneltilerek öğrencilerin merakını (E1.1) uyandıracak sorular sorulur. Hz. Muhammed’in (sav) doğduğu çevreye dair dinî, siyasi, sosyal ve ekonomik ortam anlatılır. Öğrencilerden Hz. Muhammed’in (sav) doğduğu çevre hakkındaki bilgileri temel kaynaklardan fark etmesi sağlanır. Cahiliye Dönemi’nin özelliklerinden bahsedilerek Kâbe’nin toplumdaki konumu vurgulanır. Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) doğduğu çevreyi koşulları içerisinde açıklaması ve toplumdaki ahlaki yanlışları fark etmesi sağlanır. Öğrenciler Hz. Muhammed’in (sav) doğduğu çevrenin temel özelliklerine odaklanarak (E3.2) o dönemin koşullarını analiz eder. Öğrencilerin elde ettiği bilgiler çerçevesinde dönemin koşullarını dinî, siyasi, sosyal ve ekonomik açılardan uzmanlaşarak (E3.1) karşılaştırması için öğrencilere grup çalışması yaptırılabilir.

DKAB.6.4.2
Öğrenciler; Hz. Muhammed’in (sav) doğumu, sütanneye verilmesi ve aile büyükleriyle ilgili merak ettikleri soruları sormaları için teşvik edilir (E3.8). Hz. Muhammed’in (sav) doğumu ve çocukluk yılları anlatılır. Aile fertlerinden bahsedilir. Hz. Muhammed’in (sav) aile fertleriyle ilişkisi örnekler üzerinden ele alınır.  Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) çevresine karşı saygılı, çalışkan ve yardımsever olduğunu doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade etmesi sağlanır. Bunun için öğretmen rehberliğinde yazma etkinliği yaptırılabilir.

DKAB.6.4.3
Hz. Muhammed’in (sav) gençlik dönemi incelenir. Hz. Muhammed’in (sav) Hilfülfudul’a katılması, Kâbe hakemliği ve Hz. Hatice ile evliliği hakkında bilgi verilir. Emin kavramı ele alınır. Güven (E2.4) eğilimini harekete geçirmek için öğrencilerin emin kavramıyla Hz. Muhammed’e (sav) “el-emin” denmesi arasındaki ilişki açıklanır. Hacerülesved’in yerleşimi konusunda genç yaşında olmasına rağmen Hz. Muhammed’e (sav) görev verilmesinin sebepleri üzerinde durulur. Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yıllarında sahip olduğu ahlak anlatılırken onun adaletli (D1.2), doğru ve güvenilir (D6.2) olduğu vurgulanır. Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yıllarından hareketle örnekliği hakkında çıkarımda bulunması istenir. Öğrenciler, Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yılları hakkında yaptığı çıkarımları kendi cümleleri ile ifade ettikleri bir metin hazırlar. Öğrenciler oluşturdukları metni, öz güvenlerini pekiştirmek üzere (E1.5) gönüllülük esasına  dayanarak sınıf içerisinde sunar. Böylece Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yıllarında sahip olduğu ahlaki özelliklerle ön plana çıktığını fark eder. Öğrencilerden konuyla ilgili öz değerlendirme formu kullanmaları ve elde ettikleri çıkarımları  paylaşmaları istenir. Ayrıca Hz. Muhammed’in örnek davranışlarıyla ilişki kurarak Hz. Muhammed (sav) ve Hz. Hatice’nin çocukları hakkında bilgi verilir. Hz. Muhammed’in (sav) aile içi iletişimine ve aile bireyleri arasındaki örnek davranışlarına değinilir.

DKAB.6.4.4
Öğrencilere “Fil suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Fil suresinin anlamı açıklanarak Fil suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Fil olayına kısaca değinilir. Fil suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Fil suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Fil suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrenciler, Hz. Muhammed’in (sav) peygamberliğinden önce yaşadıkları hakkında panel düzenleyebilir.

Hz. Muhammed’in (sav) doğumu, doğduğu çevre, çocukluk ve gençlik yıllarıyla ilgili görsel ve işitsel  materyaller kullanılır.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)

D7. Estetik, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

Öğrencilerin dinin kültüre etki ettiğini bildiği kabul edilir.

Öğrencilere “Geleneklerimiz hakkında neler biliyorsunuz?” gibi sorular sorularak ön bilgi düzeyleri kontrol edilir.

“Kültürümüzde din, hangi alanları etkilemiştir?” sorusu sorularak 5. Sınıf “Mimarimizde Dinî Motifler” ünitesiyle bağlantı kurulur.

DKAB.6.5.1
Öğrencilerin merak duygusunu (E1.1) harekete geçirmek için “Kültürü oluşturan kavramlar nelerdir?” sorusu yöneltilir ve onlardan öz güvenli (E1.5) olarak cevap vermesi beklenir. Örf, âdet, musiki ve edebiyat kavramları açıklanır, örnekler verilir. Öğrencilerin sosyal çevrelerinden, kaynak kitaplardan ya da dijital kaynaklardan yararlanarak dinin kültüre etkisini araştırmaları ve çeşitli örnekler bulmaları istenir. Dinin etkilediği unsurlar ve bu unsurlar arasındaki ilişkiler belirlenerek çözümlemeler yapılır. Dinî bayramlar, kandil geceleri, yardımlaşma  gelenekleri, edebiyat ve musiki gibi konularda örnekler verilir. Öğrencilerin bu örnekleri alanlarına göre sınıflandırması beklenir. Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisinin toplumumuzu birleştirmedeki rolüne yer verilir. Konuyla ilgili örnekler içerisindeki dinî ögeler tespit edilerek din ve kültür etkileşimi vurgulanır. Kültürel unsurların toplumda çeşitli değerlerin pekiştirilmesine katkıda bulunduğuna değinilir. Öğrencilerin kültürel unsurlar içerisindeki dinî ögeleri inceleyerek toplumun kültürel mirasına değer vermenin önemini anlamaları ve bu mirasın korunması hususunda duyarlılık kazanmaları amaçlanır. Kültürü sürdürme amacıyla çeşitli etkinliklere katılmanın önemi vurgulanarak kültür okuryazarlığının kazandırılması (OB5) hedeflenir. Toplumumuzda yaygın olan dinî içeriğe sahip geleneklerden mevlit, isim koyma, kız isteme, sünnet, taziye, asker uğurlama örnekleri verilerek din ve kültür etkileşimi vurgulanır. Mukabele okuma, tekne orucu, diş kirası, mahya asma, Hırkayışerif ziyaretleri gibi ramazan geleneklerinin yanı sıra muharrem ayı ve aşure günü gibi oruçla ilgili diğer uygulamalara yer verilir. Sadaka taşı, zimem defteri ve vakıf faaliyetlerinden bahsedilerek dayanışmanın ve fedakârlık göstermenin önemi vurgulanır. Bu sayede öğrencilere yardımseverlik (D20.4) davranışının kazandırılması hedeflenir. Öğrenciler topluma karşı görevlerini yerine getirmek amacı ile sorumluluk (D16.2) davranışına sahip olur. Dinin geleneğimizdeki izlerinin aktarımında sosyal bilgiler dersinden yararlanılır.

Öğrencilerin dinin edebiyat üzerindeki etkisini fark etmesi amacıyla Ahmed Yesevi, Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre gibi kişilerin eserlerinden onların seviyesine uygun çeşitli örnekler verilir (OB9). Sınıf ortamında öğrencilerin dikkatlerini toplamak ve meraklarını (E1.1) uyandırmak amacıyla dijital platformlardan çeşitli dinî musiki parçaları dinletilir. Ezan, kamet, ilahi, salavat gibi musiki türlerinden bahsedilir. Bu türlerin işlediği ortak dinî temalar üzerinde durulur. Bu türler vasıtasıyla çeşitli duyguların ifade edildiği fark ettirilir. Öğrencilerin eserleri tecrübe etmesi esnasında hissettiği duyguları fark etmesine (SDB1.1) yönelik çalışmalar yapılır. Dinin edebiyatımızdaki izlerinin aktarımında Türkçe dersinden, musikimizdeki izlerinin aktarımında ise müzik dersinden yararlanılır. Dinî musiki ve edebiyat örneklerinin incelenmesi öğrencilere duyusal derinliği anlama (D7.1) kabiliyeti kazandırır. Sanatsal zevklerin hayatın bir parçası hâline getirilmesi (D7.3) hedeflenir. Böylece öğrencilerde estetik (D7.1) değerinin geliştirilmesine katkıda bulunulur. Öğrenciler; özgün düşünmeyi (E3.3) güçlendirmek amacıyla farklı türlerde edebî yazılar üretme, geleneğimizi yansıtan çeşitli drama etkinlikleri yapma ve dijital ortamlardan faydalanarak çeşitli dinî musiki örnekleri paylaşma konularında teşvik edilir. Öğrenciler bütün bu örneklerin ışığında dinin kültürümüze etkisini ve bu kültürü korumanın önemini kendi cümleleri ile ifade eder.

Öğrencilerden bir dinî musiki örneğini sınıfta arkadaşlarına sunması istenebilir. Öğrencilere dinî bir tema örneği (tevhit, peygamber sevgisi vb.) verilerek öğrencilerden çeşitli edebî türlerde eser üretmeleri istenebilir. Dinî konuların yer aldığı şiirlerden bir dinleti hazırlanabilir. Bu dinleti dinî musiki ögeleriyle desteklenebilir.

Küçük gruplara ayrılan öğrencilerin dinle ilişkilendirilmiş eserleri incelemeleri sağlanabilir. Dinin gelenek,  edebiyat ve musikimizdeki izlerini aktarırken resimler, müzik örnekleri ve video gösterimleri gibi görsel ve  işitsel materyaller kullanabilir.

SDB1.2.Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D16. Sorumluluk

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın inanç esasları hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir. Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde, öğrencilerin melek ve ahiret inancının yer aldığı bilgisine sahip olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere “İslam’ın inanç esasları nelerdir?” sorusu sorularak onların ön bilgi düzeyleri kontrol edilir. Öğrencilerin verdiği cevaplar alınır. “Melekler hakkında neler  biliyorsunuz?” ve “Ahiret hayatı hakkında neler biliyorsunuz?” soruları öğrencilere sorularak onların hazır bulunuşluk seviyeleri belirlenir.

Öğrencilerde farkındalık oluşturmak için çevremizdeki bazı varlıkların duyularla algılanamayacağına dikkat çekilir ve bunlarla ilgili örnekler verilir. Yaratılmış bazı varlıkları göremediğimiz veya duyamadığımız vurgulanarak görülen ve görülemeyen varlıklar konusunda mevcut bilgiler ile yeni bilgiler ilişkilendirilir.

DKAB.7.1.1
Öğrencilerden varlıklar âlemini, görülen ve görülemeyen şeklinde belirlemeleri istenir. Görülemeyen varlıklar melek, cin ve şeytan şeklinde ayrıştırılarak melek kavramı açıklanır ve özellikleri listelenir. Cin ve şeytan ayrıntıya girilmeden açıklanarak gaybın yalnızca Allah (cc) tarafından bilinebileceği belirtilir. Öğrencilerin meleklerin diğer görülemeyen varlıklardan ayrılan özelliklerini fark etmeleri sağlanır. Tahtada melekler ve görevlerini içeren bir sınıflandırma tablosu oluşturulur (E3.7). Ayet ve hadislerden hareketle melekler dört büyük melek, Kiramen Kâtibin (yazıcı melekler), Münker ve Nekir (sorgu melekleri) olarak sınıflandırılır ve bunların görevleri açıklanır. Öğrencilerden edindikleri bilgiler ışığında melekleri, görevlerine göre ayırarak listelemeleri beklenir. Bakara ve Araf surelerindeki ilgili ayetler çerçevesinde Hz. Âdem kıssasına değinilir.

DKAB.7.1.2
Öğrencilerde merak uyandırmak için (E1.1) öğrencilere “Ahiret denildiğinde aklınıza neler gelir?” sorusu sorulur. Ayet ve hadislerden yararlanarak ahiret hayatına ilişkin ömür, ecel, kıyamet, baas, mahşer, amel defteri, mizan, cennet ve cehennem kavramlarının incelenmesi sağlanır. Bahsi geçen kavramlar açıklanır ve konu İsrafil meleği ile ilişkilendirilerek anlatılır. Ahiret hayatının aşamaları açıklanarak öğrencilerden merak ettikleri soruları sormaları (E3.8) istenir. Ahiret hayatının aşamaları arasındaki ilişki açıklanır. Öğrencilerin sorumluluklarını yerine getirmelerini ve seçimlerini ahlaki açıdan değerlendirmelerini sağlamak amacıyla Rad suresinin 22-24. ayetlerinden yararlanılarak ahiret hayatının dünya hayatında yapılanların karşılığı olduğu bilgisi öğrencilere aktarılır (D16.3). Bu sayede öğrencilerin dünya hayatı ile cennet ve cehennem arasında bir ilişki olduğunu fark etmeleri, ahiret hayatının önemini kavramaları sağlanır. Ahiret inancı ile Allah’ın (cc) adil, merhametli ve affedici olması ilişkilendirilir. Öğrencilerin konuyla ilgili örnekler vermesi sağlanır.

DKAB.7.1.3
Öğrencilere “Meleklere iman eden bir insan nasıl davranmalıdır?” ve “Ahiret hayatında yaptıklarının hesabını Allah’a (cc) vereceğine inanan biri nasıl davranışlar sergilemelidir?” soruları yöneltilerek öğrencilerin konu ile ilgili düşünmeleri sağlanır. Bunun için öğrencilerden melek ve ahiret inancının insana kazandırdıkları konusunda çıkarımlarda bulunmaları istenir. Meleklerin varlığının insanların davranışlarını düzenleme konusunda motivasyon oluşturduğu bilgisi verilir. Ahiret inancının insanların hayatlarına anlam kattığı ve bu sayede davranışlarını düzenlemeleri konusunda teşvik edici olduğu aktarılır. Öğrencilerin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi ve davranışlarını olumlu yönde düzenlemesi gerektiği fark ettirilir (D16.3), böylece kendi davranışlarını değerlendirerek kendini yönetmesi sağlanır (SDB1.2).

DKAB.7.1.4
Öğrencilere “Nâs suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Nâs kelimesinin anlamı açıklanarak Nâs suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Nâs suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Nâs suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Nâs suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden melek ve ahiret inancının insana kazandırdıkları konulu röportaj, araştırma veya sunum yapmaları istenebilir.

Öğrencilerden dört büyük meleği görevleriyle listelemesi istenebilir. Ahiret inancıyla ilgili kavramlardan oluşan sözcük avı hazırlanabilir.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

D4. Dostluk, D10. Mütevazılık, D12. Sabır, D16. Sorumluluk, D18. Temizlik, D20. Yardımseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın ibadet esasları hakkında bilgi sahibi oldukları, çevrelerinde hac ibadetini yerine  getirmek üzere kutsal mekânları ziyaret edenleri gözlemledikleri, Kur’an-ı Kerim ve hadislerde hac ibadetinin açıklandığı bilgisine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin hac ibadetiyle ilgili ön bilgilerini tespit etmek üzere Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) faydalanılarak Kâbe ve diğer kutsal mekânların görsellerine başvurulur. Öğrencilere söz konusu mekânlar hakkında sorular sorularak onların bu mekânlara dair bilgilerini paylaşmaları istenir.

6. sınıf “Kültürümüzdeki Dinî Motifler” ünitesinde öğrendiklerinden hareketle öğrencilere dinen önemli günlerin neler olduğu sorulur. Dinî bayramlara ve özellikle Kurban Bayramı’na dikkat çekilir. Öğrencilerin, gözlemlerinden yola çıkarak kurban ibadetinin bayram olarak kutlanması ile kültürümüze yansımaları arasında bağlantı kurmaları sağlanır.

DKAB.7.2.1
Öğrencilerin konuyu odaklanarak (E3.2) dinlemeleri için Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) faydalanılarak Hz. İsmail kıssası izletilir. Konunun Saffat, Bakara, İbrahim ve Hac surelerindeki ilgili ayetler kapsamında; öğrenci düzeyine göre ele alınmasına dikkat edilir. Kıssada bahsi geçen Mekke, zemzem suyu, Safa ve Merve Tepeleri, tavaf, Kâbe gibi konuyla ilgili kavram ve isimler tahtaya yazılarak hac ibadetiyle ilişkilendirilir. Öğrencilerin hac ibadetinin Hz. İbrahim’e kadar dayanan bir ibadet olduğu çıkarımını yapmaları ve Hz. İsmail’in Kâbe’nin inşasındaki rolünü fark etmeleri sağlanır. Hac ibadetinin İslam’ın ibadet esaslarından olduğu vurgulanır.
Hac kavramının anlamı incelenir. Haccın Müslümanlar için önemine ve değerine yer verilir. Haccın farz olması için bir Müslümanın taşıması gereken şartların neler olduğu, ayet ve hadislerden yola çıkılarak öğrencilere anlatılır. Hacla ilgili ihram, telbiye, vakfe, tavaf, şavt kavramları; hac esnasında ziyaret edilen mekânlar olan Kâbe, Arafat, Mina, Müzdelife, Safa ve Merve incelenir. Mekânlar ve kavramlar öğrenci düzeyi gözetilerek ve ayrıntıya girmeden görseller aracılığıyla açıklanır (OB4).
Haccın yapılışı, sırası ile anlatılır. Haccın farzlarının neler olduğu belirlenir. Haccın çeşitlerine ayrıca yer verilmez. Hac ibadeti esnasında yerine getirilen uygulamalar, hikmetleri ve anlamlarıyla birlikte açıklanır. İhram ile duygu ve düşüncelerin kontrol edilerek sabırlı olma (D12.2), gösteriş ve övünmeden kaçınarak mütevazı olma (D10.2) değerlerinin, vakfe ile istikrarlı davranarak sabır göstermenin (D12.3), tavaf ile evrensel bağ kurmayı sağlayan dostluk (D4.5) değerinin, say ile olumlu bakış açısına sahip olarak sabretmenin (D12.1), şeytan taşlama ile öz düzenleme yaparak sorumluluk üstlenme bilincinin (D16.3) kazandırılmak istendiği öğrencilere fark ettirilir. Kavramlar arasındaki ilişkiler belirlenir.
Umre ibadetinin Müslümanlar için anlam ve değerine değinilir, yapılışı tarif edilir. Verilen bilgilerden yola çıkılarak hac ve umre arasındaki farkların neler olabileceği sorusu yöneltilir. Cevaplar hac ve umre başlıkları altında kategorize edilerek tahtaya yazılır.
Öğrencilerden empati kurarak (E2.1) hac ve umre ibadetlerinin insana neler kazandırabileceğine dair düşünmeleri istenir. Öğrencilerin hac ibadeti bağlamında duygu ve düşüncelerini değerlendirmeleri sağlanır. Bu ibadetin insanın ahlaki gelişimine, Müslümanlar arasındaki iletişim ve etkileşime katkıda bulunduğu sonucuna ulaşmaları beklenir (SDB1.3).

DKAB.7.2.2
Öğrencilere sevdikleri için ne tür fedakârlıklar yapabilecekleri sorulur (SDB1.1). Verilen cevaplardan yola çıkılarak Hz. İsmail kıssası bağlamında fedakârlık davranışı ile kurban ibadeti arasında ilişki kurulur. Kurban kavramının anlamı incelenir. Kurban ibadetinin İslam dinindeki yeri ve önemi gözden geçirilir. Kurban ibadetinin zamanı belirtilerek kurban kesmekle yükümlü olmanın şartları açıklanır. Hangi hayvanların kurban edilebileceği hakkında bilgi verilerek öğrencilerin bu bilgileri sistematik şekilde (E3.7) ayrıntıya girmeden kategorize etmeleri beklenir. Kurban ibadeti yerine getirilirken çevreyi temiz tutmak (D18.2) gerektiğine dikkat çekilir. Kesilen kurbanın ihtiyaç sahipleriyle paylaşılmasının (D20.2) önemi vurgulanır. Alevilik Bektaşilikteki kurban tığlama duasına yer verilir.
Kurban ibadetinin insanın ahlaki gelişimine nasıl katkı sağlayabileceğinin sorgulanması için öğrencilere “Niçin kurban kesilir?” sorusu yöneltilir. Verilen cevaplardan yola çıkılarak kurbanın hikmetine dair öğrencilerin çıkarımda bulunmaları sağlanır. Bu çıkarımlara dayanarak öğrenciler, kurban ibadetini Allah’a (cc) yaklaşma ibadeti olarak değerlendirir ve uyumlu bir bakış açısı geliştirir.

DKAB.7.2.3
Öğrencilere çevrelerinde hacca gitmiş birini ziyaret edip etmedikleri sorulur. Bu ziyaret esnasındaki gözlemlerini paylaşmaları istenir. Böylelikle öğrenciler, hac ibadetinin kültürümüz üzerindeki yansımalarını fark eder, kendi gözlem ve tecrübeleriyle ilişkilendirir. Öğrencilere “Kurban bayramında neler yaparsınız?” sorusu yöneltilerek kurban ibadetinin kültürümüze etkisini fark etmeleri sağlanır. Bu kapsamda bayram namazı ve teşrik tekbirleri konusuna değinilir. Akika, adak ve şükür kurbanları hakkında bilgi verilerek benzerlik ve farklılıkları ayırt edilir. Asker uğurlaması ve düğün gibi vesilelerle de kurban ibadetinin yerine getirildiği ifade edilerek gündelik hayattaki örnekler üzerinden kurbanın kültürümüze yansımasına ilişkin çıkarım yapılır. Kurban etini ihtiyaç sahipleriyle paylaşma ve gelen misafirlere ikram etme geleneğinin toplumda yardımseverliği ve cömertliği (D20.1) yaygınlaştırdığına dikkat çekilir. Öğrencilerin hac ve kurban ibadetinin kültürümüzün ve yaşantımızın ayrılmaz bir parçası olduğu sonucuna ulaşmaları sağlanır.

DKAB.7.2.4
Öğrencilere “Kâfirun suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Kâfirun suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Kâfirun suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Kâfirun suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Kâfirun suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden hacla ilgili kavramlardan oluşan bir sözlük tasarlanması istenebilir. Hac ibadetinin  aşamalarının simülasyon (benzetim) yöntemiyle sunulması istenebilir. Kurban ibadetinin kültürümüze yansımalarının edebî bir tür içinde (hikâye, anı) sunulması istenebilir.

Hac ve umre ibadetlerinin yapılışını gösteren görsel veya dijital materyallerden faydalanılarak öğrencilere görsel rehberlik yapılabilir. Bu ibadetlerin nasıl yapıldığı adım adım açıklanarak öğrencilerin konuyu anlamaları desteklenebilir. Hacla ilgili kavram ve mekânlara ait görsellerin, isimleriyle eşleştirilmesi istenebilir.

SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D4. Dostluk, D14. Saygı, D20. Yardımseverlik

OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrencilerin insanların farklı duygu, düşünce ve davranışlara sahip olabileceğini fark ettikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin konuyla ilgili ön bilgilerini kontrol etmek üzere öğrencilere mezhep ve tasavvuf kavramlarıyla ilgili neler bildikleri sorulur ve verdikleri cevaplara göre hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Günlük hayatta insanların çeşitli konularda farklı bakış açılarına sahip olmaları ile din anlayışında farklı yorum biçimlerinin ortaya çıkması arasında ilişki kurulur.

DKAB.7.3.1
Din ve din anlayışı kavramları açıklanır. Dinin farklı yorumlanabileceğini fark ettirmek üzere tahtaya daha önceden hazırlanmış uygun bir görsel yansıtılır. Öğrencilerden ilgili görseli incelemeleri ve görsele dair düşüncelerini not ederek paylaşmaları istenir (OB4). Öğrencilerin birbirlerinin paylaşımlarını dikkate alarak aynı görseli, her birinin farklı tarif edebildiği gibi dinin de bireyler tarafından özgün şekilde (E3.11) yorumlanabileceğini anlamaları ve böylelikle sosyal farkındalık kazanmaları sağlanır (SDB2.3). Öğrenciler din ve din anlayışı arasındaki farklara dair soru sormaya teşvik edilir. Bu farklar öğretmen tarafından açıklanarak din ve din anlayışı kategorileri altında listelenir. Toplumdaki farklı dinî anlayışlara dikkat çekilerek dinin farklı yorumlanma sebepleri açıklanır. Öğrencilerin içinde yaşadıkları toplumdaki farklı din anlayışlarını gözlemlemesi ve bunlar hakkında ön yargısız bir şekilde (E3.5) bilgi toplamaları istenir. Ulaştıkları bilgilerin doğruluğu öğretmenle birlikte değerlendirilir. Öğrencilerin dinin neden farklı yorumlandığına dair çıkarım yapmaları sağlanır. Öğrenciler edindikleri bilgilerden hareketle farklılıklara karşı anlayış geliştirerek saygı (D14.3) gösterir (SDB2.3). Din anlayışındaki farklılıkların kültürel bir zenginlik olduğunu fark eder.

DKAB.7.3.2
Mezhep kavramı ele alınır. İslam düşüncesindeki yorum biçimlerini sistematik biçimde (E3.7) sınıflandırmak üzere ölçüt olarak inanç, ibadet ve ahlak konuları belirlenir. Belirlenen ölçüte göre yorum biçimleri itikadi yorumlar, fıkhi yorumlar ve tasavvufi yorumlar olarak ayrıştırılır. İnançla ilgili yorum biçimleri itikadi yorumlar, ibadetle ilgili yorum biçimleri fıkhi yorumlar, ahlakla ilgili yorum biçimleri tasavvufi yorumlar olarak tasnif edilir. İtikadi yorumlar Matüridilik ve Eşarilik; fıkhi yorumlar Hanefilik, Malikilik, Şafiilik ve Hanbelilik; tasavvufi yorumlar Yesevilik, Kadirilik, Mevlevilik, Nakşibendilik ve Alevilik Bektaşilik şeklinde listelenir. Bu yorum biçimleri hakkında verilen bilgiler kurucuları, öğretileri ve etkin oldukları coğrafyalar ile sınırlandırılır.

DKAB.7.3.3
İnsanın ahlaki gelişimini konu edinen tasavvufi yorumları çözümlemek üzere tartışma yöntemi kullanılır. İyi bir kul ve iyi bir insan olmak için nelere dikkat edilmesi gerektiği sorularak öğrenciler düşünmeye teşvik edilir. İslam dininde ibadet ve inançla birlikte ahlaki esasların da önemli olduğu fark ettirilerek öğrencilerin toplumsal normlar hakkında bir anlayış geliştirmesi sağlanır (SDB2.3). İnsanların ahlaki gelişimini esas alan anlayışlardan olan Yesevilik, Kadirilik, Mevlevilik, Nakşibendilik ve Alevilik Bektaşilik kültürümüzde etkin olan tasavvufi yorumlar olarak incelenir. Konuyla ilgili olarak Mevlana Haftası’na değinilir. Her bir yorum biçiminin kurucuları ve öğretileri hakkında ayrıntıya girmeden genel bilgiler verilir. Ahlaki değerler bağlamında aralarındaki ilişki belirlenir.

DKAB.7.3.4
Alevilik Bektaşilikle ilgili temel kavramlar ve cem erkânları listelenir. Bu kavram ve erkânlar hakkında araştırma yapılır. Öğrenciler; cem, cemevi, musahiplik, razılık ve kul hakkının sorulması, cemde on iki hizmet, semah, gülbank, lokma duası, Hızır ve muharrem orucu, erkân, ikrar, dört kapı kırk makam kavramları ile uygulanma şekilleri hakkında bilgiler bulur. Bu bilgiler öğretmen rehberliğinde kontrol edilir ve afiş, broşür, pano, duvar gazetesi gibi yollarla kaydedilir. Cemevinin Alevilikte ayinicem erkânının yapıldığı yol, adap ve erkân yeri olduğu ifade edilir. Bunun için ayinicem ve cemevi ile ilgili görseller kullanılır. Cem çeşitleri olarak görgü cemi, ikrar cemi ve Abdal Musa cemine yer verilir. Alevilik Bektaşilikte gülbankların başında “bismişah”, sonunda ise “Allah Allah” lafzının söylendiği belirtilir. “Bismişah Allah Allah” ifadesinde yer alan “şah” kelimesinin evrenin mutlak ve yegâne yöneticisi Allah’ı işaret ettiğine değinilir. Gülbank konusunda lokma duasına değinilir. Alevilik Bektaşilikteki “ocak kültürü” ve “el ele, el hakka ikrarı” kavramları anlatılır. Bektaşilikte musahipliğe “ikrar verip nasip almak” da denildiği ifade edilir. Bu kavramın İslam tarihindeki muhacir-ensar kardeşliğine dayandırıldığına dikkat çekilir (D4.1, D20.2).

Hacı Bektaş Veli’nin Makalat’ından ve Mevlana’nın Mesnevi’sinden metinler seçilerek bu metinlerde geçen ahlaki öğütlerin listelenmesi istenebilir.

Öğrenci düzeyine uygun kaynaklar seçilerek öğrencilerden İslam düşüncesindeki yorum biçimleriyle ilgili bilgi toplamaları istenebilir. Öğrencilerin edindikleri bilgileri listelemeleri ve sınıfta sunmaları sağlanabilir.

SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D14. Saygı, D15. Sevgi

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) peygamberlikten önceki hayatı hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) vahiy almadan önceki hayatı hakkında bilgi sahibi oldukları varsayılarak hazır bulunuşlukları değerlendirilmek üzere onlara sorular sorulur ve kısa hatırlatmalar yapılır.

Hz. Muhammed’in (sav) hayatıyla ilgili öğrencilerin okul ve çevreden edindiği bilgilerle yeni öğrendiği bilgiler arasında bağlantı kurulur.

DKAB.7.4.1
Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) vahiy almadan önceki hayatına odaklanması sağlanarak (E3.2) vahyin inişi öncesinde Hz. Muhammed’in (sav) yaşadıkları açıklanır. Bu bağlamda Hz. Muhammed’in (sav) toplumdaki haksızlıklara olan tepkisine ve yalnız kalma isteğine vurgu yapılır. İlk vahyin nerede ve ne zaman geldiğine, ilk ayetlerin neler olduğuna ve ilk ayetlerde ne gibi mesajlar verildiğine değinilir. Sınıfta bu süreci aktaran sunu, belgesel vb. materyallerden yararlanılabilir. Hz. Muhammed’in (sav) İslam’a davete, yakın çevresinden başladığı anlatılır. Bunun sebepleri konusunda öğrencilerin beyin fırtınası yapması için gerekli zemin oluşturulur. Böylece öğrencilerin farklı fikirler üreterek (E3.11) düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır. Davet süreci, İsra ve Miraç olayı, Hz. Hamza ve Hz. Ömer’in Müslüman olmaları, boykot yılları, Hüzün Yılı, Taif yolculuğu, Habeşistan’a hicret, Akabe Biatleri hakkında öğrencilerde merak (E1.1) uyandıracak sorular sorulur. Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) peygamberlik dönemi hakkında bilgi ihtiyacını fark etmesi sağlanır. Bilgiye ulaşmada doğru kaynaklar kullanma konusunda öğrencilere rehberlik edilir ve öğrencilerin edindiği bilgilerin doğruluğu incelenir. Öğrencilerin edindikleri bilgiyi istendik davranışlara dönüştürmesi için özetlemesi ve ardından yorumlaması beklenir (OB1). Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) Mekke’de yaşadıklarını kendi döneminin şartları içinde anlaması ve sosyal farkındalığının gelişmesi (SDB2.3) hedeflenir. Öğrenciler edindikleri bilgilerden yola çıkarak davet süreci hakkında bazı ipuçları toplar. Böylece Hz. Muhammed’i (sav) ve ilk Müslümanları daha iyi anlayarak, onlara saygı (D14.3) ve sevgi (D15.1) duyar. Öğrenciler benzer durumlara uygun davranış biçimleri ve kuralları belirleyerek kompozisyon, şiir, resim vb. çalışmalarla duygu ve düşüncelerini özetler.

DKAB.7.4.2
Öğrencilere “Yaşadığınız yerden ayrılmak zorunda kalsanız neler hissedersiniz?” sorusu yöneltilir. Öğrencilerin verdikleri cevaplardan hareketle hicret etmenin insan üzerindeki etkileri hakkında beyin fırtınası yapılır. Hicret kavramı açıklanır.
Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) Hicret’ini ele alırken sosyal bilgiler dersinde öğrendikleri hatırlatılarak temel kaynaklardan edindiği bilgiler doğrultusunda Hicret’i gerektiren şartları açıklaması sağlanır. Hz. Ebubekir ve Hz. Ali’nin Hicret’teki rollerine yer verilir. Öğrencilerin Hicret’in yaşandığı dönemin şartlarını fark etmesi için hikâye yazma, drama yapma vb. etkinlikler yapılır. Bu etkinliklerle öğrencilerin Hicret’in yaşandığı dönemi kendi koşulları içinde analiz etmesine ve günümüz koşullarıyla karşılaştırmasına fırsat tanınmış olur.

DKAB.7.4.3
Öğrencilere “Yaşadığınız yerden ayrıldıktan sonra gittiğiniz yerde ne gibi sorunlarla karşılaşırsınız?” sorusu yöneltilir. Verilen cevaplardan hareketle öğrencilerin Hz. Muhammed (sav) ve sahabilerin Hicret sonrasında yaşadıklarını değerlendirmesi sağlanır. Ensar-muhacir kardeşliği, Medine Sözleşmesi, Mescid-i Nebevi’nin inşası ve işlevi, Suffe ashabı, Bedir, Uhud ve Hendek savaşları, Hudeybiye Antlaşması ve Mekke’nin Fethi, İslam’a davet mektupları, Veda Haccı, Hz. Muhammed’in (sav) vefatı konularından ayrıntıya girilmeden bahsedilir. Veda Hutbesi’nde yer alan evrensel mesajlar açıklanır. Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) Medine’de yaşadıklarını inceleyerek çıkarımda bulunması sağlanır. Metin çalışması yapmaları ve bu çıkarımları kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir. Hz. Muhammed’in (sav) Veda Hutbesi’nde ümmete bıraktığı “iki emanet”e (farklı rivayetleriyle birlikte) yer verilir. Bu bağlamda Ehlibeyt kavramı açıklanır ve Ehlibeyt’in Müslümanlar açısından önemine dikkat çekilerek Hz. Muhammed’in (sav) torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’den kısaca bahsedilir. Hz. Peygamber’in onlara olan sevgisine yer verilir.

DKAB.7.4.4
Öğrencilere “Nasr suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Nasr kelimesinin anlamı açıklanarak Nasr suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Nasr suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Nasr suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir, Nasr suresi ile Hz. Muhammed’in (sav) Medine’de yaşadıkları arasında bağ kurulur. Buradan çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yoluyla değerlendirme yapılabilir ve öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Nasr suresindeki tesbih, hamt ve istiğfar kavramları açıklanır. Öğrencilerin Nasr suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden Hz. Muhammed’in (sav) Mekke’de, Medine’de ve Hicret esnasında yaşadıklarıyla ilgili panel düzenlemeleri istenebilir. Hicret’in bugünün imkânlarıyla aktarıldığı bir haber programının hazırlanması istenebilir.

Öğrencilerden Hz. Muhammed’in (sav) Mekke ve Medine’de yaşadığı olayları listelemesi istenebilir. Hz. Muhammed’in (sav) Mekke’de, Medine’de ve Hicret esnasında yaşadığı olayları somutlaştırmak için resim veya harita gibi görsel materyaller kullanılabilir.

SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D11. Özgürlük, D14. Saygı

OB4. Görsel Okuryazarlığı

Öğrencilerin farklı dinlerin varlığını bir olgu olarak kabul ettiği, bu dinlere mensup olanların farklı inanç ve ritüelleri olduğunu bildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Dünyada hangi dinler var?” sorusu sorularak bir liste oluşturulur. Listede yer alan dinler hakkında öğrencilerin neler bildiği sorularak hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Öğrencilerin farklı dinlerin varlığını bildiğinden hareketle bu dinler hakkında yeni edindiği bilgiler arasında bağlantı kurulur.

DKAB.7.5.1
Öğrencilere “Yaşayan dünya dinleri hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu sorulur. Verilen cevaplardan hareketle bir kavram haritası oluşturulur. Her din hakkında öğrencilerin neler bildiği ve ne düşündüklerine dair tartışma ortamı hazırlanarak öğrencilerin kendilerini özgür bir şekilde (D11.2) ifade etmeleri sağlanır. Böylece öğrencilerin dünya üzerinde farklı dinlerin varlığını bir olgu olarak kabul etmesi ve sosyal farkındalığının gelişmesi (SDB2.3) hedeflenir. Bu bilgilerden yola çıkılarak öğrencilerin bu dinlerin mensuplarını anlayabilmesi, onlara saygı duyabilmesi (D14.3) ve toplum kurallarıyla ilgili bir anlayış geliştirmesi sağlanır (D11.2). Öğrencilerin bu dinlerin kültürel unsurlarını fark etmelerini sağlayacak görsel, belgesel, film vb. materyallerden yararlanılır.
Öğrencilerin yaşayan dünya dinlerinden Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizm dinlerine odaklanması (E3.2) istenir. Bu dinlerin kutsal metinleri, dinin ibadet ve ritüellerinin aktarıldığı eserler temel bilgi kaynakları olarak belirlenir. Bu dinlerin tarihçelerine değinilir. Dünyanın hangi bölgelerinde yaygın olduğu, tanrı tasavvurları, inanç esasları, kutsal metinleri, ritüelleri, kutsal mekânları, mabetleri, sembolleri konularında öğrencilerin yazılı ve görsel kaynaklardan bilgi bulmaları istenir. Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizm dinleri hakkında bilgiler verilerek konu edilen din ile ilgili genel bir çerçeve çizilir. Öğrencilerin edindiği bilgileri söz konusu dinin temel kaynaklarından elde edilen bilgileri öğretmen rehberliğinde doğrulaması sağlanır. Böylece öğrencilerin doğruya ulaşma konusundaki kararlılığından (E3.4) hareketle edindikleri bilgileri sorgulamaları istenir.
Öğrencilere bu dinlerle ilgili resim, sunu, belgesel vb. materyaller gösterilerek öğrencilerin dinler hakkındaki bilgilerini pekiştirmeleri sağlanır. Öğrencilerden inceledikleri bu materyaller hakkında düşüncelerini ifade ettikleri bir kompozisyon yazmaları veya dinler hakkında buldukları görsellerden bir pano, afiş veya sunu çalışması yapmaları (OB4) istenerek bilgilerini kaydetmeleri sağlanır.

Öğrenciler; Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizm hakkında panel düzenleyebilir.

Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizm hakkında bilgi toplanırken dijital içerikler kullanılabilir. Öğrencilerden şematik haritalar kullanılarak bu dinlerle ilgili sunu hazırlamaları istenebilir.

SDB3.2. Esneklik

D1. Adalet, D5. Duyarlılık, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf

OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın inanç esasları hakkında bilgi sahibi oldukları, Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde inanç konusuyla ilgili bilgilerin yer aldığını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin kader inancıyla ilgili ön bilgilerini tespit etmek üzere “alın yazısı”, “kara talih”, “kader mahkûmu” gibi ifadeler tahtaya yazılarak öğrencilerden bu ifadelerin ne anlama geldiğini yorumlamaları istenir. Söz konusu ifadelere katılıp katılmadıkları sorularak tartışma ortamı oluşturulur.

Eğitim Bilişim Ağı’ndan (EBA) yararlanılarak gece-gündüzün ve mevsimlerin oluşumu, suyun kaldırma kuvveti, besin zinciri gibi doğa yasalarının işleyişiyle ilgili öğrencinin seviyesine uygun kısa film veya belgesel izletilir. 5. sınıf “Allah İnancı” ünitesinde öğrendikleri ile mevcut hazır bulunuşlukları arasında bağlantı kurulur.
Öğrencilere hayatlarında değiştirmeyi istedikleri şeylerin neler olduğu sorulur ve onlardan bunları değiştirmeye güçlerinin yetip yetmediği üzerinde düşünmeleri istenir. Her şeyi kontrol etmelerinin mümkün olmadığı fark ettirilerek kader inancıyla günlük hayat arasında köprü kurulur.

DKAB.8.1.1
Öğrencilerden çevrelerini gözlemleyerek evrendeki düzen ve uyumu gösteren farklı örnekler vermeleri istenir. Bu örnekler çerçevesinde öğrencilerin Allah’ın (cc) evreni bir ölçü ve düzene göre yarattığı çıkarımını yapmaları sağlanır.
Kader ve kaza kavramlarının anlamları incelenir. Öğrencilerin, Allah’ın (cc) her şeyi bir ölçü ve düzene göre yaratmasını kaza ve kader inancı ile ilişki kurarak incelemeleri sağlanır ve öğrenciler özgürce sorgulama yapmaları (E3.8) için teşvik edilir.
Kuran’ı Kerim’den konuyla ilgili ayetlere başvurularak Allah’ın (cc) evrenin işleyişi için yasalar koyduğu fark ettirilir. Öğrencilerin, evrenin yaratılışındaki ölçü ve düzeni gösteren örnekleri evrendeki ilahi yasalarla ilişkilendirilerek sünnetullah kavramını öğrenmeleri sağlanır.
Evrendeki ilahi yasalar çözümlenerek fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasalar olarak sınıflandırılır. Konuyla ilgili olarak öğrencilerin fen bilimleri dersinde edindiği bilgilerden faydalanılır. Fiziksel yasaların günümüzdeki teknolojik gelişmelere nasıl ilham olabileceği örnekler üzerinden açıklanır (E3.3). Ekosistemin işleyişinde biyolojik yasaların rolü fark ettirilir (D5.2). Toplumsal yasalar, toplumların sağlıklı bir şekilde varlıklarını sürdürebilmek için ihtiyaç duydukları kurallar ve değerler bağlamında ele alınır (D1.2, D14.1). Konuyla ilgili olarak öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde öğrendiği bilgilerden yararlanılır. Öğrencilere “Günümüzde yaşanan küresel ısınma, iklim krizi gibi problemler nelerden kaynaklanmış olabilir?” sorusu yöneltilerek tartışma ortamı hazırlanır. Öğrencilerin yaşadıkları zamanın koşullarının ve toplumun yaşantısının söz konusu krizlerdeki rollerini sorgulamaları (D16.2, D17.2) sağlanır. Öğrenciler, evrenin işleyişindeki ölçü ve düzeni gösteren örnekleri kader ve kaza inancı bağlamında kendi hayatı için anlamlı hâle getirir. Kader ve kaza inancını nesnel, doğru ve anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade eder ve kaydeder. Bunun için öğrencilerden öğrenme günlüğü hazırlamaları istenebilir.

DKAB.8.1.2
Kaderle ilgili kavramlar araştırılır ve irade, külli irade, cüzi irade, sorumluluk, ecel, ömür, rızık, tevekkül olarak belirlenir. Kavramların tanımları yapılarak günlük hayattan örnekler verilir. Kavramlar, kader inancı bağlamında ele alınarak aralarında ilişki kurulur. Hz. Yusuf kıssası, Yusuf suresi çerçevesinde işlenir. Hz. Yusuf’un yaşadığı zorluklar karşısında gösterdiği sabra dikkat çekilir (D12.1). Kıssanın olay örgüsünde yer alan hadiseler, kaderle ilgili kavramlar kapsamında değerlendirilir. Öğrencilerin kaderle ilgili kavramlar hakkında çıkarım yapması sağlanır.

DKAB.8.1.3
Toplumun dikkatini çeken güncel bir olay sınıfta paylaşılarak öğrencilerin olayı kader inancı bağlamında incelemeleri istenir. Örnek olaydan hareketle toplumda kader ve kazayla ilgili yaygın olan yanlış anlayışlar, öğrencilerin eleştirel bakmasına (E3.10) imkân verecek şekilde incelenir. Öğrencilerden kader inancını doğru anlayan ve yorumlayan birinin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirebileceğine dair akıl yürütmeleri istenir. Öğrencilerin kader inancına, zor durumlara alternatif çözümler bulma ve yeni durumlara uyum sağlamada bir araç olarak yaklaşmaları sağlanır (SDB3.2). Akıl yürütmeyle ulaştıkları çıkarımları sorumluluk bilinciyle (E2.2) davranışlarına yansıtmaları beklenir.

DKAB.8.1.4
Öğrencilere “Tebbet suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Tebbet suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Tebbet suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Tebbet suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Tebbet suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Ahlaki ikilem içeren örnek olaylar tasarlanarak öğrencilere kader inancı konulu münazara yaptırılabilir.

Kaderle ilgili kavramlardan oluşan sözcük avı hazırlanabilir. Grafik, resim veya video gibi görsel materyaller kullanılarak öğrencilerin konuyu daha iyi kavraması desteklenebilir.

-

D1. Adalet, D9. Merhamet, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Öğrenciler zekâtın İslam’ın temel ibadetlerinden biri olduğunu bildiği, çevresindeki yardımlaşma ve paylaşma davranışlarını gözlemlediği kabul edilmektedir.

Tahtaya “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.” atasözü yazılarak bu sözün hangi mesajı içerdiği sorulur ve öğrencilerin ön bilgileri harekete geçirilir. Öğrencilerin bu soruya verdikleri cevaplara göre hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Öğrencilere “Başkalarına yardım ettiğinizde neler hissedersiniz?” sorusu sorulur. Bu soru ekseninde öğrencilerden paylaşma ve yardımlaşma duygusunu fark ederek bu duyguların kendi hayatlarına yansımalarını değerlendirmeleri istenir. Böylece zekât ve sadaka ibadeti ile gerçek hayat arasında köprü kurulur.

DKAB.8.2.1
Öğrencilerin zekât ibadetini paylaşma ve yardımlaşma bağlamında öz yeterlilikle (E1.4) değerlendirmeleri için onlara “İslam dininde başkalarına yardım ederek yapılan ibadetler nelerdir?” sorusu yöneltilir. Öğrencilerin dinî bilgi türü arasında sayılan zekât ibadetiyle paylaşma ve yardımlaşma ihtiyacını fark etmeleri beklenir (OB1). Öğrencilerin ayet ve hadislerden yararlanarak zekât ibadetiyle ilgili bilgileri bulması ve zekât ibadetini genel hatlarıyla açıklaması sağlanır. Öğrenciler, zekât ibadetiyle ilgili elde ettikleri bilgileri öğretmenleriyle birlikte değerlendirerek doğrular ve sınıflandırır. Afiş, broşür, pano, duvar gazetesi gibi yollarla kaydeder (OB1). Öğrencilerin paylaşma ve yardımlaşma bağlamında zekât ibadetinin kimlere farz olduğunu belirlemesi sağlanır. Zekât verilecek malların dijital içerikleri gösterilir. Öğrencilerden görselleri incelemesi, bağlamından koparmadan nisap miktarlarına dönüştürmesi ve görsellerden hareketle ulaştığı nisap miktarlarını, anlamı değiştirmeden nesnel ve doğru bir şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmesi istenir (OB4). Ayrıntılı ilmihal bilgilerinden kaçınılarak zekâtın kimlere verildiği ve toplumsal dayanışmaya etkisi açıklanır. Böylece öğrenciler, yaşadığı toplumdaki ihtiyaç sahibi bireylerin varlığını keşfederek zekâtın toplumsal adalet ve dayanışmayı sağlayan bir ibadet olduğu yargısında bulunur.

DKAB.8.2.2
Öğrencilerin sadaka kapsamında değerlendirilen davranışları kendi hayatlarına girişkenlikle (E2.3) yansıtabilmeleri için sadaka kavramı açıklanır. Herkesin imkânı nispetinde sadaka ibadetini yerine getirebileceği bilgisi verilir. Sadaka kapsamındaki davranışlar belirlenir ve bu davranışların Allah’ın (cc) rızasını kazanmak için yapıldığı açıklanır (OB1). Sadakayıcariye hakkında bilgi verilir. Öğrencilere “Birisi size yardım ederken neler hissedersiniz?” sorusu yöneltilir ve öğrencilerin sadaka kapsamındaki tecrübelerini gözden geçirmesi beklenir. Öğrencilerin güzel söz söylemek, insanlara karşı güler yüzlü olmak gibi davranışların da sadaka kapsamında değerlendirildiği çıkarımında bulunması sağlanır. Öğrenciler, öğrendiklerinden hareketle sadaka ibadetiyle ilgili özgün bir bütün oluşturur (OB4), sadakanın bireysel ve toplumsal katkıları hakkında ulaştığı sonuçları değerlendirir.

DKAB.8.2.3
Öğrencilerin zekât ve sadaka ibadetinin kültürümüze yansımaları hakkında gözlemlerinden hareketle tahminde bulunmaları için onlara “Sizce İslam dininde yardımlaşmaya niçin önem verilmiştir?” sorusu yöneltilir. Öğrencilerden zekât ve sadaka ibadetinin bireysel ve toplumsal katkılarını fark ederek kendi gözlem ve tecrübeleriyle ilişkilendirmeleri istenir. Öğrencilere çevrelerinde bulunan bazı okul, hastane, cami gibi çeşitli kurumların sadaka kültürü sayesinde inşa edildiği bilgisi verilir. Sadaka taşı, itimat bakkaliyesi ve vakıf gibi örnekler üzerinden zekât ve sadakanın kültürümüze yansımasına ilişkin çıkarım yapılır. Öğrencilerden zekât ve sadaka ibadetinin kültürümüzün ve yaşantımızın ayrılmaz bir parçası olduğu sonucuna ulaşmaları beklenir. Zekât ve sadaka ibadeti hakkında elde ettiği bilgilerden hareketle öğrencilerin hakkaniyetli davranmaları (D1.2), vicdanlı (D9.1) ve yardımsever olmaları (D20.1) sağlanır.

DKAB.8.2.4
Öğrencilere “Maun suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Öğrencilere Maun suresinin anlamı, içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Ancak surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Maun suresinin doğru telaffuzunu öğretmek için öğrencilerin genel ağ araçlarını tanımaları ve kullanmaları sağlanır. Maun suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Maun suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Zekât ve sadakanın bireysel ve toplumsal hayata katkıları hakkında belgesel hazırlanabilir. Öğrencilerden zekât ve sadakanın sosyolojik etkilerini konu edinen bilimsel makaleleri inceleyerek yorumlaması istenebilir.

Zekât ve sadaka ibadetiyle ilgili kavramlardan oluşan sözcük avı hazırlanabilir. Zekât ve sadaka ibadetleriyle ilgili eğitici ve dijital içerikler kullanılabilir. İki gruba ayrılan öğrencilere bilgi notları verilerek onlardan afiş hazırlamaları istenebilir.

-

D1. Adalet, D2. Aile Bütünlüğü, D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D13. Sağlıklı Yaşam, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D20. Yardımseverlik

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin İslam’ın insana önem verdiği bilgisine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Dinin amacı ne olabilir?” sorusu yöneltilerek dinin gayesine yönelik ön bilgi düzeyleri belirlenir.

Öğrencilere günlük hayatlarında karşılaştıkları haberler hakkında sorular sorulur. Bu haberler ile temel hakların korunması arasında bağlantı kurulur.

DKAB.8.3.1
Din kavramı hakkında bilgi verilir. Öğrencilere “Sizce dinin amacı ne olabilir?” sorusu sorulur. Öğrencilerin özgürce (E1.2) cevap verebilecekleri bir ortam oluşturulur. Dinin temel gayesi ele alınır. Öğrencilerden hak kavramını araştırmaları ve bu kavramın anlamını defterlerine kaydetmeleri istenir (OB1). Hak kavramı ele alınarak öğrencilerin haklarını ve özgürlüklerinibilmeleri (D1.1) gerektiğine değinilir. Öğrencilerden insanların doğuştan sahip  olması gereken hakları belirlemeleri istenir. Öğrencilere İslam’ın koruduğu hakların neler olabileceğine dair fikirleri sorularak beş temel hakkın belirlenmesi sağlanır. İslam’ın temel haklar olarak saydığı can, nesil, akıl, mal ve dinin korunması konusuna giriş yapılır. Canın kutsal olduğu vurgulanır. Hayat hakkının hem din kuralları hem de hukuk kuralları ile korunduğu belirtilir. Sağlığı korumanın, kişisel bakımın (D18.1) ve tedavi olmanın canın korunması kapsamında olduğu bilgisi öğrencilere aktarılır. İş güvenliğinin ve tedbir almanın öneminden bahsedilerek canın korunmasının İslam dininde en çok önem verilen hak olduğunun kavranması sağlanır.
Neslin korunmasında aile birliğinin ve aile içi iletişimin önemi vurgulanır (D2.1, D2.3). İslam dininin aile ilişkisine verdiği öneme ilaveten aile kurumunun toplumun temeli olduğundan, sağlıklı bir aile hayatı için nikah bağının olması gerektiğinden, eşler arasında sevgi ve saygı bağı olmasının öneminden ve çocuğa sağlıklı bir yetişme ortamı hazırlamanın ehemmiyetinden bahsedilir.
Aklın öneminin fark edilmesi için öğrencilerin özgün düşünebilecekleri (E3.11) sorular sorulur. Cevaplar değerlendirilerek İslam’ın akıl sağlığına verdiği önem açıklanır. İslam’a göre akıl sağlığı yerinde olan insanların sorumluluk sahibi olduğu bilgisi aktarılır. Konu, bağımlılıklarla (D13.3) ilişkilendirilerek akıl sağlığına zarar veren tüm bağımlılıklardan uzak durulması gerektiği vurgulanır.
Malın korunmasının mülkiyet, ekonomik haklar, üretim, alım, satım gibi hakları kapsadığı belirtilir. Mülk edinme hakkı, çalışmak ve emek vermek, emeğini helal yollarla kazanmak ve harcamak gibi konulara kısaca değinilir. Malın korunması ile ilgili hırsızlık, hile, rüşvet, kumar ve faiz kavramları tahtaya yazılarak açıklanır. Öğrencilerden bu kavramları defterlerine kaydetmeleri istenir (OB1). Öğrencilere sahip olduklarının değerini bilmenin (D17.3) ve israftan kaçınmanın (D17.2) önemi anlatılarak bilinçli harcama konusunda bilgi verilir. Öğrencilerin bu haklar arasında ilişki kurarak onlardan bu ilişkiyi kendi cümleleriyle yorumlamaları istenir. Dinin korunmasını istediği temel haklarla ilgili özgün bir bütün oluşturmaları amacıyla öğrencilere yazma etkinliği yaptırılabilir (OB1).
Dini korumaya ilişkin bidat, hurafe ve tahrif kavramları açıklanır; öğrencilerden bu kavramları defterlerine kaydetmeleri istenir (OB1). Öğrencilerin farkındalığını arttırmak için batıl inançlardan örnekler verilir.

DKAB.8.3.2
Öğrencilere “Dinin toplumsal hayata katkıları nelerdir?” sorusu sorulur. Verilen cevaplar listelenir. İslam dininin sosyal hayata katkıda bulunan yönleri öğretmen rehberliğinde belirlenir. Dinin temel inanç, ibadet ve ahlaki esaslarının bireysel, sosyal ve iktisadi hayata etkileri ele alınır. Öğrencilerin bununla ilgili  nedensel ilişkiler ortaya koyması sağlanır. Bu bağlamda namazın kılınışına ve cemaatle namaz konusuna değinilir. Öğrencilerden dinin sosyal hayata katkılarına ve toplumsal hayattaki işlevine dair çıkarımda bulunmaları istenir. Bu çıkarımlardan hareketle uyumlu bir bakış açısı geliştirmesi sağlanır. Bu  çıkarımlarından hareketle öğrencilerin sosyal hayatta hakkaniyetli davranmanın (D1.2), insana ve topluma değer vermenin (D5.1), çevrelerindeki insanlara şefkat göstermenin (D9.2), dayanışma ve fedakarlığın (D20.2) önemini fark etmeleri beklenir (OB1).

DKAB.8.3.3
Öğrencilere “Asr suresi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Asr kelimesinin anlamı açıklanarak Asr suresinin içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Asr suresi hakkında bilgi verilirken surenin Mekki-Medeni ayrımı, ayet sayısı ve Kur’an-ı Kerim’deki sıralaması gibi konulara değinilmez. Asr suresini dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) surenin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu sureyi kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Surenin anlamı incelenir. Surenin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak sure değerlendirilebilir. Öğrencilerin surenin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Asr suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilere günlük hayatta karşılaşılan haberlerin hangi haklarla ilgili olduğu tespit ettirilerek bir makale yazdırılabilir veya gazete/dergi hazırlatılabilir. İslam’ın koruma altına aldığı temel hakların özellikleri ile ilgili bulmaca hazırlanabilir.

Öğrencilerden dinin korunmasını amaçladığı temel haklarla ilgili bir kavram haritası oluşturması istenebilir.

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

D1. Adalet, D5. Duyarlılık, D6. Dürüstlük, D9. Merhamet, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’i Müslümanların ilahi kitabı olarak tanıdığı ve onun özellikleri hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Kur’an-ı Kerim hakkında sorular yöneltilerek öğrencilerin ön bilgileri harekete geçirilir ve sorulara verdikleri cevaplara göre hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Öğrencilere “Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri nelerdir?” sorusu sorulur. Mevcut hazır bulunuşlukları ile 5. sınıf “Kur’an-ı Kerim” ünitesinde öğrendikleri arasında ilişki kurulur.

DKAB.8.4.1
İnsanın Kur’an-ı Kerim’de anlatılan özelliklerini sistematik olarak (E3.7) sentezlemeleri için öğrencilere sorular yöneltilir. Ayet ve hadislerden yararlanılarak insanın Kur’an-ı Kerim’de anlatılan özellikleri belirlenir. Bu özellikler arasında ilişki kurularak insanda iyi ve kötü tarafların bulunduğu açıklanır. Öğrencilerin insanın Kur’an-ı Kerim’de anlatılan özellikleri hakkında özgün bir bütün oluşturarak güzel özellikleri kendi hayatında uygulaması sağlanır. Öğrenciler; insanın Kur’an-ı Kerim’de anlatılan özellikleriyle ilgili elde ettikleri bilgileri öğretmenleriyle birlikte değerlendirerek doğrular ve afiş, broşür, pano, duvar gazetesi gibi yollarla kaydeder (OB1).

DKAB.8.4.2
Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’in rehberliğini odaklanarak (E3.2) özetlemeleri için İslam’ın ana kaynaklarının Kur’an-ı Kerim ve sünnet olduğu hakkında çözümleme yapılır. Öğrencilere “Kur’an-ı Kerim’de yer alan konular hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilerek Kur’an’ın ana konuları inanç, ibadet, ahlak, sosyal hayat ve kıssalar olarak sınıflandırılır. Bu konular ekseninde öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’in rehberliğini fark etmeleri ve elde ettikleri bilgileri kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır. Böylece öğrencilerin ölçülü ve dengeli olmaları (D1.3), insana ve topluma değer vermeleri (D5.1) ve görev bilincine sahip olmaları (D16.3) beklenir.

DKAB.8.4.3
Kur’an-ı Kerim’e göre Hz. Muhammed’in (sav) insani ve peygamberlik yönü açıklanır. Üsveihasene kavramı Ahzab suresinin 21. ayeti bağlamında ele alınır. Hz. Muhammed’in (sav) güzel ahlakı Kalem suresi 4. ayetten yola çıkılarak incelenir. Günlük hayattaki davranışlarından ve hadislerden verilen örneklerle, Hz. Muhammed’in (sav) doğruluğu ve güvenilir kişiliği (D6.2), merhametli ve affedici oluşu (D9.2), istişareye önem vermesi, davasındaki cesaret ve kararlılığı, hakkı gözetmedeki hassasiyeti (D1.2) ve insanlara değer vermesi (D15.1) açıklanır. Böylelikle güzel ahlakı ve örnek davranışları arasında ilişki kurulur.  Öğrendiklerinden hareketle Hz. Muhammed’in (sav) neden örnek alınması gerektiğine dair öğrencilerin düşüncelerini ifade edebileceği bir etkinlik yapılır.

DKAB.8.4.4
Öğrencilerin Hz. Lokman’ın öğütlerini kendi hayatlarıa yansıtması için Lokman suresi, 12-19. ayetlerde tavsiye edilen davranışlar listelenir ve bu davranışları gözden geçirmeleri istenir. Öğrencilerin Hz. Lokman’ın öğütleri hakkında çıkarımda bulunmaları sağlanır. Böylece öğrenciler, Kur’an-ı Kerim’in insanlara örnek olması ve doğru yolu göstermesi bağlamında Hz. Lokman’ın öğütlerini değerlendirir ve bu öğütleri davranışlarına yansıtmaları hedeflenir (SDB1.3).

DKAB.8.4.5
Öğrencilere “Ayetelkürsi hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilir. Ayetelkürsi’nin anlamı, içerdiği mesajlar ve nerelerde okunduğu hakkında bilgi verilir. Ayetelkürsi’nin doğru telaffuzunu öğretmek için öğrencilerin genel ağ araçlarını tanımaları ve kullanmaları sağlanır. Ayetelkürsi’yi dinlemek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı genel ağ adresleri belirlenir. Öğrencilerin bu adresleri kullanmaları sağlanarak (OB2) ayetin doğru telaffuzunu öğrenmeleri için dinleme etkinliği yapılır. Öğrencilerin bu ayeti kendine güvenerek (E1.5) okuması için sesli okuma etkinliği yapılabilir. Ayetin anlamı incelenir. Ayetin anlamından çıkarılacak mesajlarla ilgili etkinlikler yapılarak ayet değerlendirilebilir. Öğrencilerin ayetin anlamını kendi hayatı için anlamlı hâle getirmesi sağlanır. Öğrencilerin Ayetelkürsi’nin anlamını değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri için yazma etkinliği yapılabilir.

Öğrencilerden Kur’an-ı Kerim’in ana konuları hakkında bilgi grafiği hazırlaması istenebilir. Ünitede öğrenilen konular bağlamında “Kur’an’ı Tanıyalım” bülteni veya panosu hazırlanabilir.

Konuyla ilgili yazılmış hikâyeler, görsel materyaller ve etkileşimli dijital uygulamalar kullanılabilir.

-

D3. Çalışkanlık

-

Öğrencilerin, Müslüman bilim insanlarının varlığı hakkında bilgi sahibi olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Müslüman bilim insanlarından kimleri tanıyorsunuz?” ve “Bu bilim insanlarının öncü çalışmaları nelerdir?” soruları sorularak konuya dair bilgi düzeyleri kontrol edilir.

İslam kültür ve medeniyetine ait unsurlar örneklendirilerek bunlar ile ünite arasında bağlantı kurulur.

DKAB.8.5.1
İslam kültür ve medeniyetinin esasları hakkında öğrencilere farkındalık kazandırmak ve konuya ilgilerini çekmek için sorular yöneltilir (E3.8). Kültür ve medeniyet kavramları açıklanır. İslam kültür ve medeniyetine ait örnekler verilerek öğrencilere kültürel mirasın önemi fark ettirilir. İslam kültür ve medeniyetinin esasları bütünsellik, özgünlük, evrensellik ve bilimsellik olarak belirlenir. Bu esaslar arasında parça-bütün ilişkisi kurulur. Öğrencilerin bu esasları birleştirerek İslam kültür ve medeniyeti hakkında bir metin yazması veya afiş, pano vs. hazırlaması sağlanır.

DKAB.8.5.2
Öğrenciler bilim kavramını tanımlar. Öğrencilerin, İslam’ın bilime verdiği önem hakkında merak ettikleri soruları sormaları (E3.8) için sınıfta uygun bir ortam oluşturulur ve sorulan sorular cevaplanır. Öğrencilerin konuyla ilgili bilgi toplaması sağlanır. İslam dininin akla, düşünmeye, eğitime verdiği önem ayet ve hadislerin ışığında açıklanır. İslam biliminde Hz. Ali’nin önemi vurgulanır. Öğrenciler elde ettikleri bilgileri öğretmen rehberliğinde doğrulayarak değerlendirir. Öğrenciler bu bilgiler üzerinden çıkarım yapar. Konuyla ilgili olarak Bilim ve Teknoloji Haftası’na değinilir.

DKAB.8.5.3
Öğrencilerden Müslüman bilim insanlarının hayat hikâyeleriyle ilgili kaynaklara dayanarak sistematik (E3.7) bir şekilde araştırma yapması ve onların bilim ve kültüre katkısını farketmesi sağlanır. Çalışmaların değerinin ve özgünlüğünün öneminin anlaşılması için Müslüman bilim insanlarının bilim ve kültüre katkısı, yaşadıkları dönemlerin koşulları içerisinde açıklanır. Konu içerisinde Cabir bin Hayyan, Harizmi, Fatıma el-Fihrî, İbni Sina, İbnülheysem, Cezeri, İbni Haldun, Ali Kuşçu, Mimar Sinan ve Fuat Sezgin isimlerine yer verilir. Bu bilim insanlarının içinde yaşadıkları dönemin zorluklarına rağmen çalışmalarını azim ve kararlılıkla (D3.1) sürdürdüklerinin üzerinde durulur. Öğrenciler bu bilim insanlarının çalışkanlıklarını örnek almaları konusunda teşvik edilir. Öğrencilerin, Müslüman bilim insanlarının bilim dünyasına katkıları ve bu katkıların günümüze kadar devam eden etkilerini analiz etmeleri sağlanır. Müslüman bilim insanlarının koşulları günümüz koşullarıyla karşılaştırılır ve değerleri açıklanır. Çalışmalarının günümüzdeki yansımaları hakkında farkındalık kazandırılır.

Öğrencilere merak ettikleri bir bilim insanının hayatını araştırarak sunu hazırlama görevi verilebilir. (Farabi, Uluğ Bey vb.)

Öğrencilere, ünitede bilgi verilen bilim insanlarının isimlerinden ve bu insanların öne çıktığı bilim alanlarından oluşan eşleştirme etkinliği yaptırılabilir. Bu bilim insanlarının isimlerini içeren bir bulmaca veya kelime avı hazırlanabilir.