Ortaöğretim Veri Seti Json Al Kilitli

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun öğrenme çıktıları, süreç bileşenleri ve detaylı müfredat bilgileri.

Detayları Görüntüle

Bu derse ilişkin güncel veri setine ve içerik çerçevesine erişmek için kilidi açmanız gerekmektedir.

Giriş Yap / Üye Ol
10 Öğretim Programı Unsurları

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.8. Sorgulama

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

Değerler

D10. Mütevazılık, D16. Sorumluluk

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Kelam
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.10.1.1. İslam’da bilginin yerini ve kaynaklarını çözümleyebilme
a) İslam düşüncesinde bilginin yerini ve kaynaklarını inceler.
b) İslam düşüncesinde bilginin yeri ve kaynakları arasındaki ilişkiyi belirler.

DKAB.10.1.2. Allah-âlem ilişkisini tefekkür ederek sorgulayabilme
a) Allah-âlem ilişkisiyle ilgili merak ettiklerini tanımlar.
b) Allah-âlem ilişkisini anlayabilmek için sorular sorar.
c) Allah-âlem ilişkisi hakkında İslam’ın temel kaynaklarından bilgi toplar.
ç) Allah-âlem ilişkisi hakkında topladığı bilgileri değerlendirir.
d) Allah-âlem ilişkisi hakkında topladığı bilgilerden çıkarım yapar.

DKAB.10.1.3. İsra suresi 36 ve Mülk suresi 23. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM’DA VARLIK VE BİLGİ
Konu:

İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları
Allah-Âlem İlişkisi
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, kavram haritası, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Allah-âlem ilişkisiyle ilgili bir deneme yazma, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “bilgi toplama, inceleme, yorumlama, dil ve anlatım kurallarına uyma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin, ilahi kitapların insanlara yol göstermek amacıyla Allah (cc) tarafından gönderildiğini bildikleri, görülen ve görülemeyen varlıklar hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerin İslam’da varlık ve bilgi alanında merak ettiği konular tespit edilerek hazır bulunuşluk düzeyleri kontrol edilir.

Köprü Kurma

Salim duyular, selim akıl ve sadık haberle elde edilebilecek bilgiler sınıflandırılır. Bu sınıflandırmaya uygun örnekler bulunarak konuyla köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.10.1.1
Öğrencilere varlık, nesne, olay ve olgular hakkındaki bilgileri nasıl elde ettikleri sorulur. Öğrencilerin verdikleri cevaplar dikkate alınarak bilgi kaynaklarının neler olduğu incelenir (SDB2.1). Öğrenciler bu kaynaklardan yararlanarak bilgi ve bilginin kaynakları arasındaki ilişkileri öğretmen rehberliğinde belirler (E3.4). Bu süreçte zihin haritası kullanılabilir. Doğru bilgi, doğru inanç ve doğru davranış arasındaki ilişkiden yola çıkılarak doğru bilginin önemine değinilir. İslam düşüncesinde bilgi ve kaynakları, bilginin değeri ve önemi farklı disiplinler dikkate alınarak açıklanır (OB1). Bilgi kaynaklarının öznel ve nesnel gibi farklı sınıflandırmaları ele alınır. İslam’da nesnel bilgi kaynakları sadık haber, selim akıl ve salim duyular olarak belirlenir. Doğru bilgiyi elde etmeye yönlendirilerek duygu, düşünce ve davranışlarından sorumlu olduğu öğrenciye fark ettirilir (D16.1, SDB1.2). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası kullanılabilir.

DKAB.10.1.2
Öğrenciler Allah-âlem ilişkisiyle ilgili merak ettiklerini tanımlar. Öğrenciler Allah-âlem ilişkisini  anlayabilmek için sorular sorar (E3.8). Bu süreçte bilgi kutusu tekniği kullanılabilir. Zihin haritaları oluşturularak görülen (şehadet) ve görülemeyen (gayb) âlem, varlık türleri (insan, hayvan, bitki, melek, cin, şeytan) hakkında öğrencilerin görüşlerini paylaşmaları istenir. Öğrenciler, gözlem yoluyla edindiği bilgiler çerçevesinde insanın âlemdeki yerini bilir ve Allah (cc) karşısındaki konumunun farkına varır (D10.1). Öğrencilerin konuyla ilgili İslam’ın temel kaynaklarından bilgi toplamalarına imkân tanınır. Kelam ilminin Allah-âlem ilişkisine dair yaklaşımı dikkate alınarak konu aktarılır. Öğrenciler edindikleri bilgileri öğretmen  rehberliğinde değerlendirerek çıkarımda bulunur (E3.6). Düşün-eşleş-paylaş tekniği bu süreçte kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorulara yer verilebilir.

DKAB.10.1.3
İsra suresi 36 ve Mülk suresi 23. ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Allah-âlem ilişkisini inceleyen bazı makalelerin okunması sağlanıp bu makalelerin özetlenmesi istenebilir. Özetlenen makalelerden elde edilen veriler afiş şeklinde tasarlanıp öğrenciler tarafından sınıfta  sergilenebilir.

Destekleme

Görsel ve interaktif materyaller kullanılarak İslam düşüncesinde bilgi kuramı ve bilginin kaynaklarının anlaşılması kolaylaştırılır. Örneğin vahiy, akıl ve beş duyunun nasıl bilgi kaynağı olduğunu açıklayan animasyonlar veya şemalar hazırlanır.
Allah-âlem ilişkisini ve Kur’an-ı Kerim’deki mesajları anlamalarını sağlamak için öğrencilere kısa, öz ve anlaşılır açıklamalar yapılır. Bu konularda örnek olay incelemeleri veya hikâye anlatımı gibi yöntemler kullanılır. Derste grup çalışmaları ve tartışmalar düzenlenerek öğrencilerin birbirlerinden öğrenmeleri teşvik edilir ve sınıf içi etkileşim artırılır.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 16  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.16.1. Tümevarıma Dayalı Akıl Yürütme, KB2.20. Sentezleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim

Değerler

D11. Özgürlük, D14. Saygı, D15. Sevgi

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Felsefe
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.10.2.1. Allah’ın (cc) varlığının delilleri üzerine akıl yürütebilme
a) Allah’ın (cc) varlığının delilleriyle ilgili öğrendiklerinden hareketle gözlemler yapar.
b) Varlıklar arasındaki örüntüleri bulur.
c) Varlıklar hakkında yaptığı gözlemler ve bulduğu örüntüler üzerinden genellemeler yapar.

DKAB.10.2.2. Allah’ı (cc) gereği gibi tanıyabilmek için O’nun isim ve sıfatlarını hayata yansıması bakımından sentezleyebilme
a) Ayet ve hadislerden hareketle Allah’ın (cc) isim ve sıfatlarını inceler.
b) Allah’ın (cc) isimleri ve sıfatları arasında ilişki kurar.
c) Allah’ın (cc) isimlerinden ve sıfatlarından hareketle Allah (cc) hakkında bütüncül bir bakış açısı oluşturur.

DKAB.10.2.3. Haşr suresi 22-24. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: ALLAH’I TANIMAK
Konu:

Allah’ın Varlığının Delilleri
Allah’ı İsim ve Sıfatlarıyla Tanımak
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; öğrenme günlüğü, fanzin, 3-2-1 kartı, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Allah’ın (cc) varlığının delilleri, esma ve sıfatları konusunda sınıf içerisinde öğrenilen bilgilerden oluşan bir sunum hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “kaynakları kullanma, bilgi toplama, dil ve anlatım kurallarına uygunluk” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin İslam’a göre Allah’ın (cc) tek ilah ve mutlak yaratıcı olduğu bilgisine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “Allah’ın (cc) varlığının kanıtlanması noktasında neler biliyorsunuz, yaratılanlar Allah’ın (cc) varlığına işaret eder mi, Allah’ın (cc) isim ve sıfatları denilince aklınıza gelenler nelerdir?” soruları yöneltilerek verdikleri cevaplarla öğrencilerin ön bilgileri kontrol edilir.

Köprü Kurma

Gökyüzü, bitkiler, hayvanlar, insanlar gibi Allah’ın (cc) yarattığı varlıklarla ilgili belgeseller izletilerek O’nun ilmi, iradesi ve kudretine dikkat çekilir. Yaratılan her şeyin Allah’a (cc) muhtaç olduğu gerçeği üzerinden konuyla köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.10.2.1
Öğrencilerin yaratılan varlıkları düşünerek gözlemler yapması ve bu gözlemler üzerinden varlıklar arasındaki örüntüleri bulması sağlanır (E1.1, E3.4). Evrendeki düzenle ve tabiat olaylarıyla ilgili gözlemlerini arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (SDB2.1). Bu süreçte düşün-eşleş-paylaş tekniği kullanılabilir. Öğrenciler varlıklarla ilgili yaptığı gözlemler ve bulduğu örüntüler üzerinden genellemelere ulaşır. Öğrenciler, Allah’ın (cc) varlığı konusunda duygu, düşünce ve genellemelerini etki altında kalmadan beyin fırtınası tekniğiyle özgürce ifade ederler (D11.1). Allah’ın (cc) varlığını ispatlamak için kozmolojik, teleolojik (gaye ve nizam), ontolojik ve dinî tecrübe delilleri detaya girilmeden anlatılır. Bu deliller sunulurken ayet ve hadislerden faydalanılır. Bu bağlamda Hz. İbrahim kıssasına yer verilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrenme günlüğü kullanılabilir.

DKAB.10.2.2
Öğrenciler öğretmen rehberliğinde ayet ve hadislerden faydalanarak Allah’ın (cc) isim ve sıfatlarını inceler (OB1). Öğrenciler esmayıhüsnadan hareketle Allah’ın (cc) aşkın bir varlık olarak insana ve kâinata karşı ilgisiz olmadığı konusunda çıkarımda bulunur. Bu kapsamda Allah’ın (cc) isimleri üç farklı açıdan ele alınır. Bunların kendisine mahsus olan, kâinatı ve insanı ilgilendiren isimler olduğu vurgulanır. Kendisine mahsus olanlar zatî isimler şeklinde ifade edilir. Kâinatla ilgili isimler tabiatın yaratılış ve işleyişi ile ilgilidir. İnsanı ilgilendirenler ise Allah-insan ilişkisinde insanı muhatap alan ve mükellef kılan ilahî isimlerdir. Buradan hareketle Allah’ın (cc) isimlerinin (Rahman, Rahim, Melik, Rezzak, Halık gibi) ve sıfatlarının (Kelam, İlim, İrade, Kudret ve Tekvin gibi) anlamları açıklanır. Bu isim ve sıfatların varoluşa yansıması öğrenciler tarafından örneklendirilir. Süreçte grafik düzenleyiciler kullanılabilir. Öğrenciler bu isim ve sıfatları birbiriyle ilişkilendirir. Allah’ın (cc) isimleri ve sıfatları hakkında öğrenciler bütüncül bir bakış açısı oluşturur. Bunun için çeşitli tartışma teknikleri (panel, zıt panel, kollegyum, münazara, sokratik çember) kullanılabilir (OB1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden fanzin hazırlamaları istenebilir. Yapılan çalışmalar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrenciler, Allah’ın (cc) yarattığı canlı ve cansız her varlığın değerli olduğunu düşünerek varlıklara karşı saygılı olur (D14.4). Allah’ın (cc) Rahman isminin yansımalarını gözlemleyerek bütün canlılara karşı şefkat gösterir (D15.1).

DKAB.10.2.3
Haşr suresinin 22-24. ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilere alanın önemli isimlerinden İbni Sina ve İbni Tufeyl’in Hay bin Yakzan isimli eserleri tavsiye edilebilir.
Öğrencilerden varlıklar arasındaki uyumu anlatan kısa videolar hazırlamaları istenebilir.
Allah’ın (cc) varlığının delillerine yönelik yapılmış akademik çalışmalar, makale ve kitapları araştırması, incelemesi elde ettiği bulgulardan en önemli gördüklerini afiş şeklinde tasarlayıp sınıf panosunda sergilemesi istenebilir.
Öğrencilerden kozmolojik ve teleolojik deliller hakkında araştırma yapmaları ve elde ettikleri sonuçları sunmaları istenebilir.
Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde geçen Allah’ın (cc) isimleri ile ilgili esmayıhüsna sözlüğü hazırlamaları istenebilir.

Destekleme

Allah’ın (cc) yarattığı varlıklar ve onların arasındaki ilişkileri gözlemlemek için etkileşimli sanal dış mekân etkinlikleri düzenlenir. Bu sayede öğrencilerin doğrudan gözlem yaparak kavramları daha iyi anlayabilmeleri sağlanır. Öğrencilerin metinleri daha iyi anlamaları ve yorumlamaları için görsel ve işitsel materyaller kullanılır. Öğrencilere Kur’an ayetlerinin mesajlarını özetlemeleri ve sınıflandırmaları için adım adım izlenebilecek çalışma yaprakları veya interaktif dijital araçlar sunularak öğrenme desteklenir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.14. Yorumlama, KB2.20. Sentezleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1 Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D1. Adalet, D11. Özgürlük, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Felsefe, Sosyoloji, Türk Dili ve Edebiyatı
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.10.3.1. İslam’ın evrensel mesajlarından biri olan tevhit ilkesi hakkında bilgi toplayabilme
a) İslam’da tevhit ilkesi hakkında bilgiye ulaşmak için kullanacağı kaynakları araştırır.
b) Belirlediği kaynaklardan İslam’da tevhit ilkesi hakkında bilgileri bulur.
c) İslam’da tevhit ilkesi hakkında elde ettiği bilgileri ayet ve hadisler ışığında doğrular.
ç) İslam’da tevhit ilkesi hakkında elde ettiği bilgileri kaydeder.

DKAB.10.3.2. İslam’ın adalet ve eşitlik ilkeleri arasındaki ilişkiyi sentezleyebilme
a) İslam’ın adalet ve eşitlik kavramlarını araştırır.
b) İslam’ın adalet ve eşitlik kavramları arasında ilişki kurar.
c) İslam’ın adalet ve eşitlik kavramlarını birleştirerek özgün bir bütün oluşturur.

DKAB.10.3.3. İslam ve barış ilişkisini yorumlayabilme
a) İslam ve barış ilişkisini inceler.
b) İslam ve barış ilişkisini bağlamı içerisinde kendisi için anlamlı hâle getirir.
c) İslam ve barış ilişkisini nesnel ve doğru bir şekilde ifade eder.

DKAB.10.3.4. Nahl suresi 90, Nisa suresi 58 ve Bakara suresi 208. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM’IN EVRENSEL MESAJLARI
Konu:

İslam’ın Tevhit İlkesi
İslam’da Adalet ve Eşitlik
İslam ve Barış
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; özet metin, açık uçlu sorular, boşluk doldurma, doğru yanlış, çalışma yaprağı, küçürek hikaye, dereceleme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.
Adalet konusuyla ilgili bir roman, şiir ya da hikâyenin okunup tahlilini yapma ve raporlaştırma, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “tahlilin yeterliliği, dil ve anlatım kurallarına uyma, raporlaştırma” ölçütlerine göre öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Eşitlik, adalet ve barış kavramlarının evrensel değerler arasında olduğunu öğrencilerin bildiği kabul edilir.

Ön Değerlendirme Süreci

İslam’da evrensel mesajların neler olduğu hakkında beyin fırtınası tekniğiyle öğrencilerin görüşlerini ifade etmeleri sağlanır. Verilen cevaplara göre öğrencilerin hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Köprü Kurma

Dünyadaki sorunlar (savaş, göç, açlık gibi) gündeme getirilerek bir tartışma ortamı oluşturulur. Bu tür sorunların çözümü İslam’ın adalet, barış ve eşitlik anlayışıyla ilişkilendirilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.10.3.1
Öğrenciler tevhit kavramının tanımı hakkında bilgi elde edeceği kaynakları araştırır. Öğretmen rehberliğinde hangi kaynaklardan faydalanacağını belirler. Belirlediği kaynaklardan tevhit ilkesiyle ilgili bilgilere ulaşır. Ulaştığı bilgileri ayet ve hadisler ışığında doğrular. Tevhidin İslam’ın evrensel mesajlarından biri olduğunu öğrencinin fark etmesi sağlanır. Bu bağlamda Hz. Nuh kıssasından yola çıkılarak bütün peygamberlerin ortak mesajının tevhit olduğu vurgulanır. Elde ettiği bilgileri düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle arkadaşlarıyla paylaşır (SDB2.1). Ölçme değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden özet metin hazırlamaları istenebilir. Yazılan metinler dereceleme ölçeği ile değerlendirilebilir.

DKAB.10.3.2
Adaletin İslam’ın evrensel mesajlarından biri olduğu ayet ve hadisler bağlamında ele alınır. Allah’ın (cc) Adl ismine vurgu yapılır. İslam’da adaletin ilkelerini ve önemini araştırır. Adalet kavramı çerçevesinde öğrenciler; eşitlik, hakkaniyet (D1.1), dürüstlük, şeffaflık, tarafsızlık, emanet, liyakat, ahde vefa, insanın saygınlığı ve hesap verebilirlik ilkeleri arasındaki ilişkiyi tespit eder (OB1). Örnek olay inceleme tekniği bu süreçte kullanılabilir. İslam dininin adalet ve eşitlik konusundaki yaklaşımına ilişkin açıklamalar yapılır. Bütün insanların Allah (cc) katında eşit oluşu; kadın-erkek, işveren-işçi, amir-memur, zengin-fakir gibi ayrımların İslam’a göre insanlara bir üstünlük sağlamadığına vurgu yapılır, insanı değerli kılan özelliğin takva olduğu belirtilir (SDB2.3,E3.7). Bu kapsamda Veda Hutbesi’ne de değinilir. Öğrenciler konuyla ilgili ayet ve hadislerden hareketle, İslam’da, adalet ve eşitlik kavramları arasında ilişki kurar. Altıgen düşünme tekniği bu süreçte kullanılabilir. Öğrenciler adalet ve eşitlik konularında İslam’ın bakış açısını anlayarak özgün bir bütün oluşturur. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilere adalet ve eşitlik konusu hakkında küçürek hikâye yazma görevi verilebilir. Yapılan çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

DKAB.10.3.3
İslam kelimesinin anlamı sulh, selam, emniyet ve güven kavramlarıyla verilir. İslam kavramı kişinin  kendisiyle ve diğerleriyle barış içinde yaşaması bağlamında ele alınır. Öğrenciler, Medine Dönemi’nde toplumsal barışın tesisi amacıyla Hz. Peygamber’in uygulamalarından hareketle İslam ve barış ilişkisini inceler. Öğrenciler Medine’de yaşanmış bir örnek olay üzerinden İslam ve barış ilişkisini kendisi için anlamlı hâle getirir (SDB1.1). İslam ve barış konusu ele alınırken cihat kavramına yer verilir. Cihadın; İslam tarihindeki bazı örneklerine, Anadolu ve Balkanlar’ın İslamlaşmasındaki rolüne, yakın tarihimizdeki Çanakkale Muharebeleri, Millî Mücadele süreci ve 15 Temmuz’da olduğu gibi barışı sağlama ve vatanı savunmadaki rolüne vurgu yapılır (D11.1). Cihat kavramı anlam genişliği göz önünde bulundurularak salt savaş ile sınırlandırılmadan tüm boyutlarıyla ele alınır. Cihadın farzıayn ve farzıkifaye olduğu durumlara değinilir. Bu kapsamda ceht, mücahede, davet, tebliğ, irşat, emir bilmaruf ve nehiy anilmünker, kıtal/mukatele ve şehadet kavramlarına yer verilir. Cihat kavramının öncelikle kişinin nefsiyle mücadelesi anlamında kullanıldığı belirtilir (E2.2). Güncel sorunlara (savaşlar, ekonomik ve sosyal problemler vb.) atıf yapılır. Öğrenciler, İslam’ın barış konusundaki yaklaşımını tarihten günümüze bir arada yaşama deneyimlerinden hareketle nesnel, doğru ve anlamını değiştirmeyecek bir şekilde ifade eder. Bu süreçte öğrencilerin her durumda vatanını sevme ve koruma bilincini kazanmaları sağlanır (D19.1). Bu bağlamda Gaziler Haftası ve 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü etkinliklerine dikkat çekilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.10.3.4
Nahl suresi 90. ayet, Nisa suresi 58. ayet ve Bakara suresinin 208. ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul  sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türlerinden oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

İslam’ın evrensel mesajlarının günlük hayattaki uygulamalarına örnek olarak Veda Hutbesi sınıfta okutularak adalet, eşitlik ve barış kavramları üzerinden tahlil edilebilir.
Öğrencilerden adalet, barış ve eşitlik konularında bir poster, sunu veya bilgi grafiği hazırlamaları istenebilir.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Sözleşmeleri’nde yer alan barışa yönelik ifadelerle Kur’an ve hadislerde yer alan barış ifadelerindeki benzerliklerin raporlanması ve sınıfa sunulması istenebilir.

Destekleme

Öğrenciler dijital içerik (sesli metin, video vb.), soru cevap etkinlikleri ile desteklenebilir.
Öğrencilerden İslam’ın evrensel mesajlarına dair kavramların anlamlarını sözlükten bularak not etmeleri ve arkadaşlarıyla paylaşmaları istenebilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 12  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.14. Yorumlama

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D5. Duyarlılık, D8. Mahremiyet, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Bilişim Teknolojileri, Coğrafya, Felsefe
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.10.4.1. İnsan, çevre ve ahlak arasındaki ilişkiyi yorumlayabilme
a) İnsan, çevre ve ahlak arasındaki ilişkiyi inceler.
b) Çevreye karşı ahlaki sorumluluklarını bağlamından koparmadan kendi yaşantısı için anlamlı hâle getirir.
c) İnsan ve çevre arasındaki ilişkiyi nesnel bir biçimde ifade eder.

DKAB.10.4.2. Teknoloji ve ahlak ilişkisini çözümleyebilme
a) Teknoloji ve ahlakla ilgili unsurları araştırır.
b) Teknoloji ve ahlakla ilgili unsurlar arasındaki ilişkileri belirler.

DKAB.10.4.3. Çevre ve teknoloji ilişkisini özetleyebilme
a) Çevre ve teknoloji ilişkisi ile ilgili çözümleme yapar.
b) Çevre ve teknoloji arasındaki ilişkileri sınıflandırır.
c) Çevre ve teknoloji ilişkisini açıklar.

DKAB.10.4.4. Rum suresi 41. ayetin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayette geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: DİN, ÇEVRE VE TEKNOLOJİ
Konu:

İnsan, Çevre ve Ahlak
Teknoloji ve Ahlak
Çevre ve Teknoloji
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; balık kılçığı diyagramı, 3-2-1 kartı, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.
Çevre ve teknoloji ilişkisiyle ilgili düzenlenecek bir konferans için konuşma metni hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “konuyu araştırma, kaynak kullanma, metnin konuyu kapsaması, dil ve anlatım kurallarına uygunluk” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin çevreyi korumak ve teknolojiyi verimli kullanmak konusunda temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

“Yarın kıyametin kopacağını bilseniz bile elinizdeki fidanı dikiniz.” (İbn Hanbel, III, 184.) hadisinden hareketle öğrencilerin din ve çevre konusundaki görüşleri alınarak hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Köprü Kurma

İslam’ın temel ilkeleri çerçevesinde, çevre ve teknolojiyle ilgili güncel problemler ele alınarak gerçek yaşamla köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.10.4.1
Öğrencilerin insan, çevre ve ahlak arasındaki ilişkiyi fıtrat, denge, ölçü ve bütünlük kavramları ekseninde incelemesi sağlanır. Konuyla ilgili belgesel veya görsellerden yararlanılarak çevresel sorunların hayata etkileri üzerinde durulur (OB8). Öğrenciler çevreye karşı ahlaki sorumluluklarını kendi yaşantısı için anlamlandırır. Yer altı ve yer üstü kaynaklarını amacına uygun kullanır. İsrafın olası zararlarını fark eder (D17.2). İnsan ve çevre arasındaki ilişkiyi İslam’ın çevreye dair temel ahlaki ilkelerini dikkate alarak ifade etmelerine imkân verilir (SDB2.3). Bu süreçte arkadaşa öğret tekniği kullanılabilir. Güncel çevre sorunlarına değinilerek öğrencilerin çevreye karşı sorumluluklarının farkına varmaları konuşma halkası tekniğiyle sağlanabilir (E2.2, D16.2). Çevre sorunlarını (biyoçeşitliliğin kaybı, çevre kirliliği ve bilinçsiz su tüketimi vb.) merak etmeleri sağlanarak ve gelecek yıllarda bu sorunların ne düzeyde küresel sorunlara dönüşebileceğine dair görüşlerini beyin fırtınası tekniği ile belirtmelerine imkân verilir (E1.1, D18.3, SDB2.3). Bu şekilde öğrenciler farklı açılardan olaylara bakarak problemlere çözümler bulur. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında balık kılçığı diyagramı kullanılabilir.

DKAB.10.4.2
Teknoloji ve ahlak arasındaki ilişki güncel teknolojik gelişmelerle bağlantı kurularak incelenir. Öğrenciler teknoloji ve ahlakla ilgili unsurları araştırır. Bu süreçte çift sütun tekniği kullanılabilir. Teknolojinin geliştirilmesinde ve kullanılmasında ahlaki kurallara dikkat edilmesi gerektiği vurgulanır. Teknoloji ve ahlak arasındaki ilişkinin belirlenmesinde örnek olay incelemesi tekniği kullanılabilir (OB2, SDB1.1). Öğrencilerin sosyal medya, genetik, biyoteknoloji, yapay zekâ, savaş teknolojisi, sanal gerçeklik, dijital oyunlar gibi teknolojik alanlarda sorumluluk bilincine sahip olması, kişisel hakların ve verilerin korunması ile mahremiyet ilkelerine uygun davranışlar geliştirmesi hedeflenir. Bu süreçte Kişisel Verileri Koruma Günü ile ilgili etkinlikler hakkında bilgi verilebilir. Öğrenciler, kendisinin, ailesinin ve başkalarının özel alanını ve bilgilerini korur; başkalarının özgürlüklerini ihlal etmez ve kişisel sınırlara saygı duyar (D8.1, D14.2). Drama tekniği bu süreçte kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında dijital öykü yazılması istenebilir ve hazırlanan öyküler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

DKAB.10.4.3
Teknolojik gelişmelerin sebep olduğu çevre problemleri ile ilgili (iklim değişikliği, ormanların yok edilmesi, nesli tükenme tehlikesi altında olan hayvanlar, çarpık kentleşme, tüketim bağımlılığı vb.) belgesel veya kısa film izletilerek öğrencilerin çevreye ve canlılara ilişkin duyarlılık kazanmaları sağlanabilir (D5.4). Çevre ve teknoloji ilişkisi incelenir. Öğrencilerin bu ilişkileri çözümlemesi çember tekniği kullanılarak sağlanabilir. Mevcut sorunların sınıflandırılmasında 5N1K tekniği kullanılabilir (SDB2.3). Öğrenciler “Ben Olsam Ne Yapardım?” etkinliği ile çevre sorunlarına dair açıklama yaparak çözüm üretirler (SDB1.1, E2.1, OB8). Konu kapsamında Çevre ve İklim Değişikliği Haftası ile Dünya Su Günü etkinlikleri hakkında bilgi verilebilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartları kullanılabilir.

DKAB.10.4.4
Rum suresinin 41. ayeti Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öz değerlendirme formu kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Günümüzdeki çevre ve teknoloji sorunlarını konu edinen fotoğraf ve kısa film yarışmaları düzenlenerek öğrencilerin mevcut potansiyellerini keşfetmeleri sağlanır. Teknolojik bağımlılıklar hakkında Yeşilay’ın Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı’ndaki materyallerinden faydalanılabilir.

Destekleme

Özel öğretim yöntemleri kullanılarak öğrencinin çevre ve teknoloji hakkında merak ettikleri soruları sormaları ve cevap bulmaları anlamında etkinlikler planlanabilir. Öğrenciler gruplara ayrılarak akran öğretimi uygulanabilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 12  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.20. Sentezleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D14. Saygı

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.10.5.1. Dinî yorum farklılıklarının ortaya çıkış sebeplerini sentezleyebilme
a) Dinî yorum farklılıklarının ortaya çıkış sebeplerinin neler olduğunu belirler.
b) Dinî yorum farklılıklarının ortaya çıkış sebepleri arasında ilişki kurar.
c) Dinî yorum farklılıklarının ortaya çıkış sebepleriyle ilgili bütünsel bakış açısına ulaşır.

DKAB.10.5.2. İslam düşüncesindeki itikadi-siyasi ve fıkhi yorumları karşılaştırabilme
a) İslam düşüncesindeki itikadi-siyasi ve fıkhi yorumların özelliklerini ve konu ile ilgili temel kavramları açıklar.
b) İslam düşüncesindeki itikadi-siyasi ve fıkhi yorumların özelliklerine ilişkin benzerlikleri listeler.
c) İslam düşüncesindeki itikadi-siyasi ve fıkhi yorumların özelliklerine ilişkin farklılıkları listeler.

DKAB.10.5.3. Hucurat suresi 13. ayetin mesajını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayette geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM DÜŞÜNCESİNDE İTİKADİ-SİYASİ VE FIKHİ YORUMLAR
Konu:

Dinî Yorum Farklılıklarının Sebepleri
İslam Düşüncesinde İtikadi-Siyasi ve Fıkhi Yorumlar
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; bilgi haritası, yapılandırılmış grid, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.
İslam düşüncesindeki yorum farklılıkları konusunda bilgi grafiği hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “bilgi toplama, dil ve anlatım kurallarına uygunluk, uygun görsel kullanma, kaynak kullanma, metnin konuyu kapsaması” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Farklı dinî yorumların var olduğunu bildikleri ve Hanefilik, Şafiilik hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere daha önce duydukları bir mezhep olup olmadığı sorusu sorulur. Öğrencilerden konuyla ilgili geçmiş bilgilerinden faydalanmaları istenir. Dijital öğrenme platformları kullanılarak uygun videolar izletilir ve insanların yorum farklılıklarının nelerden kaynaklandığı ve bunların sebeplerinin neler olabileceği soruları öğrencilere yöneltilir. Böylece öğrencilerin din ve dinî yorum hakkında hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Köprü Kurma

İnsanların karşılaştıkları olaylar hakkında farklı yorumlarda bulunmalarının birçok sebebi vardır. İnsanın karakteri, yetiştiği coğrafya, aldığı eğitim gibi sebepler farklı yorumları ortaya çıkarır. İslam düşüncesindeki itikadi-siyasi ve fıkhi yorumlar da bu bağlamda değerlendirilir. Öğrencilerin herhangi bir konuda farklı fikirler ortaya koymasıyla İslam düşüncesinde ortaya çıkan yorum farklılıklarının sebepleri arasında köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.10.5.1
Öğrenciler dinî yorum farklılıkları hakkında merak ettiklerini sorar (E3.8). Dinî yorum farklılıklarının sebepleri ile ilgili bir metin paylaşılır ve bu metinden hareketle öğrencilerin dinî yorum farklılıklarının sebeplerini belirlemelerine imkân tanınır (OB5). Bu sebepler arasında ilişki kurmaları sağlanır. Beyin fırtınası tekniği bu süreçte kullanılabilir. Öğrencilerin dinî yorum farklılıklarının zenginlik olduğunu, böylece İslam’ın tüm çağ ve coğrafyalarda yaşanabilir hâle geldiğini fark etmeleri ve bütünsel bir bakış açısına ulaşmaları amaçlanır. Bu süreçte zıt panel tekniği uygulanabilir (E3.5). Dinin yanlış  yorumlanmasından doğan sorunların, dinin kendisinden kaynaklanmadığı vurgulanır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında bilgi haritası kullanılabilir.

DKAB.10.5.2
Dinî yorum farklılıklarının itikadi-siyasi, fıkhi konular bağlamında ortaya çıktığı belirtilir. Mezhep, fıkıh, fırka ve tevil kavramları hakkında bilgi verilir. Öğrencilere “Mezhepler hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu yöneltilerek soru-cevap tekniği uygulanabilir. Ehlisünnet başlığı altında itikadi yorumlardan Eşarilik ve Matüridilik; fıkhi yorumlardan Hanefilik, Malikilik, Şafilik ve Hanbelilik; Şia başlığı altında Caferilik hakkında bilgi verilir; Caferiliğin Şia’nın fıkhi yorumu olduğuna vurgu yapılır (E3.7). Öğrenciler, itikadi-siyasi ve fıkhi yorum türleri arasındaki benzerlikler ve farklılıkları listeler. Bu süreçte istasyon tekniği kullanılabilir (E3.10, SDB2.3). İslam düşüncesindeki farklı yorumların zenginlik olduğuna, İslam’ın fikir özgürlüğüne verdiği öneme ve farklı fikirlere saygı duymanın gerekliliğine değinilir (D14.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında yapılandırılmış grid kullanılabilir.

DKAB.10.5.3
Hucurat suresinin 13. ayeti Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öz değerlendirme formu kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerden iktisadi, siyasi ve fıkhi mezhepler ve bu mezheplerin hangi olay veya durumlardan dolayı ortaya çıktığını akademik makalelerden araştırması ve bulgularını özetleyerek arkadaşlarına sunması istenebilir.
Öğrencilerden namaz ibadetinin uygulanışındaki mezhepler arası farklılıkları araştırması istenebilir.

Destekleme

Öğrenciler dijital içerikler (sesli metin, video vb.) ve soru cevap etkinlikleri ile desteklenebilir. Doğru yanlış, boşluk doldurma, eşleştirme, sözcük avı gibi etkinliklerin yanında EBA’da yer alan dijital içerikler de kullanılabilir.

11 Öğretim Programı Unsurları

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.13. Yapılandırma, KB3.3. Eleştirel Düşünme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D11. Özgürlük, D5. Duyarlılık, D16. Sorumluluk

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Felsefe
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.11.1.1. Kader ve kaderle ilgili kavramları yapılandırabilme
a) Kader ve kaderle ilgili kavramları inceleyerek nedensel ilişkiler ortaya koyar.
b) Kader ve kaderle ilgili kavramlara dair elde ettiği bilgilere dayalı olarak bütüncül bir bakış açısı ortaya koyar.

DKAB.11.1.2. İnsan, akıl, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişki hakkında eleştirel düşünebilme
a) İnsan, akıl, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi sorgular.
b) İnsan, akıl, irade ilişkisi bağlamında insanın özgür ve sorumlu bir varlık olduğu ile ilgili akıl yürütür.
c) İnsanın özgürlüğü ve sorumluluğu konusunda akıl yürütmeyle ulaştığı çıkarımları yansıtır.

DKAB.11.1.3. Bakara suresi 286. ayetin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayette geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: KADER, İRADE VE SORUMLULUK
Konu:

İnsan ve Kader
Akıl, İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; bilgi kartı, 3-2-1 kartı, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve açık uçlu sorular kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden performans görevi olarak kaderle ilişkili olarak başarı-başarısızlık hakkında köşe yazısı yazmaları istenebilir. Bu performans görevi “bilgiyi kullanma, dil ve anlatım kurallarına uygunluk, kaynak kullanma, metnin kapsam geçerliliği” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin kadere imanın İslam inanç esasları arasında yer aldığını bildikleri kabul edilir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere kader, akıl, irade ve sorumluluk kavramlarıyla ilgili sorular sorularak öğrencilerin verdikleri cevaplara göre ön bilgileri kontrol edilir.

Köprü Kurma

“İnsanların kendi elleriyle yapıp ettikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu…” (Rum suresi, 41. ayet.) ayet  mealinde verilen mesajla insan iradesi arasında öğrencilerin köprü kurması sağlanır. 

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.11.1.1
Öğrencilerin kaderle ilgili merak ettiklerini sormalarına imkân verilir (E3.8). Soru kutusu tekniği bu süreçte kullanılabilir. Kader ve kaza kavramları hakkında bilgi verilir. “Sünnetullah, afet, rızık, sabır, ömür, ecel, hastalık, sağlık, başarı,  başarısızlık, hidayet, dalalet, hayır, şer, dua, tevekkül, teslimiyet, rıza ve imtihan” kavramları açıklanır. Bu bağlamda Hz. Eyyüb kıssasına vurgu yapılır. Rızık kavramı açıklanırken helal kazancın önemine değinilir. Öğrencilerin bu kavramların  kaderle bağlantısını dikkate alarak nedensel ilişkiler kurmaları ve elde ettiği bilgilerle bütüncül bir bakış açısı ortaya koymaları sağlanır. Toplumda yaygın olan yanlış kader anlayışlarına dikkat çekilir. Öğrencilerin kaderin yanlış  yorumlanmasından doğan sorunların, insanın iradesinden kaynaklandığı çıkarımında bulunmalarına rehberlik edilir. Fay hatları ya da dere yatakları üzerine ev yapmanın ortaya çıkarabileceği olumsuz durumlarla ilgili farkındalığı artırmak için tartışma tekniklerinden yararlanılabilir (D5.2, D16.2). Bu süreçte Dünya Afet Risklerini Azaltma Günü’ne dikkat çekilebilir ve bu konuda etkinlikler yaptırılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında bilgi kartı kullanılabilir.

DKAB.11.1.2
İnsanın aklı sayesinde nesne, olay ve olgulara dair doğru-yanlış, iyi-kötü, güzel-çirkin, hayır-şer ayrımı yapabilen (temyiz ve tefrik kabiliyeti olan) bir varlık olduğu üzerinde durulur. Öğrenciler insan, akıl, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi  sorgular. Bu bağlamda insanın özgürlüğü ve özgürlüğünün sınırları ele alınır (E1.2). İnsan için mutlak özgürlüğün olmadığı ifade edilir ancak insanın, davranışlarında özgürce karar verebildiği sürece sorumlu olduğu vurgulanır (D11.1). Bu  süreçte rol oynama ve drama teknikleri kullanılabilir. Allah’ın (cc) bilgisi ve insanın iradesi arasındaki ilişkinin insanın akıllı, özgür ve sorumlu bir varlık olmasıyla çelişmediği belirtilir. Öğrenciler, insanın özgür ve sorumlu bir varlık olduğu ile ilgili akıl yürütür. Öğrenciler, mükellefiyet kavramıyla insanın özgürce karar vermesi ve kararlarının sorumluluğunu üstlenmesi arasında ilişki kurar (SDB3.3). Bu bağlamda insanın Allah’a (cc), kendisine ve çevresine karşı sorumlulukları  belirlenir (E2.2). Bu süreçte İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası ile ilgili bilgi verilebilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir. 

DKAB.11.1.3
Bakara suresinin 286. ayeti Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette  verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerden insanın Allah’a (cc), kendisine ve çevresine karşı sorumluluklarıyla ilgili bilgi grafiği hazırlamaları istenebilir.

Üniversite sınavına hazırlanan bir öğrencinin hedefe ulaşması sürecinde kader ve sorumluk arasındaki ilişki incelenebilir. 

Destekleme

Kader ve insan ilişkisi konusunda, kavramları açıklamak için günlük hayattan örnekler ve hikâyeler kullanılabilir.

Aklıselim sahibi insan ve aklın hüküm verme kabiliyeti üzerine düşünmeleri için öğrencilere senaryo tabanlı örnek olaylar  sunulabilir. Kur’an-ı Kerim ayetlerinin okunması ve yorumlanmasında, öğrencilere ayetlerin anlamını ve önemini daha iyi  kavrayabilmeleri için görsel ve işitsel destekler sağlanabilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.8. Sorgulama, KB2.9. Genelleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

Değerler

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Tarih, Türk Dili ve Edebiyatı, Felsefe
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.11.2.1. Din tanımlarını ve din ile ilgili yaklaşımları genelleyebilme
a) Din tanımları ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları hakkında bilgi toplar.
b) Din tanımlarının ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları hakkında ortak özelliklerini belirler.
c) Din tanımlarının ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları hakkında ortak olmayan özelliklerini belirler.
ç) Din tanımları ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları hakkındaki örüntüler üzerinden önermede bulunur.

DKAB.11.2.2. Dinin felsefe ve bilimle ilişkisini sorgulayabilme
a) Dinin felsefe ve bilimle ilişkisi hakkında merak ettiklerini tanımlar.
b) Dinin felsefe ve bilimle ilişkisi hakkında sorular sorar.
c) Dinin felsefe ve bilimle ilişkisi hakkında bilgi toplar.
ç) Dinin felsefe ve bilimle ilişkisine yönelik elde ettiği bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Felsefe ve bilimin İslam kültüründeki yerine ve İslam düşüncesine katkılarına dair çıkarımda bulunur.

DKAB.11.2.3. Din ve sanat arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme
a) Din ve sanat ilişkisinin temel unsurlarını araştırır.
b) Belirlediği unsurlar arasındaki ilişkileri tespit eder.

DKAB.11.2.4. Al-i İmran suresi 190-191. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: DİN, FELSEFE, BİLİM VE SANAT
Konu:

Din
Din, Felsefe ve Bilim
Din ve Sanat
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, kavram haritası, 3-2-1 kartı, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Dinin felsefe, bilim ve sanatla ilişkisiyle ilgili bir blog yazısı yazma, performans görevi olarak verilebilir (Türk Dili ve Edebiyatı). Bu performans görevi, “bilgi toplama, yorumlama, içerik, özgünlük, dil ve anlatıma uygunluk” ölçütlerine göre  dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin bu ünitede din, felsefe, bilim ve sanat kavramlarına aşina oldukları ve bu kavramlarla ilgili deneyim ve  gözleme dayalı fikirlerinin olduğu kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

“Din nedir, felsefe nedir, bilim nedir ve sanat nedir?” soruları sırayla yöneltilir. Verilen cevaplardan yola çıkılarak öğrencilerin hazır bulunuşlukları tespit edilir. 

Köprü Kurma

Öğrencilere felsefe, bilim, sanat alanında eserler vermiş Müslüman âlimlerin biyografilerinin ele alındığı belgeseller izletilir. Okul çevresine yakın, konuyla ilgili müze, kütüphane ve mimari eserlere gezi düzenlenerek yukarıda geçen kurum  veya eserler ziyaret edilebilir. 3D gösterimi yapan sitelerden ilgili eserler çevrimiçi olarak sınıfta incelenebilir. Bu etkinliklerin ardından öğrencilere gözlemleri, dinin bu eserlerdeki etkisi sorularak derste işlenen konularla köprü  kurulması sağlanır. 

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.11.2.1
İslam âlimlerinin din tanımlarının yanında felsefe, psikoloji, sosyoloji ve antropolojinin dine yaklaşımları açıklanır. Din anlayışının dinden farkına vurgu yapılarak örnekler verilir. Öğrenciler, bu yaklaşımlarla ilgili bilgi toplar. Bu tanım ve  yaklaşımların benzer ve farklı yönlerini tespit eder. Çift sütun tekniği bu süreçte kullanılabilir. Öğrenciler din tanımları ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları hakkında önermelerde bulunur (E3.11). Evet-hayır kartlarıyla paylaşılan önermeler  değerlendirebilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir. 

DKAB.11.2.2
Öğrenciler din, felsefe ve bilime dair merak ettiklerini tanımlar ve konuya dair öğrencilerin sorular sormaları sağlanır (E1.1,E3.8). Kum saati tekniği bu süreçte kullanılabilir. Felsefi bilgiden bahsedilerek öğrencilerin felsefenin sınırlılıklarını  tartışma tekniğiyle değerlendirmeleri istenir (SDB2.1). Felsefi düşüncenin İslam kültüründeki yerine ve İslam düşüncesine olan katkılarına değinilir. İlgili konu bağlamında ilim, âlim ve filozof kavramlarına yer verilir. Öğrencilere, İslam  medeniyetinde bilim ve düşüncenin gelişim süreci hakkında bilgi verilir. Öğrenciler, İslam medeniyetinde öne çıkan eğitim ve bilim kurumları (Cami, mescit, mektep, medrese, darulkurra, darulhadis, Beytülhikme, kütüphane, rasathane ve  şifahane ile sınırlandırılır.) örneklerinden yola çıkarak İslam ve bilim arasında ilişki kurar. Öğrenciler dinin felsefe ve bilimle olan ilişkisine dair bilgi toplar (OB1). Din, bilim ve felsefe arasındaki ilişki ele alınır. Bu süreçte münazara tekniği  kullanılabilir (SDB2.1,SDB2.2). Bu sayede öğrenciler, düşüncelerini açık fikirlilikle ele almanın önemini fark ederek çalışmalarını kararlılıkla yürütürler (E3.5,D3.1). Toplanan bilgiler öğretmen rehberliğinde değerlendirilir. Din, felsefe ve bilimin  etkileşim hâlinde oldukları ve birbirleriyle çelişmedikleri çıkarımında bulunmaları sağlanır. Konu ile ilişkilendirilerek Kütüphaneler Haftası ile ilgili etkinlikler hakkında bilgilendirme yapılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kısa  cevaplı ve açık uçlu sorular ile doğru-yanlış sorularından oluşan bir çalışma yaprağı kullanılabilir.

DKAB.11.2.3
Sanat ve estetik kavramları hakkında bilgi verilir. Allah’ın (cc) “Cemal” ve “Muhsin” isimleriyle kainattaki güzellikler arasında ilişki kurulur. Öğrenciler bu bağlamda din ve sanat arasındaki ilişkinin unsurlarını araştırır (OB9). Öğrenciler Allah’ın  (cc) esmasından sanata yansıyan boyutlarına dair çeşitli örneklerden din ve sanatın unsurları arasındaki ilişkiyi belirler. Öğrenciler yaşadığı çevredeki sanat eserlerini ve doğal güzellikleri tanır. Öğrencilerin sanat eserlerini din ve sanat ilişkisi  bağlamında öğrendikleriyle ve toplumsal değerlerle ilişkilendirerek yorumlamaları sağlanır (D7.1). Bu süreçte gezi gözlem veya görsel yorumlama yöntemleri kullanılabilir. Bu konudaki ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası kullanılabilir.

DKAB.11.2.4
Al-i İmran suresinin 190-191. ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir.  Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir. 

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerden kültürümüze ait somut ve somut olmayan mirası tespit etmeleri ve bu eserlerle ilgili çeşitli araştırmalar  yapmaları istenebilir.

Destekleme

Öğrencilere din tanımları ve yaklaşımları sunulurken görsel ve işitsel malzemelerden yararlanmak, farklı öğrenme stillerine hitap eder. Felsefe ve bilim kavramları tanıtılırken, öğrencilere farklı düşünce sistemlerini keşfetmeleri için  interaktif etkinlikler ve tartışma ortamları sunulabilir. Din ve sanat arasındaki ilişkiyi inceleyen etkinliklerde, çeşitli sanat eserleri ve mimari örneklerini içeren görsel materyaller kullanılabilir. Kur’an-ı Kerim ayetlerinin analizi sırasında, öğrencilere metinlerin derinlemesine anlaşılmasına yardımcı olacak görsel ve işitsel destekler sunulabilir. Ayetlerin günlük hayatla ilişkilendirilmesi için öğrencilerin kendi deneyimlerini tartışmaları teşvik edilebilir. 

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.16.3. Analojik Akıl Yürütme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

Değerler

D16. Sorumluluk

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Tarih, Coğrafya, Türk Dili ve Edebiyatı
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.11.3.1. Medeniyetin oluşumuna etki eden unsurları çözümleyebilme
a) Medeniyetin oluşumuna ilişkin unsurları araştırır.
b) Medeniyetin oluşumuna etki eden unsurlar arasındaki ilişkileri belirler.

DKAB.11.3.2. İslam medeniyetinin izlerini özetleyebilme
a) İslam medeniyetinin mimari, musiki, dil ve edebiyata olan etkisini çözümler.
b) İslam medeniyetinin izlerini bölgelere göre sınıflandırır.
c) İslam medeniyetinin Anadolu ve Balkanlara taşınmasında Horasan, Anadolu ve Rumeli erenlerinin rolünü açıklar.

DKAB.11.3.3. İslam medeniyetinin bugünü ve geleceği hakkında akıl yürütebilme
a) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Yunus Emre Enstitüsü (YEE),Türkiye Maarif Vakfı (TMV), Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) gibi kurumların gönül coğrafyamızda  gerçekleştirdiği çalışmaları gözlemler.
b) Bu kurumların gönül coğrafyamızda yaptıkları çalışmaların niteliklerini tespit eder.
c) Gönül coğrafyamızda yapılan çalışmaların birliğe, beraberliğe, yardımlaşma ve dayanışmaya olan katkısıyla ilgili çıkarım yapar.

DKAB.11.3.4. Rum suresi 9. ayetin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayette geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM MEDENİYETİ VE GÖNÜL COĞRAFYAMIZ
Konu:

Medeniyetin Oluşumu
İslam Medeniyetinin İzleri
İslam Medeniyetinin Bugünü ve Geleceği
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, kısa cevaplı sorular, 3-2-1 kartları, bilgi grafiği, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

İslam kültür ve medeniyetine katkı sağlayan öncü isimler ve onların çalışmaları performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “bilgi toplama, inceleme, yorumlama, dil ve anlatım kurallarına uyma” ölçütlerine göre dereceli  puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin medeniyet kavramı hakkında bilgi sahibi olduğu, İslam medeniyetinin farklı zamanlarda ve bölgelerde dünya üzerinde etkili olduğuna dair ön bilgilerinin bulunduğu kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “İslam medeniyeti ve gönül coğrafyamız” ifadelerinin ne anlama geldiği sorularak beyin fırtınası tekniği uygulanır. Alınan cevaplara göre öğrencilerin hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Köprü Kurma

İslam medeniyetinin mimari, musiki, dil ve edebiyat alanlarına etkisi göz önünde bulundurularak ülkemizin gönül coğrafyamızda Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Yunus Emre Enstitüsü (YEE), Türkiye Maarif Vakfı (TMV), Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) gibi kurumlar aracılığı ile yaptığı çalışmalar arasında köprü kurulur. 

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.11.3.1
Medeniyetin tanımı, gelişimi ve unsurları hakkında bilgi verilir. Kültür ve medeniyet arasındaki farka kısaca değinilir. Buradan hareketle öğrenciler, İslam medeniyetini oluşturan unsurları araştırır (E3.2). Soru-cevap tekniği bu süreçte  kullanılabilir (E1.1). Medeniyetin maddi ve manevi unsurları açıklanır. Medeniyet ile medeniyetin unsurları arasındaki ilişkiyi belirler. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu ve kısa cevaplı sorular kullanılabilir.

DKAB.11.3.2
Mimari, musiki, dil ve edebiyat alanlarından hareketle İslam medeniyetinin sanat üzerindeki etkisi anlatılır. Görsel ve işitsel materyallerle öğrencilerin İslam medeniyetinin bu alanlara etkisini çözümlemesi sağlanır. Mimari, musiki, dil ve  edebiyat alanlarından çeşitli örneklerle dinin medeniyet üzerindeki etkisine dair farkındalık oluşturulur (OB4, OB9). Öğrencilerin, toplumun millî ve manevi değerlerini koruyup yaşatmaya istekli olmaları amaçlanır (D16.2). Bu süreçte görsel yorumlama yöntemi kullanılabilir. İslam medeniyetinin gelişmesinde etkili olan merkezlere ve özelliklerine yer verilir (OB5). Hicaz Bölgesi, Kudüs ve çevresi, Şam ve Bağdat Bölgesi; İran, Horasan, Türkistan ve Maveraünnehir Bölgesi; Hint Alt  Kıtası, Anadolu ve Balkanlar, Kuzey Afrika (Mısır ve Mağrip) ve Endülüs gibi İslam medeniyetinin tarihî süreçte hayat bulduğu ilim ve kültür havzaları ele alınır (OB1). Gönül coğrafyamız konusu ele alınırken Kıbrıs’ın İslam kültür ve medeniyet  tarihindeki yerine ve önemine değinilir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin bu kültür ve medeniyeti yaşatmadaki önemine vurgu yapılır. İslam’ın yayıldığı coğrafyalardan hareketle öğrenciler, İslam medeniyetinin izlerini bölgelerine göre  sınıflandırır. Bu süreçte görsel özetleyicilerden yararlanılabilir. Horasan, Anadolu ve Rumeli erenlerinden (Ahmet Yesevi, Hacı Bektaş Veli, Ahi Evran, Yunus Emre, Sarı Saltuk, Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bayram Veli) bahsedilir. Öğrencilere  önemli bazı şahsiyetlerden bahsedilirken Ben Kimim? oyunu oynatılabilir (E2.5). Bu şahsiyetlerin İslam medeniyetinin Anadolu ve Balkanlara taşınmasındaki rolünü öğrenciler açıklar. Konu ile bağlamı bakımından Türk Dünyası ve Toplulukları  Haftası ile ilgili bilgilendirme yapılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden bilgi grafiği hazırlamaları istenebilir. 

DKAB.11.3.3
İslam medeniyeti ve değerlerimize katkı sağlayan Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Yunus Emre Enstitüsü (YEE), Türkiye Maarif Vakfı (TMV), Türkiye Diyanet Vakfı  (TDV) gibi kurumların çalışmalarına değinilir. Bu kurumların yaptığı çalışmalarla ilgili örnekler sunularak (belgesel, video, fotoğraflar) öğrencilerin gözlem yapmasına imkân tanınır. Bu gözlemler neticesinde yapılan çalışmaların nitelikleri  tespit edilir. Öğrenciler gönül coğrafyamızda yapılan çalışmaların birliğe, beraberliğe, yardımlaşma ve dayanışmaya olan katkısıyla ilgili çıkarım yapar. Öğrencilere vakıf kavramıyla ilgili neler bildikleri sorulur ve kavramla ilgili bilgi verilir. Bu  süreçte düşün-eşleş-paylaş tekniği kullanılabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin medeniyetimize katkı sağlayabilecek yeni önerilerde bulunmaları beyin fırtınası tekniği ile sağlanabilir (SDB2.1). Bu süreçte Vakıflar Haftası ile ilgili bilgilendirme  yapılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir. 

DKAB.11.3.4
Rum suresinin 9. ayeti Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette  verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir. 

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

İslam medeniyetinin geleceği için bir kurum tasarlamaları ve bu kurumun ne tür çalışmalar gerçekleştirmesi, hangi  niteliklere sahip olması gerektiğini araştırmaları ve bu araştırma sonuçlarını raporlaştırmaları istenebilir.

Destekleme

Öğrenciler farklı medeniyetler hakkında bilgiler içeren grafik düzenleyiciler ve şemalar kullanarak karşılaştırmalı analizler  yapabilirler. Bu sürecin değerlendirilmesinde, öğrencilere kendilerini değerlendirebilmeleri için kontrol listeleri sunulabilir.

Öğrencilere İslam medeniyetinin etkilerini farklı bakış açılarından incelemek için basamaklandırılmış içerikler sunulurken  bu içeriklerin sunumunda çeşitli multimedya araçlarından yararlanılabilir. 

Ülkemizdeki çeşitli kurumların İslam medeniyetine katkıları hakkında genelleme yapabilmeleri için öğrencilere şemalar,  kavram haritaları ve farklı veri sunum yöntemleri sağlanabilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 16  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.8. Sorgulama, KB3.3. Eleştirel Düşünme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D16. Sorumluluk

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Felsefe, Kelam
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.11.4.1. İnançla ilgili felsefi yaklaşımları sorgulayabilme
a) İnançla ilgili felsefi yaklaşımlar hakkında merak ettiklerini tanımlar.
b) İnançla ilgili felsefi yaklaşımlar hakkında soru sorar.
c) İnançla ilgili felsefi yaklaşımlar hakkında bilgi toplar.
ç) Topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Toplanan bilgiler üzerinde çıkarım yapar.

DKAB.11.4.2. Kötülük problemi hakkında eleştirel düşünebilme
a) Kötülük problemini sorgular.
b) Kötülük problemi ve tanrı inancıyla ilgili akıl yürütür.
c) Akıl yürütmeyle ulaştığı çıkarımları yansıtır.

DKAB.11.4.3. Din istismarının ve yeni dinî hareketlerin ortaya çıkış sebeplerinisonuçlarını sorgulayabilme
a) Din istismarı ve yeni dinî hareketlerle ilgili merak ettiklerini tanımlar.
b) Din istismarı ve yeni dinî hareketlerle ilgili sorular sorar.
c) Din istismarı ve yeni dinî hareketlerle ilgili bilgi toplar.
ç) Toplanan bilgilerin doğruluğunu temel kaynakları dikkate alarak değerlendirir.
d) Toplanan bilgiler üzerinde çıkarım yapar.

DKAB.11.4.4. Hadid suresi 1-5. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İNANÇLA İLGİLİ MESELELER
Konu:

İnançla İlgili Felsefi Yaklaşımlar
Kötülük Problemi
Yeni Dinî Hareketler ve Din İstismarı
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, öğrenme günlükleri, dereceleme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

İnançla ilgili felsefi yaklaşımlarla ilgili araştırma yaparak bir deneme yazma, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “dil ve anlatım kurallarına uyma, kaynaklardan yararlanabilme, araştırmayı derinleştirme, raporlaştırma ve  sunma” gibi ölçütlere göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin İslam inanç esasları hakkında bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere teizm, ateizm ve deizm kavramları hakkında neler bildikleri sorulur. Verilen cevaplar çerçevesinde öğrencilerin hazır bulunuşluk seviyeleri kontrol edilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin felsefe dersinde öğrenmiş olduğu tanrının varlığına ilişkin görüşlerden hareketle teizm, deizm, ateizm, nihilizm, agnostisizm, materyalizm, pozitivizm, sekülarizm gibi inanç ve felsefi yaklaşımlar arasında köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.11.4.1
İnançla ilgili felsefi yaklaşımlar hakkında bilgi verilir. Öğrenciler konuyla ilgili merak ettiklerini ifade eder ve sorular sorar (E3.8). Beyin fırtınası tekniği bu süreçte kullanılabilir. Teizm, deizm, materyalizm, pozitivizm, sekülarizm, agnostisizm,  ateizm, nihilizm ve transhümanizm yaklaşımları öğretmen rehberliğinde açıklanır (OB1). Yapılandırılmış bir metinden hareketle öğrencilerin konu hakkında bilgi toplamaları sağlanır. Öğrenciler topladıkları bilgileri öğretmen rehberliğinde  değerlendirir. Öğrencilerin bu yaklaşımların ortaya koyduğu meseleleri İslam’ın temel kaynaklarından hareketle ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirerek çıkarımda bulunmaları sağlanır (E3.10). Ayrıca bu felsefi yaklaşımlar İslam’ın ahiret  inancı açısından da ele alınır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden konuyla ilgili özet bir metin yazmaları ve hazırladıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları istenebilir (SDB2.1). Yazılan metinler dereceleme ölçeği ile  değerlendirilebilir.

DKAB.11.4.2
Öğrencilere iyilik ve kötülük kavramlarıyla ilgili neler bildikleri sorulur. Kelam disiplinine göre iyilik ve kötülük kavramları açıklanır. Öğrencilerin, kötülük problemine dair merak ettiklerini sormaları sağlanır (E3.8). Bu süreçte soru kutusu  tekniği kullanılabilir. Yapılandırılmış bir metinden hareketle öğrencilerin konu hakkında akıl yürütmeleri sağlanır. Örnek olay incelemesi tekniğinden faydalanılabilir. Kötülük problemiyle ilgili görüşlerde tanrı inancına dair öne sürülen iddialar  öğretmen rehberliğinde ele alınır. Kötülüğün ortaya çıkmasında insan iradesine ve sorumluluğuna vurgu yapılarak öğrencilerin eleştirel düşünmeleri ve çıkarım yapmaları sağlanır (E3.4, E3.10). Buradan hareketle öğrenciler kötülük  problemine dair çıkarım yapar. Öğrenciler çıkarımlarını görüş geliştirme tekniğiyle yansıtabilir (SDB1.3). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.11.4.3
Öğrencilerin din istismarıyla ilgili bildikleri yoklanır ve din istismarı konu bağlamında açıklanır. Yeni dinî hareketler ve FETÖ, DAEŞ gibi din istismarında bulunan oluşumlarla ilgili öğrencilerin merak ettiklerini dile getirmeleri sağlanır. Bunların  ortaya çıkma ve yaygınlaşma sebeplerine, ortak yönlerine, ülkemize olan olumsuz yansımalarına güncel örneklerle yer verilir. Konu ile ilgili yapılandırılmış bir metin üzerinden öğrenciler merak ettikleri sorulara dair bilgi toplar. Toplanan  bilgilerin doğruluğu öğretmen rehberliğinde değerlendirilir. Bu süreçte balık kılçığı diyagramı kullanılabilir. Terörist, illegal, çıkarcı yapı ve gruplara değinilir. Batı’da ortaya çıkan “İslamofobi/İslam karşıtlığı” sebebiyle başta Müslümanlar olmak
üzere dünya üzerinde yaşayan pek çok insana zarar veren söylem ve eylemlere dikkat çekilir. Bu hareketlerin bireysel, toplumsal, ekonomik ve siyasal etkenleri ile ilgili çıkarım yapmalarına imkân tanınır. Ülkemize verdiği zararların farkında olarak yeni dinî hareketlere ve din istismarına karşı mücadelede bireysel ve toplumsal sorumluluklar vurgulanır. Öğrencilerden bu ve benzeri toplumsal sorunların çözümü için öneriler sunmaları istenir (SDB3.3, SDB2.3, D16.2). Öğrencilerin  dinî konularda alanında uzman olmayan kişilerin verdiği bilgilere şüpheyle yaklaşmaları ve doğru bilgiye ulaşmak için araştırma yapmaları sağlanır. (E3.9). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrenme günlükleri kullanılabilir. 

DKAB.11.4.4
Hadid suresi 1-5. ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu  ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerden kötülük problemini İmam Matüridi’nin nasıl yorumlandığını araştırmaları istenebilir.

Öğrencilerden 15 Temmuz gazileriyle din istismarının bireye ve topluma verdiği zararlara dair röportaj yapmaları veya  konuyla ilgili hazırlanmış röportajlardan faydalanarak bir metin hazırlamaları istenebilir.

Destekleme

Öğrenmeyi desteklemek için dijital uygulamalardan, eşleştirme, soru cevap ve görsel yorumlama tekniklerinden kullanılabilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 10  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.3. Sosyal Farkındalık 

Değerler

D5. Duyarlılık, D14. Saygı

Okuryazarlık Becerileri

OB5. Kültür Okuryazarlığı 

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Tarih, Coğrafya
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.11.5.1. Yahudilik ve Hristiyanlık dinlerinin tarihini ve temel özelliklerini özetleyebilme
a) Yahudilik ve Hristiyanlığın tarihi ve temel özellikleriyle ilgili çözümleme yapar.
b) Yahudilik ve Hristiyanlığın tarihi ve temel özellikleriyle ilgili sınıflandırma yapar.
c) Yahudilik ve Hristiyanlığın tarihini ve temel özelliklerini açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: YAHUDİLİK VE HRİSTİYANLIK
Konu:

Yahudilik
Hristiyanlık

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; çalışma yaprağı, öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Yahudilik ve Hristiyanlık ritüelleri, kutsal mekân ve sembolleriyle ilgili bir sunu hazırlama, performans görevi verilebilir. Bu performans görevi “kavram ve ritüelleri tespit etme, kutsal mekân ve sembollerle ilgili bilgi toplama, bilgileri  sınıflandırma, ilgili bölümlere görsel ekleme, hazırlanan içeriği sunma ve zamanı verimli kullanma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin Yahudilik ve Hristiyanlık ile bu dinlerin kutsal kitapları ve bazı sembolleri hakkında bilgi sahibi oldukları  kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “Yahudilik ve Hristiyanlık hakkında neler biliyorsunuz?” sorusu sorularak öğrencilerin ön bilgileri kontrol edilir.

Köprü Kurma

Yahudilik ve Hristiyanlığın tarihsel gelişimi ve dağılımı ile ilgili bir harita gösterilerek öğrencilere bu dinlerin yaygın olarak yaşandığı yerler hakkında bilgilendirme yapılır. Böylelikle öğrencilerin tarih ve coğrafya dersinde öğrendikleriyle köprü  kurması sağlanır. 

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.11.5.1
Yahudiliğin tarihçesine; Elohim, Yahve, İbrani, İsrail, Yahudi ve Musevi kavramlarına değinilir. Öğrencilerin Yahudilik hakkında neler bildikleri beyin fırtınası tekniğiyle tespit edilebilir. Alınan cevaplardan hareketle öğretmen rehberliğinde inanç  esasları, ritüelleri, sembolleri, kutsal mekânları, kitap ve peygamber anlayışlarına yer verilir (OB5, SDB2.3). Öğrenciler Yahudiliğin tarihine ve kavramlarına ilişkin çözümleme yapar. Yahudi mezheplerine yer verilir ve siyonizm konusuna  değinilir (E3.10). Kitab-ı Mukaddes, Tanah, Tevrat, sinagog, havra kavramları çerçevesinde öğrencilerin Yahudilik tarihi ve kavramları arasında sınıflandırma yapması ve açıklaması sağlanır (E3.7). Bu süreçte zihin haritaları ve yapılandırılmış  grid kullanılabilir. Öğrenci yaşadığı toplumda insanların farklı kültür ve inançlara sahip olabileceğini fark ederek çevresindekilere saygılı ve duyarlı olur (D5.3,D14.4). Bu değerlerin kazandırılmasında tartışma tekniğinden yararlanılabilir.  Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında eşleştirme, boşluk doldurma ve kısa cevaplı ve açık uçlu sorulardan oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir. 

Hristiyanlığın tarihçesine; inanç esaslarına, ritüellerine, sembollerine ve kutsal mekânlarına değinilir. Öğrencilerin Hristiyanlık hakkında neler bildikleri beyin fırtınası tekniğiyle tespit edilebilir. Alınan cevaplardan hareketle öğretmen  rehberliğinde Hristiyanlığın kurumsallaşmasında ve inanç esaslarının oluşmasında Pavlus’un rolüne, Hristiyanların vahiy ve peygamberlik anlayışına yer verilir (OB5, SDB2.3). Öğrenciler Hristiyanlığın tarihine ve kavramlarına (Kitab-ı  Mukaddes, Ahd-i Atik, Ahd-i Cedit, İncil, teslis, haç, kilise, katedral, şapel, vaftiz, sakrament) ilişkin çözümleme yapar. Katoliklik, Ortodoksluk ve Protestanlık gibi Hristiyan mezheplerinden ve evanjelik akımlardan kısaca bahsedilir (E3.10). Bu  çerçevede öğrencilerin Hristiyanlık tarihi ve kavramları arasında sınıflandırma yapması ve öğrendiklerini açıklaması sağlanır (E3.7). Bu süreçte zihin haritaları ve yapılandırılmış grid kullanılabilir. Öğrenci yaşadığı toplumda insanların farklı  kültür ve inançlara sahip olabileceğini fark ederek çevresindekilere saygılı ve duyarlı olur (D5.3,D14.4). Bu değerlerin kazandırılmasında tartışma tekniğinden yararlanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında eşleştirme, boşluk  doldurma ve kısa cevaplı ve açık uçlu sorulardan oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerin ilgi alanlarına göre farklı ürünler oluşturmalarına (afiş, duvar gazetesi, rapor, vb.) fırsat verilebilir. 

Türkiye’de yer alan dinî gruplardan Musevi Hahambaşılığına ve Ermeni, Süryani, Ortodoks kiliselerine dair araştırma  yapmaları istenebilir.

Destekleme

Öğrencilerin öğrenme süreçlerine katılımlarını artırmak için gerekli araç gereçler hazırlanır ve ortam düzenlemesi yapılır. Öğrenciler dijital içerik (sesli metin, video vb.), soru cevap etkinlikleri ile desteklenebilir.

12 Öğretim Programı Unsurları

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.14. Yorumlama, KB2.20. Sentezleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D6. Dürüstlük, D7. Estetik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Tarih, Türk Dili ve Edebiyatı
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.12.1.1. Kur’an-ı Kerim’in tarihî süreci hakkında bilgi toplayabilme
a) Kur’an-ı Kerim’in tarihî süreciyle ilgili kaynakları araştırır.
b) Kaynakları kullanarak Kur’an-ı Kerim’in tarihî süreci hakkındaki bilgileri bulur.
c) Kur’an-ı Kerim’in tarihî süreci hakkında ulaştığı bilgileri temel kaynaklara dayanarak doğrular.
ç) Kur’an-ı Kerim’in tarihî süreci hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.

DKAB.12.1.2. Kur’an-ı Kerim’in ana konularını ve temel özelliklerini sentezleyebilme
a) Kur’an-ı Kerim’in ana konularını ve temel özelliklerini inceler.
b) Kur’an-ı Kerim’in ana konuları ve temel özellikleri arasındaki ilişkiyi belirler.
c) Kur’an-ı Kerim’in ana konuları ve temel özellikleriyle özgün bir bütün oluşturduğunun farkına varır.

DKAB.12.1.3. Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasında temel ilkeleri özetleyebilme
a) Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasındaki temel ilkeleri çözümler.
b) Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasındaki temel ilkeleri sınıflandırır.
c) Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasındaki temel ilkeleri açıklar.

DKAB.12.1.4. Kur’an-ı Kerim’in kültürümüze etkisini yorumlayabilme
a) Kur’an-ı Kerim’in kültürümüz üzerindeki etkisini inceler.
b) Kur’an-ı Kerim’in kültürümüz üzerindeki etkisini bağlamından koparmadan hayatı için anlamlı hâle getirir.
c) Kur’an-ı Kerim’in kültürümüz üzerindeki etkisini ifade eder.

DKAB.12.1.5. İsra suresi 9. ayetin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetin mealinde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: KUR’AN-I KERİM
Konu:

Kur’an-ı Kerim’in Tarihi
Kur’an-ı Kerim’in Ana Konuları ve Temel Özellikleri
Kur’an-ı Kerim’in Anlaşılmasında Temel İlkeler
Kur’an-ı Kerim ve Kültürümüz
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; 3-2-1 kartı, yapılandırılmış grid, bilgi kartları, blog yazısı, boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türleri, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Kur’an-ı Kerim’in ana konuları ile ilgili bilgi grafiği hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “dil ve anlatım kurallarına uyma, konu hakkında yeterli bilgi toplama, konuya uygun görseller kullanma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencinin peygamber, ilahi kitap ve vahiy kavramları ile ilgili temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Allah’ın (cc) vahiy göndermesinin nedenleri ile ilgili beyin fırtınası yaptırılır. Etkinlik sırasında peygamberler ve ilahi kitaplarla ilgili sorular sorulur. Öğrencilerin görüşleri not edilerek ön bilgileri kontrol edilir.

Köprü Kurma

Kur’an ayetlerinin sanat, edebiyat, mimari, musiki gibi alanlardaki yansımaları üzerinden köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.12.1.1
Kur’an-ı Kerim’in tanımına yer verilerek Hz. Peygamber döneminde Kur’an’ın hangi materyallere yazıldığına değinilir. Öğrenciler konuyla ilgili merak ettiklerini sorar (E1.1). Bu süreçte soru kutusu tekniği kullanılabilir. Öğrenciler öğretmen rehberliğinde Kur’an-ı Kerim’in
tarihî süreci hakkında bilgi toplayabilmeleri için ilgili kaynakları belirler (OB1). Öğrencilerin temel kaynaklardan Kur’an-ı Kerim’in indirilişi, Mushaf hâline getirilişi, çoğaltılması, harekelenmesi ve noktalanması hakkında bilgi toplaması sağlanır (OB1, SDB1.2). Toplanan bilgilerden hareketle öğrenciler öğretmen rehberliğinde Kur’an-ı Kerim’in tahriften korunmuş olması ve son ilahi kitap oluşu ile ilgili bilgileri temel kaynaklara dayanarak doğrular ve kaydeder. Öğrenciler, öğrendiklerini düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle arkadaşlarıyla paylaşabilir (SDB2.1). Öğrencilere sahabenin, Kur’an-ı Kerim’in Mushaf hâline getirilmesinde gösterdikleri özverili, azimli ve planlı çalışmalardan bahsedilir. Bu örnekten yola çıkarak disiplinli ve istikrarlı çalışma alışkanlıkları geliştirmeleri, doğru ve güvenilir bilgiyi ayırt edebilmeleri ve çalışmalarını planlayarak ertelemeden yürütmeye gayret etmeleri gerektiği vurgusu yapılır (D3.2). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden bilgi kartları hazırlamaları istenebilir.

DKAB.12.1.2
Kur’an-ı Kerim’in ana konuları olan tevhit, nübüvvet, ahiret, ibadetler, ahlaki ilkeler, sosyal hayat ve kıssalar ayetler çerçevesinde aktarılır. Bu süreçte kum saati tekniği kullanılabilir. Ayrıca ahiret konusu aşamalarıyla birlikte ayetler ışığında ele alınır. Öğrenciler, ayetlerden hareketle Kur’an-ı Kerim’in mucize oluşunu, ana konularını ve temel özelliklerini inceler. Kur’an’ın iyiye, doğruya ve güzele yönlendirmesi, kötülüklerden sakındırması, yol göstermesi, açıklayıcı olması, insanları düşünmeye ve aklını kullanmaya yöneltmesi gibi temel özellikleriyle Kur’an-ı Kerim’in ana konuları arasındaki ilişkiyi öğrenciler tespit eder. Öğrencilere ahlaki ilkelerin yer aldığı ayet ve hadislerden örnekler verilerek sosyal ilişkilerinde duyarlı ve dürüst olmaya gayret etmeleri telkin edilir (D5.2, D6.1). Bu bağlamda Hz. Yusuf kıssasına değinilir. Öğrenciler, Kur’an-ı Kerim’in ana konuları ve temel özellikleriyle özgün bir bütün oluşturduğunun farkına varır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında yapılandırılmış grid kullanılabilir.

DKAB.12.1.3
Öğrenciler, Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasındaki temel ilkeleri tespit ederek bunlar arasındaki ilişkiyi çözümler. Öğrencilerin, Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasındaki temel ilkeleri, Hz. Peygamber’in açıklamaları, ayetlere bütüncül bakma, ayetleri bağlamlarıyla değerlendirme ve ayetlerin nüzul sebepleri şeklinde sınıflandırabilmelerine imkân tanınır (E3.6). Anlam çözümleme tablosu bu süreçte kullanılabilir. Öğrenciler, meal ve tefsir kullanarak Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasındaki temel ilkeleri açıklar. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir.

DKAB.12.1.4
Öğrenciler, Kur’an-ı Kerim’in dil, edebiyat, mimari, sanat ve musiki gibi alanlar üzerindeki etkisini görsel ve işitsel materyaller üzerinden inceler (OB5, E1.1). Öğrencilerin Kur’an-ı Kerim’in kültürümüz üzerindeki etkisini kendi hayatları için anlamlı hâle getirmelerine imkân sağlanır (SDB2.3). Öğrenciler Kur’an-ı Kerim’in kültürümüz üzerindeki etkisini hüsnühat, tezhip gibi sanatlar bağlamında ifade eder. Öğrencilerin gezi gözlem yoluyla geleneksel sanatlara ait etkinliklere katılmaları, sanat eseri oluşturmanın emek, zaman ve maliyet gerektirdiğini fark etmeleri (D7.2), yaşamını estetik unsurlarla zenginleştirmeleri beklenir (D7.4). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden bir sanat eserini inceleyerek blog yazısı oluşturmaları istenebilir.

DKAB.12.1.5
İsra suresi 9. ayet, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türlerinden oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Kur’an-ı Kerim’in sanata, dil ve edebiyata yansımalarını inceleyebilmek için Kültür ve Turizm Bakanlığına ait sanal müzeleri öğrencilerin ziyaret etmeleri teşvik edilebilir.

Kur’an-ı Kerim’in musikiye etkisine dair sanat eserleri dinletilebilir.

Kur’an-ı Kerim’in anlaşılmasına katkı sağlayabilecek özgün önerilerin sunulması ve bu önerilerin sınıf veya okul panosunda sergilenmesi istenebilir.

Destekleme

Öğrenciler dijital içerik (sesli metin, video vb.), soru cevap etkinlikleri ile desteklenebilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 12  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.14. Yorumlama

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D2. Aile bütünlüğü, D6. Dürüstlük, D8. Mahremiyet, D9. Merhamet, D14. Saygı, D15. Sevgi

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık

BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.12.2.1. İslam’ın aile kurumuna verdiği önemi yorumlayabilme
a) İslam’ın aile kurumuna verdiği önemi inceler.
b) İslam’ın aile kurumuna ve akrabalık ilişkilerine verdiği önemi kendi hayatı için anlamlı hâle getirir.
c) Neslin devamı ve korunmasında İslam’ın aile kurumuna verdiği önemi doğru bir şekilde ifade eder.

DKAB.12.2.2. Aile içi iletişim ve etkileşim sürecini çözümleyebilme
a) Aile içi iletişim ve etkileşim sürecine dâhil olan unsurları açıklar.
b) Aile içi iletişim ve etkileşim sürecine dâhil olan unsurlar arasındaki ilişkileri belirler.

DKAB.12.2.3. Aile hayatında dikkat edilmesi gereken ahlaki değerleri özetleyebilme
a) Aile hayatının üzerine inşa edildiği ahlaki değerlele ilgili çözümleme yapar.
b) Aile hayatında önemli olan ahlaki değerleri sınıflandırır.
c) Aile hayatında önemli olan ahlaki değerleri açıklar.

DKAB.12.2.4. Ahkaf suresi 15. ayetin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetin mealinde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: DİN VE AİLE
Konu:

İslam’da Aile
Aile İçi İletişim
Aile ve Ahlaki Değerler
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu ve kısa cevaplı sorular, kavram haritası, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı, dereceleme ölçeği ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Aile temalı kısa bir film hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “değerlere yer verme, bilgi toplama, senaryo yazma, görüntü ve ses tekniklerine uygun çekim yapma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin aile kavramının tanımını bildikleri ve aile içi sorumlulukların farkında oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Aile kurumunun bireysel ve toplumsal önemi hakkında sorular sorularak öğrencilerin ön bilgileri değerlendirilir.

Köprü Kurma

Ailenin değer ve kültür aktarımındaki rolü ile gerçek yaşam arasında köprü kurması sağlanır.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.12.2.1
Aile kurumunun toplumun temeli olduğu vurgulanır. Dinlerin aile kurumuna bakış açısına kısaca yer verilir. Öğrenciler temel kaynaklardan İslam’da ailenin yeri ve önemini inceler. İslam’ın aile kurumuna verdiği değer ayet ve hadisler ışığında açıklanır. Allah’ın (cc) aile üyeleri arasında sevgi ve merhamet bağı yarattığı, Hz. Muhammed’in (sav) evliliği teşvik ettiği, eşlerin birbirlerine olan sorumluluğu gibi hususlara değinilir. Hz. Peygamber’in örnekliğinden hareketle aile fertlerinin sevgilerini samimi ve istekli bir şekilde göstermeleri, sevdikleri için fedakârlık yapmaları, birbirlerinin sevincine ve üzüntüsüne ortak olmaları gerektiği yönünde açıklamalarda bulunulur (D15.1, E2.2). Aile bağlarının boşanma ile sona ermesi durumunda tarafların hakları olduğundan, boşanmanın birey ve toplum üzerindeki etkilerinden bahsedilir (SDB2.3). Öğrencilerin ülkemizin geleceği için neslin korunması ve aile bütünlüğünün önemini grup çalışması etkinliğiyle fark etmeleri sağlanır (D2.1, E3.5). Akrabalar arası ilişkilerin birey ve toplum hayatı için önemine vurgu yapılır. Bu bağlamda sılayırahim kavramına dikkat çekilir. Öğrencilerin İslam’ın aile kurumuna ve akrabalık ilişkilerine verdiği önemi kendisi için anlamlı hâle getirmesi amaçlanır. Öğrencilerin neslin devamı ve korunmasında İslam’ın aile kurumuna verdiği önemi doğru bir şekilde ifade etmelerine imkân verilir. Bu süreçte RAFT tekniği kullanılarak öğrencilerden bir metin oluşturmaları istenebilir. Yazılan metinler öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.12.2.2
Aile içi iletişim süreçleri, iletişim kanalları, aile ortamı ve aile değerleri hakkında sınıfta tartışma ortamı oluşturulur. Öğrenciler aile içi iletişim ve etkileşim sürecine dâhil olan unsurları belirler. Bu süreçte konuşma halkası tekniği kullanılabilir. Öğrenciler aile bireylerinin birbirlerine karşı sorumluluklarına ilişkin unsurları açıklar (SDB1.2). Aile üyelerinin birbirleri ile iletişimlerinde dürüst olmalarının ve birbirlerini saygıyla dinlemesinin kişiye ve topluma olumlu katkılar sağlayacağı vurgulanır (E2.1, D14.2). Hz. Peygamber’in aile fertlerine olan sevgi ve merhametini anlatan rivayetlere yer verilir. Ehlibeyt sevgisi ile ilgili öğrencilerin öz farkındalık kazanması hedeflenir (SDB1.1). Konu kapsamında Yaşlılar Haftası etkinlikleri hakında bilgi verilebilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası kullanılabilir.

DKAB.12.2.3
Öğrencilere aile kurumunun güçlü ve sağlam olmasında hangi değerlerin ön plana çıktığı sorulur. Bu süreçte beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin ayet ve hadislerden hareketle aile hayatının üzerine inşa edildiği ahlaki değerlerin neler olduğu üzerine çözümleme yapmaları sağlanır. Bu bağlamda mahremiyet, sadakat, iffet, vefa, fedakârlık, merhamet, adalet ve eşitlik kavramlarına değinilir (D6.2, D8.3, D9.2, D15.2,3). Örnek olay incelemesi tekniği bu süreçte uygulanabilir (SDB1.1). Öğrenciler aile bireylerinin hak ve sorumlulukları doğrultusunda ahlaki değerleri sınıflandırır ve açıklar. Bu bağlamda Hz. Lokman’ın oğluna verdiği öğütlere vurgu yapılır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden küçürek hikâye yazmaları istenebilir. Bu hikâye dereceleme ölçeği ile değerlendirilebilir.

DKAB.12.2.4
Ahkaf suresi 15. ayet, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türlerinden oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Peygamberlerin aile kavramına vurgu yapan kıssalarının derlenmesi istenebilir.
Öğrencilerden TÜİK’in aile kurumunu çeşitli yönleri ile ele alan istatistiklerinin analizi istenebilir.

Destekleme

Çoklu görsel ve işitsel materyaller (çizimler, grafikler, ses kayıtları vb.) kullanarak aile ve toplumsal değerlerle ilgili konuları her öğrencinin erişebileceği şekilde sunulabilir.
Aile içi iletişim ve ahlaki değerler hakkında interaktif oyunlar ve uygulamalar kullanılarak öğrencilerin aktif katılımı teşvik edilebilir.
Dinî metinlerin anlaşılmasını sağlamak için görsel destekli anlatımlar yapılabilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.8. Sorgulama, KB2.14. Yorumlama

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D11. Özgürlük, D13. Sağlıklı Yaşam

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

12.3.1. Güncel dinî meselelerin çözümünde temel ilke ve yöntemleri özetleyebilme
a) Güncel dinî meselelerin çözümünde kullanılan temel ilke ve yöntemlerle ilgili çözümleme yapar.
b) Güncel dinî meselelerin çözümünde kullanılan temel ilke ve yöntemlerle ilgili sınıflandırma yapar.
c) Güncel dinî meselelerin çözümünde kullanılan ilke ve yöntemleri açıklar.

12.3.2.Gıda maddeleriyle ilgili meseleleri yorumlayabilme
a) Gıda maddeleriyle ilgili meseleleri inceler.
b) Gıda maddeleriyle ilgili meselelerin hükümlerini kendisi için anlamlı hâle getirir.
c) Gıda maddeleriyle ilgili meseleleri doğru bir şekilde ifade eder.

12.3.3 Bağımlılıkla ilgili meseleleri sorgulayabilme
a) Bağımlılıkla ilgili meseleleri tanımlar.
b) Bağımlılıkla ilgili meseleler hakkında sorular sorar.
c) Bağımlılıkla ilgili meseleler hakkında bilgi toplar.
ç) Bağımlılıkla ilgili meseleler hakkında toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Bağımlılıkla ilgili meseleler hakkında toplanan bilgiler üzerinde çıkarım yapar.

12.3.4. Günlük hayatla ilgili meseleleri sorgulayabilme
a) Günlük hayatla ilgili meselelerden merak ettiklerini tanımlar.
b) Günlük hayatla ilgili meseleler hakkında sorular sorar.
c) Günlük hayatla ilgili meseleler hakkında bilgi toplar.
ç) Günlük hayatla ilgili meseleler hakkında topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Günlük hayatla ilgili meseleler hakkında topladığı bilgilerden çıkarımlar yapar.

12.3.5. Enam suresi 151-152. ayetlerinin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerin mealinde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: GÜNCEL DİNÎ MESELELER
Konu:

Dinî Meselelerin Çözümünde Temel İlke ve Yöntemler
Gıda Maddeleriyle İlgili Meseleler
Bağımlılıkla İlgili Meseleler
Günlük Hayatla İlgili Meseleler
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; 3-2-1 kartı, açık uçlu sorular, öğrenme günlüğü, tekzip metni / gazete
yazısı, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.
Dinî meselelerin çözümünde belirlenen temel ilke ve yöntemlerle ilgili deneme yazısı oluşturma, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “konuyla ilgili bilgi toplama, bilgileri sınıflandırma, dil ve anlatım kurallarına uyma, kaynak kullanma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da
kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin helal, haram, caiz gibi dinî hükümler ve kavramları bildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerden helal ve haram diye nitelendirilen davranışlara örnek vermeleri istenir. Bu
davranışların helal ve haram olarak nitelendirilmelerinin sebepleri sorularak ön bilgileri
kontrol edilmiş olur.

Köprü Kurma

Güncel meselelerin bireyin hayatına yansımalarından hareketle dinin bu meselelerin çözümündeki yaklaşımını göz önünde bulundurarak değişim ve süreklilik bağlamında hayatla köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.12.3.1
Güncel dinî meselelerin çözümünde kullanılan ilke ve yöntemlerin, İslam âlimlerinin üzerinde icma ettiği temel esas ve hükümlere ters düşmemesi, bu önerilerin “zaruratıdiniye” adı verilen ilkelere aykırı olmaması gerektiğine vurgu yapılır. İslam’ın ortaya koyduğu çözümlerin temel amacının, insanların can, nesil, akıl, mal ve din emniyetini (zaruratıhamse) güvence altına almak olduğuna dikkat çekilir. Ayrıca dinî mesellerin çözümünde “Defi mefasit celbi menafiden evladır.” ve “seddizerai” ilkelerinin önemine değinilir. Bu ilkelerden hareketle öğrenciler dinî meselelerin çözümünde kullanacağı temel ilke ve yöntemleri içtihat kavramı çerçevesinde inceler (E3.4). Öğrenciler ilke ve yöntemleri sınıflandırır ve açıklar. Bu süreçte anlam çözümleme tablosu ve düşün-eşleş-paylaş tekniği kullanılabilir (E3.5). Bu teknikle öğrenciler arasındaki iletişim geliştirilir (SDB2.1). Ölçme ve  değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.12.3.2
Öğrencilere yiyecek ve içecekler konusunda “Eşyada asıl olan ibahadır.” ilkesi kapsamında “yasakların sınırlı, helaller alanının ise geniş olduğu” vurgulanır. Bu süreçte mekruh kavramına da yer verilir. İslam’a göre yenilmesi ve içilmesi yasaklanmış gıdalar, beyin fırtınası tekniğiyle örneklendirilir. Yiyecek ve içeceklerle ilgili yasakların delillerine ve hikmetlerine yer verilir. Genetiği ve öz niteliği değiştirilmiş yiyecek ve içeceklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerine değinilir. Öğrenciler verilen bu bilgiler doğrultusunda gıda maddeleri ilgili meseleleri bireysel olarak inceler. Öğrencilerin gıda maddeleri ile ilgili meseleleri anlamlı hâle getirmelerine rehberlik edilir ve doğru bir şekilde ifade etmeleri sağlanır. Bu süreçte örnek olay incelemesi yöntemi uygulanarak sağlıklı ve sağlıksız besinleri ayırt etmeleri ve dengeli beslenmenin önemini fark etmeleri sağlanır (E3.11, D13.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir.

DKAB.12.3.3
“Bağımlılık konusunda merak ettikleriniz nelerdir?” sorusundan hareketle öğrenciler merak ettikleri konuları tanımlar ve sorular sorarlar (E3.8). Bu aşamada soru kutusu tekniği kullanılabilir. Uyuşturucu madde, alkol ve sigara kullanımı ile kumar oynamak gibi bağımlılığa neden olan zararlı alışkanlıklar ve teknoloji bağımlılığı hakkında bilgi verilir (SDB2.3). Öğrencilere uyuşturucu madde, alkol ve sigara kullanımı ile kumar oynamak gibi bağımlılığa neden olan zararlı alışkanlıkların İslam’da yasaklandığı vurgulanır. Konuyla ilgili ayet ve hadisler üzerinde durulur. Örnek olay yöntemiyle öğrencilerin uyuşturucu madde, alkol ve sigara kullanımı ile kumar oynamak gibi bağımlılığa neden olan zararlı alışkanlıkların olumsuz etkilerini fark etmeleri ve bu zararlı alışkanlıklarla azim ve kararlılıkla mücadele etme bilinci kazanmaları sağlanır (D13.3, E1.3). Bu meselelerle ilgili yapılandırılmış bir metin öğrencilerle paylaşılarak konu hakkında bilgi toplamaları sağlanır (OB1, SDB2.3). Öğrenciler topladıkları bilgilerin doğruluğunu öğretmen rehberliğinde değerlendirir ve elde ettiği bilgilerden çıkarım yapar. Bu süreçte zihin haritası tekniği kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında tekzip metni / gazete yazısı yazma teknikleri kullanılabilir.

DKAB.12.3.4
“Günlük hayatta dinî hükmünü merak ettiğiniz konular nelerdir?” sorusundan hareketle öğrenciler merak ettikleri konuları tanımlar ve sorular sorar (E3.8). Bu aşamada soru kutusu tekniği kullanılabilir. Sağlık ve tıpla ilgili meseleler (otopsi, ötenazi, organ nakli, kan bağışı, haram maddelerle tedavi, dövme, estetik ameliyat ve intihar); toplumsal hayatla ilgili meseleler (akran zorbalığı, mobbing, telif hakkı ihlali ve kul hakkı kapsamındaki diğer konular), çalışma hayatıyla ilgili meseleler (işçi ve işveren hakları, iş sağlığı ve güvenliği, iş ve meslek ahlakı), yanlış inanışlar (ruh çağırmak, falcılık ve büyücülük gibi bidat ve hurafeler) hakkında bilgi verilir (SDB2.3). Bu meselelerle ilgili yapılandırılmış bir metin öğrencilerle paylaşılarak bilgi toplamaları sağlanır (OB1, SDB2.3). Öğrenciler, topladıkları bilgilerin doğruluğunu öğretmen rehberliğinde değerlendirir ve elde ettiği bilgilerden çıkarım yapar. Bu süreçte Philips 66 tekniği kullanılabilir (SDB2.2). Ahlaki muhakeme yaklaşımıyla öğrencilerin kişisel haklara ve fikri mülkiyet haklarına saygı göstermeleri sağlanır (D11.3, OB2). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrenme günlüğü kullanılabilir.

DKAB.12.3.5
Enam suresi 151-152. ayetleri, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türlerinden oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerin güncel dinî meselelerle ilgili İslam Araştırmaları Merkezinde yayınlanan bir
makaleyi okuyarak sunum yapmaları istenebilir.

Destekleme

Öğrencilere dinî meselelerin çözümünde temel ilke ve yöntemlerini anlatmak için görsel
ve işitsel materyallerle desteklenmiş dersler yapılabilir.
İslam’ın yiyecek ve içeceklerle ilgili hükümleri konusunda, görsel materyaller ve interaktif tartışmalar kullanılarak öğrencilerin konuyu derinlemesine anlamaları sağlanabilir.
Sağlık ve tıpla ilgili konuları araştırırken, öğrencilere çeşitli kaynaklar ve araştırma yöntemleri sunulur. Günlük hayatla ilgili meselelerin tartışılmasında öğrencilerin kendi deneyimlerini paylaşmaları teşvik edilebilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 16  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.20. Sentezleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D5. Duyarlılık, D14. Saygı

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.12.4.1. Tasavvufi düşüncenin oluşum sürecini çözümleyebilme
a) Tasavvufi düşüncenin oluşum sürecindeki unsurları inceler.
b) Tasavvufi düşüncenin oluşum sürecindeki unsurlar arasındaki ilişkileri belirler.

DKAB.12.4.2. Tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutunu özetleyebilme
a) Tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutuyla ilgili çözümleme yapar.
b) Tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutuyla ilgili sınıflandırma yapar.
c) Tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutunu açıklar.

DKAB.12.4.3. Kültürümüzde etkin olan tasavvufi yorumlar hakkında bilgi toplayabilme
a) Tasavvufi yorumlar hakkında bilgiye ulaşmak için kullanacağı kaynakları araştırır.
b) Tasavvufi yorumlar hakkında bilgileri bulur.
c) Tasavvufi yorumlar hakkında ulaştığı bilgileri doğrular.
ç) Tasavvufi yorumlar hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.

DKAB.12.4.4. Alevilik Bektaşilikte temel kavramlar ve cem erkânını sentezleyebilme
a) Alevilik Bektaşilikte temel kavramlar ve cem erkânını açıklar.
b) Alevilik Bektaşilikte temel kavramlar ve cem erkânı arasında ilişki kurar.
c) Alevilik Bektaşilikte temel kavramlar ve cem erkânıyla ilgili bütüncül bir bakış açısı oluşturur.

DKAB.12.4.5. Hucurat suresi 10. ayetin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetin mealinde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM DÜŞÜNCESİNDE TASAVVUFİ YORUMLAR
Konu:

Tasavvufi Düşüncenin Oluşumu
Tasavvufi Düşüncenin Ahlaki Boyutu
Kültürümüzde Etkin Olan Tasavvufi Yorumlar
Alevilik Bektaşilikte Temel Kavramlar ve Cem Erkânı
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, kavram haritası, yapılandırılmış grid, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. Kültürümüzde yer alan tasavvufi yorumlarla ilgili bilgi grafiği oluşturma, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “bilgi toplama, bilgileri sınıflandırma, uygun görsel kullanma, dil ve anlatım kurallarına uyma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

İslam düşüncesi içerisinde tasavvufi yorumların yer aldığını ve bu yorumlardan bazılarının isimlerini bildikleri kabul edilir.

Ön Değerlendirme Süreci

Ön bilgilerini ölçmek amacıyla öğrencilere “tasavvuf” kavramıyla ilgili neler bildikleri sorulur. Tasavvuf kavramının öğrencilerde yaptığı çağrışımlardan yola çıkarak ön bilgileri kontrol edilir.

Köprü Kurma

Öğrencilere ilgili tasavvufi yorumların erkân ve uygulanışlarıyla ilgili videolar veya belgeseller izletilir. Bu video veya belgesellerdeki dikkat çeken hususların toplumdaki yansımaları üzerinde durulur ve konuyla gerçek hayat arasında köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.12.4.1
Tasavvufi düşünceyi ortaya çıkaran sebeplerle ilgili bilgiler öğrencilerle paylaşılır. Öğrenciler bu bilgilerden hareketle tasavvufi düşüncenin oluşum sürecinde etkili olan unsurları ve bunlar arasındaki ilişkileri inceler (E3.2). Zihin haritası bu süreçte kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorulara yer verilebilir.

DKAB.12.4.2
Tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutu açıklanır. Tasavvufi düşüncenin gelişmesinde etkili olan önemli şahsiyetlere dair bilgilere yer verilir. Buradan hareketle öğrenciler, tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutu ile ilgili çözümleme yapar. Öğrenciler, tasavvufi düşünceyi, birey ve toplum hayatına etkilerini ele alarak sınıflandırır (SDB2.1). Bu süreçte anlam çözümleme tablosu kullanılabilir. Öğrenciler tasavvufi düşüncenin ahlaki boyutunu edep ve insanıkâmil kavramları bağlamında açıklar. Konuşma halkası tekniği kullanılarak yorumlarını saygı içerisinde arkadaşları ile paylaşmaları sağlanabilir (D14.2, SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası kullanılabilir.

DKAB.12.4.3
Kültürümüzde etkin olan tasavvufi yorumlardan Yesevilik, Kadirilik, Rifailik, Mevlevilik, Nakşibendilik ve Alevilik Bektaşilik konuları açıklanır (SDB2.3). Öğrenciler bu yorumlardan birini seçerek grup hâlinde bilgi toplamakla görevlendirilir (E1.2). Öğrencilerden araştırma için kullanacakları kaynakları tespit ederek seçtikleri tasavvufi yorum hakkında bilgi toplamaları, bu bilgileri doğrulamaları, kaydetmeleri ve sunmaları istenir (SDB2.3). Yapılan sunumlar öz ve akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir. Öğrenci tasavvufi düşüncenin topluma yansımalarının somut olmayan kültürel mirasımız olduğunu bilerek bu mirası tanımak, tanıtmak, korumak ve geliştirmek için duyarlı olması sağlanır (D5.3, OB5). Bu değeri kazandırmak için görsel-film yorumlama yöntemi kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında yapılandırılmış grid kullanılabilir.

DKAB.12.4.4
Öğrencilerden bir araştırma yaparak Alevilik Bektaşilikte yer alan temel kavramları (cem ve cemevi, musahiplik, erkân, ikrar, razılık ve kul hakkının sorulması, cemde on iki hizmet, semah, gülbank, Hızır ve muharrem orucu) açıklamaları istenir (OB5). Bu süreçte bilgi kartı kullanılabilir. Bu kapsamda; Hacı Bektaş Veli’nin, Bektaşiliğin oluşumu ve Aleviliğin gelişimindeki rolüne, Alevilik Bektaşilikteki “ocak kültürü”nden, “el ele, el hakka ikrarı”ndan ve “dört kapı kırk makam”dan bahsedilir. Bektaşilikte musahipliğe “ikrar verip nasip almak” da denildiğine ve bu kavramın İslam tarihindeki muhacir ensar kardeşliğine dayandırıldığına değinilir. Cemevi; âyin-i cem erkânının yapıldığı, “yol, âdap ve erkân yeri” olarak nitelendirilir. “Düşkünlükten kaldırma cemi”, “dardan indirme cemi” ile “Abdal Musa cemi”nden bahsedilir. Âyin-i cem ve cemevi ile ilgili görsellere yer verilir. Alevilik Bektaşilikte gülbankların başında, “Bismişah”, sonunda ise “Allah Allah” lafzı söylenir. Burada, “Bismişah” lafzında yer alan “şah” kelimesinin evrenin mutlak ve yegâne yöneticisi olarak Allah’ı ifade ettiği, “Allah Allah” lafzının ise amin anlamına geldiği belirtilir. Ayrıca lokma duasına da yer verilir. Öğrenciler Alevilik Bektaşiliği anlamak için erkân ve kavramlar arasında ilişki kurar (E3.6). Kavram haritaları bu süreçte kullanılabilir. Öğrenciler Alevilik Bektaşilikte erkân ve temel kavramlara dair bütüncül bir bakış açısı oluşturur (SDB2.3, OB5.). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında eşleştirme, boşluk doldurma ve kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir. Öğrencilerin gözlemlerinden hareketle toplumun farklı kültür ve anlayışlara sahip olabileceğini ve bu farlılıklara saygılı olunması gerektiğini bilmeleri amaçlanır (D14.4, OB5).

DKAB.12.4.5
Hucurat suresi 10. ayet, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Mevlana Celaleddin Rumi ve Hacı Bektaş Veli’nin özlü sözlerinin derlenmesi, benzer anlamda olanlarının tablo üzerinde bir araya getirilerek afiş hazırlanması istenebilir.

Destekleme

Tasavvufi düşüncenin oluşum sürecinin grup çalışması ile incelenmesi önerilebilir, bu süreçte öğrencileri desteklemek için çeşitli materyaller ve etkinlikler sunulabilir.
Kültürümüzde etkin olan tasavvufi yorumların araştırılmasında öğrencilere çeşitli kaynaklardan yararlanma imkânı sunulabilir. Alevilik Bektaşilikteki temel kavramların araştırılması sırasında öğrencilere görsel ve işitsel materyallerle destek verilebilir.
Hucurat suresi 10. ayetin mealinin incelenmesi sırasında öğrencilere metni farklı formatlarda sunarak (sesli kitap, görsel sunumlar vb.) ayetin mesajlarını çeşitli yollarla keşfetmeleri teşvik edilebilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 10  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D14. Saygı

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
Coğrafya, Tarih
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.12.5.1. Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm, Taoizm dinlerinin tarihini ve temel özelliklerini özetleyebilme
a) Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm, Taoizm dinlerinin tarihi ve temel özellikleri ile ilgili çözümleme yapar.
b) Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm, Taoizm dinlerinin tarihi ve temel özellikleri ile ilgili sınıflandırma yapar.
c) Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm, Taoizm dinlerinin tarihi ve temel özelliklerini açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: HİNT VE ÇİN DİNLERİ
Konu:

Hinduizm
Budizm
Sihizm
Konfüçyanizm
Taoizm

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; çalışma yaprağı, öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.
Hint ve Çin dinleri ile ilgili (ritüeller, kutsal mekân ve semboller) bilgi grafiği hazırlama, performans görevi verilebilir. Bu performans görevi “ritüeller, kutsal mekân ve sembollerle ilgili bilgi toplama, bilgileri sınıflandırma, görsel kullanma, tasarım yapma” ölçütlerine göre
dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin dünya genelinde farklı dinlerin var olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “Hint ve Çin dinlerinden hangilerini biliyorsunuz?” sorusuyla hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Köprü Kurma

Hint ve Çin dinlerinin dağılımı ile ilgili bir harita gösterilerek öğrencilere bu dinlerin yaygın olarak yaşandığı yerler hakkında bilgilendirme yapılır. Böylelikle öğrencilerin tarih ve coğrafya dersinde öğrendikleriyle köprü kurması sağlanır.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.12.5.1
Öğrencilere Hinduizm’in uzun bir tarihî süreç içerisinde, farklı inanç ve kültürlerin birleşmesi neticesinde oluştuğu ifade edilir. Hinduizm’in tarihsel gelişimi ve dağılımı ile ilgili bir harita gösterilerek öğrencilere bu dinin yaygın olarak yaşandığı yerler hakkında bilgi verilir. Öğrencilere kast, karma- tenasüh, reenkarnasyon, nirvana ve yoga gibi kavramlar hakkında neler bildikleri sorulur (E3.8). Öğrencilerden alınan cevaplar çerçevesinde konuyla ilgili bilgi verilir. Öğrenciler Hinduizm’in inanç ve ritüellerine ilişkin çözümleme yapar. Bu süreçte yapılandırılmış grid kullanılabilir. Özellikle kast sisteminin toplumsal yapıyı nasıl etkilediğini yorumlamaları; Hinduizm’de karma-tenasüh anlayışı ile tek tanrılı dinlerdeki ahiret inancını karşılaştırmaları istenir (SDB2.3). Öğrenciler, Hinduizm’in kutsalmetinlerini, mekânlarını, ritüellerini ve sembollerini sınıflandırır (OB1, OB4). Bu sınıflandırmanın anlam çözümleme tablosu üzerinde gösterilmesi istenebilir. Öğrenciler Hinduizm’in tarihini ve temel özelliklerini açıklar (OB5).

Budizm’in tarihçesi ve özellikleri hakkında genel bilgi verilir. Öğrencilere “Budizm’in kurucusu kimdir, Budizm ne zaman ve nasıl ortaya çıkmıştır?” soruları sorulur ve öğrencilerden alınan cevaplar değerlendirilerek konu anlatılır. Öğrencilere Budizm’le ilgili Tripitika, sekiz dilimli yol, dört yüce hakikat, pagoda gibi kavramlar hakkında bilgi verilir. Öğrenciler bu kavramlar bağlamında Budizm’in inanç, ibadet, ahlak ilkeleri ve kutsal kitap anlayışına ilişkin çözümleme yapar. Bu süreçte yapılandırılmış grid kullanılabilir. Verilen bu bilgiler çerçevesinde öğrenciler Budizm’in inanç, ibadet ve ahlak ilkelerini; kutsal metinlerini, mekânlarını, ritüellerini ve sembollerini sınıflandırır (OB1, OB4). Bu süreçte zihin haritası tekniği kullanılabilir. Öğrenciler Budizm’in tarihini ve temel özelliklerini açıklar (OB5).

Sihizm’in tarihçesi ve özellikleri hakkında genel bilgi verilir. Öğrencilere “Sihizm’in kurucusu kimdir, Sihizm ne zaman ve nasıl ortaya çıkmıştır?” soruları sorulur ve öğrencilerden alınan cevaplar değerlendirilerek konu anlatılır. Öğrencilere Sihizm’le ilgili guru, karma,
tenasüh, kakkas (5 K), khalsa teşkilatı gibi kavramlar hakkında bilgi verilir. Öğrenciler bu kavramlar bağlamında Sihizm’in inanç esasları ve ahlak ilkelerine ilişkin çözümleme yapar. Bu süreçte yapılandırılmış grid kullanılabilir. Verilen bilgiler çerçevesinde öğrenciler, Sihizm’in kutsal metinlerini, mekânlarını, ritüellerini ve sembollerini sınıflandırır (OB1, OB4). Öğrenciler “beş hırsız” (kibir, öfke, hırs, tutku ve şehvet) “beş silah” (kanaat, hayırseverlik, şefkat, iyi davranış, alçak gönüllülük) anlayışını açıklar. Bu süreçte kavram haritaları kullanılabilir. Öğrenciler Sihizm’in tarihini ve temel özelliklerini kendi cümleleriyle ifade eder (OB5).

Konfüçyanizm’in tarihçesi ve özellikleri hakkında genel bilgi verilir. Öğrencilere “Konfüçyanizm’in kurucusu kimdir, Konfüçyanizm ne zaman ve nasıl ortaya çıkmıştır?” soruları sorulur ve öğrencilerden alınan cevaplar değerlendirilerek konu anlatılır. Öğrencilere Konfüçyanizm’le ilgili tien, şangti, junzi gibi kavramlar hakkında bilgi verilir. Öğrenciler bu kavramlar bağlamında Konfüçyanizm’in inanç esasları ve ahlak ilkelerine ilişkin çözümleme yapar. Bu süreçte yapılandırılmış grid kullanılabilir. Verilen bu bilgiler çerçevesinde öğrenciler Konfüçyanizm’in inanç, ibadet ve ahlak ilkelerini; kutsal metinlerini, mekânlarını, ritüellerini ve sembollerini sınıflandırır (OB1, OB4). Öğrenciler “beş erdem”, “beş insani ilişki” gibi ahlak esaslarını açıklar. Bu süreçte anlam çözümleme tablosu kullanılabilir. Öğrenciler Konfüçyanizm’in tarihini ve temel özelliklerini kendi cümleleriyle ifade eder (OB5).

Taoizm’in tarihçesi ve özellikleri hakkında genel bilgi verilir. Öğrencilere “Taoizm’in kurucusu kimdir, Taoizm ne zaman ve nasıl ortaya çıkmıştır?” soruları sorulur ve öğrencilerden alınan cevaplar değerlendirilerek konu anlatılır. Öğrencilere Taoizm’le ilgili tao, yin-yang ve wue-wei kavramları hakkında bilgi verilir. Öğrenciler, verilen bu bilgiler çerçevesinde Taoizm’in inanç, ibadet ve ahlak ilkelerini çözümleme yapar. Bu süreçte yapılandırılmış grid kullanılabilir. Verilen bilgiler doğrultusunda öğrenciler Taoizm’in kutsal metinlerini, mekânlarını, ritüellerini ve sembollerini sınıflandırır (OB1, OB4). Öğrenciler Taoizm’de “üç insani özellik” anlayışını açıklar. Bu süreçte zihin haritası kullanılabilir. Öğrenciler Taoizm’in tarihini ve temel özelliklerini kendi cümleleriyle ifade eder (OB5).

Öğrenciler tartışarak farklı fikirlere ve inançlara saygı duymanın önemini fark eder (D14.4). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm, Taoizm dinlerinin tarihini ve temel özelliklerini ile ilgili açık uçlu sorular, kısa cevaplı sorular, doğru yanlış soruları ve eşleştirme soru türlerinden oluşturulan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm, Taoizm dinlerinin inanç ve ahlak esasları, kutsal metinleri, mekânları, ritüelleri ve sembolleri ile ilgili karşılaştırmalı bir tablo hazırlamaları istenebilir.

Destekleme

Farklı dinlerin temel kavramları ve öğretilerini açıklayan görsel ve işitsel materyaller kullanarak Hinduizm, Budizm, Sihizm, Konfüçyanizm ve Taoizm hakkında temel bilgileri erişilebilir kılarak bu bilgiler öğrencilere sunulabilir.

9 Öğretim Programı Unsurları

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.8. Sorgulama, KB2.15. Yansıtma, KB3.3. Eleştirel Düşünme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim

Değerler

D12. Sabır, D16. Sorumluluk

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.9.1.1. İnsanın yaratılışını ve özelliklerini ayetlerden hareketle tefekkür ederek sorgulayabilme
a) İnsanın yaratılışı ve özellikleri ile ilgili merak ettiklerini tanımlar.
b) İnsanın yaratılışına ve özelliklerine dair sorular sorar.
c) İnsanın yaratılışına ve özelliklerine dair İslam’ın temel kaynaklarından bilgiler toplar.
ç) İnsanın yaratılışına ve özelliklerine dair topladığı bilgileri değerlendirir.
d) İnsanın yaratılışına ve özelliklerine dair çıkarımlarda bulunur.

DKAB.9.1.2. İnsanın doğruyu arayan bir varlık olarak bilgiye ulaşma yolları hakkında eleştirel düşünebilme
a) İnsanın hakikate ulaşma konusunda vahiy ve peygamberlere olan ihtiyacını fark eder.
b) Vahyin ve peygamberin gönderiliş amacına dair akıl yürütür.
c) Akıl yürütmeyle ulaştığı çıkarımları yansıtır.

DKAB.9.1.3. Allah (cc) ile iletişimin ibadet ve dua ile sağlandığını yansıtabilme
a) İbadet ve dua deneyimlerini gözden geçirir.
b) İbadet ve dua deneyimlerine dayalı çıkarım yapar.
c) İbadet ve dua deneyimlerine dayalı yaptığı çıkarımları değerlendirir.

DKAB.9.1.4. Rum suresi 17-27. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: ALLAH-İNSAN İLİŞKİSİ
Konu:

İnsan ve İnsanın Yaratılışı
Doğruyu Arayan Bir Varlık Olarak İnsan
İbadet ve Dua Eden Bir Varlık Olarak İnsan
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, evet-hayır kartları, çalışma yaprağı, dereceleme ölçeği, öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Allah’ın (cc) güzel isimlerinin yer aldığı dua örneklerinden bir sınıf panosu hazırlama, performans
görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “bilgi toplama, çıkarım yapma, içerik ve sunma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir. 

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin evrenin tesadüfen oluşmadığını ve bir yaratıcıya ihtiyaç olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

İnsanın yaratılış amacının ne olduğuyla ilgili sorular sorularak öğrencilerin verdikleri cevaplara göre ön bilgileri belirlenmeye çalışılır. Öğrencilere hangi peygamberleri ve ilahi kitapları bildikleri sorulur. Ardından Allah’ın (cc) neden ilahi kitap ve peygamber gönderdiğini tartışmaları istenir. Bu süreçte öğrencilerin hazır bulunuşlukları kontrol edilmiş olur.

Köprü Kurma

Öğrencilere çevrelerindeki herhangi bir varlığın yaratılış amacı sorulur. Gelen cevaplardan hareketle insanın yaratılış amacının ne olabileceğine dair tartışma ortamı oluşturulur. Dünyadaki diğer varlıkların yaratılış amacının ne olduğu üzerine konuşmalar yapılır. Öğrencilerin görüşleri alınarak konuyla ilişki kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.9.1.1
Öğrencilere çevrelerindeki varlıkların yaratılış amacı sorularak konuya dikkat çekilir (E3.2). İnsanın yaratılışı ve özelliklerine dair öğrencilerin merak ettiklerini tanımlaması sağlanır (OB1, E3.8). İnsanın yaratılışı ve özellikleriyle ilgili soru sormalarına imkân tanınır. Bu konuda soru turu tekniği kullanılabilir. Öğrencilerden İslam’ın temel kaynaklarından konuyla ilgili bilgi toplaması istenir ve konuyu öğretmen rehberliğinde değerlendirmeleri beklenir. Yüce Allah’ın, insanı mükemmel bir varlık olarak yarattığına ilişkin öğrencilerin çıkarımlarda bulunması sağlanır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir. Öğrencilerin insanın yaratılış amacının farkına vararak kendisine, ailesine, topluma ve Allah’a (cc) karşı sorumluluk bilinci kazanması beklenir (D16.2).

DKAB.9.1.2
İnsanın hakikate ulaşma konusunda kullandığı bilgi kaynakları değerlendirilir. Bunun için beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Öğrenciler, bazı bilgilere duyu organları ve akıl yoluyla  ulaşılamayacağını öğretmen rehberliğinde verilen örnekler üzerinden fark eder. İnsanın vahiy ve peygambere olan ihtiyacı vurgulanır. Konuyla ilgili ayetler incelenir. Öğrenciler ilgili ayetlerden hareketle vahyin ve peygamberin gönderiliş amacına dair akıl yürüterek çıkarımda bulunur (E3.6). Öğrenciler hakikati arayan bir varlık olarak doğru bilgiye ulaşmada akıl ve duyularla birlikte vahiyden faydalanır. Allah’ın (cc) Hâdi ismine konu ile bağlantı kurularak vurgu yapılır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden bir değerlendirme metni yazmaları istenebilir. Yazılan metinler dereceleme ölçeği ile değerlendirilebilir.

DKAB.9.1.3
Allah (cc) ile bağ kurmanın ibadet, dua, tövbe etmek ve Kur’an okumakla sağlandığına vurgu yapılır. Kur’an-ı Kerim ve hadislerde geçen dua örnekleri incelenir. Öğrencilerden birer dua örneği yazmaları istenir. Bu yolla dua konusundaki deneyimlerini öğrenciler gözden geçirirler. İbadet ve duanın insana katkılarının neler olacağına dair öğrencilerin kendi deneyimlerinden hareketle çıkarım yapmaları beklenir (SDB1.3). Yapılan çıkarımlar evet-hayır kartları ile değerlendirilebilir. Öğrenci dua ve ibadetlerin zorluklarla mücadelede kendisine güç ve moral verebileceğini fark eder. İradesiyle değiştirebileceği ve  değiştiremeyeceği olayları ve durumları ayırt eder (D12.1). İbadet ve dua konusu Allah’ın (cc) Mucib, Tevvab, Gaffar, Settar ve Afüv isimleri çerçevesinde değerlendirilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında eşleştirme, boşluk doldurma ve kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı  kullanılabilir. 

DKAB.9.1.4
Rum suresinin 17-27. ayetleri, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler, ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türlerinden oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerden Kur’an-ı Kerim’de geçen peygamber dualarından oluşan fanzin (küçük ölçekli dergi)  hazırlamaları istenebilir. Görsel sanatlara ilgisi olan öğrencilerin ünitede verilen esmayıhüsna ile ilgili hat levhalarını incelemelerine ve bu alanda ürün oluşturmalarına imkân sağlanabilir.

Destekleme

Öğrencilerin öğrenme süreçlerine katılımlarını artırmak için gerekli araç gereçler hazırlanır ve ortam düzenlemesi yapılır. Öğrenciler sesli metin, video, soru cevap etkinlikleri ile desteklenebilir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 16  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.8. Sorgulama, KB2.15. Yansıtma

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D5. Duyarlılık, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.9.2.1. İman ve imanın mahiyetiyle ilgili konuları sorgulayabilme
a) İman ve imanın mahiyetiyle ilgili merak ettiği konuları tanımlar.
b) İman ve imanın mahiyetini anlayabilmek için sorular sorar.
c) İman ve imanın mahiyeti hakkında bilgi toplar.
ç) İman ve imanın mahiyeti hakkında toplanan bilgileri değerlendirir.
d) İman ve imanın mahiyeti hakkında toplanan bilgiler üzerinde çıkarım yapar.

DKAB.9.2.2. İslam’ın iman esaslarını ayet ve hadisler bağlamında özetleyebilme
a) Ayet ve hadislerden hareketle İslam’ın iman esaslarına ilişkin çözümleme yapar.
b) Ayet ve hadislerden hareketle iman esaslarını sınıflandırır.
c) Ayet ve hadislerden hareketle iman esaslarını açıklar.

DKAB.9.2.3. İmanın bireye ve topluma kazandırdıklarını yansıtabilme
a) İmanın bireye ve topluma kazandırdıkları ile ilgili izlenim veya deneyimlerini gözden geçirir.
b) İmanın bireye ve topluma kazandırdıkları ile ilgili izlenim ve deneyimlerine dayalı çıkarımlar yapar.
c) İmanın bireye ve topluma kazandırdıkları ile ilgili ulaştığı çıkarımları değerlendirir.

DKAB.9.2.4. Bakara suresinin 177. ayetindeki mesajları özetleyebilme
a) Ayette verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayette geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayette verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM’DA İNANÇ ESASLARI
Konu:

İman ve İmanın mahiyeti
İslam’da İman Esasları
İmanın Bireye ve Topluma Kazandırdıkları
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, çıkış kartları, 3-2-1 kartı, kavram haritası, öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

İmanla ilgili temel kavramlar, iman esasları, imanın birey ve topluma katkılarıyla ilgili bilgi haritası hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi, “konu hakkında bilgi toplama, ilişkilendirme, çözümleme, çıkarım yapma ve sunma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

İmanın şartları konusunda öğrencilerin temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerin “İman nedir, imanın şartları nelerdir, imanın bireye ve topluma kazandırdıkları nelerdir?” sorularına verdikleri cevaplara göre ön bilgileri belirlenir. İnsanın duygu, düşünce ve davranışları üzerinde Allah’a (cc), meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahirete, kadere ve kazaya inanmanın nasıl ve ne tür etkilerinin olabileceğiyle ilgili bir tartışma ortamı oluşturularak öğrencilerin hazır bulunuşlukları kontrol edilir.

Köprü Kurma

Geçmişteki her toplumun yüce bir varlık inancına sahip olduğuna değinilir. Bu konuyla ilgili belgesellerden çeşitli bölümler izletilerek bütün insanların doğasında inanma duygusunun var olduğuna dikkat çekilebilir. İnancın hayatı anlamlandırmaya katkı sağladığı, huzur ve güven duygusunu geliştirdiği, güzel ahlaka yönlendirdiği örneklerle ele alınarak gerçek hayatla köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.9.2.1
İnsanın inanma duygusuna doğuştan sahip olduğu vurgulanır, bu olgu geçmiş toplumlardan verilen örneklerle açıklanır. Öğrenciler imanın mahiyetiyle ilgili merak ettiklerini tanımlar (E1.1). Konuyla ilgili sorular sorar ve bu soruları listeler. Bu süreçte beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. İman kavramı tanımlanarak imanın kalp ile tasdik dil ile ikrar olduğuna değinilir. Öğretmen konuyla ilgili yapılandırılmış bir metni öğrencilerle paylaşır. Bu metinden hareketle öğrenciler, ayet ve hadislerden imanın mahiyetine dair bilgi toplar ve arkadaşlarıyla paylaşır (E3.4, OB1). Öğrenciler bu bilgileri öğretmen rehberliğinde değerlendirir ve değerlendirmelerine dayalı çıkarımlar yapar. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.9.2.2
İman esasları ile ilgili ayet ve hadisler öğrencilerle paylaşılır. Öğrenciler tarafından ayet ve hadisler doğrultusunda iman esaslarına ilişkin çözümlemeler yapılır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayet ve hadisleri konularına göre sınıflandırır. Bu aşamada yapılandırılmış grid tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin ayet ve hadislerden hareketle sistematik bir bakış açısıyla iman esaslarının ayrılmaz bir bütün olduğunu açıklamalarına imkân tanınır (E3.7). Öğrencilerden iman esaslarıyla ilgili görüş ve yorumlarını birbirleriyle paylaşmaları istenir (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında çıkış kartları kullanılabilir.

DKAB.9.2.3
Öğrencilere imanın bireye ve topluma kazandırdıklarının neler olduğu sorulur ve öğrenciler konuyla ilgili izlenim ve deneyimlerini paylaşır. İmanın insanı güzel ahlaka yönlendirdiği, kaygıdan uzak tuttuğu, yalnızlıktan kurtardığı, insana huzur ve güven verdiğine vurgu yapılır. Bununla birlikte toplumda birlik, düzen ve istikrarı sağladığı, iyilik ve merhamet duygularını canlı tuttuğu, yardımlaşma ve dayanışma ruhu kazandırdığı belirtilir. Öğrenciler izlenim ve deneyimlerine dayalı çıkarımlar yapar. Bu süreçte görüş geliştirme tekniği kullanılabilir. Öğrenciler imanın bireye ve topluma kazandırdıklarına yönelik ulaştığı çıkarımları kendi ifadeleriyle değerlendirir (SDB2.3, SDB3.3). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir. Öğrenci, imanın insana ve topluma kazandırdıklarının farkında olarak kendisinin ve başkalarının istekleri arasında denge kurar ve çevresindekilere duyarlı, sabırlı, anlayışlı ve nazik davranır. Bu süreçte ahlaki muhakeme yöntemi kullanılabilir (D5.2).

DKAB.9.2.4
Bakara suresi 177. ayetin meali, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetin nüzul sebebine, ayette geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayette verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayette ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası kullanılabilir. Bakara suresi 177. ayetin mesajı çerçevesinde öğrencilerin sahip olduklarını (para, mal, bilgi vb.) başkalarıyla paylaşması gerektiğinin farkına varması ve insanlara yardım etmekten mutluluk duyacağı bir anlayışa ulaşması hedeflenir. Bu değerin kazandırılma sürecinde yaparak yaşayarak öğrenme modeli tercih edilebilir (D20.1).

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Konuyla ilgili güvenilir kaynaklardan çeşitli belgeseller önerilir. Öğrencilerden inancın hayata yansımasıyla ilgili kısa bir film hazırlamaları istenebilir.

Destekleme

Öğrencilerin öğrenme süreçlerine katılımlarını artırmak için gerekli görsel-işitsel araç gereçler hazırlanır ve ortam düzenlemesi yapılır. Öğrenciler sesli metin, video, soru cevap etkinlikleri ile desteklenebilir.  Öğrencilerin gruplar hâlinde çalışmaya yönlendirilmesi ve daha fazla rehberlik ve destek sunulmasıyla öğrenme süreçleri desteklenir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 14  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.6. Bilgi toplama, KB2.14. Yorumlama

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.9.3.1. İslam’da ibadet ve ibadetin temel ilkeleri hakkında bilgi toplayabilme
a) İslam’da ibadet ve ibadetin temel ilkeleri hakkında bilgiye ulaşmak için kullanacağı kaynakları araştırır.
b) Kaynakları kullanarak İslam’da ibadet ve ibadetin temel ilkelerine dair bilgileri bilgi toplar.
c) İslam’da ibadet ve ibadetin temel ilkeleri hakkında ulaştığı bilgileri temel kaynaklardan faydalanarak doğrular.
ç) İslam’da ibadet ve ibadetin temel ilkeleri hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.

DKAB.9.3.2. İslam’da temel ibadetleri sınıflandırabilme
a) Dinin temel kaynaklarından ibadetlerin sınıflandırılmasında kullanılan ölçütleri açıklar.
b) Sınıflandırma ölçütlerine göre İslam’da temel ibadetleri ayırt eder.
c) İslam’da temel ibadetleri tasnif eder.
ç) İslam’da temel ibadetlerin neler olduğunu isimlendirir.

DKAB.9.3.3. İnsan ve ibadet ilişkisini yorumlayabilme
a) İnsan ve ibadet ilişkisini inceler.
b) İnsan ve ibadet ilişkisini kendi hayatı için anlamlı hâle getirir.
c) İnsan ve ibadet ilişkisini nesnel ve doğru bir şekilde ifade eder.

DKAB.9.3.4. Bakara suresi 21, Zariyat suresi 56 ve Hicr suresi 99. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM’DA İBADETLER
Konu:

İslam’da İbadetin Kapsamı
İslam’da Temel İbadetler
İnsan ve İbadet
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; çıkış kartı, bilgi kartı, açık uçlu sorular, boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı sorular, öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

İbadetin bireye ve topluma kazandırdıklarıyla ilgili sunum hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “ibadetin bireye ve topluma kazandırdıkları hakkında bilgi toplama, bilgileri işleme, sınıflandırma ve sunma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin namaz, oruç, zekât, hac ve kurban gibi ibadetler konusunda ön bilgilere sahip oldukları, ibadetlerle ilgili bazı tecrübe ve izlenimlerinin olduğu kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “İbadet nedir, ibadet etmenin insana kazandırdıkları nelerdir?” sorularak verdikleri cevaplara göre öğrencilerin ön bilgileri belirlenir. Bunun için kum saati tekniği kullanılabilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerden namaz, oruç, zekât, hac gibi ibadetler hakkındaki izlenimlerini aktarmaları istenir. Bu izlenimlerinden hareketle ibadetlerin birey ve toplum hayatında ne gibi etkilerinin olduğu ele alınarak gerçek yaşamla köprü kurulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.9.3.1
Öğrencilerin ibadet konusuyla ilgili merak ettiklerini sormaları sağlanır. Öğrenciler öğretmen rehberliğinde konuyla ilgili detaylı bilgilere ulaşmak için kullanacakları kaynakları araştırır (E3.7). Öğrencilerin yararlandığı kaynaklardan ibadetin tanımı, kapsamı, amacı ve temel ilkeleriyle ilgili bilgi toplamaları sağlanır (OB1). Bu süreçte grup çalışması tekniği kullanılabilir (SDB2.2). Öğrenciler topladıkları bilgilerin doğruluğunu öğretmen rehberliğinde kontrol eder ve bu bilgileri kaydeder. Ayrıca ibadetin temel ilkelerinden Kur’an-ı Kerim ve sünnete uygunluk, niyet, ihlas, süreklilik, itidal konularına vurgu yapılır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında çıkış kartı kullanılabilir. Öğrenciler düzenli çalışmanın başarı üzerindeki etkisini ibadetlerdeki süreklilik anlayışıyla ilişkilendirerek çalışkanlık değerinin önemini fark eder (D3.2).

DKAB.9.3.2
İslam’ın temel ibadetleriyle ilgili öğrencilere neler bildikleri sorulur. Beyin fırtınası tekniği bu aşamada kullanılabilir. İslam’ın temel ibadetleri olan namaz, oruç, zekât, hac ve kurban hakkında kısaca bilgi verilir. Bu ibadetlerle ilgili ayet ve hadisler vurgulanır. Ayrıca abdest ve guslün nasıl alınacağı ile namazın kılınışı kısaca ele alınır. Allah’ın (cc) rızasının gözetildiği tüm davranışların ibadet olduğuna ve salih amel kavramına değinilir. Bu bağlamda tesettür kavramı da ele alınır. İslam dinine göre tesettürün önemine değinilir. Tesettürün bazı ibadetlerin şartlarından biri olduğu açıklanır. Öğrenciler, dinin temel kaynaklarında yer alan ibadetlere dair sınıflandırma ölçütlerinin hükümleri ve yapılış şekilleri olduğunu öğretmen rehberliğinde açıklar. Bu ölçütlere göre öğrenciler ibadetleri birbirinden ayırt ederek tasnif eder. Öğrencilerin temel ibadetlerin isimlerini söylemesi beklenir. Bu süreçte eşleştirme tekniği kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında bilgi kartı kullanılabilir.

DKAB.9.3.3
İbadetlerin insanı Allah’a (cc) yakınlaştırması, güzel ahlaka yönlendirmesi, insanda yardımlaşma duygusunu, sabır ve disiplini geliştirmesi vurgulanır. İbadetin hikmetine, tefekkür boyutuna ve yapılış amacına değinilir. Öğrenciler zekât ve kurban ibadetlerinden hareketle sahip olduklarını (para, mal, bilgi vb.) paylaşmanın önemini yaparak yaşayarak öğrenir (D20.1,SDB1.3,SDB2.3). Öğrenciler insan-ibadet ilişkisi bağlamında ibadetlerin bireysel ve toplumsal hayata yansımalarını inceler (SDB2.3). İbadetlerin bireysel ve toplumsal yansımalarını kendi hayatı için anlamlı hâle getirir. Bunun için örnek olay tekniği kullanılabilir. Öğrenciler insan ve ibadet ilişkisini ayet ve hadislerden hareketle doğru bir şekilde ifade eder. Öğrencilerin, beraber yapılan ibadetlerin inananlar arasındaki dostluğu artırdığını fark etmelerine imkân tanınır (D4.3). Öğrenciler ihlasın insanı dürüstlüğe yönlendireceğini fark eder (D6.2). Bu değerin kazandırılmasına yönelik soru cevap ve drama teknikleri kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.9.3.4
Bakara suresi 21, Zariyat suresi 56 ve Hicr suresi 99. ayetler, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından  yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türleri kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerin ilmihâlden ibadetlerin ayrıntılarını incelemeleri sağlanabilir. Farz, vacip, sünnet, müstehap ibadetlerin yer aldığı bir sunum hazırlamaları istenebilir. Hazırladıkları sunumun (afiş vb.) bir dokümana dönüştürülerek sınıf veya okul panosunda sergilemesi sağlanır.
Öğrencilerden namazda okunan kısa dua ve sureleri anlamlarıyla birlikte içeren bir sunu hazırlamaları istenebilir.

Destekleme

Öğrencilerin öğrenme süreçlerine katılımlarını artırmak için gerekli görsel-işitsel araç gereçler hazırlanır ve ortam düzenlemesi yapılır. Öğrenciler İslam’ın temel ibadetleri konusunda dijital içerik (sesli metin, video vb.), soru cevap etkinlikleriyle desteklenebilir. Öğrencilerin gruplar hâlinde çalışmaya yönlendirilmesi ve daha fazla rehberlik ve destek sunulmasıyla öğrenme süreçleri desteklenir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 12  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.8. Sorgulama, KB2.20. Sentezleme, KB3.3. Eleştirel Düşünme

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

Değerler

D1. Adalet, D6. Dürüstlük, D12. Sabır, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.9.4.1. İslam’da ahlakın mahiyetini sorgulayabilme
a) İslam’da ahlakın mahiyetine yönelik merak ettiklerini ifade eder.
b) İslam’da ahlakın mahiyeti hakkında sorular sorar.
c) İslam’da ahlakın mahiyetiyle ilgili bilgi toplar.
ç) İslam’da ahlakın mahiyetiyle ilgili topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) İslam’da ahlakın mahiyetiyle ilgili topladığı bilgiler üzerinden çıkarım yapar.

DKAB.9.4.2. Ahlakın temel unsurlarını sentezleyebilme
a) Ahlakın temel unsurlarının neler olduğunu ifade eder.
b) Ahlakın temel unsurları arasında ilişki kurar.
c) Bu unsurlar arasında özgün bir bakış açısı oluşturur.

DKAB.9.4.3. Ahlaki tutum ve davranışlarla ilgili eleştirel düşünebilme
a) Ahlaki tutum ve davranışlara olan ihtiyacı sorgular.
b) Ahlaki tutum ve davranışların toplumsal düzene etkisiyle ilgili akıl yürütür.
c) Ahlaki tutum ve davranışla ilgili ulaştığı çıkarımları yansıtır.

DKAB.9.4.4. İsra suresi 23-29. ayetlerdeki mesajları özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: İSLAM’DA AHLAK İLKELERİ
Konu:

İslam’da Ahlakın Mahiyeti
Ahlakın Temel Unsurları
Ahlaki Tutum ve Davranışlar
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, çalışma yaprağı, dereceli puanlama anahtarı, tanılayıcı dallanmış ağaç, 3-2-1 kartı, öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Belirlenen bir ahlaki değerle ilgili kısa film hazırlama, performans görevi olarak istenebilir. Bu performans görevi “değere ilişkin bilgi toplama, senaryo yazma, görüntü ve ses tekniklerine uygun çekim yapma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Ahlaki ilkelerin çoğunun evrensel özellik taşıdığını, İslam’da ahlak ilkelerinin önemli bir yer tuttuğunu, ahlakın birey ve toplum hayatında önemli bir yere sahip olduğunu öğrencilerin bildiği kabul edilir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerin ahlaki değerlerle ilgili ön bilgilerini belirlemeye yönelik sorular sorulabilir. Öğrencilerden, ahlaki tutum ve davranışların bireyin hayatına etkileri bağlamında akıl yürütmeleri istenebilir. Bu şekilde değerlerle ilgili ön bilgileri belirlenir.

Köprü Kurma

Ahlakın temel unsurları ile ahlaki değerlere uygun ticaret yapılması arasında köprü kurulabileceği gibi öğrencilerden küresel ısınma ve iklim krizi sorunlarının ortaya çıkış süreci ve çözümünü ahlak ilkeleri ile ilişkilendirmeleri istenerek gerçek yaşam ile köprü kurulabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.9.4.1
Öğrencilerin İslam’da ahlakın mahiyetine yönelik merak ettikleri soruları soru kutusuna atması istenir (SDB2.1, E3.4). Ahlakın mahiyeti konusunda bilgilendirici metinler okunur (TDV İslam Ansiklopedisi gibi temel kaynaklardan ahlakla ilgili maddeler) öğrencilerden not tutmaları istenir. Bu aşamada Cornell tekniği kullanılabilir. İslam’da ahlakın mahiyeti konusunda öğrenciler elde ettiği bilgilerin doğruluğunu öğretmen rehberliğinde değerlendirir. Ahlakın kaynaklarının neler olduğu belirtilir. Ahlakın  kaynaklarından aklın önemine de vurgu yapılır. Ahlakın din ile temellendirilmesi bağlamında ayet ve sünnet ışığında İslam’ın bakış açısı sunulur. Öğrenciler İslam ahlakının temelinde, insanların hem Allah’a (cc) hem de diğer canlılara karşı sorumluluklarına uygun davranışlar sergilemesi gerektiğini bilir. İslam’da ahlakın mahiyetine yönelik soru kutusuna atılan sorular cevaplanır. Bu aşamada soru turu tekniği kullanılabilir. İnsanın kendisiyle, çevresiyle ve Rabb’iyle doğru ilişkiler kurmasında ahlakın önemine dair öğrencilerden çıkarım yapmaları beklenir (E3.6). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında tanılayıcı dallanmış ağaç tekniği ve açık uçlu sorular kullanılabilir.

DKAB.9.4.2
Ahlakı oluşturan temel unsurların neler olabileceğine dair sorularla öğrenciler konu hakkında düşünmeye sevk edilir. Alınan cevaplar çerçevesinde öğrencilerin ahlakın temel unsurlarının adalet, şecaat, iffet ve hikmet olduğunu ifade etmeleri sağlanır. İnsanın düşünme, arzu ve gazap gibi konularda ölçülü olması, itidal üzere hareket etmesi, bedenî ve maddi hazlara aşırı düşkünlükten korunması konuları ilgili kavramlar bağlamında ele alınır. Bu süreçte köşeleme tekniği kullanılabilir. Öğrenciler ahlakla ilgili kavramları dikkate alarak bunlar arasında bütüncül bir bakış açısı oluşturur (OB1, E3.11). Öğrenciler adaletin doğruluk, denge, gerçeğe uygun hükmetme, doğru yolu izleme, dürüstlük, tarafsızlık anlamlarına geldiğini bilerek sosyal hayatta adaletli olmaya özen gösterir. Bu değerin kazandırılması için ahlaki muhakeme yaklaşımı kullanılabilir (D1.2). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında öğrencilerden değerlendirme metni yazmaları istenebilir. Bu metinler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

DKAB.9.4.3
Ahlaki tutum ve davranışların neler olduğu, bu tutum ve davranışlara niçin ihtiyaç duyulduğu öğrencilere sorularak alınan cevaplar değerlendirilir. Ahlaki tutum ve davranışlardan dürüstlük, yardımseverlik, sabır konuları ayet ve hadisler bağlamında ele alınır. Dürüstlüğün hayatın tüm yönlerini kapsaması bakımından ahilik kavramına değinilir. Bu kapsamda ahilik haftasında yapılan etkinliklere de dikkat çekilir. Toplumsal düzen için adabımuaşeretin önemine vurgu yapılır (SDB3.3, OB6). Bu bağlamda öğrencilerin söz ve davranışlarında tutarlı, tarafsız, doğru ve güvenilir olması hedeflenir (D6.2). Öğrencilerin gösterişten uzak bir şekilde karşılıksız iyilik yapması amaçlanır (D20.4). Öğrenciler, günlük hayatlarında etkilendikleri içsel ve dışsal faktörleri fark edip süreci sabırla doğru bir şekilde yönetmenin önemini fark eder. Bu değerlerin kazandırılmasında yaparak yaşayarak öğrenme yöntemi uygulanabilir (D12.2). Ahlaki tutum ve davranışlara olan ihtiyacın öğrenciler tarafından sorgulanması sağlanır (E3.4). Bu süreçte tartışma tekniği kullanılabilir (SDB2.1). Ahlaki tutum ve davranışların toplumsal düzene etkisiyle ilgili akıl yürütmeleri istenir. Öğrencilerden ulaşılan çıkarımları duvar gazetesi, hikâye tamamlama gibi etkinliklerle yansıtmalarına imkân verilir (SDB1.2). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir.

DKAB.9.4.4
İsra suresinin 23-29. ayetleri, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında boşluk doldurma, doğru-yanlış, kısa cevaplı ve açık uçlu soru türlerinden oluşan çalışma yaprağı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Belirlenen bir kitabın veya bir filmin ahlaki erdemler bakımından incelenmesine ve sunulmasına imkân sağlanabilir. Öğrencilere uygulamalı etik konularında araştırma görevleri verilebilir ve öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini tercih edecekleri tarzlarda sunmalarına (rol oynama, dijital içerik hazırlama, eylem planı hazırlama, sözlü sunum, görsel sunum vb.) imkân verilir.

Destekleme

Ünite konularına dair temel kavramları kapsayan sade ve anlaşılır özetler hazırlanarak öğrencilere sunulur. Öğrencilere birebir veya küçük gruplar hâlinde bireysel ihtiyaçlarına göre daha yoğun bir destek sağlanır. Öğretim sürecinde görsel ve işitsel materyaller arasından çeşitli öğretim araçları kullanılır. Öğrencilerin öğrenme sürecinde aktif rol almalarını teşvik eden etkileşimli ve uygulamalı etkinlikler düzenlenir.

DERS SAATİ / SÜRE
Saat: 12  
KAVRAMSAL BECERİLER

KB2.3. Özetleme, KB2.13. Yapılandırma, KB2.14. Yorumlama

PROGRAMLAR ARASI BİLEŞENLER
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D14. Saygı, D15. Sevgi

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

DİSİPLİNLER ARASI İLİŞKİLER
-
BECERİLER ARASI İLİŞKİLER
-
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
Öğrenme Çıktıları:

DKAB.9.5.1. Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik yönünü özetleyebilme
a) Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik yönünü temel kaynaklardan yararlanarak inceler.
b) Hz. Muhammed’in (sav) özelliklerini beşerî ve peygamberlik yönü açısından sınıflandırır.
c) Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik yönünü öğrendiklerinden hareketle ifade eder.

DKAB.9.5.2. Hz. Muhammed’in (sav) örnekliğini esas alarak kendi bakış açısını yapılandırabilme
a) Hz. Muhammed’in (sav) neden örnek alınması gerektiğiyle ilgili çıkarımlarda bulunur.
b) Hz. Muhammed’in (sav) neden örnek alınması gerektiğiyle ilgili kendi bilgisi ile elde ettiği bilgiler arasında ilişki kurar.

DKAB.9.5.3. Kültürümüzde Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisini yorumlayabilme
a) Kültürümüzde Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisini inceler.
b) Kültürümüzde oluşan Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisini bağlamından koparmadan hayatı için anlamlı hale getirir.
c) Kültürümüzde Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisini doğru bir şekilde ifade eder.

DKAB.9.5.4. Ahzab suresinin 45-46 ve Nahl suresinin 43-44. ayetlerindeki mesajları özetleyebilme
a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

İÇERİK ÇERÇEVESİ
Tema/Ünite: KUR’AN’A GÖRE HZ. MUHAMMED
Konu:

Hz. Muhammed’in Beşerî ve Peygamberlik Yönü
Hz. Muhammed’in Örnekliği
Kültürümüzde Hz. Muhammed ve Ehlibeyt Sevgisi
Kur’an’dan Mesajlar

ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; 3-2-1 kartı, çalışma yaprağı, çıkış kartları, dereceli puanlama anahtarı, tanılayıcı dallanmış ağaç ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Edebi metinlerden de yararlanarak Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisiyle ilgili bir fanzin hazırlama, performans görevi olarak verilebilir. Bu performans görevi “bilgi toplama, inceleme, yorumlama, dil ve anlatım kurallarına uyma, tasarım yapma ve sunma” ölçütlerine göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Sonuç değerlendirmede performans görevleri kullanılabileceği gibi yazılı yoklamalar da kullanılabilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller

Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) peygamberlerin sonuncusu olduğunu ve kendisine indirilen kutsal kitabın Kur ’an-ı Kerim olduğunu bildiği kabul edilir.

Ön Değerlendirme Süreci

Soru-cevap tekniği kullanılarak Hz. Muhammed’in (sav) örnek oluşu ile ilgili öğrencilerin neler bildikleri ve ne öğrenmek istedikleri belirlenir.

Köprü Kurma

Öğrencilere kimleri rol model aldıkları, bu kişileri seçme nedenleri ve bu kişilerden nasıl etkilendikleri sorulur. İnsan yaşamında “rol model” olgusunun önemi üzerinde durulur. Kur’an-ı Kerim'de Hz. Muhammed (sav) için üsveihasene ifadesi kullanıldığı vurgulanır. Bu şekilde Hz. Muhammed’in (sav) örnek şahsiyeti ile kendi yaşamlarını ilişkilendirmeleri amaçlanır.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

DKAB.9.5.1
Öğrenciler “Hz. Muhammed (sav) kimdir?” sorusuna cevap bulmaya yönlendirilir. Hz. Muhammed’e (sav) peygamberlik görevi verilmeden önceki dönem coğrafi, sosyo-kültürel, ekonomik ve dinî açılardan ele alınır (E3.4). Dönemi yansıtan tarihi eserlerden, siyer kitaplarından, haritalardan, bilgi grafiğinden, belgesel ve filmlerden yararlanılabilir. Öğrenciler Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik yönünü temel kaynaklardan yararlanarak inceler. Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik özelliklerini ayetler ve hadisler çerçevesinde sınıflandırır. Hz. Muhammed’in (sav) tebliğ, tebyin, teşri, temsil görevlerine değinilir. Bu süreçte kavram haritaları kullanılabilir. Hz. Muhammed’in (sav) nasıl bir şahsiyete sahip olduğu onun hayatından örneklerle incelenir. Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik yönünü öğrendiklerinden hareketle ifade etmelerine imkân tanınır (OB1). Bu süreçte öğrencilerden “Bir beşer ve bir peygamber olarak Hz. Muhammed (sav) nasıl bir insandı?” konulu bir söyleşi yapmaları istenebilir (SDB2.1). Mevlid-i Nebî Haftası’nda yapılan etkinliklerden kısaca bahsedilebilir. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında çalışma yaprağı kullanılabilir. 

DKAB.9.5.2
Kur’an-ı Kerim’e göre ‘’Hz. Muhammed (sav) nasıl bir insandır, neden üsveihasene olarak nitelendirilmiştir?’’ sorularını yanıtlamak ve ilgili ayetleri tespit etmek amacıyla öğrenciler Kur’an-ı Kerim mealinden araştırma yapmaya yönlendirilir. Hz. Muhammed’in (sav) örnekliğini ilgili ayet ve hadisler üzerinden inceler. Bu aşamada üsveihasene kavramı analiz edilir. Öğrenciler ayetlerden hareketle Hz. Muhammed’in (sav) neden örnek alınması gerektiğiyle ilgili çıkarımlarda bulunur (E3.6). Bu süreçte kar topu (piramit) tekniği kullanılabilir. Hz. Muhammed’in (sav) neden örnek alınması gerektiğiyle ilgili kendi bilgisi ile elde ettiği bilgiler arasında ilişki kurmaları sağlanır (E3.11). Hz. Muhammed’in (sav) gençlerle olan iletişiminde onlarla olan dostluğuna ve dayanışmasına dair örnekler verilir (D4.2). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında 3-2-1 kartı kullanılabilir.

DKAB.9.5.3
Kültürümüzde yer alan Hz. Peygamber ve Ehlibeyt sevgisi ile ilgili şiir, naat, mevlit gibi eserler okunarak veya dinletilerek konuya ilgi çekilebilir. Öğrenciler Ali, Hasan, Hüseyin, Fatma ve Zeynep gibi isimlerin çokça kullanılmasının Hz. Peygamber ve Ehlibeyt sevgisinin göstergelerinden olduğunu örnekler üzerinden inceler (SDB2.3). Konuyla ilgili izlenimlerini bağlamından koparmadan doğru bir şekilde ifade eder. Öğrencilerin toplumumuzda Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyti’ne duyulan bağlılık ve sevgi üstüne oluşmuş kültürel birikimi tanımalarına, ona saygı duymalarına, kültürel birikimden yararlanmalarına, onu korumalarına ve geliştirmelerine imkân sağlanarak onlara kültürel mirasa değer verme bilincinin kazandırılması amaçlanır (D5.3). Öğrencilerin kültürümüzdeki Hz. Peygamber ve Ehlibeyt sevgisine ilişkin duygu, düşü nce ve bakış açılarına saygılı bir tutum geliştirmeleri hedeflenir (OB5). Bu süreçte farklı duygu, düşünce ve inançlara karşı empati ile yaklaşarak kendisine, çevresine, içinde yaşadığı toplumun sahip olduğu millî ve manevi değerlere önem verir (D14.4,D15.1). Ölçme ve değerlendirme  uygulamalarında tanılayıcı dallanmış ağaç kullanılabilir.

DKAB.9.5.4
Ahzab suresinin 45-46 ve Nahl suresinin 43-44. ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital meallerden bulunarak incelenir (OB2). Ayetlerin nüzul sebeplerine, ayetlerde geçen şahıslara, yerlere, konulara ve kavramlara yer verilir. Öğrenciler bu ayetlerde verilen mesajları çözümler ve sınıflandırır. Bu süreçte bilgi kartları kullanılabilir. Öğrenciler ayetlerde ele alınan konuları açıklar (SDB2.1). Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında çıkış kartı kullanılabilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme

Öğrencilerin Hz. Muhammed’in (sav) örnekliği ve şahsiyeti ile ilgili hilyeişerif örneklerini araştırmaları, incelemeleri ve bunu bir sunu ile arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanabilir. Öğrencilerin öğrenme özelliklerine göre ürün oluşturmalarına (afiş, duvar gazetesi, rapor, vb.) fırsat verilebilir.

Destekleme

Ünite konularına dair temel kavramları kapsayan sade ve anlaşılır özetler hazırlanarak öğrencilere sunulur. Öğrencilere birebir veya küçük gruplar hâlinde bireysel ihtiyaçlarına göre daha yoğun bir destek sağlanır. Öğretim sürecinde görsel ve işitsel materyaller gibi çeşitli öğretim araçları kullanılır. Öğrencilerin öğrenme sürecinde aktif rol almalarını teşvik eden etkileşimli ve uygulamalı etkinlikler düzenlenir.

Ders Bilgileri
  • Kademe Ortaöğretim
  • Ders Adı Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
  • Müfredat Uyumu Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
Sıfırdan Plan Hazırlayın

Seçtiğiniz dersin kazanımlarını otomatik çekerek, saniyeler içinde MEB uyumlu yıllık veya günlük plan oluşturun.

Yıllık Plan'a Başla Günlük Plan'a Başla